Bạn bè

Tổng số lượt xem trang

Tìm kiếm Blog này

Thứ Năm, 5 tháng 8, 2021

Một đêm họp online đưa ma Tưởng

Sáng nay, 5.8.2021 tây, tức 27 tháng 6 ta Tân Sửu, tức thêm nữa năm thứ 2 dịch Vũ hán, mới sáng bảnh mắt, đã nhận được cái tin không muốn nhận tí nào, từ bà đồ Trần Kim Anh, rằng Tưởng, Nguyễn Hữu Tưởng, vừa đi rồi. Sang thế giới bên kia. Lúc hơn 7 giờ, tính theo cách xưa nhằm giờ Thìn. Con rồng không chịu náu mãi chốn ao tù chật chội, đã bay đi.

K17 ta có hai Tưởng. Một Ý Yên, Nam Định, một Gia Lâm, Hà Nội. Tưởng Ý Yên có thời bặt tăm, lặn hơi lâu, thậm chí loang tin đồn đã về giời làm cả bọn tiếc thương vô hạn. Tới khi bạn cụ í là nhà thơ Vũ Duy Chu la toáng lên chết đâu mà chết, còn đang hưu khỏe và làm thơ kia kìa, cả bọn mới thở phào. Năm 2016 còn kéo nhau về tận nhà, được vợ chồng ổng đãi một bữa no xôi chán chè, lúc chiều muộn chia tay rồi còn nhủng nhẳng hẹn về nữa. Hôm nọ vẫn í ới, hết dịch về Ý Yên chơi nhá.

Tưởng Gia Lâm vốn người tổng Trâu Quỳ huyện này. Chả hiểu sao ngày xưa người ta lại đặt tên là Trâu Quỳ. Nhà cháu vẫn có ý, định hôm nào gặp lão ta, vật ngửa ra, đổ rượu vào mồm như một dạng đút lót hối lộ, chỉ hỏi mỗn câu về ý nghĩa tên ấy. Nay thì không kịp rồi. Chỉ biết lúc nhớn lên nghe nói cứ ai đầu óc có vấn đề thì cho đi Trâu Quỳ. Chả là miền Bắc thời ấy có duy nhất bệnh viện tâm thần đặt ngay làng ông Tưởng. Có bệnh, nếu vào Việt Xô, 103, 108, Việt Đức… thì quá vinh hạnh, nhưng vào Trâu Quỳ hoặc Quỳnh Lập (chữa cùi, ở Nghệ An) phải giấu cho bằng được.

Thứ Hai, 2 tháng 8, 2021

Lại nói về vắc xin

Không ít người thuộc loại có hiểu biết kết luận rằng sự tẩy chay vắc xin Tàu chẳng qua do tâm lý bài Tàu, bởi vì quá bài Tàu nên bị lú lẫn, thiếu khách quan với vắc xin của nó, v.v..

Tôi nói thật, hàng Tàu tất cả không phải là dở, rất nhiều thứ tốt và rẻ hơn so với thế giới. Cái xe đạp Phượng Hoàng của nó chẳng hạn, xài mấy chục năm vẫn chạy tốt. Nhưng đây là vắc xin, liên quan tới tính mạng con người, chứ không phải cái xe, mét vải, chiếc điện thoại... dùng rồi bỏ cũng chả sao. Mạng mình, sức khỏe mình, ai chẳng quý, sao lại hồ đồ mắng người ta kén cá chọn canh, chọn lựa này nọ. Bản thân ông bà nào khen vắc xin Tàu, cứ trưng ngay cái giấy chứng nhận đã chích nó cho mọi người thấy, tính thuyết phục sẽ hơn vạn lời khen.

Mà bài Tàu cũng tốt chứ sao. Nó đầu môi chót lưỡi dẻo quẹo nhưng gây ra bao nhiêu đau khổ cho dân mình nước mình (trừ với đám lãnh đạo thân Tàu) thì bài nó là phải tội à?

Nhắc các chị đang bị cấm túc "ở nhà là yêu nước"

Lâu nay các chị đi làm bằng xe máy, ngày nào xe cũng hoạt động, bình ắc quy được sạc liên tục nên điện đầy và khỏe, bình bền, không bị ảnh hưởng bao nhiêu tới tuổi thọ của nó.

Thời gian qua, các chị phải ở nhà, không có công ăn việc làm, bị cấm đi lại, mà cũng chẳng biết tình trạng ấy sẽ kéo dài đến bao giờ. Người còn bị suy sụp, hư hỏng, cạn bình, tê liệt, huống hồ bình điện xe máy. Bình thường, chỉ cần 1 tuần không chạy xe, bình không được sạc là đã sinh chuyện, mà nay những vài ba tuần, thậm chí kéo tháng này qua tháng khác.

Vậy thì, để tránh hư bình ắc quy, nhất là của xe tay ga, các chị nên lưu ý, cứ vài ngày lại dắt xe ra chỗ trống, chĩa ống bô ra ngoài để khói và khí độc đừng vào nhà, nổ máy một lúc mươi mười lăm phút sạc bình, bổ sung điện cho nó. Vậy bình sẽ đỡ hư hỏng. Dù bình mới hay bình cũ đều cần làm vậy.

Tất nhiên, nhà mà có đàn ông thì đá đít bắt "nó" làm, đừng nên để "nó" ở không, sinh hư hỏng hơn cả bình điện, nhất là bu gi.

Nguyễn Thông

Chủ Nhật, 1 tháng 8, 2021

Chỉ trỏ việc cho chính phủ

Nhiều tờ báo sốt sắng đưa tin công an vừa bắt hai tay bợm (chả biết là nguyên hay cựu) giám đốc và phó giám đốc cảng hàng không quốc tế Phú Bài ở cố đô Huế. Trước đó đã bắt gã chánh văn phòng cái tổng công ty quản sân bay này.

Như báo Tuổi Trẻ chẳng hạn, hai tay này bị khởi tố, bắt giữ để làm rõ hành vi tham ô tài sản, liên quan đến việc đấu giá và ký hợp đồng nhượng quyền khai thác đối với dịch vụ vận tải hành khách bằng taxi tại cảng hàng không quốc tế Phú Bài từ tháng 10.2017 đến tháng 1.2021.

Cái sân bay "tỉnh lẻ" còn như thế, có nhẽ chính phủ ngoài việc bận chống dịch cũng nên lưu ý để mắt tới đại sân bay Tân Sơn Nhất. Suốt bao năm, nơi đây là ổ eo sèo chuyện sứ quân tự tung tự tác cho ai ra ai vào, lấy cái quyền nhà nước giao quản lý để làm những điều nhố nhăng, vô lý, bậy bạ. Sân bay là tài sản chung của nhà nước, của nhân dân nhưng chúng tự cho phép xe nào được vào, xe nào bị cấm, làn nào xe dân đón khách, làn nào dành riêng cho mình, chỗ tốt cho bạn hẩu taxi, chỗ xấu cho xe công nghệ... khiến dân chúng cực khổ trăm bề. Nó cứ tác oai tác quái vậy nhưng chính phủ có mắt như mù, có tai như điếc, cứ lờ tít tìn tịt cho chúng hành hạ dân.

Sân bay là của chung nhân dân, chúng chỉ được giao quyền quản lý điều hành, làm công ăn lương, cớ sao cứ để chúng làm bậy kéo dài. Liệu chúng có hơn gì mấy đứa ở sân bay Phú Bài, rờ vào biết đâu còn khiếp hơn.

Nguyễn Thông

Thứ Bảy, 31 tháng 7, 2021

Hãy mau cứu lấy dân

Nói ra thì lại có ai đó mắng mỏ, rằng đảng và nhà nước cùng bao nhiêu người đang căng mình chống dịch, đã làm được gì chưa mà cứ ý này ý nọ...

Lực bất tòng tâm, không làm được nhưng chả ai có thể cấm quyền suy nghĩ.

Coi những tấm ảnh dân chạy trốn cái đói, thê thảm không khác gì chạy loạn, hiểu rằng người lao động lương thiện đang bơ vơ "vô chính phủ" không nơi nương tựa nhờ cậy, không biết dựa vào đâu ngay trên đất nước mình.

Nào phải cuộc chạy trốn này mới chỉ xảy ra ngày một ngày hai, mà đã được tính bằng tuần bằng tháng. Nhà cai trị ngày nào cũng lên tivi gầm gào kêu gọi chống dịch nhưng lại không có cách nào giúp những con người cùng khổ yếu thế như họ, bỏ mặc họ tự chống chọi trong cuộc sinh tồn. Không giúp được dân mà lớn tiếng đòi thắng dịch, thắng để làm gì, làm gì, làm gì...

Hàng thiết yếu

Mấy nhà hoạch định chính sách hình như đầu óc có vấn đề. Lộ rõ nhất là chuyện ban bố quy định về chống dịch. Dịch chả thấy chống, lại thành chống dân, đè dân.

Họ đã nghĩ hàng thiết yếu chỉ là cái bỏ vào mồm, và theo họ không phải bất cứ thứ nào bỏ vào mồm cũng thiết yếu, mà chỉ có gạo rau thịt cá thôi. Mua những thứ đó thì được ra đường, được cho đi, không bị phạt, còn những thứ khác thì a lê hấp, về, nhè tiền ra, cấm cãi. Mua gạo thì được, chứ mua bánh, kể cả bánh mì, thì phạt, đại loại vậy.

Thưa ông bộ trưởng công thương, ông bộ trưởng công an, ông bí thư tỉnh/thành ủy, các ông cần bỏ ngay hoặc điều chỉnh lập tức thứ quy định nhố nhăng ấy, chứ không đám sai nha của các ông sẽ làm loạn. Chúng vốn chỉ biết làm theo lệnh của các ông, nên chúng lỗi một thì các ông lỗi mười.

Thứ Sáu, 30 tháng 7, 2021

Nhặt nhạnh nóng sốt

Cựu thần đồng thơ Trần Đăng Khoa (hồi bé lũ tôi gọi y là Khoa còi) từng có lúc than thở "Ngồi buồn mở cúc coi chim". Dù là Khoa nhưng vẫn có lúc buồn.

Chim là cái gì, hầu như ai cũng biết, nhưng sao lại mở cúc? Cúc là chiếc khuy quần. Thời xưa, khi miền Nam đã dùng phẹc mơ tuya kéo cái rẹt thì quần đàn ông ở thiên đường vẫn phải đính 3 hoặc 4 cái cúc chỗ cửa sổ (từ chuyên môn gọi là moi quần, moi nó ra để...) cho kín đáo. Thường xuyên xảy ra tình trạng có những ông mót quá không kịp cởi cúc hoặc cởi mãi nó đếch mở. Lại có những ông lơ đễnh đi khắp nơi, dạy học, họp hành, gặp người yêu, chạy xe đạp ngoài đường nhưng cúc bị tuột cứ trống hếch trống hoác, mát rười rượi.

Thôi, ôn nghèo kể khổ thế đủ rồi, để khi khác. Giờ bắt chước bà chị mình, đại ca ca Nguyễn Ngọc Hải, rang lạc, nhặt nhạnh chút đã. Cứ nghĩ, các cụ các ông các bà nằm khểnh ở nhà chống dịch, không có gì giải trí thì buồn chết. Buồn hơn cả Khoa còi.

Thứ Ba, 27 tháng 7, 2021

Chuyện thương binh

Hôm nay 27.7 lịch dương nhưng lại là ngày tưởng nhớ biết ơn liệt sĩ-thương binh, một dạng lễ kiểu lịch âm, tưởng nhớ người đã khuất. Dĩ nhiên không phải ai chết cũng được nhớ dù cuộc chiến tranh năm xưa, binh đao máu đổ làm chết biết bao người. Có rất nhiều hồn ma, người cụt người què khốn khổ bị chôn vùi, quên lãng, chỉ bởi họ bị xô đẩy vào trận huynh đệ tương tàn và bị thua cuộc. Đánh nhau do ý thức hệ thì sự phân biệt cũng từ ý thức hệ.

Xứ ta thời hậu chiến, lực lượng thương binh (của phe thắng cuộc) là một dạng vết thương xã hội, lâu lâu gặp khi trái gió trở trời lại sưng tấy, mưng mủ, đau nhức. Một loại đối tượng rất nhạy cảm, nếu không có chính sách đối xử hợp lý hợp tình sẽ dễ sinh chuyện. Điều ấy cắt nghĩa vì sao chính quyền phải có hẳn một bộ gọi tên “Lao động - Thương binh - Xã hội”, tức là thương binh được xem như một đơn nguyên ngang hàng với “lao động” và “xã hội”.

Cuộc chiến tranh tương tàn đã lùi hơn 46 năm, tuy nhiên vấn đề thương binh sẽ còn phải kéo dài vài chục năm nữa. Mai ngày từ “thương binh” sẽ chỉ còn trong quá vãng, những chiếc xe tự chế, những tổ hợp 27.7, nhưng cơ thể “tàn nhưng không phế”, những chính sách ưu tiên, và cả những phũ phàng trong sự đối xử với người có công với đảng, v.v.. sẽ thưa vắng và tắt dần. Cũng chưa biết rồi cuộc sống, xã hội không còn thương binh sẽ như thế nào, chi bằng lúc này đây, khi thương binh vẫn hiện diện như một thực thể bằng xương bằng thịt, hãy giải quyết sao cho có lý có tình.

Thứ Hai, 26 tháng 7, 2021

Văn điểm 10

Kỳ thi tốt nghiệp THPT đã kết thúc, bài cũng được chấm xong, nhiều tỉnh đã gửi kết quả về bộ chủ quản. Thi cử là chuyện hằng năm nhưng vẫn thu hút sự quan tâm của cộng đồng dân chúng, nhất là của thí sinh và những nhà có con đi thi, dù thi cử ở xứ này càng ngày càng… tệ.

Môn thi được người ta để ý nhiều nhất là môn văn. Kể cũng lạ, văn chỉ hoa lá cành chứ không thiết thực cụ thể như mấy môn toán lý hóa ngoại ngữ, vậy mà điểm thi môn văn luôn thu hút sự tò mò của đám đông. Có lẽ mấy môn kia chấm đã có ba rem, cái mức cái mực rõ ràng, khó mà lệch trật được. Còn văn thì, hì hì, hay dở cao thấp phần nhiều do thầy cô chấm theo cảm tính cá nhân. Lệch vài ba điểm là chuyện thường. Thầy này cho điểm 10, cô kia bảo chỉ trung bình, có khi đỏ mặt tía tai cãi nhau như mổ bò. Tôi từng dạy văn 2 chục năm nên thấu hiểu điều này. Tuy nhiên cũng phải nói, văn hay-dở thì bộc lộ ngay từ chữ từ dòng đầu tiên, vấn đề hay tới mức nào thôi.

Vừa rồi, báo chí nói nhiều về bài văn được điểm 10 của một thí sinh ở Quảng Nam. Khen nức nở, thậm chí còn dẫn lời ông giám đốc Sở GD trầm trồ nếu có thang điểm trên 10 cũng không ngần ngại cho thêm... vài điểm. Khiếp. Có nhẽ cậu ni giỏi thật, văn siêu việt, nói theo kiểu xưa là “vô tiền hán”. Báo Tuổi Trẻ còn ca ngợi cậu học giỏi văn tới mức chính cậu xin cô giáo cho… dạy các bạn trong tiết văn, và cô cũng đồng ý. Tôi thấy điều này hết sức bậy. Giỏi mấy thì giỏi nhưng cho một học trò không có nghề được đứng lớp thì có mà loạn trường học. Có phải trường Dục Thanh đâu mà ai cũng nhào vào dạy.

Thứ Sáu, 23 tháng 7, 2021

Tính cách

                                                               Kính tặng "cụ" bạn Đào Lê Bình

Tôi người Phòng (Hải Phòng), mang tính cách Phòng, có gì là cứ nói thẳng, không vòng vo màu mè, lại càng không dĩ hòa vi quý. Phòng là vậy, chả phải chỉ mình tôi.

Hôm trước coi cái "Quán thanh xuân" của cô Quỳnh và VTV về chủ đề Phòng, "Thành phố và những cánh buồm" thấy chưa nổi được chất Phòng. Quanh đi quẩn lại chỉ có sông Tam Bạc, chợ Sắt, bánh đa cua. Phòng xưa có bấy nhiêu thì quá chán. Nói tới thành phố này, nhất là ký ức thanh xuân, tức thời vài chục năm trước, phải nói tới những cây cầu mạch máu nuôi thành phố, nhà máy xi măng, bến cảng hồi chiến tranh, những năm bị thủy lôi phong tỏa, bến Bính đầy kỷ niệm, thậm chí cả thuốc lào Tiên Lãng-Vĩnh Bảo..., và nhất là tính cách Phòng trong mọi hoàn cảnh. Thế mới là Phòng, chứ chỉ những cánh buồm trên sông Tam Bạc thì xoàng quá.

Thêm tí về thuốc lào. Hồi năm 1972 tôi lên Hà Nội lần đầu tiên, thấy rất ngạc nhiên ở các phố Hàng Bông, Hàng Ngang có những cửa hàng chuyên bán thuốc lào (và điếu hút thuốc), biển đề rõ ràng "Thuốc lào Tiên Lãng", tự thấy rất hãnh diện về quê mình. 5 năm sau, năm 1977 tôi đặt chân lên đất Sài Gòn, qua phố Phạm Hồng Thái quận 1, dãy nhà phố đối diện với khách sạn New World bây giờ, có 2 tiệm ghi rõ to "Thuốc lào Vĩnh Bảo, Tiên Lãng chính hiệu", nhủ thầm quê mình oách thật, thuốc lào cũng xâm chiếm miền Nam.

Thứ Năm, 22 tháng 7, 2021

Nhỡ miệng

Tôi cam đoan ông giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Xô (vốn tên đầy đủ của nó là thế, chứ không phải chỉ trần sì Hữu Nghị, tay nào cố ý đổi tên, bỏ chữ Việt Xô đi, hoặc là muốn giấu quá khứ, hoặc hơi bị vô ơn) buột miệng nhưng đã vô tình nói ra sự thật. Quan chức mà nói thật, dù không cố ý, vẫn đáng ghi nhận gấp vạn lần bọn leo lẻo cuội, giấu diếm, lấp liếm, đổi trắng thay đen, đánh đu chữ nghĩa.

