Bạn bè

Tổng số lượt xem trang

Tìm kiếm Blog này

Thứ Sáu, 7 tháng 5, 2021

Nợ xấu, khi nào mới xóa (kỳ 2)

Hôm 24.4 rồi, ông chủ tịch chính quyền TP.HCM Nguyễn Thành Phong cùng văn võ bá quan tham mưu cố vấn của ủy ban tổ chức một cuộc rà soát kiểm tra mini vài dự án trên đô thị lớn nhất nước này. Có mấy tờ báo cử phóng viên bám theo để lấy thông tin, ra vẻ ta đây lắm chữ, gọi đó là cuộc vi hành. Gớm cho các nhà báo thời nay, cứ làm như ông Phong là vua không bằng. Mà đám chữ nghĩa ấy chả hiểu gì về vi hành. Vi là từ chỉ sự giấu diếm, kín đáo, lén lút, ẩn giấu. Hành là đi, hành phương nam nghĩa là đi về phương nam. Vi hành là đi ra ngoài một cách bí mật, kín đáo lặng lẽ, không cho ai biết. Đi công khai ban ngày ban mặt, tiền hô hậu ủng, kéo đàn kéo lũ, thậm chí còn thông báo trước cho nơi mình sẽ tới để được đón tiếp thì vi với hành nỗi gì. Thôi kệ, chả bàn với các đại nhà báo.

Trong số dự án treo mà ông Phong muốn mắt thấy tai nghe mũi ngửi, có rạch Xuyên Tâm. Đi, lúc xe trên bờ, lúc xuồng dưới rạch, một thôi một hồi ngắm nghía hít ngửi chán chê, ông Phong không nén được cảm nhận thực tế, buông một câu ngắn gọn: “Kinh khủng”. Báo Zing rút tít thẳng như vậy. Những ai không biết đầu đuôi vụ việc có khi còn tấm tắc, lãnh đạo thế mới là lãnh đạo, sâu sát cuộc sống đáy xã hội còn hơn vua ngày xưa.

Con rạch có tên Xuyên Tâm bởi đơn giản nó là kênh dẫn nước khá dài chảy giữa thành phố. Sài Gòn có nhiều kênh rạch, có kênh to như kênh Đôi (là nhánh song song với kênh Tàu Hủ nên gọi là Đôi). Cả hai kênh đều lớn, dài. Kênh Tàu Hủ rộng như con sông, khá sâu, ngày xưa tàu to từ miền Tây Nam Bộ bơi theo dòng này tuốt tới sông Sài Gòn, lâu lâu tàu lại hủ còi nên cung cấp cho kênh cái tên Tàu Hủ. Ở miền Nam, dấu hỏi và dấu ngã hay bị nhầm lẫn, chẳng hạn nhiều tiệm sửa xe đề biển “Sữa Honda” khiến không ít anh bên thắng cuộc mới vào cứ tưởng có loại sữa tên đó. Tàu Hủ bị không ít người, kể cả các nhà báo biên nhầm ghi nhầm thành Tàu Hũ, tên một thứ đậu phụ.

Thứ Tư, 5 tháng 5, 2021

Nhặt dọc đường đi

Nhà cháu vừa có cuộc về đồng bằng Tây Nam Bộ, còn gọi là đồng bằng sông Cửu Long, còn được người trong này gọi tắt bằng 2 chữ "miền Tây". Nào có ham hố lễ liếc gì, tại bận chút việc nhà nên phải mò ra khỏi tổ. Nắng nôi, kẹt xe, sợ dịch, tốn tiền…, may mà bù lại được ngó nghiêng này khác dọc đường thiên lý.

Gọi “miền Tây” như vậy chẳng sai nếu sống ở vùng Đông Nam Bộ, nhưng một tờ báo nào đó phát hành toàn quốc, như Tuổi Trẻ, Thanh Niên chẳng hạn, hoặc đài truyền hình trung ương, đài phát thanh quốc gia, mà chỉ gọn lỏn “miền Tây” có nhẽ không đúng lắm. 

Với người miền Bắc, thì miền Tây là những vùng giáp nước Lào. Thi sĩ Bùi Minh Quốc thời sinh viên có bài thơ nổi tiếng “Lên miền Tây” nhằm chỉ những vùng rừng núi Sơn La, Điện Biên và một phần tỉnh Lai Châu ở phía tây miền Bắc. Lên miền Tây bấy giờ được coi là “chủ trương đúng đắn” của đảng và nhà nước, nhiệm vụ chủ yếu đi mở mang văn hóa, khai hoang, phá rừng. Thời những năm đầu thập niên 1960, những gia đình được vận động lên miền Tây được gọi bằng tên “đi khai hoang” chứ không phải đi “kinh tế mới” như phổ biến sau này. “Rừng ơi, ta đã về đây…, cây đổ rộn vang như tiếng pháo, tiếng hò nhịp theo trâu kéo gỗ, xen lẫn tiếng rìu tiếng cưa nhịp nhàng khắp trên non ngàn”, cứ ráo riết phá rừng, chỉ qua vài chục năm, rừng nguyên sinh gần như sạch bách. Thằng Tây đế quốc sài lang độc ác, suốt gần trăm năm cai trị “vơ vét tài nguyên” mà rừng vẫn không mấy suy suyển, còn ta làm chủ chả bao nhiêu niên, công cuộc phá rừng đã hoàn thành trước thời hạn. Góp vào “thành tích” ấy, có chút công của bác Bùi Minh Quốc, của nhạc sĩ Phạm Tuyên, của ca sĩ Quốc Hương, hì hì.

Thứ Ba, 4 tháng 5, 2021

Giải phóng

Thôi thì với miền Nam nói chung, những nhà lý luận cổ hủ, những tư duy bê tông của bên thắng cuộc cứ thích gọi là "giải phóng miền Nam" thì cũng đành chịu họ, chứ biết làm sao. Định kiến tưởng như chắc khừ ấy sẽ tự mất sau khoảng 2 chục năm nữa.

Nhưng với quần đảo Trường Sa chơi vơi giữa biển Đông, thì phải khác. Cần hiểu rằng, tất cả những ai, dù phía bên nào, ra nơi ngàn trùng đó để bảo vệ, gìn giữ chủ quyền của đất nước đều đáng được tôn vinh, ca ngợi, cần được hưởng chế độ chính sách như mọi công dân yêu nước. Phải nhấn mạnh, họ ra đó để giữ nước chứ không phải ra đặt ách cai trị, nên không có gì phải giải phóng. Dùng chữ "Giải phóng Trường Sa" như lâu nay là hoàn toàn sai. Nếu giải phóng thì phải là giải phóng Hoàng Sa đang bị bạn vàng Tàu cộng chiếm đóng trái phép.

Suốt gần nửa thế kỷ, sự thành kiến với "chính quyền ngụy" đã khiến nhà cai trị mắc sai lầm rất nghiêm trọng, đối xử tệ hại với những người có trách nhiệm với đất nước.

Đã đến lúc phải xem xét lại và thay đổi, bỏ thứ tư duy bên thắng cuộc ấy đi, phục hồi quyền lợi cho những người hiến thân vì chủ quyền biển đảo đất nước.

Các cơ quan báo chí truyền thông, và nhất là ban tuyên giáo, cần biết động não, đừng khư khư như ông từ giữ đền nhỏ nhen bảo thủ kiểu bấy lâu nay.

Nguyễn Thông



Thứ Hai, 3 tháng 5, 2021

Thành ngữ mới: Tư bản giãy chết

Hôm nay 30.4. Ngày này 46 năm trước, người cộng sản đã đốt cháy dãy Trường Sơn vào "giải phóng miền Nam", tiêu diệt chủ nghĩa tư bản, đồng nghĩa với kéo lùi cuộc sống để miền Nam cùng miền Bắc sát cánh tiến lên chủ nghĩa xã hội.

Thấy không khí rộn ràng, múa may quay cuồng, hừng hực tinh thần thù địch, chối bỏ hòa hợp, kiên định con đường đi lên... nghèo đói, chợt nhớ lại những ngày sau "giải phóng".

Thành ngữ mới: Tư bản giãy chết

Như đã nói, đây là thứ thành ngữ mới, tồn tại trong thời gian khá dài hơn nửa thế kỷ ở nước ta, phổ biến vài chục năm trước 1975 ở miền Bắc, sau đó thêm vài chục năm nữa ở miền Nam và cả nước. Bây giờ thì ít được nhắc đến. Nó là sản phẩm của tư duy cộng sản, nằm trong loạt thành ngữ mới như “bơ thừa sữa cặn”, “đế quốc sài lang”, “đời đời bền vững”, “ngăn sông cấm chợ”… (những thành ngữ này, tôi đã viết và tải lên FB cả rồi), do chính người cộng sản đẻ ra, cả trong thực tiễn lẫn lý luận.

Cần phải nói ngay rằng các đảng và tổ chức chính trị khi đứng ra giành quyền lãnh đạo luôn đề ra đường lối, chủ trương, xu thế cho đất nước và dân tộc. Nước nào cũng thế thôi. Khi nó là lý thuyết thì thường rất hay, chỉ có trải qua thực tiễn mới biết được thực chất. Vì vậy, nếu ngay từ đầu, những năm nửa đầu thế kỷ 20 mà ai đó bảo chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản là xấu là dở là không tưởng sẽ bị đám đông lên án ngay. Chết như chơi. Liên Xô khi ấy là hình mẫu của xu thế cách mạng, xây dựng chủ nghĩa xã hội xong sẽ tiến lên chủ nghĩa cộng sản.

Thứ Tư, 28 tháng 4, 2021

Nợ xấu, khi nào mới xóa? (kỳ 1)

Như dự báo từ rất sớm (thậm chí từ giữa tháng 1), hồi đầu tháng 4 bộ máy lãnh đạo chế độ đương thời được thay đổi đúng y xì các hãng thông tấn vỉa hè cơ cấu sắp xếp. Nói chính xác thì quốc hội chỉ làm cho đủ thủ tục nhiêu khê, chứ chả nhẽ lại không làm gì. Ngôi vị thủ tướng đã được bàn giao từ ông Nguyễn Xuân Phúc sang ông Phạm Minh Chính, từ một ông hay trích dẫn văn thơ sang một ông khi nói hàm răng cứ xin xít xin xít. Mà quái lạ, báo mậu dịch hôm qua 27.4 đưa tin, tháng 7 tới, quốc hội khóa mới lại bầu nữa, cũng vẫn những ông bà ấy. Chỉ có thể nói: Quá rảnh.

Tôi chỉ quan tâm tới chức thủ tướng, bởi đó là người đứng đầu cơ quan hành pháp. Hành nghĩa là làm. Có làm thì mới có ăn. Chứ những chức khác, nhất là chuyên nghề chỉ tay 5 ngón, lý luận lý liếc, chả ai rỗi hơi để ý.

Mà sao xứ ta lắm chức tước thế, lắm ông to bà nhớn thế. Cơm không ngon, nhà đông con cũng hết. Nuôi chừng ấy ông bà lãnh đạo, gạo tám thơm ST25 lấy đâu cho đủ. Chả nước nào lắm phó thủ tướng như nước ta. Chả nơi nào đặt ra chức phó chủ tịch nước chủ yếu chỉ để làm long trọng viên, siêu lễ tân, đi trao bằng khen huân chương mệt nghỉ. Chả nơi nào chồng chéo bộ máy song trùng, tam trùng tứ trùng, đã có bộ trưởng thứ trưởng đủ mọi bề lại vẫn bắt dân cõng thêm trưởng ban phó ban vẫn làm cùng công việc ấy… Nói túm lại, quan nhiều hơn dân, lãnh đạo nhiều hơn đám lưng còng.

Thứ Hai, 26 tháng 4, 2021

Coi dịch bằng vung

Ngó ra thế giới, Ấn Độ đang bị dịch nặng. Người chết như ngả rạ. Theo báo chí, một trong những nguyên nhân là chính quyền và dân chúng coi thường dịch, cứ hiên ngang liều mạng tổ chức lễ hội truyền thống tắm sông Hằng. Bất chấp tất cả, kiểu thái độ “lễ hội hay là chết”. Cả triệu người cửi trần, đầu trần, mũi mồm tênh hênh tơ hơ không có lấy một mẩu khẩu trang, chen vai sát cánh mà dịch cô vít nó tha mới lạ.

Không phải chỉ Ấn Độ. Tuy xứ ta với cơn dịch này đã ít nhiều tỉnh táo hơn, quyết liệt hơn, ít liều hơn, mưu mẹo hơn, cả đầu bạc lẫn đầu đen bớt kiêu hãnh hơn, nhưng cần phải nói thêm, vẫn coi trời bằng vung. Cứ nhìn biển người hôm giỗ tổ Hùng Vương mùng 10 tháng 3 ở Phú Thọ thì rõ. Nhẽ ra phải hạn chế, tém dẹp, làm có tính tượng trưng thôi thì lại công khai thách thức con vi rút, thậm chí cả ông chủ tịch nước còn hiên ngang dẫn đầu đám đông liều mạng. Chả khác gì điếc không sợ súng. Cũng may cho con Lạc cháu Hồng là nó chưa để lại hậu quả như Ấn Độ.

Thứ Tư, 21 tháng 4, 2021

Một chút về thi sĩ Cầm

Nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm “đi” chiều qua 20.4, từ đó tới giờ thông tin về ông dày đặc trên báo chí và mạng xã hội. Có lẽ sau sự về cõi của nhà văn tài hoa đỉnh cao Nguyễn Huy Thiệp tháng trước thì chuyến đi dài của thi sĩ Cầm gây chấn động tinh thần chả kém gì. Thế mới biết dân ta còn nặng lòng với văn chương lắm lắm. Các nhà chính trị, kể cả ông to bà nhớn, nếu qua đời dễ gì được dân chúng quan tâm như thế.

