Không thể không nói

Hôm nay 22.2.26, tính theo lịch âm là mùng 6 tháng giêng Bính Ngọ. Nhẽ ra bình thường thì hết tết nhưng trúng ngày nghỉ Chủ nhật, vả lại nhà nước cho nghỉ dài để kích cầu (mua sắm, tiêu thụ hàng hóa, chơi bời, du lịch...) nên vẫn còn hơi hướng vui xuân. Mai thì mọi người đi làm, đi học, lại lao vào vòng đời mưu sinh, bận rộn.

Có lần đứa cháu tôi bảo "đang yên đang lành thì tết" bởi nó chăm chỉ, chỉ thích đi làm. Một ông bạn tôi nhà khá giả, tết nào cũng đi chơi tung hoăng, lại nhắn "mới tết đã hết, nhanh quá mày ạ". Thích hay không, còn tùy người, chứ không phải tất cả "rộn ràng náo nức vào xuân" hoặc "chán tết như cơm nếp nát".

Tôi đã qua cái tuổi háo hức "năm mới thắng lợi mới", vả lại sống ở nơi những ngày tết, kể từ hôm cúng ông Táo tới bữa nay, mặt trời như hòn lửa, nóng chẳng khác lò than, sáng nào vừa bảnh mắt việc đầu tiên là mở coi thời tiết, tinh dững 36 - 37 độ. Lại trúng hồi sức khỏe không được tốt (thực ra là nói tránh, nói nhẹ, chứ tệ lắm) nên chả mò ra ngoài. Thằng con bảo, bố không đi đâu càng an toàn, cứ ở nhà mà vọc vạch mạng miếc báo biếc rồi phụ mẹ nấu cơm cho khỏe.

Nhưng tự nhốt nên mới bực mình.

Hôm nay 22.2, nghĩa là chỉ 2 ngày nữa là tròn 4 năm ròng bọn Nga xâm lược đất nước Ukraine, một người bạn cũ của Việt Nam. Bản chất cuộc chiến tranh phi nghĩa tà.n bạo này thế nào đã được phơi bày, nhiều người rõ, không cần phải giải thích, phân tích gì sất.

Loanh quanh gà mắc tóc

Vụ đứa ở Hà Tĩnh ngang nhiên để ô tô chắn lối đi lại công cộng, khoe quen biết rộng, xem thường pháp luật, "coi công an bằng vung", thách thức éo sợ phạt, nhiêu tiền cũng chơi..., tất cả đều có người làm chứng, có video clip. Túm lại nhân chứng vật chứng đủ cả, điều tra và kết luận dễ như ăn bánh chưng tết.

Nhưng không phải vậy. Báo chí đăng, dân phản ánh và tố cáo là chuyện của báo chí và dân, còn công an cứ thong thả, rề rà tìm hiểu, xác minh, gặp gỡ, thụ lý. Mất mấy ngày, qua đủ các cấp, từ phường, tới tỉnh, tới cục (bộ), vẫn chưa xác định dứt khoát nó vi phạm điều gì, can tội gì, sẽ chịu hình phạt ra sao.

Theo báo Tuổi Trẻ ngày 20.2.26, "Trong quá trình làm việc với công an, anh N.V.L. và chị Đ.T.H. đã nhận thức hành vi của mình là sai và thiếu ý thức trong tham gia giao thông đường bộ. Hiện Công an phường Trần Phú đang tiếp tục xác minh và lập hồ sơ xử lý theo quy định".

Loại người nghênh ngáo như vậy mà chỉ "nhận thức hành vi của mình là sai và thiếu ý thức"hay sao?

Đương sự là ai, làm gì, người thế nào, thậm chí con ông bà nào, quen thân với ai (như nó khoe) mà phải che chắn nó như thế. Nó ngang nhiên vi phạm, sao lại phải che mặt nó, biển số xe của nó cũng viết tắt.

 
Trong vụ việc này, công an phải tự đặt mình vào vị thế người dân bị nó coi thường, chặn đầu khóa đuôi, hành suốt 3 tiếng đồng hồ ngày tết trên đường mưa lạnh, xem có kiên nhẫn dịu dàng được vậy không.

Ngay cả "nạn nhân", cái anh bị chặn, thấy bảo là nhà báo, vậy thì báo nào, tên gì, thái độ ra sao, hay lại kiểu "mày có biết tao là ai không" cũng cần công khai. Thời buổi này, những thứ rõ ràng thì không cần úp mở.

