Tỉnh Thanh một chút tò mò (dành cho các bạn K.17)

Phàm có những điều những việc, nếu không làm ngay khi còn nóng sốt, càng để lâu sẽ càng nguội, và tai hại nhất ở chỗ sự sắng sở, nhiệt thành cũng cứ nhạt dần đi.

Vẫn biết vậy nhưng khổ nỗi sự đời có phải bao giờ cũng chiều ý ai, cái số vất vả cứ cuốn mình theo dòng của nó. Nhớ có lần bà xã nửa đùa nửa thật với đám con, bảo rằng chúng mày ạ, tao nghi bố chúng mày không phải tuổi mùi dê đâu mà là tuổi trâu bò ngựa. Mình ngậm tăm bởi biết thị nói quá đúng nên chẳng dại cãi lại làm gì.

Chuyến du ngoạn tỉnh Thanh cũng vậy. Tới hôm nay hơn 1 tháng rồi, lẩn mẩn gõ phím, rời rạc từng chữ, dù lòng còn vấn vương cứ như mọi chuyện mới xảy ra hôm qua, đang trôi trước mắt. Thằng Ngô Văn Đồng lúc chia tay mình nó nắm rất chặt, bàn tay giờ vẫn còn nóng hôi hổi. Đứng chôn chân trên sân khách sạn Điện Lực làm cuộc tiễn đưa, mình không dám ngó chiếc xe chở “chúng nó” đi, giả đò nhìn xa xăm ra biển, mãi sau mới dám hé mắt ti hí dòm theo làn khói mỏng khi xe đã khuất.

Lạ thật, cả đám đàn ông đàn bà, đều đã ngoài 60 (nói thế cho nó nhẹ, đánh lừa thời gian chứ thực ra vào quãng giữa của 60-70 rồi), một số bác đã hăng hái lướt sóng ngoài 70 như cụ Năng, cụ Cường, cụ Cờ… ấy vậy cứ gặp nhau là cười xoe xóe, y như trẻ con. Mụ thị Huệ thật giỏi khi nó trình ra cái câu slogan “Cứ gặp nhau là vui”. Biển Sầm Sơn mấy bữa ấy, nhất là tòa nhà khách sạn Điện Lực của tay giám đốc Trịnh Xuân Như (bạn của thị Huệ, anh Triều Nguyệt, thằng Xuân Ba) được phen vất vả bởi đám côn đồ già đáng yêu. Lịch sử khu du lịch Sầm Sơn sau này cần ghi rõ: Từ ngày 16 tới 20.10 tây lịch, nhằm cữ tàn thu Mậu Tuất 2018, trời khô ráo, đám giặc K.17 tụ tập về đây để kéo nhau đi đánh thành nhà Hồ, càn quét Lam Kinh, công phá Vĩnh Lộc, gây ra biết bao nhiêu rắc rối. Quan trấn thủ địa phương là Nguyễn Xuân Phi với sự trợ giúp của bí thư lang Trần Triều Nguyệt đã hết sức đánh dẹp, giặc mới tan. Chúng chịu rút, tản về kinh thành Thăng Long, về Sài thành, thậm chí rút lên tận Cao Bằng nhưng vẫn ngoan cố hẹn nhau sang năm củng cố lực lượng đánh thẳng vào Sài Gòn cho biết thế nào là lễ độ. Công nhận K.17 gớm thật, một nữ nhân tài sắc xứ Thanh, tên Hoàng Yến, trợ thủ của bí thư lang Triều Nguyệt, đã thè lưỡi nhận xét vậy. Thì vưỡn.

Liệu có mạnh hơn không?

Người ta đang xôn xao về việc một tờ báo của nhà nước (mà xứ này báo nào chả của nhà nước), báo Thanh Niên, làm cuộc thanh lọc, củng cố đội ngũ theo hướng đảng hóa. Chả là nó (báo) thực hiện yêu cầu từ cấp trên, tất cả cán bộ “lãnh đạo” phụ trách phòng ban trở lên phải là đảng viên, phải có bằng cấp chứng chỉ về chính trị (tất nhiên là thứ chính trị theo quan điểm, đường lối của đảng). Không đạt được tiêu chuẩn bắt buộc đó, có tài thánh cũng phải trả ghế, về làm dân thường.

