Bạn bè

Tổng số lượt xem trang

Tìm kiếm Blog này

Thứ Tư, 8 tháng 4, 2020

Chuyện cụ Tạ

Người ấy là Tạ Văn Thông, nhà ngôn ngữ, đồng môn với tôi.

Tôi với y có duy nhất điểm giống nhau (y là chuyên gia ngôn ngữ nên tôi rất cẩn thận, không dám viết liều như người ta “có một điểm duy nhất”, y lại mắng cho) là… trùng tên. Còn lại thì khác tuốt tuồn tuột, tất tần tật, kể từ cái họ. Tất nhiên trong đó khác cả thày bu, ngày tháng sinh, quê quán, tính cách, người yêu, thói xấu, nết hơi tôn tốt, tiền bạc, địa vị… Chứ nếu giống nhau hết thì còn nói làm gì.

Y họ Tạ, một cái họ hơi hiếm ở xứ An Nam ta, tuy nhiên cũng không ít yếu nhân làm vẻ vang dòng họ, chả hạn ông Tạ Đình Đề nổi tiếng biết bắn súng hai tay, ông Tạ Quốc Luật chui vào hầm bắt sống tướng Đờ Cát, bộ trưởng Tạ Quang Bửu thời chúng mình còn sinh viên, anh hùng thời chống Mỹ Tạ Quang Tỷ, cô Tạ Bích Loan trên tivi, phó giáo sư Tạ Văn Thông K17. Đó là chưa kể bên Tàu có Tạ Tốn trong Thần điêu đại hiệp, hay nghe đâu ông Trần Độ chỉ là bí danh, chứ ông ấy cũng họ Tạ, người Thái Bình.

Y quê Vĩnh Phúc, nơi có vùng Hương Canh lừng lẫy về… vại. Ai về mua vại Hương Canh/Ai lên mình gửi cho anh với nàng. Đó cũng là niềm tự hào, chứ như quê tôi chẳng hạn, chả có cái gì để vênh, chả nhẽ lại khoe biết ăn mắm cáy. Hồi xưa, đứa nào trong K17 chúng ta chả hát “Quê em miền trung du, đồng xuôi lúa xanh rờn, giặc tràn lên thôn xóm. Dâu bờ xanh thắm, nong tằm chín lứa tơ…”. Tôi dám chắc khi y đi tán gái, tán bọn lớp Ngữ K17, thế nào y cũng hát bài này cho thị của y nghe, bởi cứ từ chính mình mà suy ra thôi, tôi có lần hát “Hải Phòng đó hiên ngang chỉ biết ngẩng đầu”, lim dim mắt say sưa hát xong, mở ra đã thấy con mụ chạy xa tít về gần tới cổng Mễ Trì, từ bấy cạch hát.

Cả nước dùng sai một từ

Từ ấy là “cách ly”. Nó được nhắc đến thường xuyên, liên tục kể từ khi xảy ra dịch Covid-19. Nói rằng cả nước thì hơi quá, hơi oan cho những người dùng đúng, dùng chính xác, nhưng quả thật, ngay chính phủ, bộ y tế, chính quyền các địa phương, nhất là báo chí và cơ quan truyền thông mậu dịch, rồi thậm chí cả ông thủ tướng, ông phó thủ tướng trong vài phát biểu chỉ đạo gần đây, đều dùng sai từ này.

“Cách ly” là từ Hán Việt (từ có gốc Hán), ghép từ hai chữ “cách” và “ly”. Cách nghĩa là ngăn, ngăn ra, làm cho lìa xa. Cách biệt là xa cách mỗi người một ngả. Cách chức là tước bỏ chức vụ của ai đó (khiến người nào đó phải xa chức vụ, ngăn không cho giữ chức nữa). Ly nghĩa là lìa ra, rời ra. Ly biệt là chia lìa cách nhau, chia xa mỗi người một nơi. Ly hương là rời bỏ quê (hương) đi đến chỗ khác.

Cách và ly khi được ghép tạo thành từ “cách ly” thì nó có nghĩa là ngăn ai đó, nơi nào đó trở thành riêng biệt, không cho liên lạc, quan hệ, tiếp xúc trực tiếp với người khác, nơi khác. Ví dụ: Chính quyền Hà Nội đã tiến hành cách ly toàn bộ phố Trúc Bạch; Tỉnh Vĩnh Phú đã cách ly xã Sơn Lôi 14 ngày theo quy định, v.v..

Thứ Ba, 7 tháng 4, 2020

Góp ý với các nhà báo (phóng viên, biên tập viên): Đối tượng

Mươi năm trở lại đây, trên mặt báo (cả báo in và báo điện tử), trên tivi, sóng phát thanh, và nhất là từ mồm và văn bản của công an, từ “đối tượng” xuất hiện với tần suất dày đặc.