Nguyễn Thông

Gạo và lòng tốt (kỳ 2)

Nhiều năm qua, Việt Nam với lợi thế của mình về lương thực, cụ thể là gạo, đã thể hiện tình anh em chung chiến hào, hoạn nạn có nhau, chia ngọt sẻ bùi, tặng/biếu/cho/giúp Cuba rất nhiều gạo. Khi ít vài ba nghìn tấn, lúc nhiều cả chục nghìn tấn. Ai muốn biết cụ thể, cứ mở Gu gồ (Google) mà tra cứu, rõ ngay. Trăm năm trong cõi người ta/Cái gì không biết thì tra gu gồ.

Hàng xóm khi tối lửa tắt đèn, bạn bè gặp thiên tai địch họa, giúp là phải rồi. Nhưng Cuba hai phần ba thế kỷ qua không bị vậy. Họ như anh mù quờ quạng khua khoắng trên con đường kiên định nghèo đói. Cả thế giới mở mắt nhìn về tương lai, còn họ cứ nhắm tịt. Rồi đổ cho khách quan. Đổ tại cấm vận.

Hàng xóm nhà tôi người miền Nam, như nhiều người trong này, phát âm từ “đỗ” và “đổ” lẫn lộn. Có lần ông cười bảo, đám lãnh đạo Cuba đều họ “đổ”, đổ thừa, chỉ giỏi đổ thừa. Những đứa luôn tự coi mình đúng thì đổ thừa siêu hạng.

Cần phải chỉ ra, giúp Cuba lúc này cũng như suốt nhiều năm qua chẳng khác gì muối bỏ bể, đổ vào thùng không đáy. Ông bạn tôi ở Hà Nội có lần nhận xét giúp Cuba chẳng khác gì giúp con nghiện, mà giúp kẻ nghiện thì vô chừng, biết bao nhiêu cho đủ. Không phải nghiện ma túy mà nghiện lý luận, nghiện đường lối chính sách, nghiện học thuyết không tưởng. Nghiện này chỉ đem lại nghèo đói, tàn tạ, không cai được, mà chỉ nên đoạn tuyệt, phá bỏ.

Gạo và lòng tốt

Sau chuyến “thăm” của đặc phái viên Cuba từ ngày 1 - 3.2.2026 khi nước này rơi vào cuộc khủng hoảng trầm trọng, có lẽ căng nhất từ trước tới nay kể từ khi anh em Fidel Castro nắm quyền, Việt Nam lại có động thái giúp đỡ người anh em “môi răng” đang cùng nhau canh giữ hòa bình thế giới.

Ngày 14.2, ngày tình yêu Valentine, nhiều báo quốc doanh Việt đồng loạt đưa tin, đại loại: “Việt Nam chuyển 250 tấn gạo, hỗ trợ Cuba đảm bảo an ninh lương thực”, “Việt Nam hỗ trợ Cuba 250 tấn gạo để đảm bảo an ninh lương thực”, v.v..

Có thể hai bên còn những trao đổi riêng không tiện công bố, nhưng thông tin về “chuyển gạo”, “hỗ trợ” “250 tấn” kia được công khai kể ra cũng khí muộn. Từ ngày 3 - 14.2, tức sau gần 2 tuần, đại chúng mới biết sự việc, chắc là có sự cân nhắc, về nhiều mặt, chứ không phải chỉ gạo.

Trong đời sống, từ phạm vi cá nhân tới quốc gia, quốc tế, nhân loại, khi thấy người khác khó khăn mà ra tay giúp đỡ thì về cơ bản là điều tốt, việc tốt. Đó là đạo lý, tình người. Nhưng tại sao lại “về cơ bản”? Vâng, vẫn có những trường hợp tưởng tốt nhưng thực ra không tốt, thậm chí có hại, gây hậu quả xấu, rất xấu, tiếp tay cho cái ác, cho kẻ bất nhân. Kiểu ấy, dân Nam Bộ thủng thẳng nhận xét “dzậy mà không phải dzậy”. Chính xác.

Tết và ông Ngạn

Mùng một tết. Năm mới Bính Ngọ 2026. Sài Gòn. Nắng như chưa bao giờ đầu năm ta lại nắng thế.

Riêng về tết thì ông trời thiên vị, ưu đãi miền Bắc về khí hậu. Lạnh hoặc mát, có tí mưa xuân đi chơi mới thích. Đừng nồm là ngon.

Nhớ hồi sau tết năm 1976 Bính Thìn, tôi cong lưng đạp xe chở người con gái ấy ngồi ôm chặt đằng sau. Mưa xuân lất phất, hơi ren rét mà âm ấm lạ. Mưa xuân và không khí lành lạnh thật tuyệt vời. "Em ngồi ríu rít ở sau xe/Em nói lòng anh mải lắng nghe..." (Xuân Diệu), chỉ mong con đường dài mãi.