Vụ cô gái nhờ có ông ngoại gửi gắm nên được Việt Xô đặc cách tiêm vắc xin xịn Pfizer, ông giám đốc thật thà bảo "Chúng tôi hôm đó tiêm cho các cán bộ cao cấp xong thì thừa ra hai liều...", dĩ nhiên 2 liều ấy là Pfizer xịn.

Nhiều người cứ lao xao chuyện cô gái đi tắt đón đầu được tiêm thứ tốt, còn nhà cháu chỉ quan tâm hóa ra đồ tốt thứ xịn hàng hiếm được dành cho đày tớ của dân, do chính một ông có trách nhiệm vô tình công bố.
Lâu nay báo chí mậu dịch, tivi mậu dịch cứ khuyên dân, động viên dân đồng bào ơi, tiêm vắc xin đi, đừng chần chừ gì nữa, dịch nguy hiểm lắm, nó chẳng chừa ai đâu... Thấy dân lừng khừng, vài anh nhà báo nhảy xổ ra mắng tiêm vắc xin mà cũng kén cá chọn canh, chọn thứ này thứ kia, của Nga của Tàu cũng tốt chán, chê mới chả bai, v.v..

Thứ Tư, 21 tháng 7, 2021

Mách nước

Theo nghĩa từ Hán Việt, tuyên là bày tỏ điều gì đó cho người khác biết, nói/đọc cho to lên. Tuyên ngôn là nói rõ lời với đám đông, tuyên ngôn độc lập là lời công bố cho người ta biết về quyền độc lập. Khi đã tuyên thì có chủ thể là bản thân, và đối tượng tiếp nhận là đám đông.

Thệ nghĩa là thề, thề bồi, hứa, hứa hẹn. Thệ hải minh sơn nghĩa là chỉ vào biển vào núi mà thề mà hẹn. Truyện Kiều có câu "Đệ lời thệ hải minh sơn/Làm con quyết phải đền ơn sinh thành". Làng tôi hồi xưa có một tay yêu cô gái làng bên, nghe đâu thày bu cô không đồng ý, ổng trèo lên núi Trà đầu làng rồi "tuyên thệ": Đứng trên đỉnh núi ta thề/Không lấy được Thấu không về Trà Phương. (Thấu là tên cô ấy, rồi sau đó hai người lấy được nhau, có nhẽ do thề khiếp quá, hai cụ kia không dám cản nữa). Cũng gần làng tôi, cách 2 cây số, có thôn Hòa Liễu nổi tiếng với hội thề, còn gọi là Minh thệ hội - Hội Minh thệ (chứ không như mấy ông bà nhà báo và quan chức văn hóa đếch biết gì, toàn gọi là hội Minh thề, nửa ta nửa tàu, gớm chết). Hương chức làng Hòa Liễu thề không tư túi tiền bạc của dân, bây giờ gọi là tham nhũng. Giờ thì thệ cứ thệ, tham nhũng cứ tham nhũng.

Tuyên truyền chống dịch cũng có định hướng chính trị

Nếu ai tinh ý sẽ nhận thấy trong chương trình thời sự hằng tối của VTV, sau phần hoạt động của các long trọng viên tứ trụ là tới bản tin về dịch Vũ Hán (tạo thành ngũ trụ), nêu con số cụ thể mỗi ngày.

Thời gian này, thứ mà người dân quan tâm nhất là thông tin về dịch bệnh bởi nó liên quan tới mọi hoạt động của họ, nó quyết định sự sinh hoạt, đi lại, ăn uống, mua sắm... Dân căn cứ vào tình hình dịch căng hay không, căng tới mức nào để tự điều chỉnh cuộc sống.

Nhẽ ra, từ đầu bản tin, tivi phải nêu ngay con số ca mắc mới, số tử vong (những con số mà dân cần biết nhất) thì nó lại không làm thế. Nó cố ý nêu số người đã khỏi bệnh đầu tiên, như một cách ca ngợi thành tích, đề cao này nọ. Cần nói thẳng, đó chỉ là liệu pháp thắng lợi tinh thần, vừa tự lừa mình, ru ngủ mình, vừa khiến dân chúng quên đi thực tại. Một kiểu cách tuyên truyền lừa mị đã quá cổ hủ, cần bị loại bỏ.

Dân chúng không cần con số đẹp ấy bởi với họ nó không có ý nghĩa gì cả. Ở xứ này, lâu nay thường thứ gì nhà cai trị cần thì dân không cần, và ngược lại.

Bàn tay lông lá của chính trị thò vào chỗ nào là chỗ ấy hỏng.

Nguyễn Thông

Chủ Nhật, 18 tháng 7, 2021

Quốc hội của ai chứ không phải của tôi

Thấy báo chí nói nhiều về kỳ họp thứ nhất quốc hội khóa mới sắp diễn ra. Ông chủ tịch, ông tổng thư ký-chủ nhiệm văn phòng, bà trưởng ban công tác... của quốc hội đều đăng đàn tuyên bố, giải thích này nọ, rằng tại sao phải bầu lại, tại sao phải tuyên thệ, chính phủ mới sẽ ra sao, có mấy phó thủ tướng, v.v..

Tinh những chuyện mọi người đã tỏ, không cần phải họp, không cần phải giải thích. Chẳng hạn ông Trương Hòa Bình đang là phó thủ tướng thường trực nhưng không còn ủy viên trung ương nữa thì đương nhiên sẽ "out", có gì mà phải bàn, thế mà cũng cứ làm như tinh giản bộ máy ghê gớm lắm (ngay chuyện để ổng làm thủ phó tới thời điểm này cũng lắm điều hay, như một kiểu an ủi...). Họp như thế chỉ phí thời gian, thà ở nhà (tỉnh, thành) mà chống dịch.

Quốc hội, ngoài nhiệm vụ chính làm luật, hãy đi vào thực chất. Tôi lấy ví dụ, ai cũng biết cái công trình đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông là sự nhức nhối ê chề tốn kém diễn ra cả chục năm nay rồi. Nó không phải của riêng thủ đô, mà là vết nhơ của cả nước. Hai khóa quốc hội, họp mấy chục kỳ, không bao giờ bàn đến, cứ để nó "ngạo nghễ" thách thức.

Thứ Bảy, 17 tháng 7, 2021

Họp

Dịch chết người thế này, cái gì cũng có thể hoãn, ngưng, bỏ, nhất là những sự tập trung đông người. Đừng có đùa với nó, giỡn với tử thần.

Ngày 20 tới, tức là còn 3 ngày nữa sẽ họp quốc hội. Ai dám đảm bảo đến ngày ấy dịch sẽ nhạt, để có thể tụ tập đông người, không sợ vi phạm cả chỉ thị 15 lẫn 16. Đó là chưa kể lũ lĩ kéo nhau về thủ đô, đi máy bay rất dễ dính dịch, tới nơi lại không chịu đi cách ly theo quy định... Thế các vị nghĩ "con" cô vít nó tha các vị, nó biết nể đại biểu quốc hội hay sao.

Thôi thì đã trót hẹn họp nên cũng khó bỏ cái rụp, chỉ có điều phải tính lại, đừng có rùm beng cờ đèn kèn trống, màu mỡ riêu cua, hoa hòe hoa sói, đít cua đít kiếc "trong không khí hân hoan phấn khởi", khai mạc khai miếc. Nên dẹp chuyện bầu bán ông nọ bà kia, bởi tam trụ lẫn dàn bộ trưởng yên vị đâu đấy cả rồi, bầu làm gì. Mấy thứ tuyên thệ thề bồi, cũng cứ dẹp tất bởi ai cũng biết chỉ là trò hình thức, vả lại tuyên thệ gì lắm thế, vừa mới tuyên xong lại tuyên nữa, ai nghe, nhạt. Cứ họp cho thật nhanh, rồi kéo nhau về bản quán mà lo chống dịch, khi nào yên hàn ra viếng lăng cũng được.

Thứ Sáu, 16 tháng 7, 2021

Lời khuyên

Một bạn trên mạng xã hội "chân thành" khuyên tôi, rằng sao chỉ thấy viết này nọ nói về những mặt trái u ám của xã hội, của thể chế, mà không tập trung vào những sự hay đẹp tốt để ca ngợi.

Tôi đã cảm ơn, chỉ rụt rè thưa lại, tôi không muốn giành phần việc của báo chí quốc doanh-mậu dịch, các báo Nhân dân, Quân đội nhân dân, Công an nhân dân, tivi nhân dân. Họ làm việc ấy quen rồi, có nhiều kinh nghiệm, sở trường sở đoản, không nên lấn sân. Và điều quan trọng là tôi chỉ làm cái phần việc họ không chịu làm, phần còn thiếu.

Thời trước, nếu không có các ngòi bút hiện thực phê phán thì lấy đâu ra dòng văn học mà chính những nhà cai trị của chế độ này đề cao, ca ngợi. Cũng chính họ (nhà cai trị) từng vùi dập không thương tiếc dòng văn học ca ngợi, chửi nó là thứ tô son trát phấn, "đem gấm vóc, phủ lên trên xã hội đã điêu tàn, véo von ca cho át tiếng kêu than, của nhân loại cần lao đang giãy giụa".

Thôi thì mình cứ làm theo điều mình cho là đúng, chứ uốn éo hùa các vị ấy chả biết đâu mà lần.

Nguyễn Thông

Thứ Năm, 15 tháng 7, 2021

Phan Thúy Hà và “Những trích đoạn của các anh”

Vẫn trung thành với văn chương phi hư cấu, bạn Phan Thúy Hà đang rất nổi trong làng văn vừa ra cuốn mới, tên sách giản dị đúng kiểu thể loại mà Hà miệt mài theo đuổi: Những trích đoạn của các anh.

Cuốn này nằm trong sê ri sách của Hà, gọi chung là truyện, là thứ ghi chép, biên lại những điều, những người, những việc thật xảy ra trong quá khứ. Bóng cuộc sống phủ lên từng trang sách, mỗi chữ như được viết bằng thứ mực trộn từ máu - mồ hôi - nước mắt của bao thế hệ, bao lớp người. Lùi xa một chút thì “bức tranh vân cẩu con người tang thương” được thể hiện trong cuốn “Gia đình” về cải cách ruộng đất; gần tí nữa có “Đừng kể tên tôi” và “Tôi là con gái của cha tôi” về cuộc nội chiến nồi da xáo thịt tương tàn Bắc-Nam 1954-1975 qua lời kể của cả người bên này phía bên kia, thắng cuộc lẫn thua cuộc, đều là nạn nhân của ý thức hệ; gần nữa là “Qua khỏi dốc là nhà” vẽ lại thời niên thiếu của chính Hà và bạn cùng lứa trên quê hương nghèo đói thời hậu chiến… Ai không biết, chứ tôi đọc xong những cuốn sách biên chép quá khứ ấy, cứ thẫn thờ, đau xót, căm giận, và cảm giác rõ mình đang bị chếnh choáng bởi thứ sự thực được phơi bày.

Hà không sáng tác, không viết tiểu thuyết, không làm văn chương theo lối mòn lâu nay ở nhiều người. Sách của Hà gần với những cuốn sử biên niên, kiểu “Thượng kinh ký sự”, “Hoàng lê nhất thống chí”, người thật việc thật, được lật lên từ ký ức của người trong cuộc còn sống, còn minh mẫn. Cứ hình dung, nếu không có những người viết như Hà, dù biết lao vào cái công việc khó khăn vất vả này sẽ phải đối mặt với bao cực nhọc, phiền toái, thậm chí ê chề, thất vọng, mà vẫn cứ đi đến cùng, thì chúng ta đương thời, và cả những người đời sau nữa sẽ bị khuyết ghê gớm những hiểu biết cụ thể, chân thực về cuộc sống, trong đó có cả về thời đại mà chính mình đã lội qua. Là một bạn đọc, người từng sống những năm tháng có trong sách, tôi biết ơn Hà và những cuốn sách phi hư cấu của Hà là vì vậy.

Thứ Tư, 14 tháng 7, 2021

Bạn

Qua cuộc chống dịch Vũ Hán kéo dài, khá nhiều điều lâu nay vốn ẩn kín, mù mờ, sai lệch... đã được phát lộ, thông tỏ. Theo cái cách mà người xưa bảo "cái kim bọc giẻ lâu ngày cũng ra". Nhỏ như cái kim mà còn tòi, huống hồ những thứ vĩ đại.

Báo chí xứ ta những ngày qua liên tục thông tin, những tin vui, việc nước ngoài trợ giúp, tặng, cho, biếu Việt Nam vắc xin để chống dịch. Tên tuổi những nhà hảo tâm chẳng phải ai khác mà là Mỹ, Nhật Bản, Úc. Kèm theo vắc xin quý giá "một miếng khi đói bằng một gói khi no" là những lời bộc lộ chân thành, đầy tình cảm.

Hôm kia, trên trang thông tin của Tổng lãnh sự quán Mỹ tại Sài Gòn, các nhà chức việc Mỹ, trong đó có cả ngài Ngoại trưởng Blinken, đã vui vẻ mà rằng "Các đồng nghiệp ở mọi cấp độ của chúng tôi ở Washington đều cam kết ủng hộ mạnh mẽ tương lai tươi sáng cũng như cuộc chiến đầy can đảm của Việt Nam chống COVID-19. Bạn lúc hoạn nạn mới là bạn đích thực. Việt Nam không đơn độc. Chúng ta đang sát cánh cùng nhau và chúng ta sẽ cùng nhau đánh bại COVID-19. (Our colleagues in Washington at all levels are firmly committed to supporting Vietnam’s bright future and its courageous fight against COVID-19. A friend in need is a friend indeed. Vietnam is not alone. We’re in this together and together we will defeat COVID-19).

Thứ Ba, 13 tháng 7, 2021

Đến cái tên người chết cũng không dám viết

Tôi vừa đọc lướt báo sáng nay, cũng là cách "ăn điểm tâm" trong cơn đại dịch. Mấy hôm trước họ đặt hàng rào dây thép gai chắn hết lối ra vào, nhà còn vài gói mì ăn liền nên dùng tạm. Hôm nay hết cảnh "dây thép gai đâm nát trời chiều" xách xe chạy một vòng, bị mấy chú dân phòng chặn lại hỏi đi đâu, mình bảo tao đi mua bánh mì, nó thấy lý do chính đáng nên cho đi. Tất cả những chỗ bán bánh mì đều đóng cửa, cả 5 lò bánh mì mà mình biết cũng đóng lò. Đành về không.

Ở Sài Gòn, không được ăn bánh mì cũng chẳng khác gì bị tước đoạt mất thú ẩm thực hàng đầu. Người ta hay nói "bánh mì và hoa hồng", lúc này có ai cho một nghìn bó hồng cũng không bằng cho ổ bánh mì. Chỉ bánh mì thôi, chứ chưa dám mộng mơ ước mong cơm tấm sườn bì.

Thôi, chuyện ấy còn dài, để kể sau. Giờ quay lại chuyện... người chết. Chú bộ đội trẻ bị chết. 5 cơ quan xúm vào điều tra, cuối cùng đã có kết luận. Thực ra không cần điều tra cũng ban được kết luận như thế. 5 chứ 500 cũng sẽ thế. Tội nghiệp cháu Đô, Trần Đức Đô.

Thứ Hai, 12 tháng 7, 2021

Dịch bệnh đẩy báo in tới bờ huyệt

Khi dịch bệnh căng thẳng, nhà cầm quyền nào cũng vậy đều phải thực thi những biện pháp chống dịch chặn dịch (chứ không phải tấn công, tấn thế quái nào được kẻ thù vô hình có "mặt" ở khắp mọi nơi). Một trong những cách ấy là tiến hành phong tỏa, cấm đoán sự đi lại, hạn chế tối đa những hoạt động bị coi là không bức thiết.

Báo chí, nhất là báo chí mậu dịch, đang bị đẩy vào chân tường, nói chính xác là bờ huyệt. Chỉ cần hẩy nhẹ một phát là lăn tòm xuống đáy. Báo điện tử thì còn đỡ, chứ báo in, nếu tình trạng phong tỏa ngăn chặn cấm đoán đi lại - lockdown này kéo dài, gia hạn thêm vài đợt nữa thì vô phương cứu chữa, có đổ thuốc thánh đền bia cũng chịu.
 
Tôi từng có gần hai chục năm làm báo in, biết rất rõ hệ thống phát hành của nó. Không có đại lý, sạp báo, người bán báo dạo, nhân viên phát hành đi lại thì báo in chỉ còn giá trị ve chai. Thời điểm này là vậy. Tôi vừa được người bạn cho biết, có tờ báo in vốn khá nhiều bạn đọc (theo thói quen đọc báo giấy, vừa nhâm nhi ly cà phê, vừa chú mục vào tờ báo trên tay), khi bình thường cũng đạt chục vạn rưởi bản, giờ lay lắt chỉ dám in vài chục ngàn, mà vẫn ế. Thương đồng nghiệp gặp lúc hoạn hải ba đào, trúng thời khốn khó.

Chủ Nhật, 11 tháng 7, 2021

Vắc xin

Bây giờ mà ai quởn (cách nói của người Nam bộ, để chỉ sự rảnh rỗi) gõ từ "vắc xin" trên gu gồ thử xem nó cho kết quả bao nhiêu, chắc đếm mệt nghỉ, mỏi mồm.

Từ "vắc xin" tôi được nghe từ hồi bé trốc đầu thối tai thò lò mũi xanh. Bu tôi dắt ra trạm xá, bà Hoạch y tá lấy chiếc ngòi bút chấm vào thứ nước gì chả biết rồi bắt tôi ngồi yên (không cần phải vén tay áo bởi đang cửi trần, suốt ngày cửi trần), rạch cho một nhát đau điếng. Trước đó nghe cô Liên cũng là y tá nói rạch đưa vắc xin vào để chủng đậu. Cô Liên dọa, mày không chủng đậu sẽ bị đậu mùa rồi rỗ như mặt tao đây này. Thằng bé nghe phát khiếp. Giờ qua hơn 60 năm rồi, tay vẫn còn vết sẹo thím Hoạch rạch bằng ngòi bút lá tre.