Bây giờ mà viết về thi sĩ quá cố dễ bị hiểu là “đu trend”, ăn theo, thấy người sang bắt quàng làm họ. Vậy nên tôi chỉ kể tí ti điều bản thân biết liên quan tới bác Hoàng Nhuận Cầm.

Tháng 10.1972 khi đám chúng tôi ba lô khăn gói hoặc xách hòm gỗ khóa chuông mua ở phố Hàng Bông hổn hển tới nơi sơ tán khoa văn Tổng hợp (Khoa Ngữ văn, Trường đại học Tổng hợp Hà Nội) nhập học khóa 17 thì lứa anh Cầm đã lên đường ra trận. Anh học khóa 15 (nhập học năm 1970), cùng với các anh Phạm Quang Long, Phùng Huy Thịnh, Phạm Thành Hưng, Nguyễn Thế Tường… Đang năm thứ nhất, có đợt động viên khá quy mô cho chiến trường (nôm na là đôn quân bắt lính). Trai tráng nông thôn đã đi gần sạch nên đợt này phải nhắm tới đối tượng sinh viên. Đợt “tiểu tổng động viên” diễn ra ngày 6.9.1971 nên sau này các cựu chiến binh sinh viên thường gọi tắt là đợt 6971. Các anh Thịnh, Hưng, Hải Triều, Tường, Cầm… của Văn khoa là lính 6971. Khoa Sử cũng đi nhiều, các khoa khác (toán, lý, hóa, sinh, địa) đóng trên tổng hành dinh Thượng Đình cũng lũ lượt lên đường, trong đó có anh Nguyễn Văn Thạc khoa Toán. Rất nhiều trường đại học đã phải chia tay những sinh viên ưu tú nhất của mình cho mặt trận, cho lò lửa chiến tranh. Và thật buồn, rất nhiều trong số họ không trở về, “mãi mãi tuổi hai mươi” nơi chiến địa. Đọc nhật ký của anh Thạc (học khoa Toán, nhưng từng đoạt giải nhất môn văn toàn miền Bắc năm 1970) sẽ hiểu rõ hơn về các anh.

Thứ Ba, 20 tháng 4, 2021

Cứ làm như có giá lắm

Nhiều ông to bà nhớn đang ráo riết đi, không phải đi vận động bầu cử, mà là đi quán triệt việc bầu bán. Phải công nhận ngôn ngữ Việt có từ “bầu bán” hay thật. Bầu và bán. Cứ 5 năm một lần lại diễn ra “ngày hội lớn của toàn dân”. Ông Tô Lâm tướng công an lên giọng kiểu... tướng công an, rằng cần phải cảnh giác, đề phòng các thế lực thù địch chống phá, phá hoại bầu cử.

Thôi thì công an, phú lít nhìn chỗ nào cũng thấy chống phá, giống như bác sĩ dòm đâu cũng ra vi trùng, nên thông cảm, nghề của họ là vậy. Nhưng có một số ông bà đăng đàn ngoa ngôn, cảnh báo người có tên trong danh sách bầu vào quốc hội rằng không được dùng tiền bạc quà cáp lôi kéo, mua chuộc cử tri; không được hứa cho cử tri thứ này thứ khác, không được thế này, không được thế nọ... Gớm, làm như dân chủ, bầu bán minh bạch lắm ấy, ứng cử viên và cử tri có giá lắm ấy.

Ôi giời, tưởng được bầu làm thánh làm tướng chi chi, chứ chỉ nhõn làm đại biểu quốc hội, ham hố gì. Ai chả biết đại biểu quốc hội xứ ta là người như thế nào. Tôi có người bạn từng trót đóng “chức” đại biểu quốc hội, trúng cử bởi do cơ cấu. Khi hết nhiệm kỳ, có dịp buôn dưa lê, y tâm sự, rằng thở cái phào, nhẹ cả người. Suốt khóa chỉ tổ mất thời gian họp hành, khoác áo dân biểu nhưng đến hội trường ngồi nghe và ngủ gật là chính. Y thú thực chưa hề phát biểu lần nào bởi tự biết mình có nói cũng cốt diễn vui, chả ai nghe. Hội trường là chỗ vui chơi/Liếc nhau, ngủ gật, bỉ bôi, ngậm mồm.

Thứ Năm, 15 tháng 4, 2021

Tức, nói nữa

Thơ là thơ, ai làm cũng vậy, đừng có kiểu tư duy phân phối thời bao cấp, vùng miền, sắc tộc, bảo rằng của đồng bào dân tộc thiểu số thì như thế là tốt lắm rồi, phải trân trọng sự thật thà của họ, v.v.. Nói như thế từ mồm mấy ông bà ở Hội nhà văn, ở báo văn nghệ, ở ban giám khảo, chả khác gì trao giải để châm chước cho dân tộc thiểu số, kiểu như để động viên.

Xin lỗi, thời nay, bà con người dân tộc thiểu số không ngây ngô nửa mùa như mấy ông nghĩ đâu, không tin cứ hỏi bà Tòng Thị Phóng, ông Hầu A Lềnh, ông Đỗ Văn Chiến, hoặc tay cựu bí thư Hà Giang Triệu Tài Vinh. Gớm, có mà khôn lõi đời. Hãy thôi bôi bác, đóng đinh sự ngây ngô vào người thiểu số đi.

Ông Thụy, ông Khoa bảo rằng những người chê bài "thơ" chửi gà là không thấy hết, không công bằng, bởi nó tuy dở nhưng nằm trong chùm 3 bài đoạt giải cơ mà. Thưa các ông, nó dở thì loại nó ra, ném vào sọt rác, chứ sao có kiểu nhập nhèm như thế. Chả khác gì bảo nhà nọ phải được danh hiệu gia đình văn hóa mới bởi có 2 đứa con ngoan, chỉ 1 đứa xì ke ma túy trộm cắp giết người thôi.

Thứ Tư, 14 tháng 4, 2021

Anh Khải

Trong giới làm du lịch chơi nhởi nước ta, quá đông người biết và khâm phục anh Nguyễn Thế Khải. Cái tên Khải Hoàn Mỹ đã thành thứ thương hiệu tin cậy đối với người ham bay nhảy đây đó, nhất là tour đi Mỹ. Ông chủ của công ty du lịch Hoàn Mỹ đã tạo một vị trí, chỗ đứng chắc khừ trong làng du lịch Việt, thậm chí không thể thay thế. Vậy mà anh ấy, anh Khải, anh Khải Hoàn Mỹ, ngôi sao du lịch Việt đã ra đi, dứt cõi đời này lúc chiều 13.4.2021. Không biết tới bao giờ mới có thể nảy ra ai đó, kể cả con cháu anh, thay thế được anh chèo lái con thuyền.
 
Giữa trưa. Sài Gòn nóng kinh khủng. Tôi có thói xấu, cứ người một nơi, điện thoại một nẻo. Không hội nhập, bắt vào được thời buổi công nghệ. Tiếng chuông đổ dài, như gắt gỏng, bực tức, và có cảm giác buồn, đem tin dữ. Sải bước lên cầu thang, suýt ngã, chộp cục điện tử đang keng keng ấy. Bậc đàn anh, anh Nguyễn Khắc Nhượng nói như gió thoảng, Thông đã biết tin anh Khải mất chưa. Tôi biết đến 99% anh Khải mà bác Nhượng nói là ai, nhưng vẫn cố tự lừa mình, hỏi anh Khải nào. Anh Nhượng bảo anh Nguyễn Đông Thức vừa mới báo. Vậy thì chả còn gì để nghi ngờ nữa khi nhưng đấng bậc tử tế như anh Nhượng, anh Thức truyền tin.

Nguyễn Thế Khải là con người như thế nào, Công ty Du lịch Hoàn Mỹ là doanh nghiệp như thế nào, rồi sau này các nhà biên chép về kinh tế Việt Nam thời hội nhập, thời mở cửa sẽ phải dành không ít dòng. Chưa đâu xa, thập niên 2000 và nhất là 2010, trong lĩnh vực du lịch, Nguyễn Thế Khải và Du lịch Hoàn Mỹ là ngôi sao sáng chói.

Chủ Nhật, 11 tháng 4, 2021

Dí ồn vào thơ

Những người yêu thơ đang rất rất rất rất... bức xúc (chứ không phải xúc động) về cái kết quả giải thơ của báo Văn Nghệ. Sau 2 năm (2019 - 2020) họ chọn ra được thứ "thơ" cám hấp dở hơi như thế này (coi ảnh chụp kèm) để trao giải cao nhất (giải nhì, cuộc thi không có giải nhất).

Ông Hữu Thỉnh bảo bài "thơ" chửi trộm được giải bởi rất nhân văn (có lẽ vì nhân văn nên được giải), vậy cứ nhân văn là trao giải à? Thưa ông, trên đời này còn vô khối thứ nhân văn hơn nhiều, mà lại còn mang tính thơ hơn nhiều, ví dụ người mẹ hiến thận cứu con, động viên con cùng mẹ vượt qua cái chết, liệu ông có đủ giải mà trao không. Ông nói như thế vẫn là kiểu loanh quanh, bao biện, không dám thẳng thắn nhận đã làm sai làm dở. Phần lớn kiểu các ông xưa nay đều vậy.

Mọi người cứ thử đọc kỹ mà xem, cảm xúc, tâm hồn trong mấy bài "thơ" được giải đó rất giả tạo, sống sượng, gượng ép, không thấy chút gì là tình chân thật của người viết, nhất là mấy câu cuối bài chửi mất gà. Thế mà cũng được giải, mà lại giải thơ, một thể loại luôn đòi hỏi cảm xúc chân thật tự đáy lòng. Các ông giám khảo khen chúng trao giải cho chúng chẳng khác gì tôn vinh thói giả tạo, giả dối. Hay đó đang là xu hướng của thời nay nên phải bắt trend vào cho kịp, chính trị và văn thơ phải cùng một hướng.

Thứ Sáu, 9 tháng 4, 2021

Cuộc cách mạng làng Mùi An Nam

Báo chí và hệ thống truyền thông quốc doanh đang thỏa sức ca ngợi sự “thành công tốt đẹp” của kỳ họp quốc hội, tán tụng bộ máy mới, những gương mặt “mới mà cũ” đầy phẩm chất, thậm chí còn khảo cổ khai thác những vỉa xưa thời chăn trâu cắt cỏ, học trường làng, đi kiếm củi, làm thuê làm mướn của đương sự. Tất cả chỉ nhằm rằng kỳ này đã “sáng suốt lựa chọn” được những nhân tài, mở ra thời kỳ mới, tương lai tươi sáng cho xã hội, cho đất nước. Nó giống như một cuộc cách mạng, thay đổi mạnh mẽ bộ máy, và mọi ước mơ đang biến thành hiện thực.

Nhưng, nếu ta chịu khó để ý, thì hầu như đại hội đảng hoặc kỳ họp quốc hội nào cũng cái phom (form) như thế, không có đại hội/kỳ họp nào dở xấu tồi kém cả, không có sự lựa chọn nào không chính xác cả. Mọi thứ mặt trái chỉ được phơi bày khi bộ máy và những con người ấy hoạt động. Lúc đảng tiến hành đại hội 11, đại hội 12, đại hội 13, lúc quốc hội 12, 13, 14 ra đời, có ai dám nói đảng và quốc hội kém sáng suốt đâu, chọn nhân sự sai đâu. Cuối cùng vẫn tòi ra hàng xâu hàng lũ mọt nước hại dân như Nguyễn Bắc Son, Trương Minh Tuấn, Trịnh Xuân Thanh, Vũ Huy Hoàng, Phan Văn Vĩnh, Trần Việt Tân, Nguyễn Văn Hiến, Lê Thanh Hải, Tất Thành Cang… vốn một thời hét ra lửa, đường đường ngôi phụ mẫu chi dân.

Muốn biết những gương mặt mới thực chất thế nào, tốt nhất là phải đợi các vị ấy làm được cái gì, thay đổi được gì, tạo dấu ấn tốt đẹp gì, có lợi gì cho xã hội, cho dân cho nước, chứ đừng vội vàng ca tụng tung hô. Họ là người chứ không phải thánh. Chủ nghĩa duy vật cho rằng vật chất quyết định ý thức, vậy hãy cứ chờ đợi chiêm quan thứ họ làm, rồi hãy đánh giá cũng chưa muộn. Chính vì vậy, dạng người được việc, chứng minh khả năng cầm quyền, lãnh đạo hiệu quả như ông Lê Văn Thành ở Hải Phòng rất ít.

Thứ Hai, 5 tháng 4, 2021

Tử tế

Sống đã đầu hai thứ tóc, đang sắp chỉ còn một màu bạc trắng hiên ngang, phải nói rằng chưa bao giờ tôi thấy người ta thèm khát quyền lực, ham hố địa vị như lúc này. Trước kia họ còn che đậy, giấu diếm để gìn giữ hình ảnh, giờ thì cứ phơi bày hết, coi dân chúng như củ khoai củ ráy.

Lòng tham của con người là vô cùng. Người tham tiền, kẻ tham quyền; người tham có hạn, kẻ tham không cùng... Càng quan càng tham. Ông bà nào xưng xưng bảo rằng mình không ham muốn gì, làm ông nọ bà kia chỉ để có điều kiện phục vụ đất nước, phục vụ nhân dân, xạo bà cố. Nếu thực thế, hãy tự bỏ hết tất cả những ưu đãi đang hưởng đi, đừng xơi sơn hào hải vị, đừng lên ngựa xuống xe, đừng bác sĩ riêng bệnh viện riêng, đừng tiền hô hậu ủng... nữa, cho người ta tin vào tấm lòng thành thực, chứ không phải lý luận suông, lời đãi bôi.

