Đã từ lâu, dân gian có câu: “Tại trên ngồi chẳng chính
ngôi/Để cho kẻ dưới chúng tôi lăng loàn” nhằm nói về sự thiếu gương mẫu, lệch lạc,
sai trái của những người trong bộ máy lãnh đạo, cầm quyền. Những người ấy, ngày
xưa là tầng lớp quan lại, còn bây giờ được gọi chung là cán bộ.
Phải thừa nhận với nhau một điều, quan lại trước kia hay cán
bộ bây giờ là dạng “tinh hoa” của xã hội, đạt được ngôi thứ nhất định trong đời
sống sau cuộc sàng lọc khắt khe về học vấn, kiến thức, tài năng, nhân cách, đường
lối quan điểm… Thời quân chủ, đó là những kỳ thi, tuyển người tài cao học rộng
đỗ đạt cao ra làm quan. Thời nay, ngoài những yếu tố trên, công tác tổ chức cán
bộ còn xem xét, lựa chọn kỹ lưỡng nhiều khía cạnh khác liên quan đến đương sự,
làm sao đảm bảo có được những người “vừa hồng vừa chuyên”.
Nguyên tắc thì như vậy, nhưng thực tế lâu lâu lại bùng nổ những
trường hợp ít ai ngờ, tuy nhiên đó là kết quả không tránh khỏi trong quy trình
còn nhiều chắp vá, lỗ hổng.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến công tác tổ
chức, bồi dưỡng cán bộ. Cụ gọi đó là điều kiện tiên quyết, là yếu tố quyết định
quan trọng nhất đối với chất lượng bộ máy nhà nước. Muốn cống hiến phục vụ thật
nhiều cho đất nước thì cán bộ phải có tài, nhưng để dân tin yêu nể phục thì cán
bộ phải có đức. Cụ Hồ dạy: “Có tài mà không có đức thì là người vô dụng. Có đức
mà không có tài thì làm việc gì cũng khó” (Hồ Chí Minh toàn tập, NXB Chính trị
quốc gia, 2002). Thật vậy, người bình thường còn cần có đức (đạo đức, nhân
cách) huống chi người lãnh đạo.
Làm quan, hay làm cán bộ, phải gương mẫu, đặt tư cách lên
hàng đầu bởi luôn có sự săm soi của mọi người, “quan trên trông xuống người ta
trông vào”. Phải coi đó là sự hy sinh cần thiết để đánh đổi lấy quyền lực, địa
vị, uy phong, đẳng cấp xã hội. Nếu không chấp nhận luật bất thành văn ấy thì đừng
làm quan, làm cán bộ. Dân chúng đóng thuế, bỏ tiền ra nuôi bộ máy điều hành gồm
những con người như thế thì họ có quyền đòi hỏi cán bộ phải gương mẫu, tận tụy,
quên mình, hy sinh. Địa vị chức vụ càng cao, sự đòi hỏi của dân với cán bộ càng
nhiều, sự hy sinh của cán bộ càng lớn. Công bộc của dân là vậy, không thể nào
khác được.