Kể chuyện cũ nhằm nói rằng ngừa dịch thì phải vậy thôi, chả nên phản đối.
 
Xứ ta dịch nặng, lại chưa chế được vắc xin, tinh thứ người ta cho hoặc đi mua, thượng vàng hạ cám. Thói đời xưa nay, ai cũng thích thứ tốt, nhất là nó liên quan tới sự sống chết của mình. Thời Tam quốc bên Tàu, Lưu Bị cả đời ngu si nhưng trước khi chết nói được câu khôn, khuyên các quan "hãy yêu lấy cái thân mình". Thân mình mà mình không yêu, thì chả thể yêu được ai, nói chi yêu nhân dân, đất nước, dân tộc, nhân loại, vũ trụ, hoa hoét, thú cưng...

Thứ Bảy, 3 tháng 7, 2021

Lại nói về báo chí (phần 3): Quy hoạch tào lao

Nhiều lúc ngẫm nghĩ (đang dịch, bị cấm túc tại gia, rảnh rỗi sinh nông nỗi – nỗi chứ không phải nổi, nên càng nghĩ tợn), cái gọi là quy hoạch báo chí của tuyên giáo-truyền thông chỉ sặc mùi trấn áp, cải lương, thậm chí mùi tiền. Những kẻ sinh ra nó áp dụng nó, cùng với bộ sậu quen giọng tung hô, ca rằng đây là cuộc cách mạng, bước ngoặt phát triển quan trọng, thay đổi về chất... của nền báo chí nước nhà. Còn dư luận, nhất là những người “ở trong chăn mới biết chăn có rận” nhác qua đã hiểu nó chẳng khác gì cuộc đàn áp báo chí, nhằm quy về một mối để đảng dễ bề sai khiến. Lâu nay xứ này đã vốn không có tự do báo chí, sau cuộc quy hoạch đàn áp chỉ còn chim hót trong lồng, mong mỏi “bay thẳng cánh muôn trùng tiêu hán” mãi mãi là ước mơ xa vời.

Cách đây ít hôm, tôi được nghe kể tờ báo (chịu nạn quy hoạch nên giờ chuyển thành tạp chí) mà tôi từng có mấy năm tòng sự, tạp chí điện tử Một Thế Giới, bị phạt rất vô lý. Không phải tôi đã làm cho “nó” mà bênh khen nhưng phải nói rằng mặc dù là “tờ báo” trẻ, mới có 7 niên, nhưng nó dõng dạc, mạnh mẽ, quyết liệt khi phản ánh cuộc sống xã hội. Nó đã làm được những điều mà nhiều báo lớn chưa làm được hoặc không dám, nhất là trước cường quyền, cái xấu cái ác. Đùng một cái, đụng phải quy hoạch trấn áp, Một Thế Giới bị biến thành tạp chí. Ta thừa hiểu, theo quy định của nhà cai trị xứ này, khi là tạp chí của một hội chuyên thông tin về khoa học công nghệ, thì tôn chỉ, mục đích, phương hướng, nhiệm vụ, đối tượng… sẽ bị siết bị trói ra sao. Đời thuở nhà ai, báo chí đeo vòng kim cô như vậy thì còn làm được trò gì. Tạp chí, lại dạng điện tử phải cạnh nhau từng phút, chỉ quanh quẩn dăm ba thông tin về khoa học công nghệ, trong khi cuộc sống xã hội ngùn ngụt thời sự nóng bỏng, nói thẳng toẹt ra, tạp chí múa tay trong bị ấy ma nó đọc. Ai mà thèm quan tâm, trừ những anh khùng dở dở ương ương. Muốn tồn tại, muốn có bạn đọc, phải lăn vào cuộc đời phong phú, đa dạng, bỏng rẫy. Một Thế Giới hiểu được điều đó. Rồi tai vạ xảy ra.

Thứ Sáu, 2 tháng 7, 2021

Người thực thi pháp luật vi phạm pháp luật (kỳ 2): Đòi cắt góc CMND

Những chuyện xung quanh cuốn sổ hộ khẩu, cả khi nó tồn tại lẫn lúc nó hết tác dụng đều chứng tỏ rằng bộ máy công quyền xứ này hành sự chẳng giống ai. Sự văn minh, dân chủ, công bằng ở ta vẫn còn nhiều xa lạ, chưa được tôn trọng, còn bị vùi dập bởi những đầu óc say quyền lực. Dù họ có bỏ cuốn sổ hộ khẩu giấy kể từ hôm nay, 1.7.2021, thì chính sách quản lý con người bằng hộ khẩu kiểu Thương Ưởng vẫn chưa bị chôn vùi, nó chỉ chuyển từ dạng này sang dạng khác, tinh vi hơn, thậm chí siết chặt hơn. Thực tế sẽ chứng minh điều này, không cần phải đợi lâu, chỉ 1 năm thôi sẽ thấy.

Tạm dẹp cuốn sổ và chính sách hộ khẩu tai ác ấy lại, để nói về một thứ khác, anh em, họ hàng với nó, là chiếc thẻ xác nhận công dân, còn gọi chứng minh nhân dân, chứng minh thư, căn cước công dân.
Không thể phủ nhận việc mỗi công dân phải có giấy tờ tùy thân. Nó được sinh ra để nhà cầm quyền quản lý hành chính, quản lý con người. Ở nước ta, vốn tồn tại rất nhiều loại sổ sách, tem phiếu, giấy tờ, thẻ này thẻ nọ, thì chứng minh thư là quan trọng nhất. Sổ hộ khẩu, sổ gạo, phiếu vải, bằng lái xe máy… có thể tới lúc nào đó không cần thiết, bị bãi bỏ, nhưng chứng minh thư thì không. Không có nó, không ai tự chứng minh được mình đang tồn tại hợp pháp. Nói rườm rà thế để khẳng định ai cũng phải có chứng minh thư/chứng minh nhân dân/căn cước công dân. Nếu vị nào phản đối, bảo rằng không cần, tôi đố các vị mua được vé máy bay chẳng hạn. Cũng đừng cãi, rằng có thể mua vé bằng hộ chiếu, bằng lái xe, thẻ đặc biệt, v.v.. Không có chứng minh thư thì làm gì có mấy thứ đó.

Thứ Năm, 1 tháng 7, 2021

Đường đi hay tối, nói dối hay cùng

Ban đầu, tôi định không nói gì về cái chết của anh bộ đội trẻ nhưng bức xúc quá khi thấy cả một bộ máy, từ Bộ Quốc phòng, rồi phó tư lệnh, rồi chính ủy Quân khu 1, và đủ cả hệ thống đương quyền cứ nằng nặc khẳng định anh bộ đội Đô ấy chết do tự tử, tự treo cổ lên cây.

Chưa điều tra kỹ lưỡng đã vội vàng "kết án" người ta tự tử, quả thật vô cùng độc ác. Kết luận tào lao như vậy, khác gì vu tội cho Đô, chẳng khác gì khép vào tội đào ngũ, tự hủy hoại thân thể để trốn nhiệm vụ. Làm điều bất nhân đó, họ tạo nên sự căm ghét, phỉ nhổ, khinh bỉ của người đời với một con người vô tội. Cực kỳ ác độc. Nếu thực có một thế giới tâm linh siêu nhiên có thể thực hiện "ác giả ác báo" thì tôi tin rằng vong linh anh Đô sẽ không để những cái mồm tội lỗi được yên.

Nhà chức việc cần làm rõ, tại sao một thanh niên từng viết đơn xung phong đi bộ đội, sống tích cực, không có mâu thuẫn với ai, không buồn chán thất vọng điều gì (như chính gia đình cho biết) lại tự dưng tự tử. Già rồi, nhiều lúc chán đời như tôi đây mà còn ham sống, thì dứt khoát một thanh niên chưa đầy 20 tuổi đầy nhựa sống như thế không thể cứ thích tự tử là tự tử.

Thứ Ba, 29 tháng 6, 2021

Người thực thi pháp luật vi phạm pháp luật

Theo lịch tây dương, hôm nay 29.6. Tháng này có 30 ngày, còn 2 ngày nữa mới chuyển sang tháng 7. Thời gian là thứ dòng chảy vô hình trôi miết, đều đều, không thay đổi, tuy nhiên có những người cảm thấy khi nhanh khi chậm. Người lĩnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng chẳng hạn, than sao cái tháng 6 dài quá là dài, sao không như tháng 2, thêm ngày 30 làm chi cho dầy tâm trạng ngóng đợi tiền còm.

Năm tháng trôi trong cơn dịch bệnh, nỗi lo “mắc dịch” khiến con người ta thờ ơ với nhiều thứ quan trọng. Chả hạn kể từ ngày 1.7 nhà nước chính thức bỏ sổ hộ khẩu. Còn chưa đầy 2 ngày, sổ hộ khẩu sẽ chính thức bị khai tử, chấm dứt sứ mệnh đầy tai tiếng của nó. Kể ra tới giờ mới bỏ là khí muộn, nhẽ ra phải chôn vùi nó lâu rồi, thổi cho nó điệu kèn đám ma tiễn vong lâu rồi. Năm 2016, khi nhậm chức thủ tướng, ông Nguyễn Xuân Phúc có 2 tuyên bố rất đáng lưu ý, đóng cửa rừng và bỏ sổ hộ khẩu. Hai điều ấy ông đều không thực hiện được trong ngôi vị cầm đầu cơ quan hành pháp. Rừng tiếp tục bị phá, sổ hộ khẩu vẫn còn. Giờ ổng làm chủ tịch nước, nợ xấu giao cho người kế nhiệm, không chỉ rừng và sổ đinh, mà còn rất nhiều thứ, chẳng hạn BOT Cai Lậy, sân gôn Tân Sơn Nhất, đường tàu Cát Linh-Hà Đông… cứ trơ trơ thách thức cùng tuế nguyệt. Ông Chính dọn đám rác này cũng đủ mệt.

Chủ Nhật, 27 tháng 6, 2021

Nghĩ về dịch (bệnh)

- Dịch vi rút Vũ Hán đang hoành hành, nó khác những thứ dịch hạch, dịch tả, dịch cúm... thuở xưa, bởi càng ngày càng nặng, càng lan rộng, càng nguy hiểm, và nhất là chưa biết bao giờ mới chấm dứt, thậm chí không chấm dứt mà tồn tại mãi với con người.

Dịch thời xưa xuất phát từ tự nhiên, ông trời sinh ra rồi sau đó thu hồi; còn dịch Vũ Hán do con người chế tạo nên nó ở mãi với con người. Chính vì vậy, mọi ý tưởng, hy vọng dập dịch, tuyên bố chấm dứt dịch (như ông Nguyễn Thiện Nhân từng phát ngôn chẳng hạn) đều là không tưởng, ngây thơ. Đòi tấn công nó, cũng ngây thơ nốt, bởi chỉ có thể phòng ngự và cầm cự, chặn nó mà thôi.

- Khi dịch bùng phát lại lần 4, tôi từng biên tút rằng cần đặc biệt để ý tới bệnh viện và khu công nghiệp, 2 nơi "nó" dễ tấn công nhất. Y như rằng. Giờ thêm lưu ý tiếp, chỗ mà "nó" dòm ngó là các doanh trại bộ đội. Nơi này luôn đông người, dù có nội bất xuất ngoại bất nhập vẫn có khe hở. Chẳng hạn việc sử dụng doanh trại tạm làm nơi cách ly tập trung, có thể làm cầu nối cho dịch. "Nó" mà mò vào chỗ này thì chưa biết sẽ như thế nào. Tàu sân bay của Mỹ bất khả xâm phạm hôm ở Đà Nẵng mà "nó" còn leo lên được đấy thây.

Thứ Ba, 22 tháng 6, 2021

Nhờ tìm thông tin cội nguồn

Nhà cháu được biết nhờ có mạng xã hội, cụ thể là phây búc (Facebook) mà nhiều trường hợp bặt thông tin, mất gốc tích, không rõ gốc gác, mất dấu cội nguồn, chia ly xa cách, v.v.. đã được kết nối, hàn gắn, thông tỏ, rõ ràng. Ngoài những tác dụng vô cùng lớn lao không thể nào kể hết được, thì điều vừa nói đã chứng tỏ mạng xã hội cực kỳ cần thiết và có ý nghĩa.

Biết nó công lao và có khả năng kỳ diệu như thế, nên bữa nay, chọn ngày lành tháng tốt, nhà cháu ngỏ lời nhờ vả, nhất là với những ai quê ở làng An Tiêm, xã Thụy Dân, huyện Đông Quan, tỉnh Thái Bình (cũ), sau bao nhiêu đổi thay, sáp nhập, chia tách, nay là làng An Tiêm, xã Thụy Dân, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình (mới).

Họ Nguyễn nhà cháu, cụ tổ vốn gốc ở xóm Chùa, làng An Tiêm, có nghề thợ rèn. Nghề rèn là đặc điểm nổi bật của An Tiêm từ xưa tới nay. Theo gia phả họ Nguyễn-An Tiêm đang quần cư ở xã Thụy Hương, huyện Kiến Thụy, TP.Hải Phòng biên chép, vào khoảng giữa thế kỷ 19, cách nay chừng 170 năm, cụ tổ Nguyễn Văn Bàn làm nghề thợ rèn ở làng An Tiêm đi làm ăn, đến ngụ tại xã Trà Phương, tổng Trà Phương, phủ Kiến Thụy, tỉnh Kiến An (nay là thôn Trà Phương, xã Thụy Hương, huyện Kiến Thụy, TP.Hải Phòng) hành nghề rèn mưu sinh. Do cụ Bàn không có con, nên cụ đưa con trai của người anh ruột theo, nuôi làm con thừa tự. Người con ấy tên là Nguyễn Văn Bành. Như vậy, cụ Bàn là cụ tổ, thế hệ thứ nhất của họ ở Trà Phương; cụ Bành nối tiếp cụ Bàn, sinh cơ lập nghiệp, lấy vợ đẻ con, hình thành họ Nguyễn-An Tiêm đất Hải Phòng, đến nay đã đời thứ 9. Các thế hệ Nguyễn-An Tiêm chủ yếu quần cư tại thôn Trà Phương, xã Thụy Hương, huyện Kiến Thụy, TP.Hải Phòng; ngoài ra nhiều con cháu sinh sống ở khắp nơi trên đất nước, như nội thành Hải Phòng, các tỉnh thành Quảng Ninh, Hà Nội, Đà Nẵng, Lào Cai… Thôn (làng) Trà Phương có ngọn núi Trà, còn gọi là núi Chè; còn xã Thụy Hương là xã nông thôn mới kiểu mẫu của thành phố cảng, từ huyện lỵ về đúng 3 cây số.

Thứ Hai, 21 tháng 6, 2021

Chuyện trồng cây và dùng người ở thủ đô

Mấy hôm nay, công nhân công ty công viên cây xanh ở Hà Nội tất bật làm chuyện ngược đời: Di chuyển những cây phong lá đỏ trên 2 con đường Nguyễn Chí Thanh - Trần Duy Hưng đi tránh nắng. Cứ kéo thêm vài ngày nữa thì toi hết.

Đám phong lá đỏ ấy, hơn 260 cây, do nhà giàu biếu tặng để thủ đô trồng cho đẹp cho mát. Mới trải phong sương hàn nhiệt được 2 năm, chúng lần lượt lăn ra chết. Đến khổ, cái cây ở xứ này cũng khó sống, nói chi người.

Người ta tặng là chuyện của người ta, mình cũng phải động não tí chứ, cái đầu để làm gì. Không phải chỗ nào cũng trồng được mọi thứ cây, cây nào cũng thích hợp. Phố xá, đường đi lối lại trong thành phố, đâu phải cái bờ ruộng thôn quê mà bất cứ cây gì cũng cắm xuống. Người Pháp thời cai trị đất này, dù chỉ trồng một cây, ở đô thị hay nông thôn, đều tính toán xem xét rất kỹ. Chuyện ấy hầu như ai cũng biết, không cần phải nhắc lại.

Tại sao đám phong lá đỏ bị di tản, sơ tán? Không phải tại nắng. Xưa nay, trồng cây để lấy bóng mát, che nắng cho người, giờ tự dưng bày trò bứng cây đi tránh nắng. Nếu cứ thấy nắng rồi chuyển cây, chắc quả đất này chỉ còn sa mạc. Theo nhà cầm quyền Hà Nội, đám phong lá đỏ tội nghiệp ấy không hợp với đất đai thổ nhưỡng khí hậu điều kiện sống… ở thủ đô. Không hợp thì chết dần chết mòn, lăn ra chết, vậy thôi.

Chủ Nhật, 20 tháng 6, 2021

Góp ý với các nhà báo (phóng viên, biên tập viên): Mùa, đạt, bên cạnh đó

Chẳng nói ra thì ai cũng tỏ, xứ ta thời nay không chỉ lắm lễ hội mà còn quá nhiều ngày này ngày nọ. Ngành nào giới nào cũng có ngày long trọng nhiệt liệt chào mừng của riêng mình. Quân đội, công an, nhà giáo, địa chất, lâm nghiệp, thủy lợi, phòng chống thiên tai, đái tháo đường, kiến trúc, nuôi ong… đều ngày riêng tất. Hình như tôi chỉ thấy ngành phân bón hoặc đỡ đẻ là chưa có ngày kỷ niệm riêng. Một xã hội chẳng lo làm ăn, chỉ lo rạo rực cờ hoa kỷ niệm quanh năm suốt tháng cũng đủ mệt.

Chả biết tự bao giờ, cứ qua trung tuần tháng 6 dương lịch là người ta, nhất là các doanh nghiệp, đôn đáo mua hoa để cung kính tới các tòa soạn báo chúc mừng nhân ngày (thứ bao nhiêu) của giới báo chí. Lúc đầu người ta gọi ngày 21.6 là ngày Nhà báo Việt Nam, sau thấy hơi chối, phải định danh lại thành Báo chí cách mạng Việt Nam. Làm báo, một thứ nghề trong xã hội như chạy xe ôm, hốt rác, trồng lúa, móc cống, lãnh đạo, dạy học…, nghề nghiệp chức phận kiếm sống, có quái gì phải vênh vang, ra vẻ ông nọ bà kia.