Điều rất dễ thấy, với sự tung hứng của công an và phóng viên, từ “đối tượng” gần như chỉ dùng khi nói về những người xấu, kẻ xấu, chẳng hạn bọn cướp giật, đám buôn ma túy, những kẻ gây án giết người, bọn đua xe lạng lách, bọn buôn người, đám bị truy nã, v.v.. Dưới mắt và trong suy nghĩ của nhà báo và công an, cứ nói tới đối tượng thì cầm chắc đó là kẻ xấu.

Dẫn tới tình trạng chữ nghĩa oái oăm ấy, trước hết là công an. Chả biết vị sếp ngành nào đưa ra từ ấy trong chỉ đạo, trong văn bản, từ đó hầu hết văn bản điều tra đều dùng từ “đối tượng” chỉ bọn tội phạm.

Mấy phóng viên nội chính (trong giới báo chí mấy “nhà” này khiếp lắm, tự coi mình như thứ đẳng cấp, ra cái điều tao chơi được cả với công an, với viện kiểm sát, tòa án) do mối quan hệ, được công an cung cấp tài liệu, thế là chả cần suy xét, cứ về văng thiên địa, theo nguồn tin riêng, theo tin độc quyền, đối tượng A như thế này, đối tượng X như thế kia, cũng chả cần biết công an dùng từ ngữ, chữ nghĩa như thế có đúng hay không.

Chuyện dịch bệnh

Lẩn mẩn đọc lại sử, thấy cả trên thế giới lẫn xứ An Nam ta đã nhiều lần vướng chịu dịch bệnh. Có những trận dịch, người chết la liệt, nước này nước nọ tan hoang. Nhiều trận dịch xóa sổ cả quốc gia, làm biến mất nhiều đơn vị hành chính tỉnh thành châu quận. Cụ nào muốn rõ, cứ vào Gu gồ (Google) gõ chữ “dịch bệnh” hoặc “đại dịch” là ra hàng trăm nghìn kết quả, chứ nhà cháu kể ra đây lại kính chả bõ phiền, làm mất thời gian quý báu của mọi người.

Người xưa thường nói những mối nguy đến với con người ở 2 dạng: thiên tai và địch họa. Xin nhớ, địch chứ không phải dịch. Khi đi kèm với từ “thiên tai” thì phải là “địch họa”. Vừa rồi nhà cháu có sửa bài cho một bác kính mến, bác í toàn viết thiên tai dịch họa, bởi bác đang viết về dịch COVID-19. Giá như chỉ để dịch họa đứng một mình sẽ chẳng sao, tạm hiểu dịch họa là thứ tai họa do dịch bệnh đem lại. Nhưng đi cùng thiên tai thì lại sai lại chỏi. Mà không chỉ bác ấy, rất nhiều người nhầm, cứ nói là “thiên tai dịch họa” bởi quen mồm. Vừa rồi tôi đọc một bài trên tờ báo Giác Ngộ của mấy bác thầy chùa, một vị thượng tọa mình đầy chữ nghĩa cũng cứ đăng đàn giải thích thế nào là dịch họa. Chết cười.

Thứ Hai, 6 tháng 4, 2020

Thơ thời vi rút

Vụ thơ vi rút đã làm toác ra những lỗ hổng sự thật chết người:

-Văn phòng chính phủ, đứng đầu là ông Mai Tiến Dũng, rặt một lũ nịnh và ngu dốt. Đã không biết thế nào là thơ hay vè, hay hay dở, lại còn rất mau mắn tham mưu nịnh để đến nỗi chỉ mấy tiếng đồng hồ sau đó cả bộ máy rơi vào tình trạng dở khóc dở cười, đăng bài rút bài láo nháo cả lên không ra thể thống gì. Mấy ông này còn làm trợ lý, làm tham mưu cho chính phủ, dân còn chết.

-Ông thủ tướng lâu nay cũng tỏ ra thích thơ, nhưng đến cái bài vè này mà ông không phân biệt được nó có phải thơ không, thậm chí còn khen thì chính ông đã lấy mực nho đen kịt bôi một nhát chí tử vào cái trình độ thẩm thơ của mình.

-Báo chí cũng phải có trách nhiệm, nhất là tờ báo nào đã "có công phát hiện" ra thứ hàng mã thơ này. Xưa nay, ông thủ tướng và Văn phòng chính phủ chả quan tâm gì tới mạng xã hội, thậm chí chỉ bới móc nói xấu về nó, nên nếu nó có đăng thơ thì họ cũng chẳng quan tâm. Nhưng họ tin báo quốc doanh một cách mù quáng, thấy báo khen hay thì cũng nức nở khen hay.

