Ngôi sao sắp tắt

Đại hội xong rồi, không khí im ắng dần, màu đỏ cũng bớt, chỉ còn dư âm của mấy chú ca sĩ dạng Anh Tú nhảy nhót trên tivi, thỉnh thoảng có nhà này nhà nọ phân tích nhận định ca ngợi...

Góp công lớn vào việc đưa cuộc sống trở lại bình thường là đội tuyển U23 và đặc biệt ngôi sao Đình Bắc. Lâu lắm mới có đứa cháu vừa đẹp trai vừa đá hay như vậy, kể từ khi tôi từng coi Ba Đẻn Thế Anh đá cho đội Thể công lúc anh này mới ngoài đôi mươi.

Ông hàng xóm nhà tôi bảo ông không quan tâm đến đại hội bởi đó là việc của người ta, mình không được bàn thì để ý làm gì, ai lên cũng thế thôi. Cổng nhà ông vẫn treo lá cờ đỏ, nhưng là cờ nước.

Tôi thì quan tâm, chỉ có điều về chuyện sau đại hội. Bữa trước tôi trò chuyện với mấy chú, cả chú và tôi cùng ý nghĩ ở “thời điểm nhạy cảm” nên tránh này nọ. Thậm chí một bài tôi khen đại hội đã rất tiến bộ về hình thức nhưng chú đẹp trai như Đình Bắc (thậm chí còn đẹp hơn) cũng bảo rút. Khen mà cũng bị ngại. Thế là tôi dành thời gian nhạy cảm đầu tư vào tiếng Việt, vào lỗi sử dụng ngôn ngữ, cho nó lành, góp phần vào sự thành công tốt đẹp.

Đại hội xong rồi. Giờ thì có chuyện này. Một góp ý hoàn toàn nghiêm túc và mang tính xây dựng. Cả sự thương người, thông cảm nữa.

Đường sắt trong mơ xuyên thế kỷ

Ngày 26.1.2026, báo chí nhà nước đăng tin Tập đoàn CT Group vừa đề xuất đầu tư xây dựng tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ - Cà Mau dài khoảng 280km, khai thác hỗn hợp cả tàu khách và tàu hàng; vận tốc thiết kế 200 - 250 km/giờ, có thể nâng dần lên vận tốc 300 - 350 km/giờ; ga đầu tại Thủ Thiêm (TP.HCM), kết nối với tuyến đường sắt Bắc Nam, ga cuối tại Đất Mũi (Cà Mau), qua 6 tỉnh thành: TP HCM, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, An Giang, Cà Mau.

Nói thật, mừng thì có mừng, nhưng mới chỉ là dự án, như biết bao nhiêu dự án về tuyến đướng sắt này mà tôi được biết, được nghe, có lúc tưởng rằng chỉ cần sau giấc ngủ, lúc tỉnh dậy nó hiện ngay trước mắt.

Kể từ khi người Pháp mở đường sắt và đưa vào hoạt động ở xứ An Nam, tới nay đã một thế kỷ cộng mấy chục năm (chính xác từ năm 1881). Tàu xuyên Việt của người Pháp lúc thịnh nhất chạy chỉ mất ngày rưỡi là từ ga Hàng Cỏ Hà Nội đến ga chợ Bến Thành Sài Gòn. Đường sắt còn được kéo về tận thị xã Mỹ Tho (thuộc tỉnh Tiền Giang, bây giờ sau sáp nhập thành tỉnh Đồng Tháp), là tuyến đường sắt đầu tiên trên cả nước. Họ (Pháp) sau đó còn đục bằng tay cả núi Hải Vân để cái hầm hỏa xa trở thành một kỳ quan suốt bao nhiêu năm, tới tận bây giờ...

Cải lương nên hạ màn

Thiên hạ đang ì xèo việc Hà Nội sáp nhập 6 cơ quan báo chí truyền thông làm một. Nhất thể chính thức có hiệu lực từ hôm nay 1.2.2026.

Cũng là một dạng cây tre trăm đốt, không chỉ riêng lĩnh vực báo chí.