Thôi, chuyện ấy khi nào rảnh rỗi sẽ bàn, giờ nhà cháu chỉ đề cập sự hành nghề. Ai tỉ mỉ một chút sẽ nhận thấy ngày xưa các ký giả (nhà báo) rất cẩn trọng về bài vở. Chữ nghĩa chính xác, câu cú chuẩn, diễn đạt hay, vốn từ phong phú. Tiếng Việt, từ ngữ, câu cú của họ được thông qua bộ lọc cực kỳ khắt khe nghiêm túc nên rất ít khi sai. Ai không tin, cứ giở đọc lại những tờ báo thời Pháp sẽ thấy. Nhà báo xưa, dù không được đào tạo nghề bài bản như bây giờ, dù họ chẳng trải qua trường lớp, kiểu học viện báo chí tuyên truyền, nhưng họ tạo những vị thế đáng kính nể trong xã hội, là những chuyên gia về tiếng Việt, về ngôn ngữ.

Thứ Bảy, 19 tháng 6, 2021

Còn chần chừ gì nữa

Nhiều, rất nhiều người, khi thế giới diễn ra cuộc gặp thượng đỉnh G7 đã đưa lên 2 cái ảnh, một cái là ảnh cuộc gặp ấy, một cái là ảnh đại hội ngập tràn hoa hoét ở xứ này. Kèm theo đó là sự chê cười, tất nhiên chê mấy ông bà hoa hoét.

Nhưng tôi nói thật, tới thời đại bây giờ thì không phải chỉ chê cười nữa rồi xong mà phải tự xử, phải thay đổi, không thể bỏ ngoài tai mặc kệ như lâu nay, kiểu chúng mày chê gì thì chê, nói gì thì nói, tao cứ thế thì làm gì tao tốt.

Phải dẹp ngay những trò màu mè, hoa hòe hoa sói, hình thức rởm đời, cực kỳ tốn kém... đã ăn sâu vào thứ tư duy cổ lỗ của kẻ có quyền. Bệnh lãng phí, không thực chất, ném tiền dân qua cửa sổ phải bị chôn vùi ngay, không thể dây dưa ù xọe thêm ngày nào nữa.

Thứ Năm, 17 tháng 6, 2021

Tổ quốc nhìn từ xa

Tivi mậu dịch tối 15.6 chương trình thời sự đã dành khá nhiều thời gian cho cái việc xưa nay của nó: Khen ngợi, tô hồng, tâng bốc, nói lấy được, cả vú ấp miệng em.

Các nhà duy vật cộng sản luôn rao giảng phải tôn trọng sự thật khách quan, xem đó là thước đo chân lý. Nhiều ông bà còn ra vẻ ta đây thông kim bác cổ, đọc rộng hiểu nhiều, trích dẫn câu nói của thi sĩ vĩ đại người Đức Goethe “Lý luận chỉ là màu xám, còn cây đời mãi mãi xanh tươi”. Tuy nhiên, như cách nói của người Nam Bộ, “dzậy mà không phải dzậy”.

Chương trình giáo dân tối 15.6 nhằm ca ngợi bài viết vừa được lăng xê của cụ tổng bí thư về chủ nghĩa xã hội, nghe đâu còn được dịch ra nhiều thứ tiếng để phổ biến khắp thế giới. Nó cũng nhang nhác kiểu “thấy người ta ăn khoai, mình cũng vác mai đi đào”, khi trùm cộng sản bên Tàu đưa ra học thuyết, lý luận mới, thì mình xưa nay vốn được xem là nhà lý luận, chả nhẽ chịu lép, cũng phải để lại dấu ấn chứ. Cũng chẳng có gì lạ, cổ kim thiếu chi những ông không lập được chút công nào, thậm chí phá là chính, nhưng lập ngôn khiếp lắm.

Tôi cặm cụi tỉ mẩn đọc cái mớ lý luận ấy xem nó ra làm sao, cuối cùng chốt lại rằng chỉ quẩn quanh trong mớ bùng nhùng chủ nghĩa xã hội, lấy chữ nghĩa để che đậy sự bảo thủ lạc hậu lỗi thời. Đến bây giờ mà còn khẳng định chỉ có chủ nghĩa xã hội mới thực sự đem lại hạnh phúc no ấm cho con người thì đủ biết bê tông cứng đến mức nào rồi, không sửa chữa cải tạo được.

Thứ Tư, 16 tháng 6, 2021

Ai chịu trách nhiệm?

Ủy ban Kiểm tra trung ương và tivi mậu dịch tối nay 16.6 đã lôi một lô xích xông tội lỗi sai phạm của đương sự Trần Văn Nam ra cho thiên hạ tỏ. Thằng cha Nam (cách dân kêu), đồng chí Nam (kiểu đảng gọi) là đương kim Bí thư Tỉnh ủy Bình Dương, xếp ngôi thứ theo hệ thống chính trị đang còn hiệu lực bây giờ thì là nhân vật số 1, bố già của tỉnh Bình Dương. Nam còn đang chức ủy viên trung ương đảng khóa 13 chứ không phải đùa.

Chỉ có điều, tất cả những “tội” của y không phải vừa xảy ra, mà đã có từ hồi nảo hồi nào, tính tới nay hơn chục năm, kể từ khi y là thành viên triều đình tiểu công quốc Bình Dương, nhất là khi đã làm phó chủ tịch tỉnh (từ năm 2010). Giờ mới điều tra, mới biết, mới lôi ra, mới sắp xử lý, kể đã khí muộn, khí muộn.

Vậy xin hỏi, Ủy ban kiểm tra trung ương khóa 12, rồi cái Ban kiểm tra tư cách đại biểu đại hội 13 đã làm gì với đương sự Nam, để cuối cùng y vẫn trúng cử, vẫn ủy viên trung ương, vẫn có điều kiện làm… xấu đảng. Sao thấy bảo nghiêm, chặt, kỹ lưỡng lắm, con ruồi không lọt. Lôi mấy ông bà liên quan vụ tư cách Nam ra mà trị, chứ lơ đi còn ra thể thống gì.

Thứ Hai, 14 tháng 6, 2021

Một bài hát thời thơ ấu: Tuổi thơ đất nước anh hùng

Tặng các bạn tôi K17 và bố già Đào Lê Bình

Phải nói ngay từ đầu, trên địa chỉ lưu trữ, nó (bài hát) có tên “Tuổi nhỏ đất nước anh hùng” nhưng mình thì nhớ như in là “Tuổi thơ đất nước anh hùng”, bởi hát hoài đến mỏi cả mồm thì nhớ khó sai lắm.

Có nhẽ trong đám lứa tuổi K17 chúng ta, ít ai không biết bài này, giai điệu của nó, rồi những lời ca như “Đường chúng ta đi/Hoa lá nở tươi xanh/Mương máng chảy bao quanh/Cho dù tiếng bom rơi/Nhưng không ngăn nổi tiếng cười/Bạn ơi, nhanh chân bước tới trường/Cùng hô thiếu niên ta đã sẵn sàng”… Có chi tiết mương máng bởi đây là hình ảnh nông thôn, tuy nhiên nhân vật không phải chỉ có đám trẻ con nông dân mà cả lũ trẻ ranh dân sơ tán, như đám Bùi Thị Lập, Nguyễn Thu Thủy, Bùi Lan Hoa, Cao Kim Phương… chẳng hạn

Tới giờ mình cũng không nhớ mình được kết nạp đội khi nào, mà chả biết có được kết nạp không nữa, nhưng sinh hoạt đội thì có, nhất là hồi học cấp 2. Cả đời hoạt động chính trị với tư cách đội viên thiếu niên, tốn mỗn cái khăn quàng đỏ mua ở hiệu sách trên huyện, hình như giá 2 hào. Đeo tới khi hết lớp 7, nó chuyển thành màu cháo lòng, nhờn nhợt, đỏ không ra đỏ, trắng không ra trắng, chỉ như thứ khái niệm về màu, lại rách te tua. Ai đời khăn quàng đỏ mà phải vá bao giờ. Lên lớp 8, học cấp 3 không còn tổ chức đội, nhưng mình là đối tượng chậm tiến, nhất là hay trêu bọn con gái, vẽ mực vào làn áo cộm sau lưng chúng nó, nên bị hệ thống chính trị từ chối, không được đối tượng đoàn, cảm tình đoàn, kết nạp đoàn. Mình cứ vô chính phủ như vậy tới cuối năm lớp 10.

Chủ Nhật, 13 tháng 6, 2021

Điều ít người biết về nhà văn Nguyễn Xuân Khánh

Hôm qua 12.6, báo chí đăng bài buồn, người ta thông báo truyền nhau tin buồn: Nhà văn Nguyễn Xuân Khánh qua đời, thọ 89 tuổi.

Cái tên Nguyễn Xuân Khánh, không ít người tưởng chỉ mới nổi trong vài chục năm gần đây với hàng loạt cuốn tiểu thuyết tày tặn, công phu, hấp dẫn, đầy kiến thức, được viết rất tỉ mỉ, được sinh ra từ bộ óc thông minh và tâm hồn tài hoa, như "Hồ Quý Ly", "Đội gạo lên chùa", "Miền hoang tưởng"... Nếu không đọc tiểu sử, không coi ảnh chân dung, người ta sẽ nghĩ đó là nhà văn trẻ.

Thế hệ chúng tôi sinh đúng giữa thập niên 50, với những đứa thích đọc truyện, thì không lạ gì cái tên ấy, tác giả, nhà văn Nguyễn Xuân Khánh. Tôi còn nhớ, độ máy bay Mỹ ném bom ra miền Bắc, không biết thày tôi hoặc anh chị tôi mượn được ở đâu cuốn truyện "Rừng sâu" của Nguyễn Xuân Khánh, viết về các anh bộ đội. Họ (bộ đội) mỗi người (nhân vật) một thân phận, yêu cuộc sống, hăng say xây dựng chủ nghĩa xã hội, cũng có những tâm tư của người lính thời hậu chiến sau khi chính mình đã vào sinh ra tử. Đọc được, chứ không phải xuất sắc gì, cũng không gây hiệu ứng tìm đọc cho bằng được như một số cuốn cùng thời của những người khác, tôi còn nhớ mấy cuốn như "Phá vây" của Phù Thăng, "Hai trận tuyến", "Vào đời" của Hà Minh Tuân, "Mở hầm" của Nguyễn Dậu, "Nhãn đầu mùa" của Trần Thanh-Thanh Tùng, "Sắp cưới" của Vũ Bão... Tất cả những cuốn ấy tôi đều có may mắn được đọc khi mới mười mấy tuổi. Cũng không hiểu ai cho mượn, từ đâu ra, nhưng có cuốn "Phá vây" và cả cuốn tập 1 "Đống rác cũ" (Nguyễn Công Hoan) thì mượn thầy dạy văn Ngô Minh Phất. Thầy Phất là ông giáo dạy văn cự phách trường quê, sách gì cũng có (ấy là khi đó tôi nghĩ thế bởi thầy chả có đồ đạc gì, chỉ có sách, chất đầy giường).

Thứ Sáu, 11 tháng 6, 2021

Chả ra làm sao

Hôm trước, khi thấy báo chí quốc doanh thông tin ông Trần Văn Nam bí thư Bình Dương đệ đơn xin không làm đại biểu quốc hội với lý do “sức khỏe yếu”, tôi có biên cái tút ngắn bảo rằng rất vớ vẩn. Đại để, làm sao ông biết ông có trúng cử hay không mà nói không làm. Đã không đủ sức khỏe gánh vác vai trò đại biểu quốc hội thì lấy đâu sức khỏe làm bí thư tỉnh ủy, quan đầu tỉnh, v.v.. Nói chung là rất vớ vẩn, giống như nhiều thứ trò hề được diễn ra hằng ngày, mọi nơi ở xứ này.

Thừa biết, khi lão ta đang quan đầu tỉnh quyền sinh quyền sát, bổng lộc cơ man, nếu không có phốt thì chả dại gì “lạy ông tôi ở bụi này”. Cái thể chế, cơ chế, thói cai trị xứ ta nó vậy, chắc bị thúc ép lắm, kiểu như đồng chí cứ nói thế đi để giữ uy tín cho tổ chức, chứ chúng tôi mà sổ toẹt ra thì lại mất mặn mất nhạt, sau thế nào, sẽ tính tiếp, phải theo quy trình. Khi buộc lòng phải tuyên bố sức khỏe yếu trước bàn dân thiên hạ, bí thư Nam thừa hiểu số phận chính trị của mình đã chấm dứt, còn cánh cửa nhà tù có mở ra chào đón hay không phải chờ tình đồng chí chứ không chờ pháp luật. Lâu nay, ở nước này, đảng đứng trên tất cả, pháp luật chẳng là cái đinh. Lò liếc có đốt 24/7 chả giải quyết được gì bởi củi do chính nó sinh ra. Chỉ người khờ mới tin vào chuyện đốt lò.

Thứ Ba, 8 tháng 6, 2021

Thành ngữ mới: Mặt nghệt như mất sổ gạo (kỳ 7, cuối): Vựa gạo miền Nam lâm vào cảnh đói… do được “giải phóng”

Tháng 4.1977, tôi khoác chiếc ba lô lép kẹp đựng 2 bộ quần áo, chiếc vỏ chăn mỏng, cái màn một, vài cuốn sách ra bến Chùa Vẽ (Hải Phòng) xuống tàu khách Thống Nhất vào Nam nhận việc. Hơn 3 tháng ở nhà chờ quyết định công tác, tôi được thày bu bồi dưỡng chế độ cơm không độn, thức ăn hơn ngày thường nhưng cũng chỉ quanh qué mớ tôm mớ cá mua của mấy bà Tú Đôi đi chợ huyện, ngang qua nhà rao “ai mua cá ra mua”. Trước hôm đi, thày thịt con gà, nấu xôi, làm mâm cơm cúng tổ tiên ông bà phù hộ cho đứa đi xa. Các anh chị trong nhà và trong họ, người cho 5 đồng, người 10 đồng, cộng tiền thày bu cho nữa được hơn trăm bạc, tôi đem ra trụ sở Ngân hàng Hải Phòng ngoài phố đổi thành tiền miền Nam. 100 đồng bắc được 80 đồng nam giải phóng, mà chỉ cho đổi tối đa chừng ấy. Lúc đi, thày tiễn ra ngõ, bảo miền Nam gạo trắng nước trong, thóc gạo nhiều, cá tôm lắm, sẽ không đói như ở nhà đâu con ạ, đi đi, nhớ vào đến nơi thì viết thư về.

Khi ấy đã trôi gần 2 năm sau “giải phóng”, ông bạn đồng môn đồng hương học trước 1 khóa, thầy Nguyễn Văn Vy người Thủy Nguyên nhập cư Sài Gòn từ đầu năm 1976, bảo cuộc sống đã khác nhiều, xuống nhiều, nhưng dẫu sao cũng còn hơn ngoài mình. Bếp ăn tập thể 43 Nguyễn Chí Thanh quận 5, cơm trắng, ăn no thì thôi. Tôi thì thào nói với thày Vy, thế này thì sướng quá, bao nhiêu năm mới lại được ăn cơm không độn, chén no. Cầm bát cơm không độn nghĩ thương thày bu và đứa em gái ở nhà.

Sự đời ai ngờ được chữ… ngờ. Ngày vui ngắn chẳng tày gang. Vài tháng sau, khoảng cuối tháng 7 đầu tháng 8 bắt đầu cuộc ăn độn. Bất cứ thứ gì có thể ăn được là nhà bếp độn vào chảo cơm. Khoai lang, khoai mì (củ sắn), bột mì, mì sợi, và đỉnh điểm là lúa mạch, dân gian gọi nôm na hạt bo bo. Nuốt không nổi cơm độn, tọng vào mồm trệu trà trệu trạo. Nhà bếp thấy vậy cũng chán, bảo các thầy ạ, thôi, từ giờ các thầy tự nấu lấy, chúng tôi chỉ nấu cho sinh viên thôi, tháng có mấy ký gạo chúng tôi không thể làm vừa miệng các thầy được…

Chủ Nhật, 6 tháng 6, 2021

Học cụ Hồ thì cần học cho tử tế

Trên đời có những thứ những chỗ những ngày cần kiêng, cho nó lành. Chả hạn hôm qua 5.6, cả trong đời thực lẫn trên tivi rất nhộn nhịp kỷ niệm ngày cụ Hồ rời bến Nhà Rồng. Tôi buồn tay mở mấy chục kênh tivi đều chứng kiến, lúc thì các ông ca sĩ Tạ Minh Tâm, Quang Thọ, Đăng Dương… (chuyên gia nhạc đỏ) véo von bài tủ; lúc thì mấy ông sử học quốc doanh hùng hồn kể lể cứ như hồi xưa từng được sống với cụ không bằng.

Vậy nên tôi tránh, để bên tuyên giáo trọn niềm vui. Bữa ni đã qua 1 ngày, độ kiêng đã giảm, nên biên điều này.

Liên quan tới sự kiện cụ rời bến tàu Sài Gòn, người ta thường nhắc tới căn nhà ở Chợ Lớn. Nhà này vốn của hãng mắm Liên Thành do các nhân sĩ Nguyễn Quý Anh, Hồ Tá Bang, Nguyễn Trọng Lội, Nguyễn Hiệt Chi… đề xướng, thành lập. Hãng mua căn nhà ngay đầu đường Quai Testard (quai là bến, cảng; Testard là tên một họa sĩ nổi tiếng của Pháp thế kỷ 15), tức đường “Bến Testard”, nhà số 1 - 2 - 3. Đường này năm 1915 được Pháp đổi thành Tổng Đốc Phương (tên thật Đỗ Hữu Phương, mất năm 1914), tiếp nữa sau 1975 được chính quyền mới đặt tên Châu Văn Liêm cho tới giờ. Thời nào thì đặt tên cán bộ thời đó, còn sau này đổi là gì nữa thì chưa biết.

Thuốc và vắc xin Tàu

Muốn biết trình độ, đẳng cấp của một nền y tế quốc gia, không cần phải mất công đọc sách, tìm hiểu, nghe đài, coi tivi, tranh luận với các dư luận viên "ăn cây nào, rào cây ấy"...

