Cuba

Bị cấm vận (cứ cho là bị đi, còn vì sao bị thì thiên hạ đã có câu trả lời) dẫn đến cuộc sống khó khăn, không phát triển, thậm chí thụt lùi.

Nhưng không thể cứ đổ tất cho cấm vận, đó là chưa nói lúc nào họ cũng đề cao sự độc lập tự chủ.
Nó cấm mình thì mình cấm lại nó. Rõ ràng, sòng phẳng, mẹ nó, sợ gì.

Một nước khí hậu nhiệt đới, đất đai thổ nhưỡng tươi tốt rất thích hợp trồng lúa, mà năm nào cũng phải vác rá đi ăn xin thì phải biết nhục.

Trồng lúa chả liên quan tới cấm vận, ngay cả kém phân bón thì vẫn đủ gạo ăn. Miền Bắc VN những năm 60 - 80 là minh chứng cụ thể. Không có điện, thiếu thốn máy móc... có thể do bị cấm vận, nhưng thiếu gạo thì dứt khoát không.

Đừng giở thói đổ cho cấm vận. Nghèo khổ do đường lối, chủ trương, chính sách và sự ngu muội, ích kỷ, chứ không phải do bị cấm vận. Đừng thứ gì xấu tồi cũng trút vào thùng rác cấm vận.

Chuyện Liên Hợp Quốc

Báo đăng (báo mậu dịch đăng chứ không phải tôi bịa), rằng ông Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterret than thở tổ chức mà ông ta cầm đầu đang bị khủng hoảng tài chính nghiêm trọng, có nguy cơ sụp đổ, tan rã.

Dào, than mí chả thở. Lâu nay làm phỗng đất cây cảnh, ngậm miệng ăn tiền, thế giới đầy vơi không hề biết, đánh nhau chỗ nọ, xung đột chỗ kia, đầu rơi máu chảy, xương trắng ngoài đồng, dân lành khốn khổ, lũ gây chiến lì lợm xâm lược gây bao tang tóc đau thương... nhưng các ông cứ nín thinh, đứng ngoài, không được trò gì, chỉ giỏi họp họp họp. Phải nói là rất tồi, khốn nạn.

Nói đâu xa, cuộc chiến tranh diễn ra ở Ukraine tới tháng 2 này sắp tròn ngày tròn tháng tròn năm được 4 năm rồi, LHQ làm được trò gì để chặn bàn tay khát máu của quân xâm lược? Vô tích sự, chả nên cơm cháo.

Ngay trong lúc Guterret than thiếu tiền thì hàng triệu người dân lành Ukraine đang đổ máu, chịu rét, đói ăn trong tuyết lạnh, ông có biết không? Biết không?

Rồi những vụ việc đã và đang diễn ra ở Gaza, Venezuela, Iran, Cuba, Triều Tiên... LHQ có cất được tiếng nói quan ngại kêu gọi các bên kiềm chế chứ chưa nói hành động thực sự có ý nghĩa nào không, mà ngồi đó than thở thiếu tiền, hết tiền.

Không tự giải tán đi, dẹp đi, còn chờ gì nữa, hở phỗng đất. Ít nhất cũng còn chút danh dự, chứ đừng để thiên hạ chỉ chê cười.

Sơm muộn rồi cũng tan, trong sự ê chề, chứ không phải do hoàn thành nhiệm vụ lịch sử.

Nguyễn Thông

Người ra đi

Một nhân vật đương đại “lừng lẫy trong im lặng” vừa ra đi - ông Đoàn Duy Thành, ngày 6.2.2026, nhằm 19 tháng chạp Ất Tỵ, thọ 97 tuổi.

Thú thực tôi không định viết về ông lúc này bởi hiểu biết về ông quá mỏng, vả lại dễ bị quy là ăn theo, đu trend, vô tình tầm thường hóa một nhân vật lịch sử đáng kính trọng.

Nhưng cần phải có vài chữ, vài lời, như một nén nhang kính tiễn ông về cõi, nơi làm người không khó.
Ai muốn tỏ tường về ông Thành, về số phận chìm nổi của ông, cứ đọc bài của đại tá nhà báo Trần Nhung, của nhà báo Mai Phan Lợi, hay lắm, rõ lắm.