Chờ câu trả lời

Trong bộ máy cầm quyền, cai trị nước này, đảng là độc quyền, đứng đầu, ôm trùm, nói theo ngôn ngữ của đảng thì "đảng lãnh đạo toàn diện", mọi chuyện lớn nhỏ, xa gần, hiện tại tương lai, vi mô vĩ mô, vật chất tinh thần, đói khổ sung sướng, giàu nghèo, hay dở..., tuốt tuột đều do đảng.

Đã độc quyền thì phải nhận tất mọi thứ, chứ không thể theo cái kiểu sàng lọc, đẹp nhận về, xấu xua tay, "đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác" mà chẳng thấy thất bại bao giờ.

Phải thừa nhận một điều, đảng có bộ máy và hệ thống rất rộng khắp, ăn sâu, chặt chẽ, chỗ nào cũng mò vào. Riêng mảng lý luận, không ai bằng đảng. Có ban chấp hành trung ương, có bộ chính trị, có ban bí thư, có ban tuyên giáo, có hệ thống tuyên truyền độc quyền, có hội đồng lý luận trung ương, có học viện chính trị quốc gia, có... vô thiên khênh. Tất cả chỉ để phục vụ cho đảng nhưng xài ngân khố quốc gia, nhà cao cửa rộng, xe cộ bạt ngàn đều từ tài sản quốc gia. Chừng ấy vẫn chưa đủ, mỗi lần chuẩn bị đại hội, đảng còn lập hẳn ra ban soạn thảo văn kiện, do người cầm đầu làm trưởng, đưa những cây lý luận có sừng có mỏ vào để "vạch đường chỉ lối" cho dân tộc, mà cái anh vừa bị kỷ luật Hoàng Trung Hải mới được bổ làm phó trưởng tiểu ban là ví dụ cụ thể nhất.

Chủ Nhật, 5 tháng 4, 2020

Nhắc nhở những ông bà ở nhà chống dịch bằng phây búc

Thủ tướng đã chỉ thị ai cũng phải ở nhà để "cách ly xã hội" góp phần cùng chính phủ chống dịch, vậy thì ở nhà thôi cho nó lành. Đừng có lớ ngớ ra đường, chưa kịp dính con cô vít thì đã có thể chịu phạt này phạt nọ. Người người ở nhà, nhà nhà ở nhà, ta nhất định thắng, cô nhất định già.

Nhưng ở nhà cũng không hẳn là điều dễ dàng, nhất là với những ông bà lâu nay thích ngao du ngoài đường, rộng chân rộng cẳng, quảng giao, nhiều chuyện. Giờ tự dưng bị nhốt, quanh đi quẩn lại 4 bức tường, nói chuyện với vợ/chồng mãi cũng chán (mà thực ra chán từ lâu rồi). Nhà nào có cháu, có chó mèo thì còn chơi với cháu, chó mèo, cũng chỉ được vài hôm. Bà bạn tôi mấy hôm đầu còn cười rinh rích khoe cháu, cháu tôi thế này, cháu tôi thế nọ, giờ thì đang than thở gắt gỏng um lên kia kìa, bảo tao thà chịu con cô vít còn hơn chịu chúng mày.

Nhiều thời gian nên không ít vị tức cảnh sinh tình làm thơ, vẽ tranh, viết bài hát. Nào là thể hiện tâm tư nỗi buồn thời cuộc có dịch, nào ca ngợi anh Đam, đề cao thủ tướng, nào hỏi mấy người dính dịch bị cách ly đã làm gì cho tổ quốc, cứ um cả lên. Nói chung, tùy tài năng, năng khiếu văn nghệ của mỗi người, ta vẫn tôn trọng thôi, nhưng nhớ rằng có khi dập dịch cô vít xong, cả dân tộc lại lao vào cuộc trường chinh ròng rã dập dịch thơ thì bỏ bà.

Xí phần

Trên mạng đang loan truyền cái danh sách những ông to bà nhớn sắp tới, rằng ai là ủy viên bộ chính trị, những ai ủy viên trung ương (204 người)… Tôi không rảnh để quan tâm đến chuyện đảng. Việc riêng của họ mặc họ, hơi đâu mình để ý làm gì cho mệt.

Có điều nếu như họ chỉ chia mâm bát, xếp chỗ góc chiếu giữa đảng với nhau thì không nói làm gì, nhưng họ lại lấn sân đòi làm chủ tịch nước, chủ tịch quốc hội, thủ tướng… thì thật quá đáng. Dân chưa bầu ra quốc hội mới, họ đã vội chễm chệ giành ghế này nọ, quả là họ tham lam khí sớm.