Bạn chỉ cần tới các tiệm thuốc tây, ra các chợ đầu mối thuốc tây (như chợ Tô Hiến Thành ở quận 10, Sài Gòn chả hạn) thì rõ ngay. Nếu hỏi mua thuốc do Nga, Cuba (được các bác nhà ta tôn vinh có nền y tế hàng đầu thế giới), có nói mỏi mồm, đi mỏi chân, tìm mỏi mắt cũng vẫn bặt bóng chim tăm cá, có khi còn bị mấy cô bán thuốc cười đểu hoặc đuổi thẳng cánh. Tôi chẳng thèm nói sai, ông bà nào không tin cứ tới chợ thuốc Tô Hiến Thành một lần thử coi.

Còn thuốc Tàu, không phải không có, chủ yếu dạng đông trùng hạ thảo, hoặc thuốc ho kiểu thuốc Bối mẫu của Hồng Kông. Thuốc đông y Tàu cũng không có chỗ ở những nơi này, phải về phố Triệu Quang Phục, Hải Thượng Lãn Ông quận 5.

Nhưng muốn tìm thuốc xuất xứ từ đám "giãy chết" Đức, Anh, Ý, Pháp, Úc, Thái Lan, Mỹ, Nhật, Hàn... chỉ sợ không đủ tiền mà mua.

Thứ Tư, 2 tháng 6, 2021

Quên

Người ta đã quên ở Myanmar máu dân lành đang đổ
Quên đường sắt Cát Linh - Hà Đông vẫn đắp chiếu trùm mền
Quên "lò tôn" cụ tổng củi nhiều nhưng bấy lâu nguội lạnh
Quên tử tù Hồ Duy Hải khát công lý chờ đợi mỏi mòn

Ôi giời, chỉ nên quên tất đám quyền cao chức trọng
Quên ngày hội non sông giống như tấn trò đời
Quên lý luận dở hơi, cùng những trò ma quỷ
Và hãy nhớ đừng quên, mình là một con người

Cào
(Haha, hôm nay mình làm "ther" kiểu "mẹ tôi chửi kẻ trộm gà", đồ dở hơi)

Thứ Ba, 1 tháng 6, 2021

Dịch buồn

Dịch bệnh căng hơn dây đàn thế này, việc thì mất, lương thì không, tiền thì hẻo, ra ngoài thì sợ lây, nằm nhà thì đói, chợ búa không dám đi, rau cỏ không dám mua, người thân bị bệnh cũng không dám tới thăm..., con người đang bị dồn vào bước đường cùng (chỉ thiếu cái đòn càn như anh Pha ngày xưa).

Không phải ai cũng có thể tham gia chống dịch, thế nên báo chí ca ngợi những người ở tuyến đầu thì cũng đừng dè bỉu những người không thể tham gia. Lúc này, ngồi nhà cũng là hành vi tích cực chống dịch, dù không ai muốn ngồi nhà. Cũng đừng lên án những người bị F0, F1, F2 vô tình gây lây nhiễm bởi phần lớn họ không biết họ bị, vả lại chả ai muốn mình bị dính vào cái thứ quái quỷ này.

Với dịch bệnh, xưa nay biện pháp chính là ngăn chặn, đề phòng, chứ không phải tấn công như ông thủ tướng nói. Càng chặn sớm, ngăn từ xa, càng tốt. Ông bà nào tự hào "cuộc bầu cử, ngày hội non sông đã thành công tốt đẹp" cần xem lại sự hớn hở của mình. Duy ý chí quyết tổ chức bầu cử ngay khi bão dịch, sự thành công tốt đẹp có thể ở những con số tỷ lệ 99 phẩy mấy phần trăm người đi bầu (còn có được thế hay không thì chỉ các vị ấy và trời biết), ở những đại biểu được chọn trước đã trúng cử, nhưng liệu có nên đặt câu hỏi dịch bung toang khủng khiếp như hiện nay có liên quan gì tới ngày hội non sông.

Dịch đối với nhân loại là đại họa, nhưng có thể đối với một số kẻ là điều may mắn, là vị phúc thần che chở. Hôm nay đã sang tháng 6, lão hàng xóm nhà tôi càu nhàu bảo hết mẹ nó tháng 5 rồi mà đường sắt Cát Linh - Hà Đông vẫn chửa động tĩnh gì, chắc chúng nó sẽ bảo tại dịch, nó cứ nói thế, lò tôn đốt củi của cụ làm đếch gì được nhau.

Nguyễn Thông

Thứ Hai, 31 tháng 5, 2021

Tượng trưng là chính

-Có mấy tờ báo đăng chuyện một ông cụ người Mỹ bang Illinois vừa tốt nghiệp đại học ở tuổi 97. Thứ thực, tôi cũng không rõ ở tuổi ấy thì có bằng đại học để làm gì, chả nhẽ để chết cho đẹp lý lịch.

-Lại cũng từ báo mậu dịch, vừa rồi phản ánh sự kiện bầu cử, nào là đem thùng phiếu đến tận nhà cho cụ ông gần trăm tuổi bỏ phiếu bầu bởi cụ bệnh, già yếu không đi được; rồi tổ chức cho cả phạm nhân đang bị giam giữ thực hiện quyền công dân. Ôi giời, ông cụ bách tuế kia chỉ thở để sống đã khó, lấy đâu sức lực và trí tuệ mà "sáng suốt lựa chọn", còn mấy đứa bị tạm giam kia đang thù chính quyền bằng chết, chắc đi bầu chỉ có thêm chút trò vui thôi, bằng chứng là có tấm ảnh chụp một đứa không bỏ phiếu bầu mà bỏ cái thẻ cử tri vào thùng.

-Ông bạn tôi, nhà báo Võ Ba (báo TN) vừa than thở, những đứa thí sinh F1, F2 bị dính dịch, đang lo cô vít cô veo âm tính dương tính thấy mẹ, còn hơi đâu, đầu óc đâu mà bắt nó thi với cử. Thế mà cũng tổ chức thi được, đến khổ với các bố quản ngành.

-Rất, rất, rất nhiều báo, rồi cả tivi ti viếc, đài điếc, giáo sư giáo siếc... đồng loạt đăng, ca ngợi bài của cụ tổng (trước là tổng chủ), luôn ghi hoặc nhắc rất trang trọng tác giả bài viết về chủ nghĩa xã hội là giáo sư tiến sĩ. Thú thực, giáo sư tiến sĩ xứ này nhiều như lợn con, có gắn một trăm chức danh học hàm học vị vào cũng chả vinh vang gì. Dân - nước - xã hội đang cần người thực tài cầm lái chứ không cần giáo sư tiến sĩ lợn con. Lão hàng xóm nhà tôi còn bảo bi kịch cho nước nào bị cai trị bởi những nhà lý luận suông, nhất lại là thứ lý luận cũ rích.

Nguyễn Thông

Thứ Bảy, 29 tháng 5, 2021

Bịt mồm

Bộ 4T hôm qua 28.5 ra văn bản chỉ đạo các cấp quản lý phải xử lý nghiêm việc các tổ chức, cá nhân lên mạng xã hội livestream "xúc phạm người khác, vi phạm pháp luật".

Không nói ra thì ai cũng hiểu họ đẻ ra cái lệnh này xuất phát từ sự kiện bà Hằng Đại Nam. Họ khó chịu khi có người làm được điều mà họ không làm được, không dám làm, cố tình không làm.

Đáng nhẽ phải ra tay kiên quyết chấm dứt những nhố nhăng, láo toét, xấu xa trong lĩnh vực mà họ quản lý, chẳng hạn phạt kẻ lợi dụng danh xưng văn nghệ sĩ để lừa đảo, những kẻ quảng cáo một tấc đến giời, những trò hài kệch cỡm rẻ tiền trên tivi... thì họ lại nhanh nhảu chĩa đinh ba pháp luật vào bà Hằng nhằm bịt miệng. Chả ra làm sao.

Vậy thế nào là xúc phạm cá nhân, thưa các ông? Bóc trần chân tướng những kẻ lừa đảo, đạo đức giả, những "văn nghệ sĩ" nửa mùa nhí nhố là xúc phạm ư? Các ông không làm được mà người ta làm được, nhẽ ra phải cảm ơn người ta, chứ ở đó mà đe với dọa, lôi pháp luật ra làm con ngoáo ộp.

Thứ Sáu, 28 tháng 5, 2021

Lẩn thẩn u mê chứ sáng suốt mới mẻ quái gì

Mấy ông giáo sư chuyên mị dân vừa lên tivi trổ nghề. Trình độ của những vị này, ngó vào cái lý lịch trích ngang, thấy tinh dững học hàm học vị giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ ngành xây dựng đảng, chủ nghĩa xã hội khoa học, tư tưởng Mác - Lenin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chính trị cao cấp từ lò học viện Nguyễn Ái Quốc ra, cả đời cũng chỉ lý luận quẩn quanh, sống bằng nghề u mê và mị dân, gà què ăn quẩn cối xay. Thôi thì họ ăn cây nào rào cây ấy, chỉ có điều dân chả nhờ vả được gì ở họ, thậm chí chỉ có hại.

Nói thật, tôi chúa ghét mấy thứ giáo sư lý luận sùi bọt mép. Họ làm ô uế danh vị giáo sư vốn rất đáng kính. Con người ta trần thân làm lụng còn chả ăn ai, chả giúp mấy cho xã hội, huống hồ chỉ kinh viện, lâu lâu nhảy ra khua khoáy vài đường lý luận cũ rích, rác tai. Ông bạn tôi cười bảo đó là nghề bới rác, nhưng tệ hơn nhiều so với nghề bới rác ở bãi Nam Sơn hoặc Đa Phước.

Chả là cụ trùm vừa có bài lý luận kinh viện tiếp tục khẳng định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, thậm chí còn mạnh miệng chỉ chủ nghĩa xã hội mới đem lại ấm no hạnh phúc cho con người. Cụ nói thế nào là quyền của cụ, nhất lại đang là cụ trùm. Chỉ có điều thời nay đã khác, thế giới mở, không còn áp đặt được như ngày trước. Vì vậy, để lời vàng ngọc có hiệu quả, báo chí mậu dịch đăng dày đặc (đứa nào không đăng thì chết với bà), đội ngũ giáo sư, nhà lý luận nhảy lên tivi tới tấp. Tất cả nhằm khẳng định cụ trùm nói phải, có lý, và nhất là những nhận thức mới mẻ phù hợp với thực tiễn thời đại. Ôi giời, khen cụ có mà khen cả ngày.

Thứ Tư, 26 tháng 5, 2021

Chơi với bạn vàng

Lúc này, người ta hầu như không để ý điều: gần như cả thế giới đang khốn khổ bởi dịch cúm tàu Vũ Hán bùng phát trở lại rất mạnh và phức tạp, có thể lan rộng mọi nơi, có thể kéo dài không biết đến bao giờ, thậm chí hủy diệt một phần nhân loại, thì ở Trung Quốc lần này khá yên ắng. Không có mấy thông tin về tái dịch ở Trung Quốc, kể cả trên những hệ thông tin thời sự, phổ cập nhất thế giới, như BBC, VOA chẳng hạn.

Người Tàu kinh nghiệm đầy mình về chất độc, ai đọc kỹ sử và văn của họ từng lưu truyền hàng nghìn năm nay đều biết điều này. Chế ra chất độc và làm ra thuốc giải độc, không ai bằng họ. Vũ khí sinh học cũng là một kiểu thuốc độc.

Để sơ sẩy bùng phát vi rút đợt đầu, họ còn luống cuống do chưa kịp chuẩn bị kỹ, vả lại bất ngờ. Nhưng đến đợt 3 đợt 4 dịch cô vít thì họ đã chủ động được, thuốc giải độc - một dạng vắc xin, đã phát huy tác dụng. Cứ lặng lẽ, không ồn ào, không tuyên bố này nọ. Chắc dân Trung Quốc biết điều này rõ nhất, tuy nhiên dại gì họ nói.

Thứ Ba, 25 tháng 5, 2021

Tìm lại được thứ hơn cả tình yêu

Kính tặng các tiên sinh Phạm Chuyên, Đào Lê Bình

Thế hệ tôi sinh giữa thập niên 1950 ở nông thôn, thực thà mà nói đời sống văn hóa tinh thần rất nghèo. Phần lớn thì giờ dồn vào việc làm ruộng giúp thày bu anh chị, rồi học hành ở trường ở nhà, nếu còn tí ti thời gian lại tranh thủ đi dậm đi câu, mò cua bắt ốc. Đôi lúc chơi bời thì cũng chỉ đợi trăng lên ra đình đánh trận giả, ngo ngoe chút rảnh rỗi thì chơi bật tường ăn diêm, đánh khăng đánh đáo, trốn tìm, thả đỉa ba ba, chơi đánh vụ (con quay gỗ), chọi cỏ gà. Tuổi thơ và thanh niên cứ thế trôi, lặng lẽ, êm đềm trong sự nghèo đói thiếu thốn.

Giờ đôi lúc ngồi ngẩn ra nghĩ lại thấy đám tuổi mình sống ở làng quê thiệt thòi đủ thứ, nhất là về văn hóa, tinh thần. Hầu như không đứa nào biết chơi đàn, được học nhạc, học đàn, ghi ta hoặc đàn măng đô lin… Cùng lắm là tự tìm ống trúc, mày mò dùi chiếc sáo, âm thanh sai lạc, thổi bập bẹ sòn sòn sòn đô sòn. Ông Uy nhà tôi rất giỏi vụ chế tác nhạc cụ này. Sách truyện cũng cực thiếu, mượn được cuốn truyện hay còn hơn nhặt được tiền, chuyền nhau đọc tới nát.
 
Cũng may, bù vào phần thiếu hụt tinh thần ấy là chiếc “đài” loa kim.

Quả vải và Bộ Công Thương

Sáng 23.5, đi “làm nghĩa vụ công dân” ngày hội non sông xong, tôi ghé siêu thị. Đi chợ quan trọng hơn đi bầu. Bầu ai gạch ai cũng được, chả ảnh hưởng gì tới hòa bình thế giới, nhưng về mà không có rau củ thì chết đòn.

Ghé mắt dòm quầy trái cây thấy những túi vải, đề là vải Bắc Giang. Có nhẽ vải đầu mùa nên trông nhợt nhạt, gầy guộc, kém bắt mắt. Nhưng khiếp nhất là giá. 50 nghìn một ký loại xâu xấu, 55 nghìn với loại vỏ đỏ hơn. Chỉ thứ vải đồi Bắc Giang chứ không phải vải thiều gốc vùng Thanh Hà, bởi nếu thiều thì người ta sẽ ghi hẳn hoi cả chữ “thiều”, chả dại gì bỏ qua thương hiệu đặc sản ấy, cũng như trong Nam món xoài cát mà thêm chữ “Hòa Lộc” vào sẽ thành đẳng cấp ngay.

Những 50 nghìn/ký vải. Quá kinh. Đừng bảo giá thế là rẻ rồi, trái vải xuất sang Nhật còn hơn 300 nghìn, sang Úc gần 200 nghìn, kêu cái gì. Đừng so túi tiền, thu nhập của người Nhật người Úc với người An Nam.

Mấy hôm nay, báo chí, tivi phản ánh các vị cầm quyền tỉnh Bắc Giang, nơi có vùng vải chuyên canh Lục Ngạn, lo lắng về việc tiêu thụ vải. Dịch dã thế này, bị cách ly, bị phong tỏa, thương lái Trung Quốc không sang, v.v.. làm sao mà bán. Rồi tái diễn như cảnh ế su hào bắp cải cà chua khoai tây Hải Dương thì gay go.

Chủ Nhật, 23 tháng 5, 2021

Thành ngữ “Mặt nghệt như mất sổ gạo” (kỳ 6): Kho lương thực

Tháng 8.1964, máy bay Mỹ đánh ra miền Bắc. Lứa chúng tôi sinh sau ngày hòa bình lập lại, vào độ tuổi lên 10, lần đầu tiên biết thế nào là chiến tranh. Lại những cuộc sơ tán người và tài sản, chỉ không giống thời Pháp từ vùng tạm chiếm ra vùng tự do, mà là kéo nhau về nông thôn. Các gia đình ngoài phố đưa con cái về nông thôn để tránh bom bởi thời ấy người ta nghĩ rằng phố xá là nơi máy bay Mỹ nhắm đến. Thực tế thì có những phố bị bom, bị đánh phá, nhưng chủ yếu là những trận địa, kho tàng, cầu cống, bến cảng… Những khu Sở Dầu, Thượng Lý, Xi Măng, cầu Niệm ở Hải Phòng bị bom, nhiều người chết, một phần do dính với những thứ ấy.

Người lớn là cán bộ công nhân viên thì ở lại cơ quan, nhà máy xí nghiệp làm việc, chỉ những người già cả, người không công ăn việc làm, người buôn bán phải đi sơ tán. Bọn trẻ con thì sơ tán trăm phần trăm. Trường học quê tự dưng đông gấp đôi gấp ba. Tôi còn nhớ thời ấy có bài hát “Về đồng quê” (chả nhớ của nhạc sĩ nào bởi lâu quá rồi, cũng không tìm thấy dấu vết trên mạng, kể cả Gu gồ) viết riêng cho đám trẻ sơ tán, vẫn thuộc mấy câu: “Về đồng quê em vui chơi học hành/Giúp đỡ gia đình cô bác bà con/Về đồng quê em đào mương chống Mỹ/Phân bón gây thật nhiều cho đồng lúa xanh tươi/Lúa lúa ơi em yêu cây lúa/Lúa nuôi anh bộ đội diệt quân Mỹ xâm lăng/Về đồng quê em yêu mến lũy tre làng/Chăm học chăm làm để cố gắng thành trò ngoan”… Các bạn sơ tán của tôi, giờ ít nhất cũng ngoài 60, chả biết có ai còn thuộc bài này.

Thứ Bảy, 22 tháng 5, 2021

Thế lực thù địch

Ông tướng Tô Ân Xô (khiếp, chỉ có làm chánh văn phòng, người phát ngôn của bộ mà cũng trung tướng, tiền thuế dân đóng, sao chịu nổi nuôi mấy ông) hôm qua nói rằng thế lực thù địch chúng phá cuộc bầu cử dữ lắm. Ổng còn lôi cả Việt Tân ra để cho dân chúng thấy là rất nghiêm trọng. Lâu lâu phải lôi Việt Tân ra kẻo thiên hạ lại nghĩ nó chỉ là bóng ma.

