Bạn bè

Tổng số lượt xem trang

Tìm kiếm Blog này

Thứ Sáu, 30 tháng 9, 2022

Chuyện anh Nguyễn Ngọc Ký

Nhà giáo, nhà văn, người nổi tiếng Nguyễn Ngọc Ký vừa từ trần đêm qua (nửa đêm về sáng 28.9 tây) tại Sài Gòn. Vẫn biết luật sinh lão bệnh tử, ai rồi cũng phải đi, nhưng thầy Ký “lên đường” tạo nhiều tình cảm mến thương kính phục. Ông hàng xóm nhà tôi bảo đó là “dân tang”, một thứ nghi lễ đặc biệt, ngay cả quốc tang cũng chẳng sánh bằng.

Tôi mạo muội gọi thầy Ký bằng anh bởi trong đời tôi cũng như người lứa tuổi tôi, thế hệ tôi, anh Ký luôn là người anh đáng ngưỡng mộ. So với nhiều cá nhân điển hình khác được bộ máy xã hội tạo dựng, nhất là những điển hình hóa gắn với chiến tranh như kiểu Lê Mã Lương, Vương Đình Cung, Trịnh Tố Tâm, La Thị Tám… thì gương Nguyễn Ngọc Ký thật hơn, gần gũi hơn, ít màu mè tô vẽ hơn, ít giả tạo hơn. Cái đẹp toát lên từ Nguyễn Ngọc Ký là cái thật, người thật việc thật, có thể chứng kiến bằng mắt, kiểm chứng cụ thể, có muốn tô điểm cho nó đẹp hơn lên cũng chả được.

Đám học trò cấp 1 ở miền Bắc những năm đầu thập niên 60 hầu như đứa nào cũng biết anh Ký. Đơn giản là sách Tập đọc (bây giờ gọi là sách Tiếng Việt) lớp 3 có bài về anh, tên gọi “Anh Ký đi học”. Tôi học lớp 3 (năm 1965) đúng vào năm bài ấy lần đầu vào sách giáo khoa, bài kể về một học trò ở huyện Hải Hậu, Nam Định bị liệt cả hai tay nhưng đã bằng nghị lực vượt lên nghịch cảnh, đi học, viết bằng chân, là học sinh giỏi, được cụ Hồ khen và tặng huy hiệu. Nổi tiếng tới mức vào cả sách giáo khoa, không phải ai cũng được vậy.

Thứ Năm, 29 tháng 9, 2022

Vết nhơ khó rửa

Đó là vụ án bay giải cứu mà những bị can chính nằm ở Bộ Ngoại giao. Lâu nay cái bộ này được coi là mặt tiền thể chế, nơi nhất cử nhất động đều liên quan đến quốc thể. Người ta thầm hiểu với nhau, nó không có uy như bộ quốc phòng, không đáng sợ như bộ công an, không giàu như bộ kinh tế… nhưng sự cao quý, đẳng cấp, trình độ, sự đáng kính nể thì không đứa nào bằng nó.

Giờ thì nó thảm hại, bị khinh rẻ, xem thường, thậm chí không bằng cả những bộ quèn.

Vì đâu nên nỗi? Nhiều lý do, nhiều nguyên nhân, chỉ có điều trong cái thể chế này chả có gì giữ trọn được phẩm chất, bởi sự tha hóa đã nằm ngay trong mỗi bộ máy và con người.

Trước kia bản thân tôi cũng từng ngưỡng mộ ngành ngoại giao, Bộ Ngoại giao, nhưng sau khi đọc “Hồi ký Trần Quang Cơ” (cụ Cơ từng là thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao) thì hỡi ôi, vỡ mộng xưa, không còn chút tiếc rẻ, lăn tăn chi nữa. Nói như nhà thơ Việt Phương (Trần Quang Huy), tác giả tập “Cửa mở” nổi tiếng, “Ta đã thấy những chỗ lõm chỗ lồi trên mặt trăng sao/Những vết bùn trên tận đỉnh chín tầng cao”. Chỉ có điều, thời cụ Việt Phương, bùn hơi hiếm hoặc ít phát lộ, chứ giờ kỳ khu tìm được chỗ “đất sạch” trong cái biển bùn tầng cao mới là cực khó.

Thứ Tư, 28 tháng 9, 2022

Cùng duộc mã ngưu

Trên báo mậu dịch cũng như trên mạng xã hội, vẫn còn không ít người (nhẽ ra phải gọi là kẻ cho đúng bản chất) cãi rằng đâu phải cả thế giới này lên án cuộc xâm lược Ukraine của nước N.ga. Họ đưa ra bằng chứng có những nước ủng hộ Nga về mọi mặt, cả lời nói lẫn hành động, như Trung Quốc, Cuba, Venezuela, Triều Tiên, Syria, Eteria, Belarus, Myanmar, Nicaragua, Đông Lào... nếu phi nghĩa thì làm sao nhận được sự ủng hộ ấy, v.v.. Từ đó, họ một mực bao che, bênh vực thằng phát xít, bạo chúa, kẻ sát nhân. Điểm lại danh sách họ nêu ra, rặt những "kẻ" tiền án tiền sự đầy mình, phần lớn dính dáng tới thứ chủ nghĩa xã hội đã bị hầu hết nhân loại chôn vùi không thương tiếc.

Thôi thì bách nhân bách tính, người cũng vậy, mà nước cũng thế, chả ai ép buộc được nhau. Ép cũng chẳng nên cơm cháo gì khi chính nó không muốn thay đổi, tự nó đằm trong vũng bùn tanh hôi.

Thứ Ba, 27 tháng 9, 2022

Đặc lợi

Nhớ hôm ra sân bay TSN (hôm nào, nhà cháu chả khai lúc trốn trong đống rơm đâu) gặp sự này:

Làm thủ tục vé xong, nhà cháu ra ngoài rìa đường làn A hút thuốc, dù biết "hút thuốc dẫn đến cái chết từ từ và đau đớn" như hãng Craven đã cảnh báo. Một cái xe biển xanh 80 xịch tới, một xe còi hụ cảnh sát bám đít cũng xịch. Nhân viên cung kính mở cửa xe 80, một ông già trán hói đồi mồi bước ra. Nhà cháu hay tò mò đọc báo nên nhìn là biết đích thị ai rồi. Ông giáo sư tiến sĩ dân quen gọi đùa là giáo sĩ tiến sư, nghề nghiệp chuyên... nói phét về cụ Hồ. Cả đám tiền hô hậu ủng đưa tiễn, có cả thượng tá công an, cung kính mang vác, dắt dẫn, đưa vào làm thủ tục ưu tiên. Thôi thì người già, kính lão đắc thọ, lại có tí danh tí quyền, cũng được đi. Chắc có nơi nào trong miền Nam chưa giác ngộ cách mạng, mời ngài vào để ngài thực thi nghề nghiệp phét lác.