Cứ vài ba năm, tới kỳ bầu bán, chia ghế chia mâm, lòng tham quyền lực bộc lộ ra kinh khiếp nhất. Như cái chợ trời, đủ mọi trò mánh. Bao năm nay, mỗi mùa vụ như thế, kết cục bao giờ cũng thành công tốt đẹp, cũng sáng suốt lựa chọn được những người xứng đáng vào bộ máy cai trị. Chỉ một bài, diễn không bao giờ chán. Còn dân thì cứ ngơ ngơ, mười rằm cũng ư, mười tư cũng gật.

Thứ Bảy, 3 tháng 4, 2021

Tại anh tại ả, tại cả nhiều bên

Hai ngày qua, dư luận xã hội, báo chí truyền thông “chính thống” lẫn mạng xã hội dày đặc ý kiến về vụ hành hung dữ tợn xảy ra ở trường Nguyễn Văn Tố (Q.10, TP.HCM). Sự bức xúc càng bị đẩy cao khi nạn nhân là 2 đứa trẻ con, còn thủ phạm là dân phòng, người chức việc đang làm nhiệm vụ thực thi pháp luật, và lại xảy ra trong cơ sở giáo dục.

Con cái mình dứt ruột đẻ ra, ai mà chẳng thương. Nó bị người ta đánh đau, lại càng thương tợn. Vậy nên ta dễ dàng thông cảm khi bà mẹ thằng bé bị đánh than thở coi cái video clip thấy con bị đánh dã man thì thương lắm, tức lắm. Ai chả thế. Nói thực, con tôi mà bị đánh, tôi cũng tức cũng đau. Người chứ đâu phải gỗ đá.

Tôi phản đối hành vi thô bạo mất tính người của anh dân phòng hung dữ hơn cọp kia (và cả của công an trong nhiều vụ, như vụ hai CSGT đánh đá người tàn nhẫn xảy ra ở H.Bình Chánh vài hôm trước đó). Kẻ phi pháp, lại là mấy đứa trẻ con, đã bị bắt, thì có pháp luật, có cả “hệ thống chính trị” xem xét, xử lý, giải quyết, chứ đâu cái thói động một tí thượng cẳng chân, hạ cẳng tay. Càng không thể chấp nhận khi người bị đánh là những đứa trẻ hoàn toàn không có khả năng chống đỡ, nơi “tra tấn” lại là cơ sở giáo dục. Trường học chứ có phải đồn công an, chuồng cọp đâu mà đánh đá người ta như thế.

Đây là căn bệnh trầm kha của một xã hội công an trị, lấy đánh người làm phương thức xử lý, không phải chỉ trong vụ này.

Thứ Năm, 1 tháng 4, 2021

Chấp bút

Những ngày qua, dư luận lao xao chuyện cố văn sĩ Hữu Mai bị "tước quyền" trên những cuốn sách hồi ký dựa theo lời kể của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Mỗi người mỗi ý, ông nói ra, bà nói vào, người thẳng thắn, kẻ vòng vo, cứ gọi là rối hơn tơ vò.
 
Kể ra cũng hơi vương vướng ở chỗ đụng tới phần nhạy cảm là Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Nhưng về mặt đạo lý và nguyên tắc, chả nhẽ tước bỏ công lao của nhà văn Hữu Mai, cũng gần như vị tướng, người nổi tiếng của một thời, của giới văn chương, thì không nhạy cảm chăng?

Cần hiểu cặn kẽ vụ này về nhiều khía cạnh thì may ra mới gỡ rối được.

Nhớ lại dạo Tổng thống Mỹ Obama thăm Việt Nam hồi tháng 5.2016, nhân những sự kiện ông Obama diễn thuyết, phát biểu ở nơi này nơi nọ, nội dung rất hay, ấn tượng, có khá nhiều báo khai thác ở khía cạnh: những nội dung ấy ông Obama tự nghĩ ra, hay có ai chuẩn bị sẵn. Có 3 tờ báo viết rằng "ai đã chắp bút cho ông Obama?".

Xin nói ngay, viết thế là sai, phải viết là "chấp bút". Đây là một từ có thành phần Hán Việt nhưng đã được Việt hóa, dùng như từ thuần Việt. Chấp, theo nghĩa Hán Việt, là: cầm, giữ, nắm lấy, thực hành, nhận. Chấp chính là ai hoặc một tổ chức, lực lượng nào nó nắm giữ chính quyền; chấp đơn là nhận lấy cái đơn của người khác; chấp hành là chịu trách nhiệm thi hành những chương trình, kế hoạch đã định, đã được đặt ra, thông qua…

Thứ Tư, 31 tháng 3, 2021

Miễn nhiệm

Hôm 30.3, mặc dù quốc hội, gồm các đại biểu quốc hội, đứng đầu là bà chủ tịch quốc hội (tên Ngân), vẫn đang trong nhiệm kỳ theo đúng luật định, chưa làm hết thời gian được phân công, thì cấp trên đã chỉ đạo bỏ phiếu miễn nhiệm chủ tịch. Tất cả vận hành như một cái máy vô tri vô giác do đảng điều khiển, không phân biệt được đúng sai.

Việc truất chức và đình chỉ công việc của bà Ngân được cả hệ thống chính trị, các ông to bà nhớn, quốc hội và báo chí gọi là “miễn nhiệm”. Ai chưa tin điều này, cứ tua lại tivi, đọc hết các báo quốc doanh thì rõ ngay.

Miễn là từ có gốc Hán Việt. Theo cụ Đào Duy Anh, trong Từ điển Hán Việt cụ giải nghĩa rất rõ: Miễn nghĩa là: Cởi đi, truất bỏ, tha cho khỏi. Miễn chức là truất chức, bãi chức. Miễn nhiệm là truất trách nhiệm, bãi cái công việc, nhiệm vụ đang làm, không cho làm nữa.

Trong tiếng Việt, miễn cũng để chỉ sự cấm khi không hài lòng ai đó, chẳng hạn: Không phận sự miễn vào; miễn hỏi. Đối tượng bị miễn thường là người có vấn đề hoặc có thể gây hại.

Ngân sách

Vẫn biết ở xứ ta lúc này đảng cầm quyền, đảng lãnh đạo mọi thứ mọi mặt, đảng tự nhận không có ai thay thế được đảng, "đảng là cuộc sống của tôi", v.v..

Nếu đảng làm tốt, đưa được đất nước và dân tộc đi lên, con người được sung sướng hạnh phúc, tôi cũng như nhiều người chấp nhận sự lãnh đạo ấy, chả tội gì mà phản đối.

Chỉ yêu cầu, trong một xã hội văn minh, minh bạch, Bộ Tài chính cũng như đảng, quốc hội hãy công khai số tiền từ ngân sách mà đảng tiêu xài hằng năm, để người dân đóng thuế biết rằng đồng tiền mình nộp thuế được sử dụng như thế nào.

Có những thứ không thể công khai, ví dụ ngân sách quốc phòng, nhưng ngân sách dùng vào việc "lãnh đạo", ra nghị quyết, viết văn bia thì cần phải rõ ràng. Từ xưa tới nay, khoản tiền chi vào hoạt động của tổ chức chính trị này chưa hề được minh bạch, chưa bao giờ.

Thứ Hai, 29 tháng 3, 2021

Cha bố tiên nhân thằng thống tướng

Chủ nhật là ngày cuối tuần, đáng nhẽ phải nghỉ ngơi, vui vẻ, xa lánh thế sự, vậy mà cũng không kìm được cáu giận.

Hôm qua 27.3, tay thống tướng Miến Điện Min Aung Hlaing (thống thống cái mả bà nhà nó chứ) đứng ra cam kết quân đội sẽ bảo vệ người dân, đấu tranh vì dân chủ và khẳng định sẽ tổ chức bầu cử công khai minh bạch. Mồm nó nói chưa dứt lời, tay nó vẫy ra lệnh cho binh lính bắn chết 91 người biểu tình ôn hòa (nhiều báo cho biết hơn trăm người chết), có cả đàn bà, trẻ con bé tí, sư sãi, bác sĩ, nữ sinh...

Đèo mẹ nó, thằng này không biết con cái nhà ai, anh em với đứa nào mà nói một đằng làm một nẻo, khát máu, sát nhân không gớm tay như vậy.

Nó ở Myanmar mà cứ như đang luẩn quẩn đâu đây, cha tiên sư bố nhà mày chứ. Mày mà rơi vào tay bà, bà không ăn thịt mày thì cũng kẹp đứt đôi cổ mày đầu mày thân mày, không để mày sống mà ăn nói bố lếu bố láo, say máu giết người.

Thằng này, chỉ có duy nhất cách đánh bỏ mẹ nó đi, chứ đừng rỗi hơi khuyên phải biết kiềm chế, tránh dùng bạo lực, ngồi lại với nhau... như cái cô gì đó "phát ngôn". Hay là tại "Việt - Ma hai nước chúng ta/Vừa là đồng chí, vừa là anh em" nên không vạch áo cho người xem lưng được. Hay là chơi với ma phải mặc áo giấy.

Nếu tra lý lịch sẽ thấy nước Myanmar của thằng thống tướng tởm này vốn có tên Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Liên bang Miến Điện. Ọe ọe... Hèn gì.

Nguyễn Thông

Thứ Bảy, 27 tháng 3, 2021

Xin thưa, “chữ” chứ không phải “từ”

Lâu nay thế sự nhiễu nhương, mải ngó ngàng ngắm nghía nên nhà cháu quên phứt chuyện nghề. Thôi thì “thế sự du du nại lão hà” (việc đời lớp lớp trôi, ta già rồi, làm sao đây).
 
Chuyện chữ nghĩa tiếng Việt, có nói có bàn cả tỉ năm cũng chửa xong, nhưng chẳng nhẽ cứ kệ những cái sai tràn lan khiến cho quốc ngữ ngày càng thê thảm.

Chả là tôi vừa đọc trên một tờ báo, thấy thông tin về cuộc thi viết, trong đó yêu cầu người tham gia viết bài chỉ dưới 1.500 từ. Mà không chỉ báo chí, rất nhiều lần đề thi môn văn, từ cấp trường tới cấp sở, cấp bộ, luôn lưu ý thí sinh hạn chế làm câu a câu b gì đó trong phạm vi vài trăm từ. Mới nghe qua, đọc lướt qua thấy chả có vấn đề gì, nhưng ngó kỹ thì sai thật là sai.

Trong ngôn ngữ, chẳng riêng gì tiếng Việt, “từ” chính là đơn vị ngôn ngữ đã hoàn chỉnh nhỏ nhất (lưu ý là “đã hoàn chỉnh” chứ không phải đơn vị ngôn ngữ bình thường, bởi nếu nhỏ nhất phải là âm, ví dụ a, b, c; sau đó là vần, ví dụ an, ac, ut). Từ được dùng để diễn tả một nội dung, để đặt câu. Có các từ loại khác nhau để chỉ những đối tượng khác nhau, ví dụ danh từ, đại từ, số từ, trạng từ, liên từ. Một từ có khi chỉ một âm tiết (thể hiện bằng chữ hoặc tiếng) nhưng cũng có khi hai hoặc ba âm tiết. Những từ một âm tiết được gọi là từ đơn, nhiều âm tiết thường là từ ghép. Quốc hội là từ có hai âm tiết, hợp tác xã là từ có ba âm tiết, v.v..

Thứ Năm, 25 tháng 3, 2021

Lời cuối về bác Thiệp

Bác Nguyễn Huy Thiệp rời cõi trần thế xong rồi, cầu cho bác ấy thanh thản yên lành nơi hộ khẩu vĩnh hằng. Chả hay ho gì cái cõi tạm này, mà bác Thiệp là người từng trải đủ kiếp nạn. "Mùi tục lụy lưỡi tê tân khổ/Đường thế đồ gót rỗ kỳ khu" (Nguyễn Gia Thiều).

Định không viết gì liên quan tới bác Thiệp nữa, để bác yên, nhưng nghe dư luận khen rát quá bài điếu văn của chủ tịch Thiều, vậy xin thêm một đôi lời.

Phải công nhận, chủ tịch Thiều viết cái điếu văn đó hay, đúng như dư luận khen ngợi. Viết như rút ruột, như đã cảm nhận rằng đây là cơ hội nghìn vàng để nói ra điều này điều khác, nếu không tận dụng sẽ khó có dịp, thậm chí không bao giờ nữa. Ông Thiều đã nói ra được những điều mà nhiều người muốn nói, vì vậy hay và nhận được sự đồng cảm.

Tôi là kẻ ngoại đạo văn chương, nhưng mê văn ông Thiệp, cực kỳ kính trọng ông, và cũng thực lòng khen bài điếu văn của ông Thiều. Với người chết, nghĩa tử là nghĩa tận, cái quan định luận, ông Thiều đã làm được điều tử tế, đúng mực, chứ không xu thời, phũ phàng vô lương như cái điếu văn của "ai đó" hồi tang lễ tướng Trần Độ.

Thứ Tư, 24 tháng 3, 2021

Ngược đời

Quốc hội, theo đúng nghĩa của từ này, là cơ quan dân cử, một tổ chức (hội) có quyền lực cao nhất của một nước (quốc), gồm các đại biểu ưu tú do dân cử ra. Nói nôm na, quốc hội do dân bầu, còn ở đâu đó nó có phải do dân bầu hay không, có quyền lực cao nhất không hay chỉ là bù nhìn, thì lại là chuyện khác.