Thưa ông Xô, thế lực thù địch thì các ông có sẵn, chúng phá hay không phá, chỉ các ông biết, nhưng dân chúng mà các ông luôn nghi ngờ thì họ chẳng phá làm gì. Hơi đâu dính vào các ông cho nhọc xác. Họ chỉ chán và cười thôi, bởi họ biết rành rẽ bầu cử ở xứ này là như thế nào.

Tôi hỏi các ông bà hay dọa dân, thế các ông bà sáng suốt lựa chọn xong, bầu xong, có mấy ông bà biết người mà mình chọn là người thế nào không. Tôi dám chắc phần lớn không biết.

Lại hỏi quý vị nhân dân, quý vị đi bầu ra các đại biểu thay mặt mình, nhưng cứ xong một kỳ họp quốc hội, các đại biểu gặp gỡ cử tri để báo cáo kết quả, có bao giờ các vị được ban tổ chức mời dự cuộc gặp không. Tôi dám chắc phần lớn là không, bởi thành phần được chọn luôn không phải là các vị.

Ngày mai tôi cũng đi bầu, tham gia vào trò chơi quyền lực, cũng cho vui thôi, chứ ở nhà chẳng biết làm gì, lại còn dễ bị ông Xô coi là thế lực thù địch.

Đời ngắn lắm, và vô nghĩa lắm, làm dân còn chửa xong, hơi đâu làm thế lực thù địch.

Nguyễn Thông

Thứ Sáu, 21 tháng 5, 2021

Hòn ngọc Viễn Đông

Mấy hôm rồi, khi đi gặp gỡ cử tri ở TP.HCM, ông chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc, người được (không biết là giới thiệu hay chỉ định) bầu làm đại biểu quốc hội tại thành phố này đã có nhiều phát biểu rất… ông Phúc. Chả hạn, ông bảo đột phá về hạ tầng cho khu vực Hóc Môn - Củ Chi thì đất nơi đây sẽ thành đất vàng (nghe nói vậy, ông bạn tôi càu nhàu các bố lúc nào cũng chỉ đất đất). Ông còn nói TP.HCM không chỉ làm đầu tầu nữa mà phải là trực thăng cất cánh… Tôi thì tôi nhớ nhất ông nói “TP.HCM phải thành hòn ngọc tỏa sáng Viễn Đông”.

Đi vận động bầu cử, lẽ dĩ nhiên phải nói nhiều. Chẳng ai tới gặp gỡ cử tri cứ ngậm miệng ngồi im thin thít, hết giờ thì về. Mà cũng lạ, dân gặp được mỗn lần, cũng chả biết con người của các ứng cử viên thế nào, mà chính quyền cứ buộc dân phải sáng suốt lựa chọn những người xứng đáng, chọn thế quái nào được. Lão hàng xóm nhà tôi cười, nếu tao mà sáng suốt thì các vị ấy đi tàu suốt hết, nhất là với những ông bà kiên định tiến lên chủ nghĩa xã hội.

Ông Phúc tất nhiên sẽ trúng chắc, bầu cũng thế, mà không bầu cũng thế. Ông này mà trượt, cứ chặt đầu tôi. Vậy nên ổng nói gì, nghe cho vui. Tìm được niềm vui bây giờ khó lắm, bởi đời vốn quá nhiều nỗi buồn.

Thứ Ba, 18 tháng 5, 2021

Vỡ bọc mủ

Nói thêm về vụ đại úy công an Lâm (ở huyện Thanh Oai, Hà Nội) rồi không nói nữa, bởi quá chán.

-Một thằng tư cách như thế, hèn nhát như thế, cách xử sự phản ứng như thế mà cũng lên đại úy được, vậy thì công tác cán bộ của ngành công an và của thể chế này có vấn đề. Đám tá tướng phần đông có nhẽ cũng thế thôi.

-Nạn nhân vật lộn với cướp, tình thế nghìn cân treo sợi tóc, sống chết trong tích tắc, nhưng cả kẻ có trách nhiệm công vụ (công an, để giữ gìn an ninh trật tự, vì sự bình yên của nhân dân) lẫn dân chúng có mặt ngay tại hiện trường hoặc xung quanh chứng kiến, đều hết sức thờ ơ, cháy nhà hàng xóm bình chân như vại, dửng dưng xem đó là chuyện của người khác. Thời tốt đẹp đỉnh cao "đất nước chưa có bao giờ được như thế này", kiểu người Lục Vân Tiên giữa đường dẫu thấy bất bằng mà tha nay gần như đã tuyệt rồi, chết hẳn rồi. Cứ nghĩ mà coi, không cần tay công an vô cảm, chỉ cần vài người cầm hòn đá, bẻ cành cây xông vào đập cướp cũng đủ giúp được anh tài xế. May mà anh ấy chưa bị tên cướp đâm chết.

Chủ Nhật, 16 tháng 5, 2021

Ông Tùng và sự thật

Thế hệ tôi, vào thời điểm xảy ra sự kiện 11 giờ 30 ngày 30.4.1975 đã trưởng thành (tôi ngoài 20 tuổi), nên không phải không biết gì về lịch sử.

Những ghi chép, bản tin, hình ảnh, phim tài liệu phóng sự nóng phát trên tivi những ngày nóng đó cho thấy rõ Chính ủy lữ đoàn xe tăng 203 (chứ không phải lữ đoàn trưởng) Bùi Văn Tùng, rồi đại úy Phạm Xuân Thệ, rồi trung úy đại đội trưởng Bùi Quang Thận..., ai làm gì, việc gì, nói gì đều rất rõ ràng, có bằng chứng hẳn hoi. Đó là thứ lịch sử dù chưa được đầy đủ nhưng khách quan.

Vậy mà chỉ vài năm sau, tất cả những phơi bày tưởng như đã hiển nhiên không thể sai lệch dần dần bị méo mó, biến dạng, do chủ ý của con người, của kẻ có quyền, của đám thất nhân tâm, của giới chóp bu trở xuống. Nó cứ ngầm có chủ ý, chứ không trắng trợn cướp công như vụ "Đại thắng mùa xuân".

Đây không phải là sai nhầm kiểu vụ xe tăng nào húc đổ cánh cổng dinh Độc Lập vào dinh đầu tiên do nhầm lẫn không phân biệt được cụ thể cảnh bấn loạn, mà là cố ý nhầm.

Thứ Bảy, 15 tháng 5, 2021

Muốn nói oan làm quan mà nói

Bảy chữ trong cái câu mà nhà cháu lấy đặt làm tít của tút (status) kia có nhẽ là kết quả sự đúc kết cả nghìn năm, qua hàng trăm triều đại. Lạ là từ xưa tới nay luôn có tình trạng dân ghét quan, thậm chí chỉ muốn đào đất đổ đi (nhiều bạn không hiểu cái thành ngữ “đào đất đổ đi”, nó nghĩa là thế này, cái đứa mà ta ghét, ngay cả chỗ nó đặt chân bước, cũng không chịu được, phải lấy cái xẻng xúc đám đất đó đổ đi chỗ khác cho đỡ ngứa mắt, hì hì).

Dường như thấy được sự oái oăm ghét bỏ ấy cho nên các triều đại cai trị về sau khôn ngoan không gọi những kẻ cai trị là quan nữa, mà bằng cán bộ. Tăng thêm một mức, thì gọi là đầy tớ của nhân dân. Ối giời ôi, mưu mẹo đến thế là cùng. Tìm được vị đầy tớ về hưu mà nhà cửa tài sản vẫn thanh bần như lúc họ dấn thân vô đường cách mạng, khó như kiếm sao trên trời nắng gắt. Cả đời, tôi chỉ thấy có hai cụ chính tôi biết, là cụ đại tá Lê Quang Ngoạn từng đóng chức Cục trưởng Cảnh sát bảo vệ hồi thập niên 80, và cụ Ngô Trọng Trại bác họ tôi từng làm phó giám đốc một nhà máy có tiếng ở Hải Phòng thập niên 60. Từ quan xong lại về điểm xuất phát. Chứ sau này, mắt thấy tai nghe, hễ cứ nho nhoe cán bộ phường là của nả trong ngoài, động tí là thó (tham nhũng), bảo sao dân không ghét.

Nói ngắn gọn, bản chất của quan lại mới, của đầy tớ của dân, là tham nhũng. Không có đứa quan mới nào trong sạch cả, chỉ tạm sạch khi chưa có dịp tham nhũng thôi.

Thứ Ba, 11 tháng 5, 2021

Lời vàng ngọc của thủ tướng

Từ hôm ổng lập ngôn tới nay, chỉ thấy báo chí khen khen khen, chứ chưa ai dám chỉ ra điều cần chê. Báo chí truyền thông quốc doanh mậu dịch đương nhiên phải bốc lên rồi, không bàn làm gì, nhưng ngay cả những người tử tế, kiến thức không đến nỗi nào, cũng cứ im lìm như đêm từ tịch. Có nhẽ do ngại đụng chạm tới quan chức, nhất đây lại là thủ tướng. Tránh voi chả xấu mặt nào, tâm lý an phận thường an ủi con người ta như vậy. Không ai lên tiếng thì không có nghĩa không có ai.

Chả là hôm 5.5, tại cuộc họp thường kỳ chính phủ, tân thủ tướng Phạm Minh Chính đã chỉ đạo quán triệt bằng thông điệp “phòng chống dịch COVID-19 phải bằng một tư duy chiến lược mới: đó là chuyển trạng thái chống dịch từ phòng ngự sang chủ động tấn công, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị…”. Gần như tờ báo mậu dịch nào cũng sung sướng rút tít cái cụm từ “chuyển từ phòng ngự sang tấn công”. Giời ơi, sung sướng quá, đúng là tư duy của vị tướng cầm quân.

Ông Chính vốn con nhà võ, từng ngồi ghế thứ trưởng công an, thì cách nói đanh thép, máu lửa, võ biền vậy cũng chẳng lạ gì. Ngay cả nhiều ông bà gốc quan văn, cứ mở mồm ra là nháo nhào những chiến dịch, ra quân, xung kích, công phá, thế lực thù địch, đấu tranh không khoan nhượng, ai thắng ai, một mất một còn… Tư duy chiến tranh không biết còn ám ảnh vào bộ não những nhà cai trị xứ này đến bao giờ. Chịu, chả biết được. Đến hòa bình mà họ còn sợ, bằng chứng là luôn kêu gọi chống “diễn biến hòa bình” thì chiến tranh ngấm vào tế bào rồi, khó chữa lắm.

Chủ Nhật, 9 tháng 5, 2021

Nhặt dọc đường đi (kỳ 2)

Nhà cháu đã nói rồi, đây là những thứ nhặt nhạnh được trên đường hành trình, về tới nhà rảnh thì nhớ lại, biên ra, chứ không phải vừa đi đường vừa kể chuyện như người ta. Cứ mắt thấy, tai nghe, chính lòng mình cảm nghĩ thế nào thì biên ra như thế thôi.

Hôm qua 8.5, ông thủ tướng Phạm Minh Chính về Cần Thơ, nơi được gọi là Tây Đô, thủ phủ của miền Tây Nam Bộ để vận động cử tri bầu mình làm đại biểu quốc hội. Thôi thì hủ tục nó vốn vậy, không bầu cũng trúng, chứ chả nhẽ lại trật. Cử tri có hỏi chi đó về giao thông, ông thủ phải thừa nhận rằng việc làm đường cao tốc nối từ TP.HCM xuống đồng bằng sông Cửu Long đúng là quá chậm. Tiện đây, tôi xin nói thêm với ông Chính rằng, không phải là quá chậm, mà là quá quá quá… chậm.

Ông mới làm thủ tướng, nhưng suốt bao nhiêu năm qua ông đã ngồi ở những ngôi vị cao ngất ngưởng trong bộ máy cầm quyền, có nhẽ đã không ít lần tới miền Tây Nam Bộ, không thể không biết cái gọi là “hệ thống đường giao thông”, và nhất là đường cao tốc cho vùng đồng bằng này thực trạng như thế nào. Cũng có thể ông chỉ ngự trên tàu bay, vèo một cái đã tới nơi, hai đầu hành trình chỉ là sân bay rộn rịp, đâu có ngó được đường sá dưới mây nó ra sao. Thỉnh thoảng nghe bọn cấp dưới, đám giao thông, đám lãnh đạo địa phương chúng báo cáo, lại càng chả thấy gì bởi báo cáo nào chả văn vẻ, đẹp đẽ, với câu mở bài “dưới sự lãnh đạo sáng suốt của đảng và chính phủ…”.

Thứ Sáu, 7 tháng 5, 2021

Nợ xấu, khi nào mới xóa (kỳ 2)

Hôm 24.4 rồi, ông chủ tịch chính quyền TP.HCM Nguyễn Thành Phong cùng văn võ bá quan tham mưu cố vấn của ủy ban tổ chức một cuộc rà soát kiểm tra mini vài dự án trên đô thị lớn nhất nước này. Có mấy tờ báo cử phóng viên bám theo để lấy thông tin, ra vẻ ta đây lắm chữ, gọi đó là cuộc vi hành. Gớm cho các nhà báo thời nay, cứ làm như ông Phong là vua không bằng. Mà đám chữ nghĩa ấy chả hiểu gì về vi hành. Vi là từ chỉ sự giấu diếm, kín đáo, lén lút, ẩn giấu. Hành là đi, hành phương nam nghĩa là đi về phương nam. Vi hành là đi ra ngoài một cách bí mật, kín đáo lặng lẽ, không cho ai biết. Đi công khai ban ngày ban mặt, tiền hô hậu ủng, kéo đàn kéo lũ, thậm chí còn thông báo trước cho nơi mình sẽ tới để được đón tiếp thì vi với hành nỗi gì. Thôi kệ, chả bàn với các đại nhà báo.

Trong số dự án treo mà ông Phong muốn mắt thấy tai nghe mũi ngửi, có rạch Xuyên Tâm. Đi, lúc xe trên bờ, lúc xuồng dưới rạch, một thôi một hồi ngắm nghía hít ngửi chán chê, ông Phong không nén được cảm nhận thực tế, buông một câu ngắn gọn: “Kinh khủng”. Báo Zing rút tít thẳng như vậy. Những ai không biết đầu đuôi vụ việc có khi còn tấm tắc, lãnh đạo thế mới là lãnh đạo, sâu sát cuộc sống đáy xã hội còn hơn vua ngày xưa.

Con rạch có tên Xuyên Tâm bởi đơn giản nó là kênh dẫn nước khá dài chảy giữa thành phố. Sài Gòn có nhiều kênh rạch, có kênh to như kênh Đôi (là nhánh song song với kênh Tàu Hủ nên gọi là Đôi). Cả hai kênh đều lớn, dài. Kênh Tàu Hủ rộng như con sông, khá sâu, ngày xưa tàu to từ miền Tây Nam Bộ bơi theo dòng này tuốt tới sông Sài Gòn, lâu lâu tàu lại hủ còi nên cung cấp cho kênh cái tên Tàu Hủ. Ở miền Nam, dấu hỏi và dấu ngã hay bị nhầm lẫn, chẳng hạn nhiều tiệm sửa xe đề biển “Sữa Honda” khiến không ít anh bên thắng cuộc mới vào cứ tưởng có loại sữa tên đó. Tàu Hủ bị không ít người, kể cả các nhà báo biên nhầm ghi nhầm thành Tàu Hũ, tên một thứ đậu phụ.

Thứ Tư, 5 tháng 5, 2021

Nhặt dọc đường đi

Nhà cháu vừa có cuộc về đồng bằng Tây Nam Bộ, còn gọi là đồng bằng sông Cửu Long, còn được người trong này gọi tắt bằng 2 chữ "miền Tây". Nào có ham hố lễ liếc gì, tại bận chút việc nhà nên phải mò ra khỏi tổ. Nắng nôi, kẹt xe, sợ dịch, tốn tiền…, may mà bù lại được ngó nghiêng này khác dọc đường thiên lý.

Gọi “miền Tây” như vậy chẳng sai nếu sống ở vùng Đông Nam Bộ, nhưng một tờ báo nào đó phát hành toàn quốc, như Tuổi Trẻ, Thanh Niên chẳng hạn, hoặc đài truyền hình trung ương, đài phát thanh quốc gia, mà chỉ gọn lỏn “miền Tây” có nhẽ không đúng lắm. 

Với người miền Bắc, thì miền Tây là những vùng giáp nước Lào. Thi sĩ Bùi Minh Quốc thời sinh viên có bài thơ nổi tiếng “Lên miền Tây” nhằm chỉ những vùng rừng núi Sơn La, Điện Biên và một phần tỉnh Lai Châu ở phía tây miền Bắc. Lên miền Tây bấy giờ được coi là “chủ trương đúng đắn” của đảng và nhà nước, nhiệm vụ chủ yếu đi mở mang văn hóa, khai hoang, phá rừng. Thời những năm đầu thập niên 1960, những gia đình được vận động lên miền Tây được gọi bằng tên “đi khai hoang” chứ không phải đi “kinh tế mới” như phổ biến sau này. “Rừng ơi, ta đã về đây…, cây đổ rộn vang như tiếng pháo, tiếng hò nhịp theo trâu kéo gỗ, xen lẫn tiếng rìu tiếng cưa nhịp nhàng khắp trên non ngàn”, cứ ráo riết phá rừng, chỉ qua vài chục năm, rừng nguyên sinh gần như sạch bách. Thằng Tây đế quốc sài lang độc ác, suốt gần trăm năm cai trị “vơ vét tài nguyên” mà rừng vẫn không mấy suy suyển, còn ta làm chủ chả bao nhiêu niên, công cuộc phá rừng đã hoàn thành trước thời hạn. Góp vào “thành tích” ấy, có chút công của bác Bùi Minh Quốc, của nhạc sĩ Phạm Tuyên, của ca sĩ Quốc Hương, hì hì.

Thứ Ba, 4 tháng 5, 2021

Giải phóng

Thôi thì với miền Nam nói chung, những nhà lý luận cổ hủ, những tư duy bê tông của bên thắng cuộc cứ thích gọi là "giải phóng miền Nam" thì cũng đành chịu họ, chứ biết làm sao. Định kiến tưởng như chắc khừ ấy sẽ tự mất sau khoảng 2 chục năm nữa.