Tôi có ý chờ xem sao. Hút thêm điếu nữa, lại điếu nữa, rồi ngồi phệt xuống ngó hai chú tài xế đang bước tới bước lui sốt ruột. Cả nửa tiếng chả thấy ai ra, nhà cháu sợ trễ chuyện mình liền lò dò vào. Qua cửa an ninh, lên trên, thấy giáo sĩ, thượng tá và cả đám vẫn đang ngồi ăn uống. Chắc hai chú tài sẽ phải bồn chồn đi lại hút thuốc thêm cả gói nữa.

Thứ Hai, 26 tháng 9, 2022

Cháy nhà ra mặt chuột

Ông bà nào yêu Putin còn bênh nó, cãi không công cho nó, không dám chỉ đích danh hành động xâm lược của nó (mà chỉ rón rén vừa đéo vừa run gọi là chiến dịch quân sự đặc biệt như nó mớm cho), hãy coi chính chúng nó tự sổ toẹt, được báo mậu dịch đăng đây.

Nó, đầu tiên và cuối cùng, chỉ là chiếm đất, mở rộng đế quốc, dù đất nó đã rộng nhất thế giới.

Con thú cắn càn, khi cùng đường, dọa dùng hạt nhân. Mày tưởng chỉ mày có hạt nhân chắc, chỉ mày biết dùng chắc.

Nhìn cái mặt thằng Medvedev, thấy khinh và tởm hơn cả thằng Putin. Cả đời làm tôi tớ, theo đóm ăn tàn, chờ đàn anh ban phát cho tí quyền lực dỏm, mặt vênh lên không biết nhục. Tôi nói thật, thằng này mà sang thăm ấp tôi, ai mời mặc kệ, tôi không cần biết, tôi sẽ nói với chú cảnh vệ, chú tránh ra cho anh ỉa vào mặt nó, bảo với nó mày sống nhục thế thì sống làm gì.

Chủ Nhật, 25 tháng 9, 2022

Lại nói về hộ chiếu tím (phần 2)

Như đã nói về hộ chiếu tím, đang yên đang lành lại giở giói ra dự án cải cách này nọ, cải tiến cải lùi, lợn lành thành lợn què, khiến cả xã hội nhọc mệt vất vả. Điều thấy rõ nhất là bộ máy cai trị không chỉ mang tiếng về cách làm ăn và thái độ sửa sai, mà còn ném vào đó một cục tiền khủng (lớn bao nhiêu có trời biết) để tạo ra món đồ thứ phẩm, kém chất lượng.

Sai thì sửa, dở thì bỏ, làm lại từ đầu (chả riêng gì chuyện hộ chiếu), chịu tốn kém vất vả một lần, chứ không thể cứ lòng vòng, chữa cháy, chắp vá, bịt chỗ xì, đổ thừa, trốn tránh, nói lấy được, bưng bít, quẩn quanh như họ đã làm thời gian qua.

Người chậm hiểu nhất cũng thấy, cho tới lúc này, mẫu hộ chiếu mới do không có mục nơi sinh đã bộc lộ rất nhiều hạn chế, bất cập không đáng có. Đã thế, Bộ Công an, cụ thể là Cục Xuất nhập cảnh của bộ này đã không thực sự cầu thị, không chịu sửa sai, trút hết cả cái sai lên đầu dân, khiến lòng dân bất bình, uy tín của ngành cũng như của chế độ (nếu có) bị giảm sút. Thời nay đã khác xưa nhiều, không thể dấm dúi giấu diếm, mọi thứ đều lộ lộ ra rõ như ban ngày, chối cũng chẳng được.

Thứ Bảy, 24 tháng 9, 2022

Mồm nói hay bằng giời cũng không giá trị bằng một mẩu thực tế

Tôi phải xé rào đặt đặt cái tít dài thòng như trên để chuyển lên ông thủ tướng thứ mà ông ấy chưa biết, hoặc cố tình không biết.

Theo báo chí rào trước đón sau, thăm dò phản ứng dư luận, thì từ ngày mai 25.9, đám lợi ích nhóm, nói thẳng ra là bọn tham nhũng móc túi dân có bảo kê, lại tiếp tục chắn đường thu tiền mãi lộ tại trạm BOT Cai Lậy. Chúng nói rằng điều này đã được Bộ GTVT thông qua, được đích thân thủ tướng chấp nhận, duyệt, đồng ý.

BOT Cai Lậy vô lý, tai tiếng thế nào từ năm 2017 đến nay, xét thấy không cần nhắc nữa. Nếu cứ đúng như Bộ GTVT cãi chày cãi cối, ngụy biện bao biện, thì nhẽ ra nó phải được tổ chức thu phí trở lại từ lâu rồi, chứ đâu chịu cảnh "ngọn cờ ngơ ngác trống canh trễ tràng", án binh bất động hơn 5 năm qua. Bọn tham tiền, thích móc túi dân đời nào lại chê tiền, họa có mà chạch đẻ ngọn đa.

Thứ Ba, 13 tháng 9, 2022

U - Nga

Những ngày qua, nhiều cuộc phản công của Ukraine đã liên tiếp thắng lợi giòn giã khiến quân xâm lược Nga thất điên bát đảo, kéo súng chạy dài. Huyện thoại sức mạnh và vũ khí Nga tan vỡ nhanh hơn bong bóng xà phòng.

Cần phải nói hẳn, đám phát xít Nga không dễ dàng chấp nhận chịu thua (nói chữ là thất bại), nhưng thực tế chiến trường mới là nhân tố quyết định. Và thực tế cho thấy nó đang thua, có thể thua nhanh hơn nhiều người nghĩ, na ná như vụ đánh nhau ở Afghanistan hồi năm ngoái vậy.

Những người tử tế đang mong Ukraine thắng nhanh hơn nữa để giải phóng đất nước khỏi quân xâm lược tàn bạo. Tất nhiên cũng có không ít kẻ cay cú khi Nga thua, như đám Cương, Mẫu chẳng hạn. Nhưng lịch sử là dòng thác, rác rưởi tất bị cuốn phăng.

Đáng thương cho những kẻ chỉ biết quan ngại, đi dây, cây tre. Liệu có đang lục tục soạn thư
chúc mừng Ukraine chiến thắng không, hay lại đề nghị hai bên hết sức kiềm chế ngồi vào bàn đàm phán.

Chả thể hiểu được cái bọn ấy. Khinh. Chỉ chuốc lấy sự khinh bỉ của nhân loại.
 