Thế thì xứ này có khi không cần quốc hội nữa, cho tinh giản thủ tục cai trị đi bởi giả dụ cái danh sách “bị vô tình lộ ra” kia là thật, tôi đảm bảo tất cả những vị ấy sẽ được mặt trận tổ quốc hiệp thương giới thiệu là ứng viên đại biểu quốc hội, tất cả sẽ có tên trong danh sách bầu cử, tất cả sẽ trúng làm dân biểu, tất cả sẽ thành ông nọ bà kia theo sự định trước, không sót người nào. Xưa nay họ quen làm thế và dân ta ngậm ngùi chấp nhận vậy. Thế thì bầu làm gì?

Thứ Bảy, 4 tháng 4, 2020

Góp ý với chính phủ

Chả ai như tôi. Liều. Vuốt râu hùm. Có thể góp ý với học trò, với vợ (đừng dại góp ý gì với người yêu bởi người yêu bao giờ cũng đúng), với đồng nghiệp, với hàng xóm… đều được, nhưng chớ với chính phủ. Chả bao giờ họ nhận sai, trừ khi đã sai lè lè. Chính phủ cũng giống như tình nhân, giống thủ trưởng cơ quan, chỉ có từ đúng giở lên. Hồi xưa còn đi làm, mỗi lần cuối năm nhận bản bình xét thi đua, phần góp cho thủ trưởng, tôi chỉ dám nhận xét thủ trưởng có mỗn khuyết điểm nóng tính, làm việc quá sức không biết giữ gìn sức khỏe. Đụng vào chỗ khác, chết.

Cách nay 3 hôm, chính phủ ban lệnh “cách ly xã hội”. Tưởng rằng cứ thế mà thực hiện, ai ngờ ông chằng bà chuộc, mỗi người mỗi nơi một phách, rất lằng nhằng. Nhiều nơi còn cấm không cho đi lại, nội bất xuất ngoại bất nhập. Có nơi kiểm soát rất gắt gao, quá thời bao cấp ngăn sông cấm chợ. Hải Phòng không cho xe nơi khác vào đất mình. Sài Gòn cũng vậy. Có nơi như ở thành phố Hạ Long vùng Quảng Ninh còn dựng chiến lũy, đào chiến hào, chăng dây thép gai, con ruồi bay qua không lọt, chỉ thiếu điều đứa nào vượt lũy là bắn. Ghê hơn cả hồi chiến tranh đánh du kích. Nói túm lại, do cách hiểu bị vênh, trình độ hiểu biết của cán bộ địa phương có hạn, nhưng không thể bỏ qua nguyên nhân: văn bản, lệnh của chính phủ lửng lơ, không rõ ràng, ỡm ờ, kiểu như muốn hiểu sao thì hiểu.

Thứ Năm, 2 tháng 4, 2020

Chuyện bánh mì

Sáng 24.3, khi hầu hết bàn dân thiên hạ dành sự quan tâm, chăm chú vào cơn dịch “Cô Vít” đang diễn ra toàn cầu, ít để ý tới những điều khác, thì thật bất ngờ, trang chủ Google đã có động thái đặc biệt: Tôn vinh bánh mì Việt Nam. Xin nhớ rằng, trên trang chủ của công cụ tìm kiếm phổ biến nhất thế giới này, một năm 365 ngày, mỗi ngày một sự tôn vinh hoặc tưởng nhớ, được hiện lên cho cả thế giới tỏ tường suốt 24 tiếng đồng hồ không phải dạng vừa đâu, bởi đó là siêu quảng cáo cho hàng tỉ lượt người xem. Xứ Việt ta cũng không ít lần có những danh nhân, sản phẩm được ngự lên ngai Google Doodle vinh quang ấy, chẳng hạn Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Xuân Quỳnh, Bùi Xuân Phái, Trịnh Công Sơn, ca trù, áo dài…, nay là bánh mì. Các nhà quản lý Google thật đáng yêu, thật dễ thương, đứa cháu tôi bảo vậy.

Theo dòng thời gian dài dằng dặc, người Việt ra nước ngoài nhiều, mà người xứ khác tới xứ ta cũng rất nhiều. Người đi đem theo bản sắc, đặc trưng, đặc sản của dân tộc, mà người đến cũng luôn có ý tìm tòi, thưởng thức những thứ ấy. Món ẩm thực đặc sản được tôn vinh, được quan tâm nhất là phở. Nói tới phở, nghĩ ngay tới thức ăn Việt khiến người ta chóp chép miệng, thòm thèm. Phở Việt tỏa khắp thế giới, in dấu ấn ăn uống ở cả những nơi cách xa cội nguồn của nó hàng vạn cây số. Cứ chỗ nào có người Việt thì nơi đó có phở, dù Âu, Mỹ, Úc, Phi châu. Nhìn cái cảnh người Tây xếp hàng dài chờ mua bát phở ở nhà phở Bát Đàn danh tiếng đất Hà thành mà không khỏi ngầm tự hào về món ăn Việt. Phở như thứ quốc hồn quốc túy xét về mặt ẩm thực Việt, ai chả hãnh diện.