Theo lẽ công minh, chính quốc hội với các vị dân biểu, dân cử sẽ họp và tiếp tục bầu ra những người lãnh đạo cao nhất của đất nước, cụ thể ở xứ ta là chủ tịch nước, thủ tướng và chủ tịch quốc hội; sẽ biểu quyết thông qua nhân sự phụ trách bộ máy hành pháp, tư pháp, tất cả người và bộ máy đó đều hoạt động trong nhiệm kỳ của quốc hội. Khóa nào có nhiệm vụ và trách nhiệm của khóa đó, không du di, chuyển đổi, không lôi thôi lằng nhằng, không khóa này lấn sang khóa kia theo kiểu chợ chiều, chợ vỡ, linh tinh.

Tại sao vậy? Tại vì chính các đại biểu quốc hội trong nhiệm kỳ 5 năm sẽ bằng lá phiếu, bằng sự biểu quyết, bằng sự gửi gắm niềm tin của dân, đại diện cho dân sẽ bầu chọn ra chủ tịch nước, thủ tướng và chủ tịch quốc hội. Nếu những vị đầu lĩnh được chọn ấy có sự làm ăn không ra gì, không chính ngôi, ngồi nhầm ghế, thậm chí vô tích sự, gây nhiều điều tiếng… thì chính đại biểu quốc hội trong nhiệm kỳ chứ không phải ai khác phải chịu trách nhiệm, không thể đổ lỗi cho ai, không trách ai được.

Thứ Ba, 23 tháng 3, 2021

Thiên lôi và đồ lót

Những hành vi tàn bạo độc ác của kẻ bạo quyền và những bi kịch đẫm máu của dân chúng Miến Điện (Myanmar) đang gây những phản ứng trái chiều. Bọn đương quyền cai trị thế giới, khu vực và quốc gia, nói toẹt ra là Liên Hợp Quốc, ASEAN, nhiều nước, thì ngậm tăm, bàng quan, dửng dưng vô nhân đạo, vụ lợi, hèn nhát, hoặc mồm đất sét giả dối leo lẻo khuyên các bên kiềm chế, không dùng vũ lực, ngồi lại với nhau (trong khi máu cứ đổ, người cứ chết). Những người tử tế, đàng hoàng thì đau đớn, thương xót, phẫn nộ từng giờ từng phút trước những đau thương tột cùng của dân lành, của một dân tộc.

Theo dõi tình hình Myanmar, không ít người tỏ lời khen ngợi dân nước này đấu tranh kiên nhẫn, ôn hòa, sáng tạo. Chả hạn nhiều người khen phụ nữ Myanmar biết cách đem đồ lót ra đường, chăng đồ lót thành hàng rào, thành biên giới, vạch "bất khả xâm phạm" để ngăn cảnh sát, quân đội, ngăn lũ hung tợn sát nhân. Chả là ở Myanmar có tập tục kiêng không đi qua, đi dưới đồ lót phụ nữ. Ít nhiều cách làm nói trên đã ngăn được bước chân của bọn giết người.

Thứ Hai, 22 tháng 3, 2021

Bên trọng bên khinh

Trọng nghĩa là nặng, khinh là nhẹ. Coi một bên nặng, một bên nhẹ, nặng bên này, nhẹ bên kia, dù cả hai như nhau, thì gọi là "nhất bên trọng, nhất bên khinh". Chữ trọng có nghĩa đó chứ không phải là coi trọng, dù ý sâu xa cũng có phần coi trọng.

Nói gì thì nói, bác nhà văn Nguyễn Huy Thiệp rất xứng đáng với sự ca ngợi và tiếc thương của những người đã đọc văn ông và chứng kiến cuộc sống tử tế của ông.

Làm văn chương thành danh, phải như Nguyễn Huy Thiệp.

Nhưng đừng quên rằng, tạo được danh tiếng chẳng kém gì bác Thiệp là nữ nhà văn Dương Thu Hương. Chỉ có điều, nếu mai ngày bà Hương khuất núi, báo chí xứ này sẽ im hơi lặng tiếng. Tuy nhiên, độ vĩ đại của ai đó không nhất thiết phải dựa vào báo chí, nhất là báo chí mậu dịch.

Sau này, khi trời đất đổi thay, những con người như Nguyễn Huy Thiệp, Dương Thu Hương, Nguyên Ngọc, Bùi Ngọc Tấn... sẽ được đặt vào vị trí xứng đáng đúng tầm cỡ của họ.

Nguyễn Thông

Chủ Nhật, 21 tháng 3, 2021

Giải thưởng

Nhân chuyện Bộ Văn thể du đang lấy ý kiến công chúng về việc xét tặng giải thưởng Hồ Chí Minh và giải thưởng nhà nước đợt sắp tới, chợt lăn tăn nghĩ ngợi.

Ai chả biết, đây là thứ giải thưởng của chế độ, của nhà cầm quyền, chứ không phải của quốc gia. Mọi triều đình hết hưng rồi phế, không có gì là muôn năm mãi mãi. Giải thưởng cũng vậy, khi nó đã sinh ra từ đường lối chính trị, từ học thuyết cai trị thì nó có tuổi thọ cùng bà đỡ của nó. Thứ giải thưởng ấy, chế độ còn thì nó còn, chế độ tiêu vong nó cũng tự mất.

Bây giờ ở nước Nga hoặc các nước thuộc Liên Xô trước kia, chẳng ai nhắc tới giải thưởng Lenin, giải thưởng Stalin, thậm chí còn phải giấu đi bởi nhỡ trưng ra lại rước vạ “không phải đầu cũng phải tai”. Ông bạn Trần Quốc Quân của tôi, một tay lang bạt kỳ hồ, từng du học sinh, rồi nghiên cứu sinh, vào năm Liên Xô tan rã thì bị “mất phương hướng” đã ở lại quê hương cách mạng tháng 10, sau đó theo dòng tha hương lưu lạc sang Ba Lan, trụ được ở xứ “mùa tuyết tan” đến nay, kể lại chuyện hậu xô viết thực cay đắng. Chả là sau khi liên bang xô viết tan như bong bóng xà phòng, thì tất cả đảo lộn, nhất là đời sống tinh thần. Y (Quân) có máu kinh doanh, lại từ Ba Lan sang Nga, mua được cả mớ huân huy chương, danh hiệu, giải thưởng, những mề đay một thời quý giá tột đỉnh, vô giá, giờ chỉ còn giá trị ngang mấy chục ổ bánh mì. Có cả danh hiệu anh hùng Liên Xô, huân chương Lenin, bày trong đống láo nháo lạc xoong đồng nát trên vỉa hè. Chủ nhân biết chúng đã hết thời, cho tham gia kinh tế thị trường, chí ít cũng đổi về vài ký thịt, mấy lít sữa để mà sống. Không thể ngồi đó gặm huân chương, gặm giải thưởng, nhấm nháp quá khứ xô viết mà qua cơn bể dâu được. Lenin, Stalin còn chả tự cứu được mình, huống hồ mấy thứ danh nhất thời mang tên họ.

Án điểm

Cụ tổng chủ và ban chỉ đạo phòng chống tham nhũng trung ương lâu lâu lại họp nhắc lôi vài vụ án điểm dậm chân tại chỗ ra để hâm cho nóng, cho dân đỡ sốt ruột. Cả đời tôi sống trong cái chăn của các vị, còn lạ gì trò này.

Những án ấy, trong nội bộ với nhau, ta đánh ta, thôi thì các vị ngâm hay hâm, chả mấy ai thấy, chừng nào rảnh thì làm cũng OK.

Nhưng, cụ và các ông các bà hãy mở to mắt và làm ngay cái án "điểm của điểm" này, chứ dân thì ngứa mắt bực tức lắm rồi: Túm ngay tất cả những đứa nhớn đứa bé dính dáng tới con rắn xi moong đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông vào tù, rồi lôi ngay ra vành móng ngựa cho dân coi mặt.

Ai đời, một vết hắc lào nhục nhã như thế trên khuôn mặt thủ đô thanh lịch, cũng là vết lở loét trên cơ thể đất nước, kéo dài hơn chục năm bốc mùi tanh tưởi mà cứ để được, cứ bao che cho nhau.

Tính đến hôm nay, cái hạn định lần thứ n mà các vị đặt ra còn 10 ngày nữa, để rồi dân chống mắt xem các vị có dám ngồi lên con rắn đó đi làm mẫu (giống như từng biểu diễn đi xe buýt) cho bà con thưởng lãm không.

Nếu không, thì sập cả đường lẫn bộ máy người xuống hết đi, dân đỡ phải dụi mắt.

Nguyễn Thông

Thứ Năm, 18 tháng 3, 2021

Đường sắt cho ĐBSCL

Thời Pháp cai trị, người Pháp đã có công mở đường sắt xuyên Việt. Dù người cộng sản bảo rằng nó (Pháp) chả tốt đẹp gì, chỉ cốt để vận chuyển tài nguyên khai thác thuộc địa và vũ khí đàn áp phong trào cách mạng) nhưng rõ ràng lợi ích xã hội dân sinh cực kỳ to lớn. Đường sắt ấy đã kéo dài đến Đà Lạt (cao nguyên), vào tận Mỹ Tho (Nam Bộ) và còn có thể dài hơn nữa nếu...

Sau năm 1955, bởi lý do chiến tranh và sự cạnh tranh của xe đò, chính quyền Sài Gòn đã dẹp, ngưng sử dụng 2 tuyến đường sắt đó, thật đáng tiếc. Tuy nhiên, họ vẫn có ý thức để lại đường ray chứ không bóc đi. Năm 1977, tôi vẫn đi dọc đường ray chạy từ ga Sài Gòn tới ngang chợ An Đông quận 5 (chỗ tôi ở), thầm nghĩ nếu chính quyền mới mà tái sử dụng tuyến hỏa xa này thì thật tuyệt vời.

Cả một vùng Nam Bộ mênh mông trù phú, đòn bẩy kinh tế như thế mà không mở đường sắt nối đến để phục vụ giao thương, đi lại, thuận tiện cho đời sống hằng ngày, quả thật tôi không hiểu nổi chính quyền này suốt mấy chục năm họ làm cái gì. Bạn cứ tưởng tượng nếu có tuyến đường sắt nối đến thủ phủ ĐBSCL là Cần Thơ (đi qua TP.Tân An - Long An, TP.Mỹ Tho - Tiền Giang, TP.Vĩnh Long - tỉnh Vĩnh Long), từ đó dùng ô tô, tàu thủy, ghe xuồng đi tiếp tới những tỉnh khác thì giá cả chi phí vận chuyển, đi lại sẽ rẻ biết bao nhiêu, thuận tiện biết bao nhiêu, nhanh hơn hẳn ô tô, tiết kiệm rất nhiều thời gian, dân sẽ vui sướng như thế nào.

Thứ Tư, 17 tháng 3, 2021

Dân

Những người chen chúc nhau đi chùa Hương, chùa Tam Chúc và các kiểu chùa trong lúc dịch bệnh nguy hiểm cũng chính là những người sẽ đi bầu cử quốc hội nay mai.

Cứ nhắm mắt mà đi mà làm, theo sự u mê thôi, chứ không cần phải suy nghĩ gì cả.

Chẳng hạn họ không cần biết những ngôi vị lãnh đạo đất nước, nhân dân (trong đó có chính họ) như chủ tịch nước, thủ tướng, chủ tịch quốc hội phải do quốc hội bầu ra. Quốc hội chưa bầu nhưng bây giờ các vị tai to mặt lớn ấy đã được đóng đinh bắt vít vào ghế, ông nào làm gì chức gì đều đã xong, trong khi chưa có quốc hội mới, lá phiếu đi bầu cử cho dân vẫn còn chưa in. Dân phần đông cứ nhắm mắt bịt tai không cần biết cái gọi là dân chủ ở xứ này chỉ là vậy.

Nhà cai trị cũng chỉ cần loại dân chúng như thế. Sản phẩm của sự ngu dân, mê muội, lừa bịp và súng đạn. Và ít nhiều đám cai trị đã thành công.

Nguyễn Thông

Thứ Ba, 16 tháng 3, 2021

... vừa run

Báo chí, muốn có thêm người đọc cần sự công phu về nhiều mặt, phải nói hẳn là rất khó, nhưng để bị mất người đọc, chịu sự tẩy chay thì cực dễ.

Chẳng hạn, ngày 14.3 là tròn 33 năm ngày quân xâm lược Tàu cộng (tục gọi là Trung Quốc) ngang nhiên chiếm phi pháp các đảo trong quần đảo Trường Sa của nước ta, giết chết dã man 64 binh lính hải quân Việt Nam trên đảo Gạc Ma. Những tờ báo, tivi, đài phát thanh mậu dịch im hơi lặng tiếng không dám ho he hó hé đã đi một nhẽ, dân chả quan tâm bởi chúng đã chết trong lòng dân từ lâu rồi, nhưng ngay cả những tờ báo (in và điện tử) rụt rè, ngó trước ngó sau, nửa nạc nửa mỡ, thì dù có viết 10 vạn chữ mà không một lần dám nhắc, chỉ đích danh "quân xâm lược Trung Quốc" cũng chả ai thèm đọc, thậm chí còn khinh. Và tất nhiên là nó bị tẩy chay, sẽ mất điểm trong lòng người đọc.

Tôi có kinh nghiệm, cứ lướt nhanh qua, không thấy chữ "Trung Quốc" nào trong bài là chuyển ngay, ngắt cái phụp. Không ai rỗi hơi quan tâm tới thứ đồ hèn.
 
Hèn cũng phải có mức độ, đừng có hèn quá thể như thế. Nói ra thì hơi thô, nhưng như các cụ xưa bảo, hay ho gì cái kiểu "vừa đéo vừa run". Thà không viết gì có khi lại còn được thông cảm hơn.