Nếu sự việc ngã ngũ, U thắng và thắng nhanh, ngày khải hoàn cũng là ngày họ khẩn trương ngồi điểm lại bạn bè thực chất và đám mưu mẹo giả vờ, theo đóm Nga ăn tàn. Mà không chỉ U, cả thế giới sẽ điểm mặt chỉ tên.

Rồi còn làm ăn được với ai, quan hệ được với ai. Chỉ còn lấy mo che mặt.

Nguyễn Thông

Ảnh: Rõ ràng như người Nhật. Khi xảy ra cuộc chiến tranh ở Ukraine, họ sơn những toa tàu màu cờ U thế này để thể hiện thái độ dứt khoát của mình. (nguồn: Internet)



Thứ Sáu, 9 tháng 9, 2022

Dụng mộc

Xưa các cụ dạy dụng nhân như dụng mộc. Dùng người mà cẩu thả, không biết cách thì chẳng những phá nát xã hội mà còn khác chi ném củi vào lò. Gỗ tốt gỗ xấu cũng thành củi tất. Làm quan cai trị nhưng không biết dùng người, chỉ chăm chăm đốt gỗ tạp thì có khác chi thằng đốt lò, thậm chí không bằng.

Hôm qua 8.9 nghe các ông ấy tuyên bố kỷ luật tay Nhạ cựu thượng thư bộ dục, lão hàng xóm nhà tôi cau có bảo bi giờ các bố có giết đứa ngọng ấy cũng chả giải quyết được đếch gì. Tôi xua tay, ngắt, ấy chết, bác đừng nói thế, đừng bêu khuyết tật của người ta như thế, tội nghiệp. Phê gì cứ phê, nhưng chớ đụng vào nỗi đau, mặc cảm của người tàn tật.

Ông hàng xóm tiếp, “giết” cu Nhạ cũng chả cứu được ngôi nhà giáo dục xứ này, sau khi nó đã bị Nhạ, bị Nguyễn Thiện Nhân và một số đương sự tiền nhiệm khác phá tanh bành tan nát từ nóc tới nền, hỏng hóc, vô phương cứu chữa. Tội nghiệp Nguyễn Kim Sơn phải gánh món đồng nát chè chai ve chai ấy, dẫu tài bằng thánh cũng khó dựng lại được. Khi anh Sơn đồng hương đồng môn của tôi bị ấn ngồi vào cái ghế gãy cả 4 chân, tôi chỉ thấy thương và thông cảm.

Thứ Tư, 7 tháng 9, 2022

Góp ý với các nhà báo (phóng viên và biên tập viên): Thí sinh, nguyên nhân

Đành rằng chỉ có báo in do khuôn khổ có hạn, tiết kiệm "đất" nên câu chữ phải gọn gàng, chắc nịch, chứ báo mạng thì vô thiên khênh "đất", chả quan tâm điều ấy làm gì, nhưng tôi nghĩ rằng dù báo dạng nào cũng nên tránh dùng chữ thừa, sai. Nó sẽ làm rối làm hỏng tiếng Việt, và mất thời gian của người đọc.
Tôi muốn nhắc đến 2 trường hợp:

-Vừa rồi diễn ra kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia. Đương nhiên báo chí phải quan tâm thông tin, nhưng tôi thấy hầu hết (kể cả những báo nhớn như TN, TT) đều viết "thí sinh đi thi". Thí sinh có nghĩa là người đi thi rồi, còn nếu viết chính xác phải là "học sinh đi thi", có nghĩa người học đi thi. Đã dùng chữ "thí" thì đừng dùng "thi" nữa.

-Có một cụm từ rất thường xuất hiện trên mặt báo: "nguyên nhân là do..." hoặc"nguyên nhân chủ yếu là do...". Không thể được. Nguyên nhân là cái gì thì nói thẳng ra, vậy là thừa từ "do" hoặc từ "nguyên nhân". Ví dụ: Tôi học dốt, nguyên nhân là lười; Tôi học dốt do lười.

Mỗi lần đọc báo hoặc nghe phát thanh viên trên tivi có những cái sai trên, tôi hiểu rằng bây giờ chả có ai chịu nhắc nhở họ.
 
Làm báo (báo tin, báo điện tử, phát thanh, truyền hình) không phải chỉ là cung cấp thông tin mà còn gián tiếp bồi bổ tiếng mẹ đẻ (tiếng Việt) cho người đọc người nghe. Sai sót nhiều như cỏ dại vậy thì còn ra thể thống gì. Không chỉ phóng viên, biên tập viên sai mà ngay cả mấy ông bà lãnh đạo cơ quan báo chí cũng cần chịu trách nhiệm về việc làm hỏng tiếng Việt. Còn nếu do ngu dốt mà không biết, không nắm được, có lẽ nên nghỉ chứ đừng ngồi đó làm vì, cho oai.

Nguyễn Thông

Thứ Ba, 6 tháng 9, 2022

Ác hơn thú dữ

Người ta đang công khai thực hiện điều vào loại ác nhất thế giới: chọi trâu ở Đồ Sơn, đất Phòng.

Gần như cả nước này, cụ thể là đảng, chính quyền, mặt trận, các tổ chức tôn giáo, đoàn thể và nhân dân coi chuyện chọi trâu là chuyện vặt, thậm chí còn tán đồng, ủng hộ, ca ngợi, tung hô, tạo điều kiện cho máu me, dữ tợn, giết chóc lên ngôi.

Ông hàng xóm nhà tôi bảo truyền thống phong tục cái con mẹ gì, ác như thế phải gọi là hủ tục, sát tục, huyết tục.

Nhà cai trị ủng hộ chọi trâu đã đi một nhẽ (vì lý do gì thì mọi người tự hiểu), nhưng hội bảo vệ động vật, giáo hội phật giáo, những nhà đạo đức... mà cũng ngấm ngầm tán đồng, hoặc im lặng không có lấy một nhời nào lên tiếng về cái ác, kể cũng lạ. Còn đám đông dân chúng đang cổ vũ cho cái ác kia, tôi không nói làm gì. Có lẽ chính họ cũng là người ủng hộ bọn xâm lược Nga đang hằng ngày giết chóc lương dân ở Ukraine.

Trước sau như một, tôi cực lực phản đối, tẩy chay cái ác, thứ mà người ta gọi là lễ hội chọi trâu. Nó cũng chẳng khác gì khi xưa bọn quý tộc La Mã bắt nô lệ làm võ sĩ giác đấu, cầm gươm giết nhau.