Trao đổi với ngài cựu vụ trưởng Hà

Tối hôm kia, trên tivi nhà nước, bất chợt thấy một ông nói hăng hái sùi bọt mép (sùi thật chứ không phải là cách diễn đạt). Tôi buông bát cơm, tò mò coi ổng phát ngôn cái gì. Nhìn kỹ dòng chữ chạy phía dưới, đề tên Nguyễn Đức Hà, vụ trưởng, Ban Tổ chức trung ương. Đành rằng cán bộ cấp vụ lương cao ở nước này nhiều như lợn con nhưng đã leo lên tới chức ấy cũng không phải dạng vừa. Tức là xét về mặt logic, phải có tài, giỏi giang, hơn người…

Ông ấy đang nói (lúc tôi ăn cơm) về chống dịch cô vít. Nhưng bàn về dịch lại không nhằm vào dịch, mà chủ yếu phân trần giãi bày cho đảng. Thôi thì ăn cây nào rào cây ấy, ăn cơm chúa múa tối ngày, phải thế thôi, chỉ có điều nghe ngang ngang, trái tai, khó vào.

Ông Hà nêu chuyện thời gian qua dư luận có ý thắc mắc tại sao dịch bệnh căng thẳng bùng phát ngày càng nghiêm trọng như thế mà chỉ thấy thủ tướng, phó thủ tướng xuất hiện, làm việc, chỉ đạo nọ kia, không thấy đảng đâu cả. Ông Hà cười, nụ cười ngạo nghễ đắc thắng muôn thuở của mấy nhà lý luận, họ nghĩ thế là không hiểu gì, bởi thủ tướng, phó thủ tướng tức là đảng rồi, còn đảng đâu nữa mà đòi. Ở ý này, tôi xin thưa với ông rằng, nếu dư luận có yêu cầu đảng xuất đầu lộ diện thì cũng chỉ nhằm nói tới vị đứng đầu đảng, cụ tổng bí thư kiêm chủ tịch nước thôi. Giá như cụ ấy không làm hai việc, giữ hai chức, ngồi hai ghế, chỉ đảng đơn thuần thì người ta cũng kệ, chả đòi phải ra, đằng này cụ ấy lại chủ tịch nước, nguyên thủ quốc gia, người nắm bắt trông coi lãnh đạo mọi điều mọi việc. Lúc nước sôi lửa bỏng, một ngày bằng hai mươi năm, không thấy chủ tịch thì họ phải đòi, ông Hà nhá.

Thứ Tư, 1 tháng 4, 2020

Tháng 3

Cách nay 45 năm, 1975, cũng vào tháng 3, cuộc nội chiến huynh đệ tương tàn, chiến tranh ý thức hệ đi tới chặng chót, và kết thúc vào cuối tháng 4.

Trên thế giới, không phải chỉ có An Nam nồi da xáo thịt, củi đậu nấu hạt đậu. Nước Mỹ cũng từng phải chiến tranh nam bắc chết biết bao người rồi mới thống nhất. Người Ý chia làm hai phe hai miền bắn giết hơn 3 chục năm trước khi hàn gắn thành nước Ý bây giờ. Người Đức suốt từ năm 1945 tới 1991 đông tây mới chính thức hòa hợp, bắt tay nhau chấm dứt sự phân rã hận thù. Ngay cả Tàu cộng cũng đánh nhau chí chết từ bắc xuống nam, từ đông sang tây rồi mới như bây giờ. Nói thế để thấy rằng “đường vinh quang xây xác quân thù” đâu phải chỉ được đầu tư ở xứ ta.

Nhưng... Vâng, xứ ta vẫn khác biệt. Ngạo nghễ. Tất cả những nước kia, kể cả Tàu cộng “anh em như môi với răng”, nó làm gì ta cũng bắt chước, thế nhưng đánh nhau xong là… xong. Không ngạo nghễ “thế ta là thế đứng trên đầu thù” nữa, buông súng là cho qua mọi giận hờn, khác biệt, cùng gác lại quá khứ, cùng sống với hiện tại, cùng nhìn về tương lai. Không còn hơn thua, tôi thế này anh thế kia, tao thắng cái này mày thua cái nọ. Không khoét vào nỗi đau của nhau nữa. Không rầm rĩ hét hò say chiến thắng, cái sự say cuồng chẳng khác gì khoét sâu vào vết thương của kẻ khác, chẳng khác gì miệng thì bảo hòa giải hòa hợp, tay thì nắm chặt lưỡi lê thách mày cứ vào đây ông đâm lòi ruột mày.