Nhưng với quần đảo Trường Sa chơi vơi giữa biển Đông, thì phải khác. Cần hiểu rằng, tất cả những ai, dù phía bên nào, ra nơi ngàn trùng đó để bảo vệ, gìn giữ chủ quyền của đất nước đều đáng được tôn vinh, ca ngợi, cần được hưởng chế độ chính sách như mọi công dân yêu nước. Phải nhấn mạnh, họ ra đó để giữ nước chứ không phải ra đặt ách cai trị, nên không có gì phải giải phóng. Dùng chữ "Giải phóng Trường Sa" như lâu nay là hoàn toàn sai. Nếu giải phóng thì phải là giải phóng Hoàng Sa đang bị bạn vàng Tàu cộng chiếm đóng trái phép.

Suốt gần nửa thế kỷ, sự thành kiến với "chính quyền ngụy" đã khiến nhà cai trị mắc sai lầm rất nghiêm trọng, đối xử tệ hại với những người có trách nhiệm với đất nước.

Đã đến lúc phải xem xét lại và thay đổi, bỏ thứ tư duy bên thắng cuộc ấy đi, phục hồi quyền lợi cho những người hiến thân vì chủ quyền biển đảo đất nước.

Các cơ quan báo chí truyền thông, và nhất là ban tuyên giáo, cần biết động não, đừng khư khư như ông từ giữ đền nhỏ nhen bảo thủ kiểu bấy lâu nay.

Nguyễn Thông



Thứ Hai, 3 tháng 5, 2021

Thành ngữ mới: Tư bản giãy chết

Hôm nay 30.4. Ngày này 46 năm trước, người cộng sản đã đốt cháy dãy Trường Sơn vào "giải phóng miền Nam", tiêu diệt chủ nghĩa tư bản, đồng nghĩa với kéo lùi cuộc sống để miền Nam cùng miền Bắc sát cánh tiến lên chủ nghĩa xã hội.

Thấy không khí rộn ràng, múa may quay cuồng, hừng hực tinh thần thù địch, chối bỏ hòa hợp, kiên định con đường đi lên... nghèo đói, chợt nhớ lại những ngày sau "giải phóng".

Thành ngữ mới: Tư bản giãy chết

Như đã nói, đây là thứ thành ngữ mới, tồn tại trong thời gian khá dài hơn nửa thế kỷ ở nước ta, phổ biến vài chục năm trước 1975 ở miền Bắc, sau đó thêm vài chục năm nữa ở miền Nam và cả nước. Bây giờ thì ít được nhắc đến. Nó là sản phẩm của tư duy cộng sản, nằm trong loạt thành ngữ mới như “bơ thừa sữa cặn”, “đế quốc sài lang”, “đời đời bền vững”, “ngăn sông cấm chợ”… (những thành ngữ này, tôi đã viết và tải lên FB cả rồi), do chính người cộng sản đẻ ra, cả trong thực tiễn lẫn lý luận.

Cần phải nói ngay rằng các đảng và tổ chức chính trị khi đứng ra giành quyền lãnh đạo luôn đề ra đường lối, chủ trương, xu thế cho đất nước và dân tộc. Nước nào cũng thế thôi. Khi nó là lý thuyết thì thường rất hay, chỉ có trải qua thực tiễn mới biết được thực chất. Vì vậy, nếu ngay từ đầu, những năm nửa đầu thế kỷ 20 mà ai đó bảo chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản là xấu là dở là không tưởng sẽ bị đám đông lên án ngay. Chết như chơi. Liên Xô khi ấy là hình mẫu của xu thế cách mạng, xây dựng chủ nghĩa xã hội xong sẽ tiến lên chủ nghĩa cộng sản.

Thứ Tư, 28 tháng 4, 2021

Nợ xấu, khi nào mới xóa? (kỳ 1)

Như dự báo từ rất sớm (thậm chí từ giữa tháng 1), hồi đầu tháng 4 bộ máy lãnh đạo chế độ đương thời được thay đổi đúng y xì các hãng thông tấn vỉa hè cơ cấu sắp xếp. Nói chính xác thì quốc hội chỉ làm cho đủ thủ tục nhiêu khê, chứ chả nhẽ lại không làm gì. Ngôi vị thủ tướng đã được bàn giao từ ông Nguyễn Xuân Phúc sang ông Phạm Minh Chính, từ một ông hay trích dẫn văn thơ sang một ông khi nói hàm răng cứ xin xít xin xít. Mà quái lạ, báo mậu dịch hôm qua 27.4 đưa tin, tháng 7 tới, quốc hội khóa mới lại bầu nữa, cũng vẫn những ông bà ấy. Chỉ có thể nói: Quá rảnh.

Tôi chỉ quan tâm tới chức thủ tướng, bởi đó là người đứng đầu cơ quan hành pháp. Hành nghĩa là làm. Có làm thì mới có ăn. Chứ những chức khác, nhất là chuyên nghề chỉ tay 5 ngón, lý luận lý liếc, chả ai rỗi hơi để ý.

Mà sao xứ ta lắm chức tước thế, lắm ông to bà nhớn thế. Cơm không ngon, nhà đông con cũng hết. Nuôi chừng ấy ông bà lãnh đạo, gạo tám thơm ST25 lấy đâu cho đủ. Chả nước nào lắm phó thủ tướng như nước ta. Chả nơi nào đặt ra chức phó chủ tịch nước chủ yếu chỉ để làm long trọng viên, siêu lễ tân, đi trao bằng khen huân chương mệt nghỉ. Chả nơi nào chồng chéo bộ máy song trùng, tam trùng tứ trùng, đã có bộ trưởng thứ trưởng đủ mọi bề lại vẫn bắt dân cõng thêm trưởng ban phó ban vẫn làm cùng công việc ấy… Nói túm lại, quan nhiều hơn dân, lãnh đạo nhiều hơn đám lưng còng.

Thứ Hai, 26 tháng 4, 2021

Coi dịch bằng vung

Ngó ra thế giới, Ấn Độ đang bị dịch nặng. Người chết như ngả rạ. Theo báo chí, một trong những nguyên nhân là chính quyền và dân chúng coi thường dịch, cứ hiên ngang liều mạng tổ chức lễ hội truyền thống tắm sông Hằng. Bất chấp tất cả, kiểu thái độ “lễ hội hay là chết”. Cả triệu người cửi trần, đầu trần, mũi mồm tênh hênh tơ hơ không có lấy một mẩu khẩu trang, chen vai sát cánh mà dịch cô vít nó tha mới lạ.

Không phải chỉ Ấn Độ. Tuy xứ ta với cơn dịch này đã ít nhiều tỉnh táo hơn, quyết liệt hơn, ít liều hơn, mưu mẹo hơn, cả đầu bạc lẫn đầu đen bớt kiêu hãnh hơn, nhưng cần phải nói thêm, vẫn coi trời bằng vung. Cứ nhìn biển người hôm giỗ tổ Hùng Vương mùng 10 tháng 3 ở Phú Thọ thì rõ. Nhẽ ra phải hạn chế, tém dẹp, làm có tính tượng trưng thôi thì lại công khai thách thức con vi rút, thậm chí cả ông chủ tịch nước còn hiên ngang dẫn đầu đám đông liều mạng. Chả khác gì điếc không sợ súng. Cũng may cho con Lạc cháu Hồng là nó chưa để lại hậu quả như Ấn Độ.

Thứ Tư, 21 tháng 4, 2021

Một chút về thi sĩ Cầm

Nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm “đi” chiều qua 20.4, từ đó tới giờ thông tin về ông dày đặc trên báo chí và mạng xã hội. Có lẽ sau sự về cõi của nhà văn tài hoa đỉnh cao Nguyễn Huy Thiệp tháng trước thì chuyến đi dài của thi sĩ Cầm gây chấn động tinh thần chả kém gì. Thế mới biết dân ta còn nặng lòng với văn chương lắm lắm. Các nhà chính trị, kể cả ông to bà nhớn, nếu qua đời dễ gì được dân chúng quan tâm như thế.

Bây giờ mà viết về thi sĩ quá cố dễ bị hiểu là “đu trend”, ăn theo, thấy người sang bắt quàng làm họ. Vậy nên tôi chỉ kể tí ti điều bản thân biết liên quan tới bác Hoàng Nhuận Cầm.

Tháng 10.1972 khi đám chúng tôi ba lô khăn gói hoặc xách hòm gỗ khóa chuông mua ở phố Hàng Bông hổn hển tới nơi sơ tán khoa văn Tổng hợp (Khoa Ngữ văn, Trường đại học Tổng hợp Hà Nội) nhập học khóa 17 thì lứa anh Cầm đã lên đường ra trận. Anh học khóa 15 (nhập học năm 1970), cùng với các anh Phạm Quang Long, Phùng Huy Thịnh, Phạm Thành Hưng, Nguyễn Thế Tường… Đang năm thứ nhất, có đợt động viên khá quy mô cho chiến trường (nôm na là đôn quân bắt lính). Trai tráng nông thôn đã đi gần sạch nên đợt này phải nhắm tới đối tượng sinh viên. Đợt “tiểu tổng động viên” diễn ra ngày 6.9.1971 nên sau này các cựu chiến binh sinh viên thường gọi tắt là đợt 6971. Các anh Thịnh, Hưng, Hải Triều, Tường, Cầm… của Văn khoa là lính 6971. Khoa Sử cũng đi nhiều, các khoa khác (toán, lý, hóa, sinh, địa) đóng trên tổng hành dinh Thượng Đình cũng lũ lượt lên đường, trong đó có anh Nguyễn Văn Thạc khoa Toán. Rất nhiều trường đại học đã phải chia tay những sinh viên ưu tú nhất của mình cho mặt trận, cho lò lửa chiến tranh. Và thật buồn, rất nhiều trong số họ không trở về, “mãi mãi tuổi hai mươi” nơi chiến địa. Đọc nhật ký của anh Thạc (học khoa Toán, nhưng từng đoạt giải nhất môn văn toàn miền Bắc năm 1970) sẽ hiểu rõ hơn về các anh.

Thứ Ba, 20 tháng 4, 2021

Cứ làm như có giá lắm

Nhiều ông to bà nhớn đang ráo riết đi, không phải đi vận động bầu cử, mà là đi quán triệt việc bầu bán. Phải công nhận ngôn ngữ Việt có từ “bầu bán” hay thật. Bầu và bán. Cứ 5 năm một lần lại diễn ra “ngày hội lớn của toàn dân”. Ông Tô Lâm tướng công an lên giọng kiểu... tướng công an, rằng cần phải cảnh giác, đề phòng các thế lực thù địch chống phá, phá hoại bầu cử.

Thôi thì công an, phú lít nhìn chỗ nào cũng thấy chống phá, giống như bác sĩ dòm đâu cũng ra vi trùng, nên thông cảm, nghề của họ là vậy. Nhưng có một số ông bà đăng đàn ngoa ngôn, cảnh báo người có tên trong danh sách bầu vào quốc hội rằng không được dùng tiền bạc quà cáp lôi kéo, mua chuộc cử tri; không được hứa cho cử tri thứ này thứ khác, không được thế này, không được thế nọ... Gớm, làm như dân chủ, bầu bán minh bạch lắm ấy, ứng cử viên và cử tri có giá lắm ấy.

Ôi giời, tưởng được bầu làm thánh làm tướng chi chi, chứ chỉ nhõn làm đại biểu quốc hội, ham hố gì. Ai chả biết đại biểu quốc hội xứ ta là người như thế nào. Tôi có người bạn từng trót đóng “chức” đại biểu quốc hội, trúng cử bởi do cơ cấu. Khi hết nhiệm kỳ, có dịp buôn dưa lê, y tâm sự, rằng thở cái phào, nhẹ cả người. Suốt khóa chỉ tổ mất thời gian họp hành, khoác áo dân biểu nhưng đến hội trường ngồi nghe và ngủ gật là chính. Y thú thực chưa hề phát biểu lần nào bởi tự biết mình có nói cũng cốt diễn vui, chả ai nghe. Hội trường là chỗ vui chơi/Liếc nhau, ngủ gật, bỉ bôi, ngậm mồm.

Thứ Năm, 15 tháng 4, 2021

Tức, nói nữa

Thơ là thơ, ai làm cũng vậy, đừng có kiểu tư duy phân phối thời bao cấp, vùng miền, sắc tộc, bảo rằng của đồng bào dân tộc thiểu số thì như thế là tốt lắm rồi, phải trân trọng sự thật thà của họ, v.v.. Nói như thế từ mồm mấy ông bà ở Hội nhà văn, ở báo văn nghệ, ở ban giám khảo, chả khác gì trao giải để châm chước cho dân tộc thiểu số, kiểu như để động viên.

Xin lỗi, thời nay, bà con người dân tộc thiểu số không ngây ngô nửa mùa như mấy ông nghĩ đâu, không tin cứ hỏi bà Tòng Thị Phóng, ông Hầu A Lềnh, ông Đỗ Văn Chiến, hoặc tay cựu bí thư Hà Giang Triệu Tài Vinh. Gớm, có mà khôn lõi đời. Hãy thôi bôi bác, đóng đinh sự ngây ngô vào người thiểu số đi.

Ông Thụy, ông Khoa bảo rằng những người chê bài "thơ" chửi gà là không thấy hết, không công bằng, bởi nó tuy dở nhưng nằm trong chùm 3 bài đoạt giải cơ mà. Thưa các ông, nó dở thì loại nó ra, ném vào sọt rác, chứ sao có kiểu nhập nhèm như thế. Chả khác gì bảo nhà nọ phải được danh hiệu gia đình văn hóa mới bởi có 2 đứa con ngoan, chỉ 1 đứa xì ke ma túy trộm cắp giết người thôi.

Thứ Tư, 14 tháng 4, 2021

Anh Khải

Trong giới làm du lịch chơi nhởi nước ta, quá đông người biết và khâm phục anh Nguyễn Thế Khải. Cái tên Khải Hoàn Mỹ đã thành thứ thương hiệu tin cậy đối với người ham bay nhảy đây đó, nhất là tour đi Mỹ. Ông chủ của công ty du lịch Hoàn Mỹ đã tạo một vị trí, chỗ đứng chắc khừ trong làng du lịch Việt, thậm chí không thể thay thế. Vậy mà anh ấy, anh Khải, anh Khải Hoàn Mỹ, ngôi sao du lịch Việt đã ra đi, dứt cõi đời này lúc chiều 13.4.2021. Không biết tới bao giờ mới có thể nảy ra ai đó, kể cả con cháu anh, thay thế được anh chèo lái con thuyền.
 
Giữa trưa. Sài Gòn nóng kinh khủng. Tôi có thói xấu, cứ người một nơi, điện thoại một nẻo. Không hội nhập, bắt vào được thời buổi công nghệ. Tiếng chuông đổ dài, như gắt gỏng, bực tức, và có cảm giác buồn, đem tin dữ. Sải bước lên cầu thang, suýt ngã, chộp cục điện tử đang keng keng ấy. Bậc đàn anh, anh Nguyễn Khắc Nhượng nói như gió thoảng, Thông đã biết tin anh Khải mất chưa. Tôi biết đến 99% anh Khải mà bác Nhượng nói là ai, nhưng vẫn cố tự lừa mình, hỏi anh Khải nào. Anh Nhượng bảo anh Nguyễn Đông Thức vừa mới báo. Vậy thì chả còn gì để nghi ngờ nữa khi nhưng đấng bậc tử tế như anh Nhượng, anh Thức truyền tin.

Nguyễn Thế Khải là con người như thế nào, Công ty Du lịch Hoàn Mỹ là doanh nghiệp như thế nào, rồi sau này các nhà biên chép về kinh tế Việt Nam thời hội nhập, thời mở cửa sẽ phải dành không ít dòng. Chưa đâu xa, thập niên 2000 và nhất là 2010, trong lĩnh vực du lịch, Nguyễn Thế Khải và Du lịch Hoàn Mỹ là ngôi sao sáng chói.

Chủ Nhật, 11 tháng 4, 2021

Dí ồn vào thơ

Những người yêu thơ đang rất rất rất rất... bức xúc (chứ không phải xúc động) về cái kết quả giải thơ của báo Văn Nghệ. Sau 2 năm (2019 - 2020) họ chọn ra được thứ "thơ" cám hấp dở hơi như thế này (coi ảnh chụp kèm) để trao giải cao nhất (giải nhì, cuộc thi không có giải nhất).

Ông Hữu Thỉnh bảo bài "thơ" chửi trộm được giải bởi rất nhân văn (có lẽ vì nhân văn nên được giải), vậy cứ nhân văn là trao giải à? Thưa ông, trên đời này còn vô khối thứ nhân văn hơn nhiều, mà lại còn mang tính thơ hơn nhiều, ví dụ người mẹ hiến thận cứu con, động viên con cùng mẹ vượt qua cái chết, liệu ông có đủ giải mà trao không. Ông nói như thế vẫn là kiểu loanh quanh, bao biện, không dám thẳng thắn nhận đã làm sai làm dở. Phần lớn kiểu các ông xưa nay đều vậy.

Mọi người cứ thử đọc kỹ mà xem, cảm xúc, tâm hồn trong mấy bài "thơ" được giải đó rất giả tạo, sống sượng, gượng ép, không thấy chút gì là tình chân thật của người viết, nhất là mấy câu cuối bài chửi mất gà. Thế mà cũng được giải, mà lại giải thơ, một thể loại luôn đòi hỏi cảm xúc chân thật tự đáy lòng. Các ông giám khảo khen chúng trao giải cho chúng chẳng khác gì tôn vinh thói giả tạo, giả dối. Hay đó đang là xu hướng của thời nay nên phải bắt trend vào cho kịp, chính trị và văn thơ phải cùng một hướng.