Sài Gòn, quên, TP.HCM, đã từng làm điều này từ hồi chưa xảy ra vụ sáp nhập tỉnh, rốt cuộc có bớt được tờ/đài nào đâu. Giống như cuộc cách mạng ở làng Mùi trong truyện của Lỗ Tấn.

Giờ cũng vậy, vào kỷ nguyên mới rồi, hầu hết vẫn sống nhăn. Báo ra không mấy ai đọc, tivi không mấy ai coi, đài phát chả có người nghe, nhưng vẫn tồn tại, ngân sách vẫn nuôi, trụ sở vẫn còn.

Nhà nước, nhất là tuyên giáo cần có thái độ dứt khoát với chuyện này, đừng kiểu nửa dơi nửa chuột rề rà khó chịu.

Tồi tệ

Thiên hạ đang xao nhãng chuyện đại hội đảng mà tập trung vào vụ "bô vàng", trận bóng đá VN thua TQ (thua là phải, yếu hơn thì thua, không đáng bàn) và vụ thi sĩ Lâu Văn Mua đạo thơ.

Nói luôn, tôi chưa đọc thơ anh này bao giờ (bởi xứ ta nhà thơ nhiều hơn lợn con, làm sao biết hết được) nên cũng không rành vụ đạo thơ (gọi là "đạo" cho đẹp mồm, chứ nếu có thật thì phải nói thẳng là ăn cắp), cũng chả biết thơ anh ta có hay hay không.

 
Chưa đọc, không biết thì không dám chê, dù chỉ nửa chữ, chứ không như ai đó chưa đọc "Nỗi buồn chiến tranh" (chính ông ta tự thừa nhận) nhưng lên mạng xưng xưng xỉa xỉa thôi rồi.

Nhưng điều này cần nói. Tập thơ của Lâu Văn Mua đã được Hội Nhà văn Việt Nam trao giải thưởng, giờ nghe dư luận bóc trần vụ ăn cắp thơ liền vội họp trực tuyến và rút lại giải. Trăm vụ đổ một trận cười như không. Hài vãi.

Tôi vẫn không quan tâm tới điều đó, mà điều này: Tên tập thơ là "Nhặt xác em chất chồng bảo tàng". Phải nói kinh khủng. Nhặt xác đã kinh, lại còn nhặt xác em, lại còn chồng chất (vậy thì bao nhiêu em?). Như chốn pháp trường đầy thi thể. Ông hàng xóm nhà tôi bảo thơ con mẹ gì, đọc cái tên đã thấy khùng, cả người viết lẫn người duyệt. Thời mạt pháp, điên khùng mới sinh ra thứ ấy.

Một cái tên vừa man rợ, mất tính người, vừa vớ vẩn, vô nghĩa. Thậm chí chả biết có phải ảnh chụp lại bìa sách nhòe hay không (tôi dò tìm rất kỹ nhưng chẳng có bìa nào rõ hơn) còn bị đọc thành "Nhặt xác em chất chóng bảo tàng".

Hội Nhà văn VN cần nói rõ: Tại sao một tên gọi tác phẩm như vậy mà được duyệt, được thông qua, được trao giải? Hay nó có ý nghĩa triết học cao siêu, là lý luận của siêu nhân mà người thường không với được?

Không thể hiểu nổi.

21.1.2026

Nguyễn Thông

Đèn cù

Báo chí đăng tin thủ đô Hà Nội và một số thành phố, đô thị đang rầm rộ tổ chức cuộc ra quân (xứ này vốn quen với chiến tranh nên thứ gì cũng cứ phải ra quân, chiến dịch, thậm chí xây nhà cho người dân bị đổ nhà ở vùng bị lũ lụt cũng cứ phải chiến dịch) dẹp cho bằng được tình trạng lấn chiếm lòng đường, lề đường, vỉa hè, quyết lập lại trật tự văn minh đô thị.

Thấy bảo các quan chức tuyên bố dứt khoát, mặc cho ai đó phân tích về đặc trưng của nền kinh tế đất nước, về sự cần thiết của kinh tế vỉa hè, về thời quá độ (ối giời, quá độ kéo dài mấy đời người), cứ quyết dẹp, dẹp, dẹp. Nghe rất quyết liệt. Bước vào kỷ nguyên mới có khác.