Nguyễn Thông

Thứ Hai, 15 tháng 3, 2021

Có một chữ G

Ông thủ tướng Phúc hay nói chữ, thôi thì cũng được đi, nhất là đang có trào lưu sính chữ trong giới cầm quyền. Nói theo cách của bọn trẻ bây giờ là "đu trend".

Hôm 13.3 ổng về miền Tây Nam Bộ, khu vực ĐBSCL, khuyên nơi đây phải chú trọng đổ tiền (lâu nay bà con ta cứ quen nói "đầu tư" mà ít ai hiểu đầu tư nghĩ là gì. Đầu là bỏ vào, ném vào, tư là tiền bạc, của cải vật chất; đầu tư là đổ tiền vào việc gì đó) vào 8G của vùng này.

Cũng là cách chơi chữ, nhưng ông Phúc đã không thấu đáo. Ông nói tới những G giao thông, giáo dục... cứ cho là phù hợp đi (chứ thực ra nơi đâu mà chẳng cần mấy G ấy), nhưng G giang (sông rạch) thì quá gượng ép, còn G già (dân số già) thì quá vớ vẩn. Không biết cái đứa thư ký, trợ lý đầu đất nào lại mách cho ổng thứ tào lao như thế. Nếu tự ổng nghĩ ra thì cần phải coi lại cái đầu.

Nhưng có một G mà ông Phúc đã không nhắc tới, đã sai lầm nghiêm trọng, bởi nó là giá trị quyết định của ĐBSCL. Tôi nói một cách nghiêm túc chứ không phải như lão bạn tôi đùa rằng thiếu 1 G là gái. Mấy chục năm nay, ĐBSCL bị bỏ rơi, một vùng đất giàu có trù phú trở nên hoang tàn, dân chúng tha hương, những cô gái nông dân tỏa đi khắp nước, ra cả nước ngoài để "mưu sinh". Đành là thực tế có G ấy, tuy nhiên chưa phải lúc bàn tới, mà thứ G cần nhắc ngay, bổ khuyết ngay, là Gạo.

Chủ Nhật, 14 tháng 3, 2021

Dư luận viên

Con người ta chả ai giống ai, kể từ cái tóc cái tai tới suy nghĩ tình cảm. Ông bà nào tuyên truyền rằng phải đoàn kết gắn bó, đồng tâm nhất trí, kết thành khối thống nhất, v.v.. là xạo tít mù, nói chuyện trên giời.
Trong nhà với nhau, chỉ vợ với chồng, mẹ với con, anh với em..., chỉ mấy mống chung một gốc mà còn cãi nhau như mổ bò.
 
Các cụ xưa bảo "kiến giả nhất phận", phận ai người ấy lo, nên mỗi người một nghề, một lựa chọn, một cách sống, một kiểu mưu sinh. Chả hạn, tôi chọn cách sống thẳng, cứ có gì trái tai gai mắt là nói toẹt ra, chẳng sợ bố con thằng nào ở làng Vũ Đại, nhưng cũng có người chọn cách chuyên rình mắng tôi, chỉ đợi tôi hở ra điều gì trái với họ là xúm vào mắng mỏ. Nặng thì rủa xả, vô học, nhẹ thì lý luận vòng vo nhằm giác ngộ kẻ cứng đầu.

Người như thế, tôi kệ. Mình có việc của mình, họ có việc của họ, chỉ họa hoằn lắm mới biên vài chữ trao đổi.

Hôm rồi, có một dư luận viên vào nhà FB tôi.

Thứ Bảy, 13 tháng 3, 2021

Thành ngữ mới: Đời đời bền vững

Không phải tự dưng tôi nhắc lại thành ngữ này. Nó là thứ sản phẩm lịch sử, con đẻ của những người cộng sản, không chỉ ở xứ ta. Khi đã tự tin cho rằng mình là đỉnh cao thì mọi điều do mình thực hiện đều trường tồn, mãi mãi. Đó là thứ tư duy đặc sệt duy tâm trong bộ óc duy vật ấu trĩ của kẻ vô thần.

Hôm trước, tình cờ tôi nghe lại được cụm từ “đời đời bền vững” từ mồm một vị sừng sỏ. Chả là mở tivi rà kênh, thấy kênh Nhân Dân đang có ông hùng hồn dạy bảo. Ngó kỹ thấy đề PGS-TS (phó giáo sư-tiến sĩ), nhà báo Đức Dũng. Ai chứ vị này thì lên tivi thường xuyên, chuyên gia “Nhận diện sự thật”. Bạn xem đài nào ngây thơ khờ khạo, nếu nghe ổng nói sẽ tin sái cổ nhà truyền đạo cộng sản này. Phó giáo sư chứ đùa. Đâu phải dạng đồng chí Quang lùn.
 
Tôi nghe từ mồm chuyên gia nhận diện sự thật những lời có cánh về thắng lợi của chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản trên toàn thế giới, về sự nghiệp cách mạng vĩ đại và vẻ vang của giai cấp vô sản sẽ hoàn toàn thành công và đời đời bền vững. Ổng nói rất say sưa, thể hiện niềm tin rất chân thành (hoặc giả vờ chân thành một cách khéo léo). Công nhận mấy anh bắc quá nhiều lý luận, lý sự. Chỉ có điều, họ “nhận diện sự thật” nhưng chẳng tòi ra tí sự thật nào, hoặc chỉ một nửa sự thật. Họ thừa hiểu, dại gì vạch áo cho người xem lưng.

Thứ Hai, 8 tháng 3, 2021

Ngày của hình thức

Nếu chị em có mắng, tôi đành chịu và xin lỗi bởi đã hàm hồ.

Hôm nay là ngày 8 tháng 3. Đã từ lâu ở xứ này, nhà cai trị cũng như bộ máy của nó luôn tuyên truyền đó là ngày lễ, lễ của phụ nữ quốc tế, của toàn thế giới. Thời còn tồn tại phe xã hội chủ nghĩa - phe cộng sản, người sống ở những nước trong phe mặc nhiên coi phe mình là thế giới, phe mình có thứ gì thì cả thế giới phải có thứ đó. Sau này, khi cộng sản bị đẩy lùi, bị cô lập, phe phái tan rã thoi thóp, người dân chợt hiểu rằng té ra không phải vậy.

Cộng sản là chúa hình thức, giỏi vẽ vời. Không thể chế nào lắm lễ lạt, ngày kỷ niệm như chế độ xã hội chủ nghĩa. Đủ các kiểu, để cuốn dân chúng vào những cơn say giả tạo mà quên đi thực tại. Tôi còn nghe nói bên Triều Tiên, chính quyền bắt buộc dân chúng phải tham gia những buổi lễ, ai trốn sẽ bị phạt, giống kiểu “tinh thần thể dục” xứ An Nam ta thuở đầu thế kỷ 20. Rồi họ còn buộc dân chúng ngoài giờ lao động phải sinh hoạt ca hát nhảy múa, vừa để tô vẽ bộ mặt xã hội có vẻ đẹp đẽ, vừa không cho dân thì giờ rảnh rỗi mà nghĩ ngợi, điều có thể dẫn đến sự chống đối.

Thứ Bảy, 6 tháng 3, 2021

Thành ngữ mới “Mặt nghệt như mất sổ gạo” (kỳ 4)

Có người thắc mắc “sao lại nghệt?”, “nghệt nghĩa là gì?”… Vâng, từ ấy đã lâu lắm chẳng mấy ai dùng, thậm chí nó bị đì đến nỗi ngay trong một số từ điển tiếng Việt bản in giấy hoặc bản điện tử cũng không có mục từ. Nhà tôi có mấy cuốn từ điển tiếng Việt, tra cuốn rất uy tín của Viện Ngôn ngữ học, do GS Hoàng Phê (một đại thụ về ngôn ngữ) chủ biên, cũng không có. Cuốn “Việt Nam tân tự điển” của Thanh Nghị do nhà sách Khai Trí tái bản năm 1967 cũng không có “nghệt”. Trong Từ điển Hán Việt, phần tra nôm thì có nghệt, trong “Tratu” của từ điển điện tử, phần từ thuần Việt cũng có nghệt. Nói tóm lại, đó là thiếu sót của Viện Ngôn ngữ, nơi tụ hội tinh dững cây đa cây đề, giáo sư tiến sĩ chuyên về tiếng mẹ đẻ. Tôi dám nói “thiếu sót” bởi từ khi còn bé tí, chưa đi học, chưa biết chữ, tôi đã nghe những người xung quanh dùng từ “nghệt” này.
 
Lại nhớ, năm ấy khoảng 1964 chi đó, máy bay Mỹ chưa ném bom ra miền Bắc, có đoàn chèo về làng tôi tuyển diễn viên. Làng Trà quê tôi không phải đất chèo, nhưng có tiềm năng thế mạnh là nhiều con gái đẹp. “Cổ Trai đế vương, Trà Phương công chúa”, các cụ đã lưu truyền khẳng định vậy rồi. Mà công nhận các cụ nói chả sai tẹo nào. Cả làng tới 99% gia đình nông dân, phần lớn nghèo, làm ruộng vất vả, ăn uống kham khổ, đời sống thiếu thốn, nhưng đàn bà con gái rất đẹp. Các chú bộ đội rất thích được về đóng quân ở làng Trà, từ hồi bộ đội công binh đào hầm xuyên núi Trà theo gợi ý của chuyên gia Trung Quốc (giờ phải lấp bởi không dùng vào việc gì), rồi các tiểu đoàn 81, 82 tên lửa, rồi lữ đoàn đặc công nước 126, các chú mỗi lần về quơ mất bao nhiêu là gái làng, toàn cô xinh.

Thứ Năm, 4 tháng 3, 2021

Myanmar

Đất nước này, trước kia xứ ta quen gọi là Miến Điện, đang trải qua cơn bão.

Bất luận việc đánh giá bà San Suu Kyi là người thế nào (thay đổi theo thời thế, mỗi lúc mỗi khác) nhưng người dân Miến Điện đang đổ máu bảo vệ nền dân chủ non trẻ của mình, chứ không phải vì cá nhân San Suu Kyi.

Bi kịch nhất của người dân Miến Điện là họ còng lưng làm lụng để có tiền nộp thuế nuôi đám quân đội và cảnh sát, nhưng khi họ đứng lên bảo vệ nền dân chủ (cần như khí trời) thì bị chính những kẻ mà họ còng lưng nuôi nổ súng vào mình.

Miến Điện (cứ cho là) không có dân oan, không có thế lực thù địch, chỉ có người dân đòi quyền sống bị đàn áp man rợ.

Miến Điện là thành viên của ASEAN gồm 10 nước, hầu hết lấy lý do chuyện nội bộ, không can thiệp vào công việc của nhau, chỉ mạnh mồm kêu gọi "hai bên hết sức kiềm chế" ngồi lại cùng thương lượng, trong khi máu dân vẫn đổ hằng ngày. Máu dân lành là thứ rẻ nhất đối với bọn cầm quyền vô nhân. Cái thứ tổ chức lỏng lẻo, rời rạc, bằng mặt nhưng không bằng lòng, lợi dụng nhau này đã bỏ mặc "bạn" Myanmar lúc khó khăn, tuy mồm và khẩu hiệu lúc nào cũng ra rả về sự đoàn kết gắn bó tương trợ.

Myanmar bi kịch và cô độc. Myanmar đang cần dân chủ. Tuy nhiên không có thứ gì từ trên trời rơi xuống cả.

(Ghi chú: Đọc và tự hiểu, không liên hệ mở rộng gì thêm)

Nguyễn Thông

Thứ Tư, 3 tháng 3, 2021

Anh Mạnh tử tế

Hôm 28.2 ở Hà Nội xảy ra chuyện "có một không hai": Cháu bé gái 3 tuổi leo qua lan can ban công căn hộ tít trên tầng 13 rơi xuống. Nghe tiếng kêu cứu, một anh lái xe đang ngồi gần đó phản ứng tức thì, trèo lên được mái tôn, góp phần quan trọng cứu được cháu khi cháu rơi xuống. Anh tên là Nguyễn Ngọc Mạnh, 31 tuổi. Đúng là chuyện hiếm có.

Tôi có đứa cháu, khi vợ chồng nó mua căn hộ chung cư tuốt trên tầng cao, tôi tới chơi và bảo chúng bay nhớ nâng cái hàng rào (lan can) ban công lên, nhà có hai đứa trẻ hiếu động, không thể coi thường được. Nhà đẹp thì đẹp thật nhưng hàng rào kia làm giảm giá trị căn hộ.

Chả nên trách người lớn sao trông trẻ mà lại để nó trèo lên chui ra ngoài rơi xuống, bởi không phải lúc nào cũng rảnh để mắt tới nó, mà trách ở chỗ sao không nhìn thấy những tai họa có thể xảy ra để ngăn chặn trước.

Và đáng trách nhất là các nhà đầu tư xây dựng. Lan can thấp tới mức trẻ 3 tuổi có thể trèo lên tuột ra ngoài thì quả thật không hiểu nổi. Cao tới ngang cổ người lớn còn chửa ăn ai, huống hồ thấp tẹt thế. Các kỹ sư thiết kế và chủ đầu tư tinh những người giỏi, nhưng họ hơi thiếu sự lo lắng cho con người.

Thứ Sáu, 26 tháng 2, 2021

Chuyện cúng rằm

Cho tới bây giờ, xứ ta vẫn xài lịch Tàu, âm lịch, mặc dù lịch Tây phổ biến hơn, được áp dụng hằng ngày.