Nhớ lại thời ‘Thái Thanh cũng bị cấm’

Từ sáng sớm, thứ tư 18.3.2020, nếu tính theo lịch ta thì trùng với ngày 25.2 Canh Tý, gần như đồng loạt trên các báo tiếng Việt, tất nhiên là bản điện tử chứ bản giấy phải đợi tới sáng hôm sau, xuất hiện bản “cáo phó”, đăng cái “tin buồn”, rằng nữ ca sĩ Thái Thanh từ trần.

Vẫn biết luật tự nhiên và cũng là luật đời, sinh lão bệnh tử, dù có bậc thánh nhân hay hoàng đế vĩnh cửu, dù có là “giọng hát vượt thời gian”, là Thái Thanh chăng nữa, cũng không thoát được, nhưng khi nghe tin bà ra đi, thọ 86 tuổi (bà sinh năm 1934), vẫn thấy buồn, vì nhiều lẽ.

Có nhẽ chưa khi nào một ca sĩ hải ngoại (cách gọi quen thuộc để chỉ những ca sĩ người Việt bỏ nước ra đi, hành nghề ca hát ở nước ngoài) được báo chí trong nước nhanh nhảu đưa tin nóng sốt, mến mộ, tiếc thương như vậy. Thử điểm nhặt trên các báo, đủ dạng thông tin, nào là bài, tin, là chuỗi ký ức, kỷ niệm xưa, là những câu chuyện kể, và nhiều nhất là hình ảnh nữ danh ca lừng lẫy một thời. Tất cả đều gắn với cái tên đã bám chặt, đi vào cuộc sống âm nhạc xứ ta: Thái Thanh.

Lứa chúng tôi, sinh giữa thập niên 1950, lại ở miền Bắc, lớn lên trong thời chiến tranh đối địch bắc - nam nên càng ít biết về Thái Thanh. Nguồn thông tin thì thào, kín đáo, loáng thoáng chỉ hé ra rằng nữ danh ca vốn là con gái Hà thành, theo nghiệp cầm ca từ hồi kháng chiến 9 năm, rồi cùng gia đình bỏ kháng chiến, bỏ cách mạng di cư vào Nam. Những người hiểu biết hơn về thời ấy, về những con người ấy thì ‘hé” thêm Thái Thanh là em vợ Phạm Duy, một nhân vật mà cách mạng rất ghét, họ nói xong còn đưa ngón tay lên miệng suỵt suỵt, chỉ biết thế thôi, đừng nói ra mà lụy. Mở rộng hơn nữa, chị của Thái Thanh là ca sĩ Thái Hằng, vợ Phạm Duy (lại nhắc Phạm Duy, lại suỵt suỵt), em của nhạc sĩ nổi tiếng Phạm Đình Chương. Chỉ cần biết tới bấy nhiêu thôi là có vẻ đã có kiến thức hơi bị nhiều về thứ văn nghệ bên kia chiến tuyến.

Thứ Ba, 31 tháng 3, 2020

Quy hoạch báo chí và Tự do báo chí

Ban Tuyên giáo và Bộ 4T (Thông tin – truyền thông) vừa công bố đã làm xong bước 1 của cái gọi là quy hoạch báo chí. Theo đó, có gần 2 chục tờ báo in hoặc báo điện tử đang hoạt động dưới danh nghĩa “báo” bị chuyển thành tạp chí. Số bị xử lý đợt này đều thuộc các hội đoàn, tức các hội chuyên ngành, đoàn thể, tổ chức dạng tầm tầm, dễ bị “đưa ra xét xử” mà không ai dám đứng ra bảo vệ. Bản thân cơ quan chủ quản cũng chỉ dạng làng nhàng, đố dám cãi lại mấy anh siêu quyền lực.

Trong cuộc “cải cách báo chí” này, Tuyên giáo và 4T thương ai thì kẻ đó được nhờ, chúng cóc cần quy định, càng không thèm đếm xỉa tới quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí như ở những nước văn minh, dân chủ.