Nói toẹt ra, tình trạng vi phạm pháp luật, lấn chiếm lòng lề đường kéo dài mấy chục năm rồi, thậm chí nửa thế kỷ, hơn nửa thế kỷ từ khi có chính quyền mới - là chính quyền hiện tại.

Hết ra quân vào quân, bao nhiêu phong trào, chiến dịch, đợt này đợt nọ, lần nào cũng cương quyết “tiến lên hàng đầu” nhưng cuối cùng là đánh trống bỏ dùi, ném đá ao bèo, bắt cóc bỏ đĩa, đâu lại vào đấy, mèo lại hoàn mèo, đổi mới như cũ. Ai còn lạ gì các phong trào kiểu vậy.

Lẩn mẩn tuổi già

Mới sáng sớm (16.12.25), điện thoại kêu “teng” một tiếng. Bác Duy - thi sĩ xứ Thanh, Nguyễn Duy gửi cho bài thơ về tuổi già, viết nhân sinh nhật bác í.

Tác giả “Tre Việt Nam”, “Nhìn từ xa, tổ quốc”, “Đánh thức tiềm lực”, “Đò Lèn”... vừa tròn 79 tuổi. Bằng tuổi cụ Hồ, nhưng vẫn sống hiên ngang dù không khỏe lắm, vào ra bệnh viện như đi chợ. Nhớ câu thơ của một nhà thơ Liên Xô viết năm 1969, “Bình sinh đầu ngẩng tới trời xanh/Khuất bóng hồn thơm quyện đất lành”. Còn ông Lành nhà ta thì ca ngợi “Bảy mươi chín tuổi xuân trong sáng/Vào cuộc trường sinh nhẹ cánh bay”. Chỉ có điều bác Duy tôi còn lâu mới “vào cuộc trường sinh”. Bằng chứng là hôm 7.12 vừa rồi cụ U80 sát sạt vẫn mò đi Vũng Tàu đàn đúm cụng ly trà cùng với những Trần Tiến, Nguyễn Chí Cư, Lê Huy Mậu... mừng sinh nhật.

Ăn bẩn

Nhà chức việc ngay lúc này cần rà soát, thanh tra lại tất cả các trường, đơn vị, cơ quan, tổ chức có sinh viên, học sinh, cán bộ nhân viên, binh sĩ tham gia 2 cuộc diễu binh vĩ đại A50 và A80.

Trung ương đã khá đầu đuôi, chu đáo, đàng hoàng chi tiền cho từng cá nhân tham gia sự kiện. Đó là sự đánh giá đúng lao động, công sức, ý thức trách nhiệm của mỗi người. Nhưng đừng có giấu diếm số tiền ngân sách khổng lồ chi ra cho hai dự kiện này. Cần công khai cho dân biết, dù có sự lãng phí đi chăng nữa. Những kẻ tham lam đã lợi dụng tình trạng che giấu ấy để vô đạo đức, tham nhũng.

Chính vậy mà có những kẻ cán bộ lãnh đạo cơ quan đơn vị đã táng tận lương tâm, ăn chặn từng giọt mồ hôi của họ, lại còn leo lẻo cãi, chối quanh chối quẩn, coi thiên hạ không ra gì.

Việc công an ngày 15.12.25 khởi tố tay hiệu trưởng và đồng bọn ở trường cao đẳng du lịch Hà Nội là sự nhanh lẹ, cần thiết, nhưng tôi nghĩ chưa đủ. Xin nhớ rằng, hai sự kiện A quốc gia nói trên có hàng trăm hàng nghìn đơn vị; hàng vạn hàng triệu người tham gia.

Sinh viên đã nghèo, chúng còn cố tình móc túi sinh viên nặn từng đồng, quả thật khốn nạn hết mức. Chẳng riêng sinh viên, lính, công nhân viên chức cũng vậy, đều nghèo khó.

Đây không chỉ đơn giản là tham tiền, ăn chặn, mà là tham nhũng, là tội ác.

Cần lôi tất cả những kẻ ăn bẩn, táng tận lương tâm ra để pháp luật trừng trị, nhân dân khinh bỉ.

Nguyễn Thông