Âm lịch do người Trung Quốc căn cứ vào hoàn cảnh, điều kiện về thời tiết, khí hậu, đất đai, phong tục của họ để chế ra, nhưng khi nhà cai trị Tàu kéo xuống phương nam thì đem theo mọi thứ của họ, trong đó có lịch, bắt bản địa phải tuân phục. Điều khá may mắn là vùng miền bắc nước Việt có khí hậu gần giống bên Tàu, đủ cả 4 mùa xuân hạ thu đông nên dùng âm lịch cũng không bị chỏi lắm.
Điều dễ thấy nhất khi dùng âm lịch là người ta rất coi trọng ngày giữa tháng, còn gọi ngày rằm. Theo quan niệm phương đông, mặt trời đồng nghĩa với ban ngày, là dương, còn mặt trăng ban đêm, là âm. Người tây dùng lịch tính theo chu kỳ mặt trời, dương, nên chả chú ý tới rằm riếc gì, ngày nào cũng như ngày nào, nếu có hơi kiêng một tí thì họ chỉ quan tâm ngày 13 trong mọi tháng, liên quan tới Chúa chứ cũng không dính gì tới mặt trời, khí hậu. Ngày duy nhất trong suốt 12 tháng mà họ quan tâm là ngày 1 của tháng đầu năm, đó là tết năm mới, cũng chỉ nghỉ vui chơi ngày ấy rồi sau đó đi làm. Những ngày như lễ Phục sinh, lễ Giáng sinh - Noel… chỉ liên quan tới người theo đạo Thiên chúa Jesus chứ không phải tất cả dân mắt xanh mũi lõ. Còn những lễ tình nhân, ha lô uyn… chỉ lẻ tẻ, không đáng kể. Ngẫm cứ đơn giản, gọn nhẹ thế mà lại sướng.

Thứ Tư, 24 tháng 2, 2021

Tự nguyện hoàn thành nhiệm vụ (kỳ 5, cuối)

Những biên chép cuối của loạt bài này, tôi dành cho báo Tin Sáng. Xin nhớ là Tin Sáng chứ không phải Tia Sáng – phụ bản của báo “Khoa học và Phát triển” thuộc Bộ Khoa học – Công nghệ bây giờ. Nói đến tờ Tin Sáng, lớp trẻ hiện nay gần như hoàn toàn không biết, không có ý niệm gì về nó, nhưng với thế hệ đã trưởng thành trước thập niên 80 sống ở miền Nam, nhất là Sài Gòn - mảnh đất màu mỡ nhất cho báo chí cả xưa lẫn nay, thì ký ức về nó khó phai nhòa. Tin Sáng giờ chỉ còn trong hoài niệm bởi nó đã bị bức tử cách nay 40 năm, năm 1981, sau khi nhà cai trị buộc nó tự tuyên bố đã “hoàn thành nhiệm vụ”.
Phải nói thế này, trong một xã hội dân chủ và văn minh, không thể thiếu báo chí, các cơ quan ngôn luận. Báo chí thậm chí còn được ngầm xem như quyền lực thứ 4, sau lập pháp, hành pháp, tư pháp. Nhờ có báo chí, bộ mặt xã hội mới được phơi bày, những ẩn khuất che giấu mới được phát lộ, quyền của con người mới được bảo vệ. Ấy là đang nói tới thứ báo chí tự do, chứ báo chí mậu dịch, báo quốc doanh, báo định hướng thì chả kể. Thời nay, báo nhiều thì nhiều thật nhưng cũng chỉ như con khỉ Tôn Ngộ Không múa may với cái vòng kim cô trên đầu. Thiên hạ cười bảo nhau, cả gần nghìn cơ quan báo chí truyền thông cũng chỉ có chung một tổng biên tập là trưởng ban tuyên giáo. Nếu “tổng biên tập” là người hiểu biết, tử tế, cởi mở, khoáng đạt thì còn may, ít nhất cũng như các ông Trần Độ, Nguyễn Khoa Điềm, Trần Hoàn, Hữu Thọ, chứ “ngoan” như chú Thưởng, hoặc ông thượng tướng thủ lĩnh đội AK47 thì báo chí chỉ còn biết ngậm ngùi, ngoài việc tung hô, tán tụng.

Thứ Hai, 22 tháng 2, 2021

Yêu nhau như thế bằng mười phụ nhau

Tôi nói dưới đây có gì không nên không phải, xin được thể tất.

Ấy là chuyện cụ cựu Phó thủ tướng Trương Vĩnh Trọng (cựu chứ không phải nguyên như chính quyền và báo chí mậu dịch thích dùng cho ra vẻ) vừa qua đời.

Cụ về hưu đã lâu, vốn là người tử tế nên sau khi rời chính trường đầy khốc liệt, cụ đã sống bình dị, vui với cuộc sống thường dân, không ham hố những rùm beng, lòe loẹt, hoa hòe hoa sói, long trọng viên (như rất nhiều ông to bà nhớn đã hết thời), không thích chường mặt ra chốn "hội chợ phù hoa". Nói một cách ngắn gọn, cụ đã giác ngộ, nhận ra được chân giá trị ở đời. Nhiều người, nhất là dân chúng quý cụ bởi điều đó.

Nay nhà nước, vẫn thứ tư duy lề thói cổ hủ đã bám chặt vào não, tổ chức tang lễ rùm beng, ngay cả khi dịch bệnh đang cực kỳ căng thẳng. Hình như họ không làm thế thì không chịu được. Hình như họ cố duy trì lề thói cũ để chuẩn bị tới lượt mình. Họ không cần biết điều tiếng xã hội. Và điều quan trọng nhất, họ không làm đẹp cho người đã khuất mà chỉ gây tổn hại thêm cho ông cụ vốn đã đẹp, đẹp hơn họ. Ai không tin, cứ hỏi người dân Bến Tre.

Thứ Sáu, 19 tháng 2, 2021

Tiên và tiền

Ở đây chỉ bàn về nghĩa của vài từ Hán Việt có liên quan tới nội dung sẽ đề cập chứ không nói gì về tiên (người đẹp) hoặc tiền (tiền bạc, money), mặc dù đó là hai thứ ai cũng thích.

Hôm qua, nhân chuyện người đứng đầu đảng và nhà nước viếng tiền nhân tại khu Hoàng thành Thăng Long, báo chí, đài, tivi và các cơ quan truyền thông nhắc nhiều tới “tiên đế”, chẳng hạn bản tin của TTXVN viết “Tổng bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã đến dâng hương tưởng nhớ các bậc tiên đế, hiền tài, các anh hùng liệt sĩ có công với đất nước…”. Hầu như báo nào đăng tin về sự kiện này đều dùng chữ “tiên đế”. Hình như sau nhiều năm tích cực chống phong kiến, đả thực bài phong, đây là lần đầu tiên những ông vua thời phong kiến được người cộng sản nhắc tới một cách long trọng kính cẩn thế. Thôi thì, như các cụ bảo “có thờ có thiêng, có kiêng có lành”, vua mới thờ vua cũ, dù khác triều đại, là chuyện dễ hiểu.

Có người thắc mắc sao lại tiên đế, bởi người ngoại tộc, không cùng triều đại, không phải đức vua kế vị thì không được dùng từ ấy. Thời xưa chỉ có con cháu, tử tôn trực hệ, dòng dõi của vua (đế hệ) mới được xài từ “tiên đế”. Hiểu thế có phần đúng nhưng máy móc, thực ra không hẳn vậy.

Thứ Năm, 18 tháng 2, 2021

Trồng cây

Thiên hạ đang phàn nàn, chê cười, điều ra tiếng vào, chán ặt về chuyện cụ chủ tịch nước trồng cây. Cụ đi thăm Hoàng thành Thăng Long, viếng các "tiên đế" (lần đầu tiên báo chí truyền thông, có nhẽ được sự chỉ đạo, dùng từ tiên đế, thì cũng là vua cả mà), sau đó trồng cây. Đây là thứ "hủ tục" không thể thiếu của các nhà lãnh đạo, quan chức bự thời nay.

Tại sao người ta chán? Vì nhiều lẽ. Chỉ riêng ngó cái cây được trồng đã chán, lại thêm nhà vua rất thiếu gương mẫu trong phòng chống dịch đang cực kỳ căng thẳng, nhất quyết không đeo khẩu trang. Cụ đã nêu một tấm "gương" xấu, rất xấu về cả trồng cây lẫn phòng chống dịch bệnh.

Chuyện trồng cây, tôi đã từng viết dài về điều này, chỉ xin trích lại ít dòng có liên quan:

Nhắc tới việc trồng cây, không biên vài chữ về chuyện các nhà lãnh đạo trồng cây thì quả thật thiếu sót. Lâu lâu, dịp tết hoặc đi khai trương, khánh thành, về thăm nơi này nơi nọ, các ông bà ấy được đám lâu la kính cẩn mời đóng vai long trọng viên trồng cây kỷ niệm. Ừ thì trồng cây là tốt, có ai bảo xấu đâu, chỉ có điều bao nhiêu lời cụ Hồ, bao nhiêu sự gương mẫu của cụ, họ sổ toẹt hết.

Thứ Ba, 16 tháng 2, 2021

Tự nguyện hoàn thành nhiệm vụ (kỳ 4)

Cuối phần 3 có nhắc tới việc đảng và nhà nước chính thức chấm dứt hoạt động của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam. Họ lập ra đẻ ra thì họ có quyền chấm dứt, bóp mũi, chả có gì lạ. Chỉ không bình thường ở chỗ, trong biên chép sử quốc doanh, trong sách giáo khoa, trong hoạt động tuyên giáo tuyên truyền, họ làm thiên hạ nghĩ rằng đó là của riêng người miền Nam, sản phẩm của sự uất ức, vùng lên tự giải phóng của người dân miền Nam. Nghe cái tên cũng rất dễ nhầm lẫn, bởi cả mặt trận lẫn chính phủ đều có yếu tố “miền Nam”, cứ như miền Bắc và cộng sản vô can.

Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam thực chất là tổ chức của đảng cộng sản, của miền Bắc. Một thứ cánh tay nối dài của chế độ miền Bắc. Phải khẳng định rằng, không có cộng sản miền Bắc tiếp tay, mặt trận không thể ra đời. Chính những công văn, chỉ thị, chỉ đạo, sử sách của nhà nước cũng không giấu diếm chuyện này. Những người lãnh đạo mặt trận, nòng cốt của mặt trận đều là đảng viên cộng sản, được gấp rút đưa từ miền Bắc vào, hoặc cộng sản nằm vùng, như Nguyễn Hữu Thọ, Trần Nam Trung, Phan Văn Đáng, Trần Bạch Đằng, Trần Bửu Kiếm, Nguyễn Văn Linh, Huỳnh Tấn Phát… Những nhân sĩ, trí thức, đại diện tôn giáo sống ở miền Nam, nhất là ở Sài Gòn, Huế, nếu có tham gia mặt trận thì do chủ yếu được “giác ngộ cách mạng”, được rủ rê vào, có tác dụng làm hoa lá cành, cho có vẻ dân chủ, rộng rãi, tập hợp đông đảo quần chúng cách mạng miền Nam, kiểu như Ngô Bá Thành, Trịnh Đình Thảo, Nguyễn Phước Đại, hòa thượng Thích Thiện Hào, Ngọc đầu sư Nguyễn Văn Ngợi, mục sư Ibi Aleo...

Thứ Bảy, 6 tháng 2, 2021

Hoa đào không cần cứu

Lâu nay, mỗi khi có hiện tượng hàng hóa dư thừa, cung vượt quá cầu, giá quá rẻ so với sức mua và giá trị thực món hàng, v.v.. thì người ta hay lên tiếng kêu gọi giải cứu. Chẳng hạn giải cứu thanh long, dưa hấu, vải, khoai lang, bắp cải, hoa tết, thậm chí cả tôm hùm...
 
Sự "cứu" chỉ có ý nghĩa về tình cảm, đạo đức, san sẻ khó khăn chứ không đúng về quy luật kinh tế, nhất là kinh tế thị trường. Kẻ mua người bán đối với món hàng nào đó, thái độ và hành xử của họ là hoàn toàn tự nguyện. Bán được thì bán, mua được thì mua. Thuận mua vừa bán. Thế thôi.

Hoa đào cũng vậy. Không cần giải cứu nếu chỉ là món hàng trong điều kiện thương mại bình thường. Nếu hoa đào dư thừa, cung vượt quá cầu, người bán nói thách khiến người mua tẩy chay, nó sẽ tự héo.
Tết này, hoa đào đã chịu điều tiếng không hay từ cái lệnh mồm ất ơ về "đào rừng" của thủ tướng. Đó là nhân tai. Tuy nhiên khổ nạn của đào chưa hết, nó còn bị thiên tai, dịch tai. Đang yên đang lành, đang tràn hy vọng đem tiền về cho người trồng đào, đám đào phai đào bích ở vùng tâm dịch Hải Dương bỗng đột phắt thành món nợ đời, thành sự cay đắng cho họ. Dịch còn đang căng nóng

Thứ Sáu, 5 tháng 2, 2021

Thông thoáng cái mả cha chúng nó

Đọc mấy chữ trên, chắc chắn nhiều người không hiểu gì. Vâng, tối nghĩa bỏ mẹ, nhưng yên, từ từ để tôi kể.

Ông bạn tôi, một gã hiền lành, từ hồi biết nhau tới giờ chưa thấy y mắng ai, nặng lời với ai. Nói kiểu văn cụ Nam Cao, hiền như giọt nước trên lá sen. Tôi chuẩn bị đi ngủ, nghe chuông réo, y gọi, hỏi đã về chưa. Tôi bảo dịch căng, chưa về được. Y nói tao về rồi, đèo mẹ chúng nó. Hỏi chửi ai, y bảo chửi những đứa khốn nạn chuyên nghiệp hành dân ở sân bay Tân Sơn Nhất.