Cứ nói nôm na thế này, một tờ báo khi bị chuyển thành tạp chí thì nó phải hoạt động theo cái cùm đang trói buộc nó. Không được thông tin hằng ngày, không được cập nhật thời sự, phải đứng ngoài những vấn đề chính trị xã hội nóng bỏng đang diễn ra… Dù là tạp chí giấy hay điện tử thì cũng cứ phải xuất bản theo thời gian quy định trong giấy phép, có thể 1 tuần, nửa tháng, hoặc 1 tháng, mới ra 1 số. Chỉ được bám vào nội dung liên quan đến ngành, hội đoàn mình, ví dụ tạp chí của hội nuôi ong thì chỉ viết về tổ ong, có bao nhiêu loài ong, con đực thế nào, con cái ra sao, cách làm mật, cách kiếm phấn hoa, cách ong đực ong cái giao phối… Đụng đến thứ khác, lĩnh vực khác, ví dụ truy bắt Tuấn khỉ, nhiễm Covid-19, đồng bằng sông Cửu Long bị hạn, máy bay hết xăng suýt rơi, v.v.. là bị phạt. Trời sập nhưng không phải lĩnh vực mình cũng cứ phải lờ đi.

Như thế, ai cũng rõ, thời đại công nghệ lên ngôi như thế này, mạng xã hội làm bá chủ thế này, sự tồn tại những tờ tạp chí kiểu vậy chắc chỉ có ma đọc. Ai thèm quan tâm, nếu đọc nó, họa có anh nào khùng khùng dở dở ương ương.

Bình đẳng trước dịch

Người ta hay nói bình đẳng trước pháp luật. Chả thế mà đảng và nhà nước ở xứ này thỉnh thoảng lại nhắc cho dân chúng khỏi quên, rằng họ chống tham nhũng không có vùng cấm. Cấm hay không thì các vị ấy biết, chứ dân biết đằng nào mà lần. Càng nhắc càng khiến người ta nghi, kiểu như nếu không cấm thì cứ thế mà chống, cần gì lâu lâu lại nhắc. Vả lại, cấm hay không, nào phải cứ căn vào lời nói, dù của cụ tổng chủ, mà cứ nhìn thực tế là rõ ngay. Dân bây giờ nó quái lắm, đâu cả tin ngây thơ như hồi xưa dễ bị dụ khị.

Thiên hạ cũng thường nói với nhau bình đẳng trước cái chết. Thì đúng rồi, người ta có thể khác nhau một tỉ điều, nhưng ai cũng giống nhau hai điều: được sinh ra và chết đi. Làm to đến hoàng đế, nhà vua, tổng bí thư, chủ tịch nước, tổng thống, hay chỉ là đứa dân quèn nón mê áo vá bụng lỏng chạy ăn từng bữa mướt mồ hôi, đều giống nhau cái chết. Có đổ sâm cao ly vào mồm, được ban chăm sóc sức khỏe trung ương lo cho từng giây, nhưng thần chết tới mời về âm ti họp thì vẫn cứ chết. Có mà chạy đằng giời. Bình đẳng ở chỗ ấy, chỉ chỗ ấy thôi, chứ nhiều ông bà tới chết vẫn không chịu bình đẳng, đòi chôn riêng, đòi quốc tang tỉnh tang, bãi tha ma riêng, đòi mộ to mả lớn, chiếm hết bao nhiêu đất ruộng của nông dân. Nói đâu xa, trường hợp tử sĩ Trần Đại Quang và Đỗ Mười rõ nhất. Với quan chức cộng sản, họ sẽ nói, có mà bình đẳng cái khối ông đây, còn khuya nhá.

Thôi, kệ. Chính chuyên chết cũng ra ma, lẳng lơ chết cũng đem ra ngoài đồng. Đã làm bạn với giun, lăng mộ hoành tráng hay nấm cỏ tẹt, 60 nghìn mét vuông hay chỉ 2 mét, thì cũng thế thôi. Vì vậy chỉ bàn sự bình đẳng trong đời sống thực.

Họa sĩ Trần về cõi

Cách đây chưa lâu, tôi mò ra thủ đô. Từ Nội Bài đi xe buýt về đặc khu Ciputra miệt nam cầu Thăng Long, mấy người bạn đang chờ sẵn ở đó. Tới cái cổng hoành tráng lừng lững đàn ngựa phi lên giời thì đến nơi. Phải công nhận chỗ này còn dáng vẻ, ấn tượng hơn cả Phú Mỹ Hưng của Sài Gòn.

Nhà bác tướng về hưu, thiếu tướng Phạm Chuyên, lặng lẽ thanh bình trong vườn xanh. Hai bác thân tình đón thằng em từ xa lặn lội về đón mùa đông xứ bắc. Bác giai bảo mấy đứa bay ngồi chơi thêm tí nữa, đợi thằng Mỹ một chút, nó đang đến. Ông bạn tôi, đại tá Bình béo cười, ừ, phải có tay Mỹ mới vui.