Thực ra, cán bộ phụ trách phòng ban của một cơ quan như tờ báo chẳng hạn chưa phải là cái đinh gì trong bộ máy cai trị ở xứ này. Gọi là lãnh đạo cho oai, có khi chỉ túm tóc được dăm bảy lính quèn dưới trướng, bản thân cũng làm quần quật chứ chẳng phải dạng chỉ tay 5 ngón gì. Ấy vậy nhưng hệ thống của đảng, có lẽ đã nhìn ra nguy cơ mất quyền lãnh đạo nên mò vào tận những tổ con con mấy mống như thế. Ở cái nơi rất cần những người có chuyên môn cao, bề dày kinh nghiệm, giỏi nghề chứ không cần phải vững lập trường để làm việc, thì người ta lại xử lý bằng biện pháp chuyên chính “thích là nhích”. Nhuộm đỏ cả hệ thống, còn nó có làm việc được không thì kệ, tính sau.

Khoan hãy nói, với cách thay máu kiểu vậy, rồi tờ báo có sống được hay không, nhưng tương lai của nó rất có thể sẽ thành một phiên bản của tờ Nhân Dân. Báo Nhân Dân thế nào, ai mà chẳng biết. Tôi thách những người mê đọc báo tìm được một nửa tờ Nhân Dân trên hàng nghìn sạp báo ở đường phố Sài Gòn đó. Lâu nay, tờ báo đảng này sống khỏe không phải bằng bạn đọc mà bằng tiền thuế của dân, nó cần chi ra sạp. Chỉ lo cho Thanh Niên, với một đội ngũ cầm trịch tinh dững đảng viên, lại tự hạch toán, tự thu chi, liệu thoi thóp được bao lâu. Một tờ báo suốt thời gian dài cùng với tờ Tuổi Trẻ thống trị thị trường báo chí, lượng phát hành từng lên tới nửa triệu bản/kỳ, khi thành Nhân Dân B, Nhân Dân phẩy, liệu có níu giữ được chút hồi quang. Mà chẳng phải chỉ tờ báo của Hội LHTN này, ngay cả đám Tuổi Trẻ, Lao Động, Tiền Phong, Người lao động…, rồi cũng phải đảng hóa, và cái tương lai xám xịt là điều khó tránh khỏi.

Thờ ơ với Thủ Thiêm

Cái chính quyền trung ương ở xứ này, mỗi khi có việc động dao động thớt ăn uống chè chén là mau mắn điểm danh có mặt ngay, chả lọt suất nào. Họp bàn thì tinh dững bàn làm thế nào huy động được vàng được tiền trong dân, thuế khóa sẽ tăng làm sao, vơ vét cái gì, ngân sách chia cho mâm nào... Tất tật đều móc từ dân, nhờ cậy sức dân.

Khi dân bị tai vạ, nó cứ mất mặt biệt tăm, đẩy cho đám tay chân phía dưới mặc sức hứa hẹn, thề thốt, xin lỗi, kể lể vòng vo câu giờ, kệ sự phẫn nộ trong lòng dân ngày một bốc cao.

Vụ Thủ Thiêm là rõ nhất. Đã biết vụ này không thể để chính quyền địa phương "múa tay trong bị" bởi chúng dính dáng liên kết với nhau, che chở nhau, không dễ gì dứt khoát làm rõ trắng đen, nhưng chính quyền trung ương, ngoài việc cử mấy chú thanh tra làm phép lấy lệ thì chưa hề có động thái nào vì dân, giải nỗi oan khuất cho dân. Nó cứ mũ ni che tai, nhắm tịt mắt trước một Thủ Thiêm mỗi ngày thêm nóng bỏng.

Một sự việc kéo dài cực kỳ hệ trọng như vụ Thủ Thiêm, lẽ ra phải chính những vị trong tứ trụ, tam trụ, phải đích thân tổng bí thư, chủ tịch nước, thủ tướng lên tiếng, chỉ đạo, nếu chưa giải quyết được ngay thì ít nhất cũng có tác dụng an dân, tạo cho dân sự tin tưởng ở cấp cao nhất chính quyền trung ương, đằng này họ cứ cố tình lẩn tránh, coi như không phải việc của mình, xem như đó chỉ là chuyện vặt, chuyện nhỏ, không đáng kể, không đáng bận tâm.

Một người dân Thủ Thiêm nói với tôi, rằng không chờ đợi được gì ở cái chính quyền trung ương này. Còn chính quyền địa phương thì hết hy vọng ở nó rồi. Cái nhọt Thủ Thiêm không chóng thì chầy sẽ bể.

Nguyễn Thông

Cái kết đắng

Xứ này đang quyết duy trì sự độc quyền của nhà nước trong báo chí và xuất bản. Họ gọi đó là định hướng, tự do trong khuôn khổ. Vụ đánh Nhà xuất bản Tri Thức và PGS Chu Hảo chắc chắn sẽ dẫn tới hậu quả đóng cửa nhà xuất bản nổi tiếng này, đơn giản chỉ vì từ nay những sách nó xuất bản theo định hướng sẽ không ai thèm mua thèm đọc nữa.