Thứ Sáu, 9 tháng 4, 2021

Cuộc cách mạng làng Mùi An Nam

Báo chí và hệ thống truyền thông quốc doanh đang thỏa sức ca ngợi sự “thành công tốt đẹp” của kỳ họp quốc hội, tán tụng bộ máy mới, những gương mặt “mới mà cũ” đầy phẩm chất, thậm chí còn khảo cổ khai thác những vỉa xưa thời chăn trâu cắt cỏ, học trường làng, đi kiếm củi, làm thuê làm mướn của đương sự. Tất cả chỉ nhằm rằng kỳ này đã “sáng suốt lựa chọn” được những nhân tài, mở ra thời kỳ mới, tương lai tươi sáng cho xã hội, cho đất nước. Nó giống như một cuộc cách mạng, thay đổi mạnh mẽ bộ máy, và mọi ước mơ đang biến thành hiện thực.

Nhưng, nếu ta chịu khó để ý, thì hầu như đại hội đảng hoặc kỳ họp quốc hội nào cũng cái phom (form) như thế, không có đại hội/kỳ họp nào dở xấu tồi kém cả, không có sự lựa chọn nào không chính xác cả. Mọi thứ mặt trái chỉ được phơi bày khi bộ máy và những con người ấy hoạt động. Lúc đảng tiến hành đại hội 11, đại hội 12, đại hội 13, lúc quốc hội 12, 13, 14 ra đời, có ai dám nói đảng và quốc hội kém sáng suốt đâu, chọn nhân sự sai đâu. Cuối cùng vẫn tòi ra hàng xâu hàng lũ mọt nước hại dân như Nguyễn Bắc Son, Trương Minh Tuấn, Trịnh Xuân Thanh, Vũ Huy Hoàng, Phan Văn Vĩnh, Trần Việt Tân, Nguyễn Văn Hiến, Lê Thanh Hải, Tất Thành Cang… vốn một thời hét ra lửa, đường đường ngôi phụ mẫu chi dân.

Muốn biết những gương mặt mới thực chất thế nào, tốt nhất là phải đợi các vị ấy làm được cái gì, thay đổi được gì, tạo dấu ấn tốt đẹp gì, có lợi gì cho xã hội, cho dân cho nước, chứ đừng vội vàng ca tụng tung hô. Họ là người chứ không phải thánh. Chủ nghĩa duy vật cho rằng vật chất quyết định ý thức, vậy hãy cứ chờ đợi chiêm quan thứ họ làm, rồi hãy đánh giá cũng chưa muộn. Chính vì vậy, dạng người được việc, chứng minh khả năng cầm quyền, lãnh đạo hiệu quả như ông Lê Văn Thành ở Hải Phòng rất ít.

Thứ Hai, 5 tháng 4, 2021

Tử tế

Sống đã đầu hai thứ tóc, đang sắp chỉ còn một màu bạc trắng hiên ngang, phải nói rằng chưa bao giờ tôi thấy người ta thèm khát quyền lực, ham hố địa vị như lúc này. Trước kia họ còn che đậy, giấu diếm để gìn giữ hình ảnh, giờ thì cứ phơi bày hết, coi dân chúng như củ khoai củ ráy.

Lòng tham của con người là vô cùng. Người tham tiền, kẻ tham quyền; người tham có hạn, kẻ tham không cùng... Càng quan càng tham. Ông bà nào xưng xưng bảo rằng mình không ham muốn gì, làm ông nọ bà kia chỉ để có điều kiện phục vụ đất nước, phục vụ nhân dân, xạo bà cố. Nếu thực thế, hãy tự bỏ hết tất cả những ưu đãi đang hưởng đi, đừng xơi sơn hào hải vị, đừng lên ngựa xuống xe, đừng bác sĩ riêng bệnh viện riêng, đừng tiền hô hậu ủng... nữa, cho người ta tin vào tấm lòng thành thực, chứ không phải lý luận suông, lời đãi bôi.

Cứ vài ba năm, tới kỳ bầu bán, chia ghế chia mâm, lòng tham quyền lực bộc lộ ra kinh khiếp nhất. Như cái chợ trời, đủ mọi trò mánh. Bao năm nay, mỗi mùa vụ như thế, kết cục bao giờ cũng thành công tốt đẹp, cũng sáng suốt lựa chọn được những người xứng đáng vào bộ máy cai trị. Chỉ một bài, diễn không bao giờ chán. Còn dân thì cứ ngơ ngơ, mười rằm cũng ư, mười tư cũng gật.

Thứ Bảy, 3 tháng 4, 2021

Tại anh tại ả, tại cả nhiều bên

Hai ngày qua, dư luận xã hội, báo chí truyền thông “chính thống” lẫn mạng xã hội dày đặc ý kiến về vụ hành hung dữ tợn xảy ra ở trường Nguyễn Văn Tố (Q.10, TP.HCM). Sự bức xúc càng bị đẩy cao khi nạn nhân là 2 đứa trẻ con, còn thủ phạm là dân phòng, người chức việc đang làm nhiệm vụ thực thi pháp luật, và lại xảy ra trong cơ sở giáo dục.

Con cái mình dứt ruột đẻ ra, ai mà chẳng thương. Nó bị người ta đánh đau, lại càng thương tợn. Vậy nên ta dễ dàng thông cảm khi bà mẹ thằng bé bị đánh than thở coi cái video clip thấy con bị đánh dã man thì thương lắm, tức lắm. Ai chả thế. Nói thực, con tôi mà bị đánh, tôi cũng tức cũng đau. Người chứ đâu phải gỗ đá.

Tôi phản đối hành vi thô bạo mất tính người của anh dân phòng hung dữ hơn cọp kia (và cả của công an trong nhiều vụ, như vụ hai CSGT đánh đá người tàn nhẫn xảy ra ở H.Bình Chánh vài hôm trước đó). Kẻ phi pháp, lại là mấy đứa trẻ con, đã bị bắt, thì có pháp luật, có cả “hệ thống chính trị” xem xét, xử lý, giải quyết, chứ đâu cái thói động một tí thượng cẳng chân, hạ cẳng tay. Càng không thể chấp nhận khi người bị đánh là những đứa trẻ hoàn toàn không có khả năng chống đỡ, nơi “tra tấn” lại là cơ sở giáo dục. Trường học chứ có phải đồn công an, chuồng cọp đâu mà đánh đá người ta như thế.

Đây là căn bệnh trầm kha của một xã hội công an trị, lấy đánh người làm phương thức xử lý, không phải chỉ trong vụ này.

Thứ Năm, 1 tháng 4, 2021

Chấp bút

Những ngày qua, dư luận lao xao chuyện cố văn sĩ Hữu Mai bị "tước quyền" trên những cuốn sách hồi ký dựa theo lời kể của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Mỗi người mỗi ý, ông nói ra, bà nói vào, người thẳng thắn, kẻ vòng vo, cứ gọi là rối hơn tơ vò.
 
Kể ra cũng hơi vương vướng ở chỗ đụng tới phần nhạy cảm là Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Nhưng về mặt đạo lý và nguyên tắc, chả nhẽ tước bỏ công lao của nhà văn Hữu Mai, cũng gần như vị tướng, người nổi tiếng của một thời, của giới văn chương, thì không nhạy cảm chăng?

Cần hiểu cặn kẽ vụ này về nhiều khía cạnh thì may ra mới gỡ rối được.

Nhớ lại dạo Tổng thống Mỹ Obama thăm Việt Nam hồi tháng 5.2016, nhân những sự kiện ông Obama diễn thuyết, phát biểu ở nơi này nơi nọ, nội dung rất hay, ấn tượng, có khá nhiều báo khai thác ở khía cạnh: những nội dung ấy ông Obama tự nghĩ ra, hay có ai chuẩn bị sẵn. Có 3 tờ báo viết rằng "ai đã chắp bút cho ông Obama?".

Xin nói ngay, viết thế là sai, phải viết là "chấp bút". Đây là một từ có thành phần Hán Việt nhưng đã được Việt hóa, dùng như từ thuần Việt. Chấp, theo nghĩa Hán Việt, là: cầm, giữ, nắm lấy, thực hành, nhận. Chấp chính là ai hoặc một tổ chức, lực lượng nào nó nắm giữ chính quyền; chấp đơn là nhận lấy cái đơn của người khác; chấp hành là chịu trách nhiệm thi hành những chương trình, kế hoạch đã định, đã được đặt ra, thông qua…

Thứ Tư, 31 tháng 3, 2021

Miễn nhiệm

Hôm 30.3, mặc dù quốc hội, gồm các đại biểu quốc hội, đứng đầu là bà chủ tịch quốc hội (tên Ngân), vẫn đang trong nhiệm kỳ theo đúng luật định, chưa làm hết thời gian được phân công, thì cấp trên đã chỉ đạo bỏ phiếu miễn nhiệm chủ tịch. Tất cả vận hành như một cái máy vô tri vô giác do đảng điều khiển, không phân biệt được đúng sai.

Việc truất chức và đình chỉ công việc của bà Ngân được cả hệ thống chính trị, các ông to bà nhớn, quốc hội và báo chí gọi là “miễn nhiệm”. Ai chưa tin điều này, cứ tua lại tivi, đọc hết các báo quốc doanh thì rõ ngay.

Miễn là từ có gốc Hán Việt. Theo cụ Đào Duy Anh, trong Từ điển Hán Việt cụ giải nghĩa rất rõ: Miễn nghĩa là: Cởi đi, truất bỏ, tha cho khỏi. Miễn chức là truất chức, bãi chức. Miễn nhiệm là truất trách nhiệm, bãi cái công việc, nhiệm vụ đang làm, không cho làm nữa.

Trong tiếng Việt, miễn cũng để chỉ sự cấm khi không hài lòng ai đó, chẳng hạn: Không phận sự miễn vào; miễn hỏi. Đối tượng bị miễn thường là người có vấn đề hoặc có thể gây hại.

Ngân sách

Vẫn biết ở xứ ta lúc này đảng cầm quyền, đảng lãnh đạo mọi thứ mọi mặt, đảng tự nhận không có ai thay thế được đảng, "đảng là cuộc sống của tôi", v.v..

Nếu đảng làm tốt, đưa được đất nước và dân tộc đi lên, con người được sung sướng hạnh phúc, tôi cũng như nhiều người chấp nhận sự lãnh đạo ấy, chả tội gì mà phản đối.

Chỉ yêu cầu, trong một xã hội văn minh, minh bạch, Bộ Tài chính cũng như đảng, quốc hội hãy công khai số tiền từ ngân sách mà đảng tiêu xài hằng năm, để người dân đóng thuế biết rằng đồng tiền mình nộp thuế được sử dụng như thế nào.

Có những thứ không thể công khai, ví dụ ngân sách quốc phòng, nhưng ngân sách dùng vào việc "lãnh đạo", ra nghị quyết, viết văn bia thì cần phải rõ ràng. Từ xưa tới nay, khoản tiền chi vào hoạt động của tổ chức chính trị này chưa hề được minh bạch, chưa bao giờ.

Thứ Hai, 29 tháng 3, 2021

Cha bố tiên nhân thằng thống tướng

Chủ nhật là ngày cuối tuần, đáng nhẽ phải nghỉ ngơi, vui vẻ, xa lánh thế sự, vậy mà cũng không kìm được cáu giận.

Hôm qua 27.3, tay thống tướng Miến Điện Min Aung Hlaing (thống thống cái mả bà nhà nó chứ) đứng ra cam kết quân đội sẽ bảo vệ người dân, đấu tranh vì dân chủ và khẳng định sẽ tổ chức bầu cử công khai minh bạch. Mồm nó nói chưa dứt lời, tay nó vẫy ra lệnh cho binh lính bắn chết 91 người biểu tình ôn hòa (nhiều báo cho biết hơn trăm người chết), có cả đàn bà, trẻ con bé tí, sư sãi, bác sĩ, nữ sinh...

Đèo mẹ nó, thằng này không biết con cái nhà ai, anh em với đứa nào mà nói một đằng làm một nẻo, khát máu, sát nhân không gớm tay như vậy.

Nó ở Myanmar mà cứ như đang luẩn quẩn đâu đây, cha tiên sư bố nhà mày chứ. Mày mà rơi vào tay bà, bà không ăn thịt mày thì cũng kẹp đứt đôi cổ mày đầu mày thân mày, không để mày sống mà ăn nói bố lếu bố láo, say máu giết người.

Thằng này, chỉ có duy nhất cách đánh bỏ mẹ nó đi, chứ đừng rỗi hơi khuyên phải biết kiềm chế, tránh dùng bạo lực, ngồi lại với nhau... như cái cô gì đó "phát ngôn". Hay là tại "Việt - Ma hai nước chúng ta/Vừa là đồng chí, vừa là anh em" nên không vạch áo cho người xem lưng được. Hay là chơi với ma phải mặc áo giấy.

Nếu tra lý lịch sẽ thấy nước Myanmar của thằng thống tướng tởm này vốn có tên Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Liên bang Miến Điện. Ọe ọe... Hèn gì.

Nguyễn Thông

Thứ Bảy, 27 tháng 3, 2021

Xin thưa, “chữ” chứ không phải “từ”

Lâu nay thế sự nhiễu nhương, mải ngó ngàng ngắm nghía nên nhà cháu quên phứt chuyện nghề. Thôi thì “thế sự du du nại lão hà” (việc đời lớp lớp trôi, ta già rồi, làm sao đây).
 
Chuyện chữ nghĩa tiếng Việt, có nói có bàn cả tỉ năm cũng chửa xong, nhưng chẳng nhẽ cứ kệ những cái sai tràn lan khiến cho quốc ngữ ngày càng thê thảm.

Chả là tôi vừa đọc trên một tờ báo, thấy thông tin về cuộc thi viết, trong đó yêu cầu người tham gia viết bài chỉ dưới 1.500 từ. Mà không chỉ báo chí, rất nhiều lần đề thi môn văn, từ cấp trường tới cấp sở, cấp bộ, luôn lưu ý thí sinh hạn chế làm câu a câu b gì đó trong phạm vi vài trăm từ. Mới nghe qua, đọc lướt qua thấy chả có vấn đề gì, nhưng ngó kỹ thì sai thật là sai.

Trong ngôn ngữ, chẳng riêng gì tiếng Việt, “từ” chính là đơn vị ngôn ngữ đã hoàn chỉnh nhỏ nhất (lưu ý là “đã hoàn chỉnh” chứ không phải đơn vị ngôn ngữ bình thường, bởi nếu nhỏ nhất phải là âm, ví dụ a, b, c; sau đó là vần, ví dụ an, ac, ut). Từ được dùng để diễn tả một nội dung, để đặt câu. Có các từ loại khác nhau để chỉ những đối tượng khác nhau, ví dụ danh từ, đại từ, số từ, trạng từ, liên từ. Một từ có khi chỉ một âm tiết (thể hiện bằng chữ hoặc tiếng) nhưng cũng có khi hai hoặc ba âm tiết. Những từ một âm tiết được gọi là từ đơn, nhiều âm tiết thường là từ ghép. Quốc hội là từ có hai âm tiết, hợp tác xã là từ có ba âm tiết, v.v..

Thứ Năm, 25 tháng 3, 2021

Lời cuối về bác Thiệp

Bác Nguyễn Huy Thiệp rời cõi trần thế xong rồi, cầu cho bác ấy thanh thản yên lành nơi hộ khẩu vĩnh hằng. Chả hay ho gì cái cõi tạm này, mà bác Thiệp là người từng trải đủ kiếp nạn. "Mùi tục lụy lưỡi tê tân khổ/Đường thế đồ gót rỗ kỳ khu" (Nguyễn Gia Thiều).

Định không viết gì liên quan tới bác Thiệp nữa, để bác yên, nhưng nghe dư luận khen rát quá bài điếu văn của chủ tịch Thiều, vậy xin thêm một đôi lời.

Phải công nhận, chủ tịch Thiều viết cái điếu văn đó hay, đúng như dư luận khen ngợi. Viết như rút ruột, như đã cảm nhận rằng đây là cơ hội nghìn vàng để nói ra điều này điều khác, nếu không tận dụng sẽ khó có dịp, thậm chí không bao giờ nữa. Ông Thiều đã nói ra được những điều mà nhiều người muốn nói, vì vậy hay và nhận được sự đồng cảm.

Tôi là kẻ ngoại đạo văn chương, nhưng mê văn ông Thiệp, cực kỳ kính trọng ông, và cũng thực lòng khen bài điếu văn của ông Thiều. Với người chết, nghĩa tử là nghĩa tận, cái quan định luận, ông Thiều đã làm được điều tử tế, đúng mực, chứ không xu thời, phũ phàng vô lương như cái điếu văn của "ai đó" hồi tang lễ tướng Trần Độ.

Thứ Tư, 24 tháng 3, 2021

Ngược đời

Quốc hội, theo đúng nghĩa của từ này, là cơ quan dân cử, một tổ chức (hội) có quyền lực cao nhất của một nước (quốc), gồm các đại biểu ưu tú do dân cử ra. Nói nôm na, quốc hội do dân bầu, còn ở đâu đó nó có phải do dân bầu hay không, có quyền lực cao nhất không hay chỉ là bù nhìn, thì lại là chuyện khác.

Theo lẽ công minh, chính quốc hội với các vị dân biểu, dân cử sẽ họp và tiếp tục bầu ra những người lãnh đạo cao nhất của đất nước, cụ thể ở xứ ta là chủ tịch nước, thủ tướng và chủ tịch quốc hội; sẽ biểu quyết thông qua nhân sự phụ trách bộ máy hành pháp, tư pháp, tất cả người và bộ máy đó đều hoạt động trong nhiệm kỳ của quốc hội. Khóa nào có nhiệm vụ và trách nhiệm của khóa đó, không du di, chuyển đổi, không lôi thôi lằng nhằng, không khóa này lấn sang khóa kia theo kiểu chợ chiều, chợ vỡ, linh tinh.

Tại sao vậy? Tại vì chính các đại biểu quốc hội trong nhiệm kỳ 5 năm sẽ bằng lá phiếu, bằng sự biểu quyết, bằng sự gửi gắm niềm tin của dân, đại diện cho dân sẽ bầu chọn ra chủ tịch nước, thủ tướng và chủ tịch quốc hội. Nếu những vị đầu lĩnh được chọn ấy có sự làm ăn không ra gì, không chính ngôi, ngồi nhầm ghế, thậm chí vô tích sự, gây nhiều điều tiếng… thì chính đại biểu quốc hội trong nhiệm kỳ chứ không phải ai khác phải chịu trách nhiệm, không thể đổ lỗi cho ai, không trách ai được.