Mỹ mà các ông ấy nhắc không phải “đế quốc Mỹ” mắt xanh mũi lõ, chẳng phải tây tiếc gì, mà là Trần Lưu Mỹ, họa sĩ. Cao to, đẹp giai, tóc cột đuôi sam vắt vẻo trông rất ngộ và đẹp, tất nhiên là rất nghệ sĩ, đúng kiểu họa sĩ. Bác chủ nhà đóng vai MC, anh giới thiệu với em, đây là Trần Lưu Mỹ, tác giả của nhiều bức tranh đang ngự trên tường nhà anh. Bình béo nói thêm, Mỹ là con giai họa sĩ Trần Lưu Hậu. Tôi giờ mới biết Mỹ, nhưng cụ Trần Lưu Hậu thì nghe tên từ lâu rồi. Đúng dòng cha truyền con nối.

Tôi cả đời chỉ học chữ nên thú thực dốt đặc cán mai táu về hội họa và âm nhạc. Xem tranh, chỉ khen mỗi loại tranh trong truyện Tam quốc, còn lại thì cứ nhắm mắt cho là đẹp tất. Không dám chê xấu, sợ người ta mắng cho, bảo biết gì mà khen với chê. Tranh thủ lúc rỗi rãi, họa sĩ Mỹ dẫn tôi đi các ngóc ngách, cầu thang, phòng tranh trong nhà tướng về hưu, dẫn giải từng tí, cặn kẽ về từng nét từng màu, bức này của ai, bức kia lai lịch thế nào, đây là tranh của cụ Trần Duy nhân văn giai phẩm, kia tranh của Nguyễn Khắc Phục nhà văn nhà viết kịch, kia nữa tranh Phạm Chuyên tướng công an, lại kia nữa mấy bức của cụ thân sinh ra Mỹ - họa sĩ tài danh Trần Lưu Hậu. Tất nhiên không thể thiếu tranh của Mỹ tóc đuôi gà trong khối gia sản nghệ thuật đồ sộ mà tôi đang chiêm ngưỡng.

Thứ Ba, 11 tháng 2, 2020

Ngỏ

Đã hơn 1 tháng, nhà cháu bận việc gia đình. Chả nói giấu gì, bà chị cả bị bệnh nặng, qua đời. Tình chị em máu mủ ruột rà, không thể không quan tâm lo lắng, chia sẻ trong họ tộc.
Tiếp đó lại cữ Tết Nguyên đán, bận bịu nọ kia, cứ lấn bấn mãi tới hôm nay.
Và quan trọng nhất là nhà cung cấp dịch vụ mạng chặn đường tới blog, chỉ có ngồi vào cái máy tính này thì mới dám mở cổng vượt tường lửa để vô "nhà" mình, dùng máy khác e ngại tường lửa lôi virus về sẽ không an toàn cho việc bảo vệ dữ liệu của máy.
Xin kính chúc mọi người cuộc sống an lành, đầy đủ, hạnh phúc.
Kể từ ngày mai 12.2.2020, bài vở lại được đưa lên bình thường đặng phục vụ những người bạn tốt.
Nguyễn Thông

Thứ Bảy, 4 tháng 1, 2020

Diệt phong kiến để tệ hơn phong kiến

Hồi xưa, khi tôi còn bé, sống ở nhà quê thiếu thốn đủ thứ, điều này ai trải qua cũng biết rồi, lúc thèm kẹo thèm bánh, thèm miếng thịt gà, thèm bộ quần áo mới… thì thường chọn những “thời cơ” thuận lợi nhất năn nỉ thày bu. Tất nhiên có lần được lần không, nhưng bu tôi thường mắng chúng mày dẻo mồm vừa vừa chứ.

Giờ nghĩ lại, thấy sự dẻo mồm của mình chả là cái đinh gì so với nhà chức việc. Họ còn dẻo gấp trăm gấp nghìn lần. Nghe họ nói, con cua trong lỗ cũng bò ra để… bị tóm. Người Nam Bộ bảo khoảng cách giữa lời nói và sự thực ấy là “vậy mà không phải vậy”.

Cuộc cách mạng của những người cộng sản ở xứ này đã làm thay đổi, biến thiên xã hội tới tận gốc. Nếu có thể đổi được cả trời, họ cũng chả chừa. Họ đã đánh đổ được chế độ phong kiến từng tồn tại suốt nghìn năm, mà theo sự tuyên truyền, đó là chế độ phong kiến thối nát, đầy rẫy những xấu xa tệ hại. Lứa chúng tôi, khi học ở nhà trường, trải qua cấp 1, cấp 2, cấp 3, lên tới đại học, đều căm ghét bọn phong kiến lắm. Sách giáo khoa, lời thầy cô giáo, những tuyên truyền của đoàn đội, rồi cả những lớp bồi dưỡng về chính trị và lập trường giai cấp v.v.. đều nhét vào đầu thanh thiếu niên lòng căm thù phong kiến, coi tất cả những gì của nó đều cần phải đào sâu chôn chặt, không cho nó ngóc đầu dậy.