Kết thúc ấy sẽ đúng với mục đích của nhà cai trị. Họ không cần sách báo nhiều người đọc người mua, họ chỉ cần tất cả phải trong vòng kiềm tỏa, ngu dân.

Không tự do báo chí, không tự do xuất bản, lấy quy định của đảng thay cho pháp luật, chế độ này gọi đó là tự do theo kiểu Việt Nam.

Giới báo chí than thở tồn tại ngày càng khó khăn, mất bạn đọc; các nhà xuất bản kêu rêu lỗ lã, sống cầm chừng, sách in ra mỗi cuốn chỉ lèo tèo vài trăm bản, bụi phủ trên quầy sách. Đã chấp nhận vòng kim cô, không dám xé rào như Tri Thức thì than thở kêu rêu cái nỗi gì. Thà như nhà xuất bản của bác Chu Hảo, "thà một phút huy hoàng rồi chợt tối/còn hơn buồn le lói suốt trăm năm".

Không dám dứt vòng kim cô thì phải nghe lời ai điếu và kèn đám ma ò e í e tiễn đến bờ huyệt thôi, chẳng thể nào khác được.

Nguyễn Thông

Chuyện dạy học

Xứ mình nhiều ngày lễ, trong đó có lễ riêng của nhà giáo, những người làm nghề dạy học. Cứ tới tháng 11 tây hằng năm là không chỉ thầy lẫn trò mà dư luận xã hội cũng lao xao chộn rộn về ngày 20.11, ngày Nhà giáo Việt Nam. Ngày mai là ngày ấy, của năm 2018 này.

Thú thực, chả bao giờ tôi nghĩ mình sẽ theo nghề dạy học, còn gọi là sư phạm, thế mà lại đứng bục giảng những 16 năm trời. Hồi nhỏ tôi rắn mày rắn mặt, chỉ thích đi bộ đội hoặc làm lính biên phòng, chứ không thích làm thầy giáo. Người định một đằng, trời quyết một nẻo, chả thể nào tính được.
Tôi học khoa Văn, Đại học Tổng hợp Hà Nội, tốt nghiệp tháng 12.1976. Khóa tôi là khóa bản lề chiến tranh và hòa bình, vào học khi còn chiến tranh (1972), tốt nghiệp khi vừa hòa bình được hơn 1 năm (1976). Tháng 3.1977 từ quê ở Hải Phòng tôi nhận được thư thông báo của Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp kêu lên Hà Nội nhận quyết định phân công công tác. Quyết định do Thứ trưởng Hoàng Xuân Tùy ký, cầm trên tay mà cứ run run. Kể từ nay, mình chính thức bước vào cuộc mưu sinh. Cảm giác thật khó tả. Nhưng không phải được vào nhà xuất bản, cơ quan báo chí hoặc viện này viện nọ. Quyết định ghi rõ điều động tôi vào nhận công tác tại Trường dự bị đại học Tiền Giang đặt tại TP.HCM. Làm nghề dạy học.

Tôi chính thức vào nghề giáo học từ ngày 25.4.1977, dạy một mạch đến năm 1993, khi đang là Tổ trưởng Bộ môn Xã hội (văn sử địa) thì… đói quá, xin nghỉ đi làm thuê cho một công ty nước ngoài. Hồi ấy gọi là đánh pắc (nói tắt tên của tổng thống Đại Hàn Pắc Chung Hy cho quân sang Việt Nam đánh giúp Mỹ, phe cách mạng gọi quân Đại Hàn là lính đánh thuê). Thông thường đánh pắc là vừa chân trong chân ngoài nhưng tôi thấy nản nghề quá nên nghỉ dạy luôn. Đồng lương giáo học khi ấy không đủ nuôi thân chứ nói gì nuôi cả vợ con.

Chuyện mùa đông

Hai hôm nay, trung tuần tháng 11.2018, đất Sài Gòn vốn nóng như cái chảo lửa bỗng dưng dịu hẳn, se se lạnh, giống tiết thu Hà thành. Đọc bản tin thời tiết của Đài khí tượng thủy văn trung ương thấy bảo gió mùa đông bắc sắp về. Hồi tôi còn bé, gió ấy người nhớn gọi là gió bấc. Rét lắm.