Nguyễn Thông

(Ảnh trên báo VNN, nhìn mà thảm khốc)



Thứ Hai, 5 tháng 9, 2022

Hậu cô vít

Rất nhiều người, trong đó có ông hàng xóm nhà tôi, than thở về cái gọi là hậu cô vít (Covid-19). Nào là uể oải, mệt mỏi, hay chóng mặt, người cứ như người mượn, chán ăn, mắt mờ nhanh, và nguy hiểm nhất là nhớ nhớ quên quên, trí nhớ kém hẳn, vừa nói xong làm xong gặp xong đã quên ngay, phải vắt óc, ngồi tĩnh trí mãi mới nhớ ra... Lão cười như mếu, bảo kiểu này thì gay to, có ngày ra phố đéo biết đường về (ghi nguyên văn), có khi còn không nhận ra mụ vợ ở nhà thì biết sống với ai.

Thiên hạ gọi đó là chứng hậu cô vít, kết quả của bị dịch Covid-19, nhiễm vi rút, dương tính, v.v.. Cũng có thể đó là một thứ nguyên nhân.

Tôi chỉ lăn tăn bởi không hẳn vậy. Qua 2 năm dịch dã căng thẳng, nhờ giời, nhờ phúc ấm tổ tiên, tôi và cả nhà tôi không bị dính dịch tí nào, không nhiễm, không dương tính dương tiếc. Nói chung là cô vít nó chê, không thèm đếm xỉa.

Chủ Nhật, 4 tháng 9, 2022

Tỉa cành cứu gốc thối

Tôi đề nghị ông bà nào nói cái câu chưa bao giờ đất nước được như hôm nay, thế giới u ám nhưng mặt trời rực rỡ trên đất nước ta hãy rút nó lại và xin lỗi nhân dân. Nếu không thì phải đổi là chưa bao giờ đất nước bị như hôm nay.

Ai đời sự băng hoại, xuống cấp, nhất là con người, đã gần tận đáy mà cũng còn mở mồm khen lấy được.
Nói đâu xa, dịch bệnh khủng khiếp, mạng người sống chết rất mong manh, thế mà đám quan chức, cán bộ chỉ nhắm mắt vì tiền, lao vào tiền như con thiêu thân, chẳng khác gì gián tiếp giết người trong đại dịch. Bọn CDC y tế của 63 tỉnh là bằng chứng rõ nhất (nghe đồn chỉ có tỉnh Quảng Nam thoát với lý do test kit Việt Á được ông Trần Bá Dương công ty Trường Hải mua tặng nên không dính, chứ không thì cũng toi).

Chúng nó là người của các ông, để chúng tác oai tác quái khi đất nước và dân chúng lầm than suốt thời gian dài, dân tình khốn khổ khốn nạn, người chết như rạ, vậy thì các ông cũng chả ra thá gì, giờ có điều tra điều mẹ trừng trị chúng nó cũng chỉ là chữa cháy chữa thẹn mà thôi.

Cái gốc đã hỏng, chỉ luẩn quẩn tỉa cành cứu cây, dẫu đến tết công gô cũng chả cứu được.

Nguyễn Thông

Thứ Bảy, 3 tháng 9, 2022

Gorby

Mikhail Gorbachov, vị tổng thống đầu tiên và cũng là cuối cùng của Liên Xô (bị tan rã năm 1991) đã chấp hành luật trời "sinh lão bệnh tử".

Công lao lớn nhất của Mikhail Gorbachov (được gọi thân mật Gorby) là ông đã có những quyết định đặc biệt góp phần quan trọng hàng đầu để chấm dứt, xóa bỏ chế độ cộng sản nghèo đói lạc hậu mất dân chủ, không chỉ ở Liên Xô (nơi được coi là thành trì cộng sản đời đời bền vững) mà còn nhiều nước khác trên thế giới. Tất nhiên, làm được cuộc đổi thay chấn động đó còn có nhiều tác động khách quan chứ không phải chỉ dựa vào cá nhân Gorby, nhưng không có nhân vật lịch sử Gorby sẽ chẳng có đổi thay gì cơ bản, một phần nhân loại vẫn chìm đắm trong bóng ma cộng sản hoang tưởng và chủ nghĩa xã hội nghèo đói.

Gorby từng nói thẳng chủ nghĩa cộng sản là sự lừa dối khủng khiếp nhất trong lịch sử nhân loại. Ông đã vạch ra điều mà nhiều kẻ tìm mọi cách tô son trát phấn cho thứ thực chất này. Nếu Carter hoặc nhà lãnh đạo phương Tây nào nói vậy thì còn bảo do thù hằn bôi xấu, nhưng đây là từ Gor, không ở trong chăn sao biết chăn có rận. Còn nếu cho rằng Gorby xấu, thì xin thưa, ông Nguyễn Văn Linh từng kính cẩn "thưa đồng chí Gorbachov kính mên".

Rất tiếc, cái đất nước đã sinh ra con người vĩ đại Gorby lại nảy nòi ra thằng phát xít ghê tởm Putin. Mày chết đi, Puler, cuốn xéo theo những tiền bối cộng sản Stalin, Brezhnev độc ác nhà mày.

Nguyễn Thông

Thứ Sáu, 2 tháng 9, 2022

Quốc khánh

Hôm nay 2.9, xứ này gọi là ngày quốc khánh, hoặc ngày độc lập.

Các nước trên địa cầu hầu như nước nào cũng có ngày quốc khánh. Theo từ nguyên, quốc nghĩa là nước, khánh là mừng, vui mừng, ăn mừng. Quốc khánh, hiểu nôm na, là ngày lễ ăn mừng, vui mừng của một quốc gia.
 
Xưa nay, các nước trên thế giới thường chọn ngày quốc khánh là ngày gắn với sự kiện trọng đại, có ý nghĩa bậc nhất của nước ấy. Rồi hằng năm, cứ tới ngày tháng đó thì kỷ niệm quốc khánh. Nước Mỹ là 4.7, Pháp chọn 14.7, Trung Quốc 1.10, Việt Nam 2.9 (lưu ý là ngày 2.9 chứ không phải mùng 2.9, bởi mùng chỉ dùng cho âm lịch).
 
Hồi tôi còn bé, học cấp 1, trong sách tập đọc có bài thơ, rằng "Ngày mùng 2 tháng 9/Ngày sinh của nước ta/Tháng 10 ngày mùng 1/Quốc khánh nước Trung Hoa/Nước Việt Nam gan dạ/Có Trung Hoa anh hùng/Bên nhau luôn sát cánh/Tiêu diệt kẻ thù chung/Việt Nam có bác Hồ/Trung Hoa có bác Mao/Nhi đồng cả hai nước/Yêu hai bác như nhau".