Y kể một thôi một hồi, nào là về Bắc, lại còn đọc thơ “Có ai về Bắc ta đi với/Thăm lại non sông giống Lạc Hồng”, khi vào mấy đứa cháu đóng cho thùng quà quê đem vô Nam ăn lấy thảo. Đang lúc dịch, lại bay chiều vào nên giá rẻ, vé tàu bay chưa đầy 500 nghìn, thế mà thằng taxi được bọn sân bay ăn chia cho vào làn D đón khách chặt những hơn 400 nghìn về quận 8, đau như hoạn. Già, yếu, thêm thùng hành lý cồng kềnh, không leo lầu 5 đón xe công nghệ 4.0 được, còn ra ngoài đường Trường Sơn kêu 4.0 là chuyện không thể, khó hơn lên giời. Vả lại, ra đó mà không có xe đẩy, gùi hành lý để mà chết à… Lão than thở uất ức một thôi một hồi, nghe cả trong tê lê phôn tiếng thở hổn hển, cứ như đang gùi hành lý ra đường Trường Sơn.

Thứ Bảy, 30 tháng 1, 2021

Trẻ con làm gì những ngày cận Tết xưa?

Tết (nguyên đán) đã tới gần. Bây giờ nhiều người vẫn thích Tết dài nhưng cũng không ít người mong Tết qua mau. Chỉ có trẻ con, Tết bao giờ cũng là Tết, sự khác nhau chẳng qua do thời thế.

Ngày “xưa”, khi đất nước còn chiến tranh, nghèo khó thiếu thốn, Tết cổ truyền dân tộc như một thứ sinh khí làm thay đổi hẳn cuộc sống thường nhật. Cả người nhớn lẫn trẻ con bỗng chốc quên đi những sợ hãi, vất vả, lo lắng, buồn phiền. Dẹp chiến tranh sang một bên, dẹp nghèo đói sang một bên, người ta dồn thời gian, sức lực, tình cảm cho “ba ngày tết”. Chơi xuân cho hết xuân đi, cái già xồng xộc nó thì đến nơi.

Miền Bắc thập niên 50 - 70. Cuộc sống nông thôn về tinh thần vốn khá tẻ nhạt bỗng bừng lên khi năm cũ trôi nhanh vào tháng chạp. Đám trẻ con được bố mẹ, anh chị giao cho khối việc, mà đứa nào cũng háo hức, hào hứng. Cứ nghĩ tới cái tết đang cận kề, dáng xuân đã thập thò trước ngõ là cuống lên, thấy mình quan trọng hẳn. Cứ như nếu không có mình thò tay vào, Tết sẽ kém đẹp kém vui.

Thành ngữ mới “Mặt nghệt như mất sổ gạo” (kỳ 4)

Lại nói, chỉ cán bộ công nhân viên ăn lương nhà nước và dân thành phố có hộ khẩu mới được cấp sổ gạo, còn những thành phần khác như nông dân, người lao động tự do, dân buôn bán phe phẩy… phải tự mày mò tìm gạo mà bỏ vào mồm. Người có sổ gạo, ít nhất cũng tạm yên tâm mỗi tháng có hơn chục ký lương thực, không lo nỗi tháng ba ngày tám, mất mùa, bão lụt thiên tai. Cứ tới ngày quy định, đem sổ ra cửa hàng lương thực mua gạo theo giá nhà nước, thường chỉ 3 - 4 hào/ký.

Nghe thì đơn giản dễ dàng, nhưng “đoạn trường ai có qua cầu mới hay”, không ở trong chăn sao biết chăn có rận. Riêng cái vụ xếp hàng mua gạo cũng đủ chất liệu cho cuốn tiểu thuyết dày dặn về thời bao cấp, các nhà văn ạ. Tôi có nhiều người thân mưu sinh ngoài phố, cũng chỉ công nhân viên hoặc buôn bán nhì nhằng, kể cho nghe nỗi khổ sổ gạo, mua gạo. Tháng nóng cũng như tháng rét, nửa đêm gà gáy đã mò mẫm dậy đi xếp hàng. Tưởng mình đi sớm, “chòm sao đưa nguyệt vượt lên ngàn/người đi cất bước trên đường thẳm”, ai dè tới nơi đã thấy dài dằng dặc. Đứng mãi mỏi chân thì đặt viên gạch, hòn đá, chiếc dép để xếp lốt, hoặc nhắn nhe gửi người trước người sau. Vậy nhưng tới khi mậu dịch viên mở cửa kêu nộp sổ, lại nháo nhào lên như chợ vỡ, thậm chí như bãi chiến trường, tranh cãi, chửi mắng, cả tỉ thí tay chân. Hạt gạo để ăn thấm đầy tủi nhục. Giành nhau hạt gạo bỏ vào mồm, chả khác gì đám thú hoang hung dữ cướp đoạt con mồi.

Thứ Sáu, 29 tháng 1, 2021

Tàn dư của bao cấp

Nhìn các ông bà ấy mỗi người một chiếc cặp đen giống hệt nhau, ít nhất cũng phải 1.587 chiếc, chắc chắn giá không hề rẻ, tôi lại nghĩ tới cái thời bao cấp khốn nạn đã bị chôn vùi.

Hơn 1 nghìn rưởi vị dự đại hội, chủ yếu để nghe và nhất trí, thế thì trang bị cặp làm gì, ngoài giải quyết được mỗi khâu oai, vênh váo.

Đừng bảo rằng trang bị thống nhất như thế nhằm đảm bảo an ninh. Tinh dững các ngài với nhau, thành phần lý lịch 3 đời bắt cua, đều là hồng phúc của dân tộc, được chọn lựa kỹ lưỡng cả, nếu tự xách cặp riêng vào sẽ biến thành thế lực thù địch hay sao.

Nếu không sắm sửa bằng ngân sách, bằng tiền thuế của dân, các vị có mua cho mỗi người một ông giời tôi cũng kệ, chả thèm ý kiến ý cò. Cặp cho đại biểu ở đại hội con tại tỉnh nghèo Quảng Bình đã đạt giá 3 triệu rưởi, vậy cặp lần này không phải dạng vừa đâu.

Chỉ béo thằng bán cặp. Đang không đẩy được nghìn rưởi cái cặp, quá sướng.

Nguyễn Thông


Mơ ngủ

"Nhìn tổng quát, đất nước có bao giờ được như thế này", "Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ như ngày nay"... Đó là những lời quen thuộc từ các nhà cầm quyền trong thời gian gần đây.

Trước hết, đã ở địa vị lãnh đạo thì phải khiêm tốn nhưng các vị này thích khoe khoang, luôn vỗ ngực ra vẻ ta đây, kiểu "anh hùng làng này cóc thằng nào bằng ta", công của ta là nhất. Nhà lãnh đạo nếu biết lấy đức làm đầu thì không bao giờ vênh váo thế.

Thứ nữa, đó là thứ tư duy cổ lỗ sĩ, không hiểu gì về lẽ trời, về sự vận động của vật chất theo dòng thời gian. Cái sau bao giờ cũng phải hoàn thiện, đầy đủ, tốt hơn trước, chứ chả nhẽ lại dậm chân tại chỗ hoặc thụt lùi. Khoe thế, cũng không khác gì từng khoe so với trước cách mạng tháng tám, nông thôn ta đã có bao nhiêu nhà ngói, quần áo nông dân đã lành lặn hơn.

Thứ Hai, 25 tháng 1, 2021

Không bằng trẻ con

Ai không bằng? Đó là đám người nhớn, lại cầm quyền, giành phần lãnh đạo xã hội. Ai trẻ con? Là các cháu bé tí, học sinh tiểu học trường thị trấn Phùng, huyện Đan Phượng, Hà Tây cũ. Những em bé thật dễ thương (ảnh), không chỉ gương mặt sáng láng, thông minh, tếu táo, mà nhất là ở tâm hồn, đạo đức. Các cháu vừa nhặt được số tiền lớn, 5 triệu đồng, đem hết tới công an để tìm trả cho người đánh rơi. Tâm hồn sáng trong hơn ngọc. Không thèm thứ không phải của mình, thật thà tử tế, lại càng không có ý vơ vét, chiếm đoạt như người ta. Đây mới chính là tương lai của đất nước, chứ không phải loại “hồng phúc của dân tộc”.

Thật thà, giản dị, tiết kiệm, không tham lam… là những phẩm chất thế hệ chúng tôi được giáo dục hồi còn nhỏ. Ngay trong những ngày cực khổ, khó khăn, nghèo nàn, đói rách nhất, vẫn cố giữ được như thế. Nói chẳng phải khoe, năm 1966, khi hơn chục tuổi, tôi nhặt được cái ví tiền của ông Sáu thủ kho lương thực (kho sơ tán về làng Trà Phương, xã Thụy Hương, huyện Kiến Thụy, Hải Phòng quê tôi, ngay sát nhà), không ai biết. Trong ví có gần 100 đồng, số tiền rất lớn lúc bấy giờ, mà tôi thì chỉ tới tết mới được mừng tuổi vài ba hào, còn lại quanh năm không biết mùi tiền. Tôi thưa với thày (bố) tôi, sau đó hai bố con đem lên nhà bà Tươm trưởng công an xã nộp. May trong ví có cả giấy tờ của ông Sáu kho. Khi nhận lại, ông thổ lộ, vừa lĩnh lương, cả vợ lẫn chồng mới được chừng ấy tiền. Hôm qua khi phát hiện mất ví, cả nhà buồn hơn có tang. Ông cho 10 đồng nhưng tôi nhất quyết không lấy. Bà Tươm báo lên công an huyện, công an huyện báo lên công an thành phố Hải Phòng việc có thằng bé không tham tiền. Phó giám đốc Sở Công an Hải Phòng Nguyễn Duy Hạc ban ngay cho nó cái giấy khen, kèm hiện vật thưởng là 2 chiếc đĩa to của Đông Đức, tới giờ vẫn còn (ở quê nhà). Tôi thật thà như thế chỉ bởi đơn giản học gương thày tôi (chả tham lam tơ hào của ai thứ gì), phần nữa do thấy phần lớn cán bộ hồi ấy rất tiết kiệm, giản dị, liêm khiết, họ là tấm gương cho mọi người. Và quan trọng nữa là có gương cụ Hồ.

Chủ Nhật, 24 tháng 1, 2021

Chỉ giỏi phá

Mới đầu buổi sáng, nhưng cứ nói toẹt ra: cái lệnh cấm đem "đào rừng" về xuôi bán dịp tết, muốn chở đào đi phải được chính quyền xác minh là đào do nhà trồng, có dán tem chứng nhận... là thứ quy định dưới luật tào lao, vớ vẩn, nhố nhăng nhất đầu năm 2021.

Tay nào đề xuất sự nhố nhăng này cần bị xem lại, chắc đầu óc có vấn đề.

Lão Maddox hàng xóm nhà tôi làu bàu, đèo mẹ, đào mà cũng dán tem thì chẳng còn giời đất thiên địa gì nữa, chỉ tổ béo mấy thằng làm tem và đi dán.

Nghe lão nói, sực nhớ xứ này nhà cai trị đang duy trì lệnh đánh thuế xe ô tô nhập khẩu tới 150%, thằng còng lưng sản xuất xe chỉ ăn 1 thì thằng đếch làm gì toàn rung đùi vắt chân chữ ngũ nằm khểnh ăn gấp 3.

Đại hội

Hồi xưa xửa xừa xưa, lâu lắm rồi, cái thời chống đế quốc Mỹ, đám trẻ ranh chúng tôi ngoài miền Bắc được nghe người nhớn bảo rằng, ở đất nước “tất cả hành quân, tất cả thành chiến sĩ” thế ni, mần răng thì mần, họa có là gỗ đá thì mới không biết rung động. Câu ấy vốn của một ông gốc Huế nên tôi tôn trọng từ ngữ bản địa.

Chiến tranh đã tắt, cuộc can qua cốt nhục tương tàn đã chìm dần vào dĩ vãng, chả muốn nhắc tới nữa. Những rung động trong cái xã hội khủng khiếp hồi ấy cũng im ắng theo, lặng chôn vào lịch sử, văn chương, bới ra làm gì cho đau buồn. Làm người, ai chả muốn sự an bình, yên vui.

Suốt mấy tháng, xứ ta quá chộn rộn. Không kể dịch bệnh, thiên tai mà nơi đâu cũng xảy ra, thì đất An Nam mình đang quá ồn ào, mất thời gian, thậm chí lo lắng, bất an về đặc sản sự kiện đại hội đảng. Tốn phí quá nhiều thời gian, sức lực, tiền bạc, tinh thần, trí tuệ vào cuộc tụ họp của một tổ chức chính trị. Những cuộc ra quân rầm rộ của ngựa xe, tàu bay tàu bò, xe tăng xe bọc thép, súng ống đạn dược, sĩ quan binh lính, vừa để diễu võ dương oai, vừa nhằm đe dọa trấn áp khiến xã hội rất căng thẳng. Rồi lệnh cấm đường sá để bảo đảm an toàn cho đại hội, cho di chuyển đại biểu, không thể không tác động, ảnh hưởng tới cuộc sống hằng ngày của số đông dân chúng.

Thứ Tư, 20 tháng 1, 2021

Yêu cầu chứ không phải đề nghị

47 năm trước, ngày 19.1, bọn Tàu cộng chiếm đứt hoàn toàn quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam. Tức ở chỗ, nó là "anh em đồng chí như môi với răng" với mình mà lại trắng trợn cướp của mình.