Cháu vừa gửi tôi cái clip và ảnh cả đám con cháu lên nhà tôi ở quê chúc tết, thắp hương nhớ ông bà. Ai cũng tươi tắn, ấm áp, quần áo đẹp, thích thế, gợi nhớ quê nhà và người thân yêu.

Tôi không dám ra đường Sài Gòn, chui trong nhà trốn nắng, thậm chí phải cửi trần, bật máy lạnh. Tết mà ở trần, bán khỏa thân, kinh. 

Chả biết làm gì, mở máy tính coi chương trình của MC Nguyễn Ngọc Ngạn.

Phải nói thế này, sự tài hoa, kiến thức sâu rộng, và nhất là cái duyên tự nhiên của ông Ngạn, không ai sánh được. Ông ấy đứng một mình một danh sách, kiểu STT - 1: Nguyễn Ngọc Ngạn. Hết.

Một mình ông Ngạn có thể chấp cả lực lượng truyền hình VN và tuyên giáo, phần thắng thuộc về ông ấy.
Ông ấy không khác gì người giời. Nghe thiên hạ đồn ông bị cấm về... quê hạ giới, nếu vậy chỉ tự bộc lộ sự nhỏ nhen, tầm thường, thua kém.

Nguyễn Thông

Đời hoa phận người

Thương trường, nghề buôn bán có quy luật riêng của nó. Buôn bán dịp tết thì quy luật càng rõ, thậm chí nghiệt ngã, bởi thời gian không cho phép kéo dài hoặc sửa chữa sai lầm.

Bán hoa tươi, cây cảnh, trái cây là rõ nhất.

Sức mua kém, đó là thực tế, và cũng là một nguyên nhân gây nên tình trạng ế hàng. Điều này liên quan tới vĩ mô, chỉ nhà nước mới giải quyết được.

Người bán, nhất là những thương lái gom hàng của nông dân, họ tự chịu về tình trạng hàng hóa, đầu vào đầu ra. Giá bán do họ đặt theo từng thời điểm, họ tính cả rồi. Hàng có bán chạy hay không là bởi họ.

Chiều và tối giao thừa, hàng bán ế, họ tự xử lý.

Nếu họ đập bỏ, hủy hoại hàng ế, cũng đừng trách họ tàn nhẫn, vô tình. Họ không thể cho người khác hoặc bán như cho được, bởi làm thế sẽ nguy hại về sau, những năm sau.
Đành rằng đập bỏ hoa (cái đẹp) trông rất phản cảm. Lại càng không thể tùy tiện vứt bỏ ở lề đường, sông rạch, góc phố, vườn hoa gây mất vệ sinh, ô nhiễm môi trường, bắt lao công phải dọn thay họ. v.v... 

Tuy nhiên, ai cho hành vi đập bỏ hoa là phản cảm thì nên mua hoa khi giá chấp nhận được, chứ đừng đợi tới giờ hạ màn, giá rẻ.

Ta trách người đập hủy hoa, tức là chỉ nghĩ quyền lợi của ta chứ không quan tâm tới sự bế tắc của họ.

Trước kia, tôi cũng buồn khi nhìn cảnh ấy và trách họ ác, giờ tôi ngộ ra, không trách nữa, mà chỉ thương.

Nguyễn Thông

Cuba

Bị cấm vận (cứ cho là bị đi, còn vì sao bị thì thiên hạ đã có câu trả lời) dẫn đến cuộc sống khó khăn, không phát triển, thậm chí thụt lùi.

Nhưng không thể cứ đổ tất cho cấm vận, đó là chưa nói lúc nào họ cũng đề cao sự độc lập tự chủ.
Nó cấm mình thì mình cấm lại nó. Rõ ràng, sòng phẳng, mẹ nó, sợ gì.

Một nước khí hậu nhiệt đới, đất đai thổ nhưỡng tươi tốt rất thích hợp trồng lúa, mà năm nào cũng phải vác rá đi ăn xin thì phải biết nhục.

Trồng lúa chả liên quan tới cấm vận, ngay cả kém phân bón thì vẫn đủ gạo ăn. Miền Bắc VN những năm 60 - 80 là minh chứng cụ thể. Không có điện, thiếu thốn máy móc... có thể do bị cấm vận, nhưng thiếu gạo thì dứt khoát không.

Đừng giở thói đổ cho cấm vận. Nghèo khổ do đường lối, chủ trương, chính sách và sự ngu muội, ích kỷ, chứ không phải do bị cấm vận. Đừng thứ gì xấu tồi cũng trút vào thùng rác cấm vận.