Góp ý với các nhà báo (phóng viên, biên tập viên): Tung tích và tông tích

Trên rất nhiều báo (thời nay báo chí đa dạng, có cả báo in, báo điện tử nên không gọi là tờ báo nữa), trong nhiều phát ngôn của nhà đài phát thanh, truyền hình, ta thường đọc, thường nghe họ viết/nói mấy từ “tung tích”, “tông tích”, nhất là khi thông tin nội dung pháp luật, ai đó liên quan tới vụ án.

Điều đáng lưu ý, người nói/viết đã nhầm lẫn hoặc không hiểu gì về ngữ nghĩa từ, cứ dùng tràn lan, cẩu thả, chả phân biệt được sự khác nhau của hai từ này.

Trong thực tế, khi xảy ra vụ án, vụ việc nào đó, cơ quan điều tra (công an) thường truy tìm những người có liên quan.
Có những đương sự, công an biết rất rõ tên gì, con nhà ai, thân nhân (cha mẹ, anh chị em...của nó) ra sao, ở nơi nào, nhưng do đương sự đang trốn tránh, không biết đang trốn ở đâu, thì truy tìm tung tích.

Thứ Sáu, 19 tháng 8, 2022

Hội ăn hại

Chưa nơi nào nhiều hội như xứ ta, tôi bảo thật. Cũng chả nơi nào hội vô tích sự như ở xứ ta, điều này cũng thật luôn.

Rất nhiều người bảo cần dẹp ngay mấy thứ hội đoàn vớ vẩn cây cảnh trang trí vô tích sự, chỉ làm rác nhà. Chúng xuân thu nhị kỳ có nhiệm vụ... họp và xin tiền ngân sách, ngoài ra không làm được trò gì ra hồn. Chúng không có tai, không có mắt, lại chẳng có mồm, chả khác gì tàn tật nặng vừa điếc vừa mù vừa câm. Lại còn què nữa, chuyên ngồi phòng lạnh. Nếu có thứ hội nào trong số ấy tự cung tự cấp thì có tồn tại cũng chẳng hại mấy, giống như trên đời thỉnh thoảng ta chơi hoa lan cây cảnh cá koi. Nhưng hội mà lâu lâu lại vòi tiền ngân sách thì sụn bà nó lưng dân.

Vừa rồi chuyện họa sĩ Chát ở Sài Gòn bị nhà cai trị đòi phạt và bắt tiêu hủy tranh do "tội" triển lãm không xin phép, cứ lấy lý do đã có quy định thế lọ thế chai, dư luận um xùm, nóng hơn thùng vôi tôi, nhưng hội mỹ thuật cả trung ương lẫn địa phương không mở mồm hó hé lấy một câu bày tỏ là đúng hay sai, đúng chỗ nào sai chỗ nào, đồng tình hay phản đối, dưới góc độ chuyên môn thì phải làm sao, xử lý ra sao. Cứ lờ lớ lơ, ra cái vẻ hội ăn hại.

Thứ Năm, 18 tháng 8, 2022

Chủ tịch Quận (kỳ 2)

Hồi còn ở quê (xã Thụy Hương, huyện Kiến Thụy, TP.Hải Phòng), tôi biết anh Quận từ khi tôi còn bé, và tất nhiên “chủ tịch” càng bé nữa bởi tôi hơn cả chục tuổi. Sống ở nông thôn, gia đình nông dân, nên đứa nào cũng thạo việc đồng áng, chăn trâu cắt cỏ, đi câu đánh dậm, rau bèo cám bã phụ cho thày bu anh chị. Chả phải tự khen tự sướng, chứ đứa nào cũng chăm làm, chịu khó, giản di, tiết kiệm, cả tôi cả Quận, cả đám trẻ làng Trà Phương. Có nhẽ nhờ cái gốc vững ấy nên sau này dù đứa thành đạt đứa không, làm cán bộ hay chỉ làm dân, nhưng đứa nào cũng tốt. Cán bộ mà chịu khó, nhiệt tình với công việc thì dân được nhờ. Dân xã Thụy Hương đã may mắn được người cầm đầu như vậy.

Kể lại chuyện cũ thì mạn phép xin lỗi, hơi tọc mạch tí, nhất là với chủ tịch Quận, để tỉ mỉ biên chắp lại chút ký ức đẹp. Khác với thày tôi chỉ làm nông, trồng trọt hoa màu, nuôi con lợn con gà, bố anh Quận ngoài “chức” nông dân còn làm thợ may, ông phó may nổi tiếng của làng Trà, của xã Thụy Hương. Khi xưa, những người thợ chuyện nghề nào đó được gọi là ông phó. Phó may, phó cối (đóng cối xay), phó cạo (cắt tóc), phó nháy (chụp ảnh), phó nề (xây), phó ngõa (lợp ngói)… Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh. Cũng như một thứ danh hiệu, một dạng tuyên dương sự khác biệt, tài giỏi, giống như bây giờ gọi là nghệ nhân.

Thứ Hai, 15 tháng 8, 2022

Cụ Nguyễn Hữu Đang

Ngày này, 15.8 của 109 năm trước, tức năm 1913, là ngày sinh một người con đất Thái Bình, một nhân vật lịch sử bi thương bậc nhất thời cộng sản, cụ Nguyễn Hữu Đang.

Thế hệ tôi sinh giữa thập niên 50 hầu như ít người không biết cụ. Những ai quan tâm đến thời cuộc, nhất là văn nghệ, đến những biến động bão táp trong lịch sử miền Bắc sau năm 1954, thì cái tên Nguyễn Hữu Đang thành thứ ám ảnh bi kịch bám chắc, hằn sâu vào trong đầu và tâm hồn.

Nguyễn Hữu Đang là tên tuổi lớn, một nhân cách cực lớn. Ông tham gia phong trào yêu nước rất sớm, được cụ Hồ tin cậy giao cho việc chủ trì (trưởng ban) tổ chức lễ độc lập 2.9.1945 (chính ông biên kể lại, cụ Hồ bảo "có khó mới giao cho chú"); một trong những người đứng đầu Nhân văn giai phẩm, chịu mức án cao nhất khi đảng và nhà nước do ông góp phần xây dựng nên xử vụ án oan sai tai tiếng này. Suốt 15 năm ông bị đầy ải biệt giam ở nhà tù tuốt tận vùng cao Đồng Văn, Hà Giang (từ 1958 đến 1973) đến nỗi không hề biết miền Bắc có chiến tranh (nhà thơ Phùng Quán kể lại); rồi được thả mà không có tự do, bị đưa về quê Thái Bình quản thúc gần 20 năm trời. Ông mất tháng 2.2007 tại Hà Nội, tang lễ của ông cũng bị "người ta" làm khó dễ.