Ông Đoàn Duy Thành là tác giả cuốn hồi ký nổi tiếng mang cái tên rất đặc biệt do chính ông đặt “Làm người là khó”. Nhà văn Phạm Ngà - cựu Giám đốc Nhà xuất bản Hải Phòng từng viết lời giới thiệu rất hay cho cuốn “ký sử” này.

Nổi tiếng nhưng sách lại không được xuất bản công khai, lẽ đơn giản rằng chính quyền không cho phép nó ra đời, cấm tiệt.

Không cho xuất bản không có nghĩa chẳng ai được đọc, được biết. Trên đời, có những cuốn sách, nhất là hồi ký “có vấn đề”, đã tồn tại, sống dữ dội, mãnh liệt, người đời tìm đọc và yêu mến.

Ngôi sao sắp tắt

Đại hội xong rồi, không khí im ắng dần, màu đỏ cũng bớt, chỉ còn dư âm của mấy chú ca sĩ dạng Anh Tú nhảy nhót trên tivi, thỉnh thoảng có nhà này nhà nọ phân tích nhận định ca ngợi...

Góp công lớn vào việc đưa cuộc sống trở lại bình thường là đội tuyển U23 và đặc biệt ngôi sao Đình Bắc. Lâu lắm mới có đứa cháu vừa đẹp trai vừa đá hay như vậy, kể từ khi tôi từng coi Ba Đẻn Thế Anh đá cho đội Thể công lúc anh này mới ngoài đôi mươi.

Ông hàng xóm nhà tôi bảo ông không quan tâm đến đại hội bởi đó là việc của người ta, mình không được bàn thì để ý làm gì, ai lên cũng thế thôi. Cổng nhà ông vẫn treo lá cờ đỏ, nhưng là cờ nước.

Tôi thì quan tâm, chỉ có điều về chuyện sau đại hội. Bữa trước tôi trò chuyện với mấy chú, cả chú và tôi cùng ý nghĩ ở “thời điểm nhạy cảm” nên tránh này nọ. Thậm chí một bài tôi khen đại hội đã rất tiến bộ về hình thức nhưng chú đẹp trai như Đình Bắc (thậm chí còn đẹp hơn) cũng bảo rút. Khen mà cũng bị ngại. Thế là tôi dành thời gian nhạy cảm đầu tư vào tiếng Việt, vào lỗi sử dụng ngôn ngữ, cho nó lành, góp phần vào sự thành công tốt đẹp.

Đại hội xong rồi. Giờ thì có chuyện này. Một góp ý hoàn toàn nghiêm túc và mang tính xây dựng. Cả sự thương người, thông cảm nữa.

Đường sắt trong mơ xuyên thế kỷ

Ngày 26.1.2026, báo chí nhà nước đăng tin Tập đoàn CT Group vừa đề xuất đầu tư xây dựng tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ - Cà Mau dài khoảng 280km, khai thác hỗn hợp cả tàu khách và tàu hàng; vận tốc thiết kế 200 - 250 km/giờ, có thể nâng dần lên vận tốc 300 - 350 km/giờ; ga đầu tại Thủ Thiêm (TP.HCM), kết nối với tuyến đường sắt Bắc Nam, ga cuối tại Đất Mũi (Cà Mau), qua 6 tỉnh thành: TP HCM, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, An Giang, Cà Mau.

Nói thật, mừng thì có mừng, nhưng mới chỉ là dự án, như biết bao nhiêu dự án về tuyến đướng sắt này mà tôi được biết, được nghe, có lúc tưởng rằng chỉ cần sau giấc ngủ, lúc tỉnh dậy nó hiện ngay trước mắt.