Là một công dân, tôi đề nghị (đề nghị chứ chưa phải yêu cầu, bởi các vị là quan chức lãnh đạo cầm quyền, còn tôi chỉ dạng dân thường), từ nay giở đi, bà Lê Thị Thu Hằng, người phát ngôn của Bộ Ngoại giao, cũng có nghĩa là người phát ngôn của quốc gia, khi lên án những hành vi Trung Quốc xâm phạm chủ quyền Việt Nam không được dùng từ "đề nghị" mà phải bằng từ "YÊU CẦU". 

Đề nghị gì mà đề nghị, với thằng ăn cướp thì đề nghị cái gì. Vừa yếu ớt, xin xỏ, quỵ lụy, bạc nhược, hèn yếu, tự nhận là kẻ dưới, mà có đề mấy nghị mấy chúng nó cũng chẳng thèm nghe. Cứ phải dõng dạc yêu cầu, đứng thẳng người lên mà nói, nhớ chửa. Đòi được chủ quyền hay không là một chuyện, nhưng ít ra cũng thể hiện sự thẳng thắn cứng cỏi ngang hàng không run sợ. Cần biết nhục khi cầu xin kẻ xâm lược.

Hãy nhớ rằng, cha ông ta từng đáp trả: "Đồng trụ chí kim đài dĩ lục" (của nó) bằng "Đằng giang tự cổ huyết do hồng" (của ta) đầy khí phách. Phải xứng với tổ tiên, chứ đừng làm nhục tổ tiên, dù có bao biện rằng đó là khôn khéo này nọ.

Nguyễn Thông

Thứ Tư, 13 tháng 1, 2021

Bóp nặn

Hôm 9.1 báo VnExpress đăng tin "Theo Thông tư mới của Bộ Tài chính, từ nay đến hết tháng 6.2021, khi người dân chuyển từ chứng minh nhân dân (CMND) 9 số hoặc 12 số sang thẻ căn cước công dân thì mức lệ phí giảm từ 30.000 đồng mỗi thẻ xuống còn 15.000 đồng".

Phải nói rằng đám có quyền rất vớ vẩn, trắng trợn và tham lam. Bất cứ thứ gì, việc gì cũng tìm cách bóp nặn móc túi dân, ăn tàn bạo.

Tôi hỏi nhà nước và mấy ông công an, cái chứng minh thư (CMND) 9 số của người ta đang hợp pháp, còn thời hiệu sử dụng do chính các ngài quy định, nay các ngài bắt phải đổi sang thứ thẻ mới, đó là lỗi tại ai? Làm sai, sao lại bắt dân trả tiền? Túm lại là rất nhố nhăng.

Thứ Ba, 12 tháng 1, 2021

Ngờ Vietlott

Rất nhiều người đã tỏ ý nghi ngờ những giải trúng của vé số Việt Lốt (Vietlott), chẳng hạn tại sao người trúng khi nhận giải lại phải che mặt. Tôi ra vẻ hiểu biết, cắt nghĩa với lão hàng xóm rằng tôi trúng mà không che mặt, ông không suốt ngày thậm thụt sang rủ đi karaoke rồi nhân tiện hỏi vay tiền thì tôi chớ kể. Che cũng được, nếu trúng.

Nhưng có trúng không mới là vấn đề. Một người còm trên phây búc, rằng mẹ đẻ trúng thì mới tin. Một vị khác nhanh nhảu nhảy vô còm ngay, mẹ đẻ cũng không tin, chỉ chính bản thân trúng mới tin. Cũng có lý. Lại một vị khác còm bảo báo chí đăng ảnh cái ông ABC gì đó trúng không đeo mặt nạ cũng không đáng tin, nhỡ "người nhà" Vietlott thì sao.

Thứ Hai, 11 tháng 1, 2021

Chuyện đảng cai trị nước Mỹ (phần 2)

Dân chúng miền Bắc từ 1975 trở về trước chỉ có mỗi kênh thông tin chính thống của nhà nước là báo đài và mồm cán bộ tuyên truyền nên chỉ biết những thứ mà đảng và nhà nước công bố. Tất tần tật mọi thứ, tình hình trong nước cũng như quốc tế, người dân đều nắm bắt theo một chiều. Đảng bảo sao nghe vậy. Báo Nhân Dân đăng tin bài, đài Tiếng nói VN phát tin tức, lâu lâu cán bộ lại tập trung dân chúng để phổ biến và quán triệt chủ trương đường lối của đảng, thông tin về tình hình đất nước dưới sự lãnh đạo sáng suốt của đảng. Bấy nhiêu thôi. Biết nhiều để làm loạn à. Chả dại.

Những anh nào mua sắm được đài (radio) phải đem lên công an huyện (ở thành phố thì lên khu, tương đương cấp quận bây giờ) đăng ký sử dụng, ký cam kết không nghe đài địch, như đài Sài Gòn, đài BBC, đài Tiếng nói Hoa Kỳ, đài Gươm thiêng ái quốc… Có những nơi, chỗ cấp phép còn cẩn thận đưa cho thợ chỉnh sửa lại radio, cắt hết những “kênh” (tần số) dễ khiến người nghe vi phạm, chỉ chừa lại kênh bắt được đài Tiếng nói VN. Hồi ấy, truyền nhau câu “Nghe đài đọc báo của ta/Đừng nghe đài địch bàn ra tán vào/Tin đài tin báo của ta/Chớ nghe tin địch ba hoa nói càn”. Có những anh ương bướng, tò mò, muốn biết đài địch nó nói cái gì, đợi đến đêm hôm khuya khoắt hết người rình mò, đóng chặt cửa, khóa khoáy cẩn thận, vẫn chưa yên tâm, còn trùm chăn kín mít để nghe đài địch, đài BBC. Âm thanh vặn vừa đủ, cách nói bấy giờ là nghe nhỏ như con kiến, để không bị lộ. Anh nào nghe đài địch mà bị phát giác, tố cáo, nhà cai trị xử nặng có khi phải đi tù, nhẹ thì kiểm điểm, cảnh cáo trước dân chúng, tịch thu đài. Mà cái đài là cả một tài sản quý hiếm, không phải nhà nào cũng có. Cho chừa cái tội phản động.

Thứ Bảy, 9 tháng 1, 2021

Tháng chạp tháng giêng

Hôm nay tròn 1 năm tây xảy ra vụ Đồng Tâm động trời, "đời tuôn nước mắt, trời tuôn sấm chớp", nhưng chưa phải là giỗ đầu cụ Kình (như không ít người đang nhầm). Cụ bị chính quyền giết vào rằm tháng chạp năm Kỷ Hợi 2019. Do năm Canh Tý 2020 nhuận 2 tháng tư nên ngày âm lùi cách xa ngày dương thêm cả tháng nữa so với bình thường không nhuận.

Người An Nam ta giỗ cúng tính theo âm lịch, nên hôm nay chỉ là ngày cụ Kình tròn năm qua đời, ta chỉ tưởng nhớ một con người NGƯỜI nhất đã khuất, chứ ngày giỗ là ngày 15 tháng chạp, trùng vào 27.1.2021 tây lịch.

Nhắc tới lịch âm dương, lại nhớ tới sự bảo thủ và ngu dốt của kẻ có quyền. Tổ chức Đoàn thanh niên tự đặt ra cái giải thưởng gọi là "Sao tháng giêng" nhân kỷ niệm ngày sinh viên học sinh toàn quốc 9.1. Ngày ấy 71 năm trước, 9.1.1950, sinh viên học sinh Sài Gòn xuống đường phản đối sự can thiệp của Mỹ vào VN, cuộc biểu tình bị đàn áp, một học sinh là anh Trần Văn Ơn trúng đạn chết. Lấy ngày 9.1 hằng năm (đang trúng vào hôm nay 9.1.2021) làm ngày sinh viên học sinh cũng được đi, nhưng nó là 9 tháng 1 chứ không phải 9 tháng giêng.

Thứ Sáu, 8 tháng 1, 2021

Chuyện đảng cai trị nước Mỹ

Nói luôn từ đầu, đây không phải chuyện nước Mỹ bây giờ (đang nóng rực) mà Mỹ ngày xưa, cái thời thập niên 60 - 70 thế kỷ ngoái cơ. Ai không thích chuyện cũ vẫn kịp out thoát ngay, đỡ mất công bực dọc.

Thật thà khai, nhà cháu ít quan tâm tới nước Mỹ, người Mỹ, đời sống Mỹ, đâu có được như các bác Ngô Nhật Đăng, Trần Đình Thu, Ngọc Vinh, Trần Đăng Khoa… sang Mỹ xoành xoạch, cái gì xảy ra ở Mỹ cũng biết, cấm sót điều nào. Lý do rất đơn giản: tiếng Anh không biết, học mấy chục năm vẫn bắt đầu từ quyển 1 bộ sách English Streamlines, rên rỉ mấy câu mẫu kiểu I am Thong, I am from Vietnam, What do you do?... Lại nữa, nói ra xấu hổ, cả đời chỉ quanh quẩn nước mình, chưa đi Mỹ đi tây lần nào, không biết nó hay dở đẹp xấu ra răng. Một ông anh đi Mỹ như đi chợ, từng tổ chức đưa cả vạn con dân Việt sang Mỹ du lịch, có lần bảo anh sẽ bao chú một chuyến, cả thủ tục và tiền bạc, đi cho biết đó biết đây. Mình thưa, để em nghĩ đã. Nghĩ mãi nghĩ mãi, bởi không có tiền nên ngại, nhờ vả ngại lắm, tới dịch Covid làm ăn khốn khó, bế quan tỏa cảng, xong phim, rốt cuộc vẫn ngó Mỹ qua tivi mậu dịch.

Thế mà lại đòi bàn chuyện nước Mỹ, đảng cai trị nước Mỹ. Liều. Ếch ngồi đáy giếng. Ngồi xó bếp nói chuyện thế giới, rõ dơ. Nhưng nhà cháu đã có nhời phi lộ rồi, chỉ nhắc chuyện xưa thôi, còn Trump, Biden, đảng này đảng nọ để cho thiên hạ bàn.

Thứ Tư, 6 tháng 1, 2021

Cơn bực của bà bạn

Mới sáng sớm, khi con tắc kè trên cây viết trước nhà theo cái đồng hồ sinh học của nó khoảng 5 giờ vẫn chưa kêu “tắc kè, tắc kè” thì đã nghe chuông réo. Trời đất, mình khó ngủ, đêm nào cũng tầm canh 2 giờ mới chợp mắt, quả thực lười cầm cái cục 4.0 viễn liên kia quá. Tưởng ai, hóa ra bà bạn đồng môn (thú thực tôi cũng có đi học, bằng cấp đàng hoàng, chứ không phải bằng đại học Đông Đô). Hay là mụ ấy được ông nào tán tỉnh, sướng quá nên phải khoe ngay cho nóng sốt.

Thị bảo, mày ạ, mày nói giúp tao, tức ứ lên cổ rồi. Thị kể vừa xuống sân bay Tân Sơn Nhất, hai bà cháu quá mỏi mệt còn phải lếch thếch lội bộ tuốt đằng xa đón xe. Bọn taxi mài dao cạo sắc chém ác quá, không chịu nổi, lại lôi cháu, tha hành lý lên tầng 5. Xương khớp tuổi hơi già già đã rệu rã lỏng lẻo, vừa lết vừa thở, chỉ muốn chửi cha chúng nó, vạch trời thét một tiếng vang, rồi muốn đến đâu thì đến. Hành dân thì cũng có chừng có mực, một vừa hai phải, chứ ác độc thế chịu sao nổi.

Thứ Hai, 4 tháng 1, 2021

Thành ngữ mới: Thành công tốt đẹp (phần 2)

Sự thành bại ở trên đời là một thứ quy luật, sản phẩm của tạo hóa. Nói theo kiểu triết học, là một cặp phạm trù, có thành thì có bại, cũng như tốt - xấu, hay - dở, khôn - dại, tròn - méo… vậy thôi.

Chẳng có ai cả đời chỉ thành mà không bại, hoặc chỉ bại mà không thành. Thể chế, bộ máy, chế độ, tổ chức, cơ quan, chính quyền, nhóm lãnh đạo… đều như thế. Dù là chủ tịch nước hay đứa làm thuê cũng đều có lúc thành khi bại. Chỉ kẻ hoang tưởng, tự sướng, sống trên mây mới dám tự nhận mình “đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác”, thành công, thành công, đại thành công, đời đời, muôn năm, sống mãi.

Các cụ xưa dạy chớ lấy thành bại mà luận anh hùng. Thành không hẳn đã anh hùng. Bại chưa chắc đã tiểu nhân hèn hạ tầm thường. Cụ Phan Bội Châu tự nhận “đời tôi một trăm lần thất bại nhưng chưa một lần thành công” nhưng chẳng ai dám coi thường xem thường cụ. Các cụ Phan Sào Nam (Phan Bội Châu), Phan Chu Trinh trong mắt nhìn và suy nghĩ của dân ta là những đấng anh hùng. Cụ Nguyễn Thái Học làm cách mạng và bị lên đoạn đầu đài (máy chém) vẫn an ủi các đồng chí cùng số phận rằng chúng ta “không thành công thì cũng thành nhân”. Những đương sự Nhân văn giai phẩm như Nguyễn Hữu Đang, Phùng Quán, Hữu Loan, Trần Dần, Trương Tửu, Trần Đức Thảo, Phan Khôi, Hoàng Cầm… bị đày ải, người vào tù, kẻ long đong lận đận. Những Hoàng Minh Chính, Vũ Đình Huỳnh, Nguyễn Kiến Giang, Đặng Kim Giang,