Chủ tịch Quận

Chữ Quận viết hoa để ngay từ đầu nói rằng không phải đơn vị hành chính, kiểu như phường xã, quận huyện, mà là tên riêng một người. Anh chủ tịch xã quê tôi đất Phòng, Vũ Duy Quận, bà con thân mến lẫn suồng sã gọi bằng cái tên gắn cả chức danh, chủ tịch Quận.

Mỗi lần có việc đáo cố hương, tôi đều gặp Quận, khi ngoài đường, lúc ủy ban, có bận ngay tại nhà bởi nhà chủ tịch cũng là cửa hàng tạp hóa, tôi đi bộ lên mua chai mắm, chục trứng, hộp bánh, cục xà phòng, bún, bánh cuốn, giò chả, tóm lại không thiếu thứ gì. Đứa cháu tôi cười bảo còn nhiều hàng hơn cả bách hóa tổng hợp ven sông Đa Độ trên phố huyện dạo xưa. Quận không còn trẻ, nhưng chưa phải già. Nhiều dân làng khoe với tôi, cảm nhận đầu tiên về người đứng đầu bộ máy hành chính xã ở đức tính giản dị, dễ gần, năng nổ xốc vác, và ưa nhất là hiểu dân gần dân. Đã lâu nay, trong cái hệ thống chính trị cầm quyền xứ này, cứ nói tới cán bộ, người ta ít có cảm tình bởi sự xa cách khó lấp đầy. Đang làm dân không chức vụ quyền hành thì dễ thương, hễ thành cán bộ y như rằng sinh chuyện sinh hư, quan cách khó chịu. Nhưng chủ tịch Quận là trường hợp hiếm hoi tôi biết không rơi vào cái quy trình hư hỏng ấy.

Thứ Sáu, 12 tháng 8, 2022

Cãi văng mạng (phần 2)

Cãi văng mạng, nói nôm na là cãi lấy được, cả vú lấp miệng em, không cần biết đúng sai, cãi chày cãi cối, khinh người nghe, chả coi ai ra gì.

Trên đời này, làm gì mà chẳng bị sai, chứ ai đúng hết bao giờ, nhưng biết sai thì phải sửa, nhận sai, thành tâm nhận lỗi, không quanh quéo đổ cho người khác, thế mới là người tử tế. Làm quan, nắm quyền lực trong tay, càng phải vậy. Thật đáng tiếc, quan chức xứ này luôn tự cho mình không bao giờ sai, và khi cái sai đã lộ rõ lè lè ra rồi thì họ cãi văng mạng.

Lại nói thêm về tấm hộ chiếu mẫu mới. Đang yên đang lành tự dưng bày vẽ cải tiến cải lùi, bắt dân chuốc bao nhiêu phiền phức. Chính nhà chức việc từ trên xuống dưới gây ra hậu quả hộ chiếu bị từ chối nhưng cuối cùng họ đổ trách nhiệm lên đầu dân. Ông Tô Lâm và cấp dưới của ông ấy tuyên bố cách “sửa sai” là bổ sung phần bị chú nơi sinh vào trang trong. Thôi thì cũng tạm chấp nhận như thế đi (chứ thực ra chả giống ai, biến cuốn hộ chiếu thành thứ phế phẩm, chắc để xài cho hết số phôi đã in khiếm khuyết nội dung nơi sinh) nhưng cách mà họ “sửa sai” cũng rất thiếu tử tế. Cái bị chú ấy ghi rằng “Theo đề nghị của người mang hộ chiếu (at the holder’s request)…”, kiểu như chúng tôi cho thêm cái nội dung này vào do người ta xin. Thói chối tội, ban ơn, coi thường dân chúng ăn sâu vào óc họ, chết cái nết không chừa. Phải nói thẳng toẹt ra, không ai thèm đề nghị cả, mà các ông phải có trách nhiệm thêm vào cho người ta, nếu không muốn bị chửi. Các ông làm sai, tự gây thiếu sót, khiến quốc tế không công nhận, gây khó dễ cho người có hộ chiếu mẫu mới, thì các ông phải tự động, chân thành, biết điều để sửa chữa, chứ đâu có thói đổ cho dân.

Thứ Tư, 10 tháng 8, 2022

Từ cuốn hộ chiếu thiếu mục nơi sinh, nghĩ tới tờ lý lịch và cái giấy căn cước (kỳ 4)

Nói luôn, nhà cháu cũng định xong kỳ 3 thì thôi, bởi có biên nữa các ông bà ấy cũng chả chịu sửa. Dân xứ này luôn ở vị thế thấp cổ bé miệng, gào tới tận trời có thể trời còn nghe, chứ góp ý với các quan chỉ rước lấy sự vô vọng.

Đã định thế, nhưng hôm nay 10.8 ông bộ trưởng Tô Lâm thay mặt Bộ Công an trả lời chất vấn của “đảng biểu” khó lọt tai quá. Cũng vẫn chuyện hộ chiếu, hộ khẩu, căn cước công dân, cứ loanh quanh ậm ờ, không chịu thẳng thắn nhận sai (còn nhận trách nhiệm thì ai chẳng nhận được), đành biên thêm ít dòng cho hắc bạch phân minh. Tính nhà cháu cực ghét cái thói quanh quéo cho qua chuyện, nhất là ở các ông bà lãnh đạo.

Ông bộ trưởng khẳng định trước đại biểu quốc hội, cũng có nghĩa trước bàn dân thiên hạ, rằng “Bộ Công an không có chủ trương thu hồi sổ hộ khẩu giấy”, rằng mọi người hiểu không đúng Thông tư 55 của Bộ Công an bởi theo quy định, chỉ thu sổ hộ khẩu khi có sự điều chỉnh thông tin mới, không phải thu tất cả, “khi điều chỉnh thông tin mới trong hộ khẩu, hộ khẩu không có tác dụng nữa thì thu lại”. Báo Tuổi Trẻ tường thuật, khi trả lời đại biếu quốc hội Nguyễn Trường Giang, ông Lâm còn nói cụ thể “việc thu chỉ là cá biệt (ở chỗ này chỗ khác), còn bộ chưa có chủ trương thu sổ hộ khẩu”.

Thứ Hai, 8 tháng 8, 2022

Nhà hát

Trên báo chí mậu dịch (tầm cỡ phở không người lái 3 hào), nhiều ông bà bảo rằng Hà Nội cần phải xây một nhà hát như cái opera ven hồ Tây bởi cho đến nay thủ đô chưa có cái nhà hát nào xứng tầm.