Nhớ hồi năm ngoái, tháng 12.2017. Ông bạn tôi bảo chưa năm nào Sài Gòn nói riêng, miền Nam nói chung rét như năm nay. Bản tin thời tiết trên tivi cũng như trên các báo điện tử thu hút người đọc hơn cả tin vụ án “cướp giết hiếp”. Ở miền Bắc, người ta cần biết hôm nay, ngày mai, thậm chí sáng hoặc chiều hoặc tối nhiệt độ sẽ xuống thấp bao nhiêu, rét như thế nào để có cách đối phó, chẳng hạn trẻ con rét quá thì nghỉ học, thanh niên trót hẹn người yêu đi dạo đường Thanh Niên, Bờ Hồ thì đổi địa điểm vào những nơi kín gió, v.v.., đại loại là vậy.

Sài Gòn năm nào cũng vậy cứ gần mùa Giáng sinh là se lạnh, bọn thanh niên thích ra mặt bởi có dịp diện đồ tung tẩy ngoài phố. Cứ trưng áo hai dây, váy ngắn mãi cũng chán. Những thứ đồ ấy chỉ toát lên sự khêu gợi, quyến rũ chứ không tạo được vẻ sang trọng, kiêu kỳ. Phải quần áo chuyên dùng cho mùa đông cơ. Đi trên phố Sài Gòn mùa Giáng sinh cứ tưởng đang ở một thành phố châu Âu, Paris chẳng hạn, chứ không phải đô thị bên kênh Nhiêu Lộc. Nơi nơi treo đèn kết hoa, bày cây thông lục lạc, ông già Noel, con tuần lộc sừng cong vút, áo quần đỏ đặc trưng, nhất là khu vực gần mấy nhà thờ Đức Bà, Huyện Sĩ, Tân Định, Mông Triệu, Cầu Kho, Cha Tam, và khu Phạm Thế Hiển quần tụ người Bắc di cư… Nam thanh nữ tú áo khoác áo choàng, khăn len mũ dạ trưng hết ra. Phố phường bớt vẻ nhếch nhác hơn, không khí đón Giáng sinh khiến Sài Gòn sinh sắc hơn. Lại được ông trời ban thêm những đợt lạnh quý hóa nên càng thêm hấp dẫn.

Đêm hơi lạnh khó ngủ, tôi dậy tắt cái quạt. Kể từ hôm nay, nó sẽ sẽ thảnh thơi, bớt vất vả quay tít mù phục vụ đám người dở hơi vài tháng. Trong cái im lặng nghe được cả tiếng con thằn lằn tắc lưỡi trên tường, lẩn thẩn nghĩ về mùa đông.

Chỗ khuất

Thiên hạ dạo rồi cứ nhấm nhẳn bảo cái đám lãnh đạo Đà Nẵng hỏng hỏng, ăn đất hơn cả bọ hung, từ trên xuống dưới thằng nào cũng dính tới đất đai nhà cửa, quần ngư tranh thực, đấu đá nhau cũng chỉ bởi quá tham, v.v..

Nay thì tôi thấy các ông bà dư luận nhầm. Bọn Đà Nẵng chả là gì so với đám cai trị ở TP.HCM, nhiều khóa liền chứ không phải chỉ hiện tại. Đứa nào cũng biệt thự, đất đai, lâu đài hoành tráng, của chìm của nổi, chỉ nhìn đã phát khiếp. Lò của cụ Trọng cứ thử điểm danh xem, có đứa nào diện ngõ nhỏ nhà nhỏ, mà chỉ ra được một ví dụ, cứ lôi tôi ra chém đầu.

Chúng nó vì dân, phục vụ nhân dân, lương ba cọc ba đồng, lấy đâu ra mà xúng xính vung vinh thế.
Lại nhớ vụ Bí thư Nguyễn Xuân Anh Đà Nẵng, cái nhà của y ở 43 Nguyễn Thái Học vốn của cha mẹ để lại, còn căn số 45 kế bên thấy bảo do Vũ nhôm cho, tôi nói thật, chỉ là cái chuồng chim, là muỗi so với lâu đài biệt thự của đám Lê Thanh Hải, Nguyễn Văn Đua, Tất Thành Cang... Sài Gòn.

Hay vụ Đinh La Thăng cũng vậy, tội y đâu chưa rõ, chứ cái đứa chỉ ở nhà chung cư mà lôi ra giết nó thì có lẽ cụ tổng có vấn đề.

Tôi đồ rằng cụ trưởng lò tôn đã xuống quá tay hoặc nhầm lẫn khi giết Xuân Anh, La Thăng, mắc phải mưu của thằng chết mẹ nào rồi. Nó cứ xúi cho ta đánh nhau trị nhau tẩn nhau thật lực, nó chả cần ra tay cũng đủ làm cho đối phương tan nát, rệu rã.

Sau này lịch sử cần tỉnh táo ghi nhận những chuyện trớ trêu uẩn khúc như vậy.

Nguyễn Thông