Kể từ khi người Pháp mở đường sắt và đưa vào hoạt động ở xứ An Nam, tới nay đã một thế kỷ cộng mấy chục năm (chính xác từ năm 1881). Tàu xuyên Việt của người Pháp lúc thịnh nhất chạy chỉ mất ngày rưỡi là từ ga Hàng Cỏ Hà Nội đến ga chợ Bến Thành Sài Gòn. Đường sắt còn được kéo về tận thị xã Mỹ Tho (thuộc tỉnh Tiền Giang, bây giờ sau sáp nhập thành tỉnh Đồng Tháp), là tuyến đường sắt đầu tiên trên cả nước. Họ (Pháp) sau đó còn đục bằng tay cả núi Hải Vân để cái hầm hỏa xa trở thành một kỳ quan suốt bao nhiêu năm, tới tận bây giờ...

Cải lương nên hạ màn

Thiên hạ đang ì xèo việc Hà Nội sáp nhập 6 cơ quan báo chí truyền thông làm một. Nhất thể chính thức có hiệu lực từ hôm nay 1.2.2026.

Cũng là một dạng cây tre trăm đốt, không chỉ riêng lĩnh vực báo chí.

Sài Gòn, quên, TP.HCM, đã từng làm điều này từ hồi chưa xảy ra vụ sáp nhập tỉnh, rốt cuộc có bớt được tờ/đài nào đâu. Giống như cuộc cách mạng ở làng Mùi trong truyện của Lỗ Tấn.

Giờ cũng vậy, vào kỷ nguyên mới rồi, hầu hết vẫn sống nhăn. Báo ra không mấy ai đọc, tivi không mấy ai coi, đài phát chả có người nghe, nhưng vẫn tồn tại, ngân sách vẫn nuôi, trụ sở vẫn còn.

Nhà nước, nhất là tuyên giáo cần có thái độ dứt khoát với chuyện này, đừng kiểu nửa dơi nửa chuột rề rà khó chịu.

Tồi tệ

Thiên hạ đang xao nhãng chuyện đại hội đảng mà tập trung vào vụ "bô vàng", trận bóng đá VN thua TQ (thua là phải, yếu hơn thì thua, không đáng bàn) và vụ thi sĩ Lâu Văn Mua đạo thơ.

Nói luôn, tôi chưa đọc thơ anh này bao giờ (bởi xứ ta nhà thơ nhiều hơn lợn con, làm sao biết hết được) nên cũng không rành vụ đạo thơ (gọi là "đạo" cho đẹp mồm, chứ nếu có thật thì phải nói thẳng là ăn cắp), cũng chả biết thơ anh ta có hay hay không.

 
Chưa đọc, không biết thì không dám chê, dù chỉ nửa chữ, chứ không như ai đó chưa đọc "Nỗi buồn chiến tranh" (chính ông ta tự thừa nhận) nhưng lên mạng xưng xưng xỉa xỉa thôi rồi.

Nhưng điều này cần nói. Tập thơ của Lâu Văn Mua đã được Hội Nhà văn Việt Nam trao giải thưởng, giờ nghe dư luận bóc trần vụ ăn cắp thơ liền vội họp trực tuyến và rút lại giải. Trăm vụ đổ một trận cười như không. Hài vãi.

Tôi vẫn không quan tâm tới điều đó, mà điều này: Tên tập thơ là "Nhặt xác em chất chồng bảo tàng". Phải nói kinh khủng. Nhặt xác đã kinh, lại còn nhặt xác em, lại còn chồng chất (vậy thì bao nhiêu em?). Như chốn pháp trường đầy thi thể. Ông hàng xóm nhà tôi bảo thơ con mẹ gì, đọc cái tên đã thấy khùng, cả người viết lẫn người duyệt. Thời mạt pháp, điên khùng mới sinh ra thứ ấy.

Một cái tên vừa man rợ, mất tính người, vừa vớ vẩn, vô nghĩa. Thậm chí chả biết có phải ảnh chụp lại bìa sách nhòe hay không (tôi dò tìm rất kỹ nhưng chẳng có bìa nào rõ hơn) còn bị đọc thành "Nhặt xác em chất chóng bảo tàng".

Hội Nhà văn VN cần nói rõ: Tại sao một tên gọi tác phẩm như vậy mà được duyệt, được thông qua, được trao giải? Hay nó có ý nghĩa triết học cao siêu, là lý luận của siêu nhân mà người thường không với được?

Không thể hiểu nổi.

21.1.2026

Nguyễn Thông