Chịu các ông bà. Ăn nói, phát ngôn là quyền của mọi cá nhân, nhưng ngu thì chỉ là quyền của con lợn, bởi xưa nay các cụ ta vẫn có câu cửa miệng "ngu như lợn".

Xin hỏi các ông bà, cái nhà hát lớn Hà Nội cuối phố Tràng Tiền do người Pháp xây dựng không xứng tầm ở chỗ nào. Không chỉ xứ An Nam ta, trên thế giới hiếm nơi nào có được ngôi nhà hát tầm cỡ ấy, về cả trong lẫn ngoài công trình kiến trúc văn hóa tuyệt vời này.

Hai phần ba thế kỷ nay, dưới sự cầm quyền cai trị của đảng cộng sản, thiên hạ thử giương mục kỉnh, cầm kính lúp ra soi trên đất ta từ bắc chí nam có công trình mới nào đẹp hơn cái nhà hát thực dân đó không.

Nói thẳng, Hà Nội giờ đây tuy cao rộng dài hoành tráng, nhưng bản chất, con người, và nhất là văn hóa, còn lâu mới xứng đáng với di sản kiến trúc tuyệt vời này.

Cứ leo lẻo chửi thực dân Pháp bóc lột, không có nó thì có khối những di sản nước này đang thừa hưởng, như đường sắt xuyên Việt, phủ chủ tịch mà các quan đang ngự, nhà hát lớn, dinh nọ thự kia...

Nguyễn Thông



Chủ Nhật, 7 tháng 8, 2022

Cãi văng mạng

Mấy bữa nay nhà cháu bận lút cổ chả còn thì giờ sờ sịt lốc liếc. Bạn bè xúm lại hỏi sao rồi, giả nhời chả sao cả, chỉ bận. Đời có lúc cuốn mình đi như hòn đá cuội lòng suối, cưỡng lại cũng chẳng được.
Có nhiều thứ trên đời, như lời khuyên của ông hàng xóm, cứ kệ mẹ nó, nhưng có những thứ, cũng lời ông ấy, không nói ra không chịu được. Con người chỉ hơn con vật ở chỗ có phương tiện, phây búc chả hạn, để lên tiếng. Đó cũng chính là lý do tại sao đám quan chức, đám cai trị cứ mở mồm là lên án mạng xã hội, coi như quân thù quân hằn. Chúng ghét bởi không bịt được miệng dân chúng như lâu nay nữa. Nói thật, tôi ghét nhất những đứa chỉ săm soi mặt trái của mạng xã hội và lờ đi tác dụng khai trí vĩ đại của nó.

Trước hết phải nói về cái hộ chiếu tím than mẫu mới. Sai rành rành như thế nhưng từ lớn tới… lớn cứ gân cổ cãi lấy được. Ba ông Tô công an (Tô Lâm, Tô Ân Xô, Tô Văn Huệ - Cục trưởng Cục Quản lý hành chính về trật tự xã hội, là người thông thạo về giấy tờ tùy thân) đều luận điệu là không có gì sai, đã làm theo luật (xuất nhập cảnh), đã căn cứ vào quy định của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO), rồi lại còn bảo hộ chiếu nhiều nước cũng không có mục nơi sinh như ta… Tới khi bị hóc, nước này nước kia (Đức, Tây Ban Nha, Czech và chắc chắn còn nhiều nước nữa) không chấp nhận mẫu mới ấy, vẫn cố cãi, lý do lý trấu, rồi chạy chữa băng bó bằng cách thêm tờ xác nhận nơi sinh đính kèm, ghi thêm mục nơi sinh vào phần bị chú trang trong, rồi hứa sẽ nghiên cứu bổ sung vào mục nhân thân, v.v..

Thứ Năm, 4 tháng 8, 2022

Hỏng thi

Kỳ thi tốt nghiệp THPT vừa rồi, một thí sinh ở Cà Mau làm bản nháp xong, do mệt quá ngủ thiếp đi, không ai đánh thức cho nó dậy làm tiếp, cuối cùng bị điểm 0, mà đã nhận điểm liệt này thì trượt dù các môn khác thừa tổng điểm, chứ đừng nói chuyện xét vào đại học.

Đứa nào bảo rằng giám thị (người coi thi) thấy thí sinh (học trò đang thi) ngủ quên nhưng không nhắc dậy để làm bài tiếp là đúng quy định, quy chế thi hiện hành, không có lỗi; đứa nào nói thế, dù là bộ trưởng thứ trưởng cục trưởng, hãy lôi cổ nó ra đánh bỏ mẹ đi. Quy chế được sinh ra là để phục vụ con người chứ không phải vô cảm dửng dưng với con người.

Đó cũng là một kiểu đốt sách, chôn học trò.

Một xã hội đầy những kẻ vô trách nhiệm, nhẫn tâm, dửng dưng, vô cảm, tàn ác với số phận con người, chúng lại được bao che bởi những kẻ vô cảm, nhẫn tâm, tàn ác gấp mười lần thế.

Cần kỷ luật, trừng trị ngay đứa giám thị đầu đất, hội đồng thi, và cả cấp trên của chúng gân cổ cãi lý sự cùn bao che cho lũ người máy. Để chúng ngơ ngáo, tác oai tác quái trong xã hội này chỉ chật đất.

Thứ Tư, 3 tháng 8, 2022

Là ai?

Vụ đại úy công an Ngô Văn Quốc cướp tiệm vàng ở chợ Đông Ba, TP.Huế, nhà chức việc và báo chí thông tin rất lửng lơ mù mờ.

Thế thì cuối cùng cái thằng cướp ấy nó là công an, hay công an là thằng cướp?

Vẫn biết quần áo sắc phục, quân hàm quân hiệu đều có thể ra chợ giời mua được, nhưng khẩu AK thì không dễ. Nhưng tay Robin Hood cố đô có đủ cả, xài súng rất thành thạo. Chàng còn thông thạo, hiểu biết kỹ về nhân sự, bộ máy lãnh đạo của "công an tỉnh nhà".

Lại gần dân nữa, đi cướp không cho mình mà cho người nghèo, tung hết vàng ra đường, hô "vàng cho người nghèo", ai nhặt thì nhặt, đúng kiểu Robin Hood.
 
Cứ coi là đầu óc, hành vi chàng có vấn đề không bình thường nhưng thuộc loại hiếm, nó cứ gợi cái gì đó khó nói, nhất là trong một xã hội đầy cướp, đầy người nghèo khổ.

Chỉ hơi nhầm một tí, giá đừng cướp tiệm vàng.

Thứ Ba, 2 tháng 8, 2022

Đồng nát

Thủ tướng Phạm Minh Chính hôm kia 31.7 có chuyến chịu khó lên tận Thái Nguyên để đích mục sở thị, nói nôm na là nhìn tận mắt, đống sắt rỉ khổng lồ của Nhà máy Gang thép Thái Nguyên mở rộng. Nếu không nhầm, thì lần đầu tiên ông Chính nhìn thấy đám của nợ này. Có vẻ rưng rưng xót xa lắm.

Đám sắt sắp thành đất ấy do bọn nhà thầu T.àu cộng anh em hữu nghị để lại sau khi chúng ôm tiền An Nam rồi lặn mất hút con mẹ hàng lươn. Chơi với nó xưa nay là thế. Mà hình như nó chỉ đối xử kiểu này với thằng em dại, chứ ngay cả Lào, Cam chúng cũng chả nỡ xuống tay.
 
Đã hơn 15 năm trơ gan cùng tuế nguyệt, phơi mưa phơi nắng, đá cũng phải rỉ, nói chi sắt. Mấy đời thủ tướng vô trách nhiệm với đống của nợ rỉ đen sì này, cuối cùng ông Chính gánh tất. Tôi mà là thủ tướng đương nhiệm, tôi lôi cả đám tiền nhiệm từ thời 3X ra, rồi cả chủ tịch quốc hội, thậm chí cả tổng bí thư, chủ tịch nước, chỉ vặn một câu, các ông đã làm gì để gây hậu quả nghiêm trọng thế này, để chúng tôi đã không được ăn ốc lại còn còng lưng đổ vỏ. Các ông hạ cánh an toàn hoặc sắp hạ cánh, tôi có thể lờ đi, nhưng dân có để các ông yên không...

Chủ Nhật, 31 tháng 7, 2022

Từ cuốn hộ chiếu thiếu mục nơi sinh, nghĩ tới tờ lý lịch và cái giấy căn cước (kỳ 3)

Lại nói chuyện tờ khai sơ yếu lý lịch. Đúng là chỉ có thứ chủ nghĩa lý lịch man rợ mới có thể gây ra những chuyện dở khóc dở cười bởi những yêu cầu cực kỳ vô lý của nó.

Tháng 9 năm 1987, nhờ sự giới thiệu có trọng lượng của một vị phụ huynh, tôi tới trường mẫu giáo - trường mầm non 26 xin cho cu con vào đó. Nhỏ vào nhà trẻ, nhớn lên mẫu giáo. Cu cậu đã hơn 3 tuổi, “tốt nghiệp” nhà trẻ hệ mầm chồi lá, giờ phải tiếp tục vào trường mẫu giáo. Trường mầm non 26 là trường điểm của quận 5 (Sài Gòn), cơ ngơi rộng rãi bề thế trên đường Lý Thường Kiệt, bây giờ là Bệnh viện phụ sản Hùng Vương mở rộng.

Cô hiệu phó, xinh lắm, đón tôi và trấn an anh cứ yên tâm, cháu tuy khác tuyến nhưng chúng em đã đưa vào danh sách rồi, cảm phiền anh khai cho cháu cái sơ yếu lý lịch để chúng em làm hồ sơ. Gì chứ, việc này quá dễ, tôi tự nhủ. Cầm cái giấy lý lịch in sẵn đọc lướt qua mới thấy không đơn giản tí nào. Tôi bần thần hỏi cô giáo, mục này, mục này, mục này… cũng phải khai sao cô. Cô gật, khai tất anh ạ, chỗ nào không có gì để khai thì cứ gạch chéo, đừng bỏ trống, quy định là vậy.

Thứ Bảy, 30 tháng 7, 2022

Từ cuốn hộ chiếu thiếu mục nơi sinh, nghĩ tới tờ lý lịch và cái giấy căn cước (kỳ 2)

Thôi, gác chuyện hộ chiếu lại, rồi đâu sẽ có đó. Chỉ biết hôm qua 29.7 các báo mậu dịch thông báo những ai xài hộ chiếu mới mà đến Đức sẽ được Đại sứ quán VN tại Đức cấp cho cái giấy xác nhận nơi sinh để kèm theo khi xin thị thực (visa), khi qua cửa khẩu. Hình như họ nghĩ mảnh giấy ấy của tòa đại sứ có giá trị với nhân viên công lực kiểm tra xuất nhập cảnh xứ người lắm. Chưa nói nó có tác dụng thông tuyến không, chỉ riêng việc phải đi xin giấy, kèm mảnh giấy lòng thòng vào cuốn hộ chiếu là đã chẳng giống ai rồi. Đang yên đang lành, cải tiến hóa thành cải lùi. Vậy mà, cũng báo quốc doanh hôm qua thông tin, Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an vẫn tuyên bố tiếp tục mần hộ chiếu mẫu mới (xin nói cho chính xác, họ bán hộ chiếu cho dân chứ làm gì có chuyện cấp mà báo chí cứ nói thành cấp hộ chiếu). Đâm lao theo lao kiểu này, chỉ khổ dân chứ các ông bà ấy có mất gì.

Đã bảo gác, thế mà vẫn bức xúc kéo thêm một đoạn. Giờ kể chuyện bản lý lịch với mẫu khai báo lừng danh một thời, làm khổ biết bao nhiêu người.

Thứ Sáu, 29 tháng 7, 2022

Từ cuốn hộ chiếu thiếu mục nơi sinh, nghĩ tới tờ lý lịch và cái giấy căn cước

Nhà cháu phải đặt cái tít dài thườn thượt vậy, chứ không chỉ một hai chữ như mọi lần, thì mới tải hết được mấy thứ muốn nói ngay từ đầu. Ấy là cái sự bực lắm, cáu sườn lắm, và cũng chán nản nữa.

Nhắc lại chuyện cuốn hộ chiếu mẫu mới vừa được Bộ Công an, cụ thể là Cục Quản lý xuất nhập cảnh thiết kế, ban hành, đưa vào sử dụng. Trước khi chính thức áp dụng, họ đã ngưng việc làm hộ chiếu mới 1 tháng, cả mẫu cũ lẫn mẫu mới, chỉ ưu tiên những trường hợp đặc biệt. Cũng là một kiểu hành dân. Khi mẫu cũ vẫn còn giá trị, tại sao không chuẩn bị mẫu mới cho thật kỹ, rồi chỉ việc nối vào, mà lại bắt dân phải chờ 1 tháng. Hay là quyền trong tay tao, muốn hành thế nào bay cũng phải chịu. Hệ thống công quyền, hệ thống chính trị xứ này có đủ cả cơ quan ban bệ thanh tra kiểm tra, không hề nhìn ngó, lên tiếng, chỉnh sửa cái thái độ hách dịch, cửa quyền ấy. Cứ năm này diễn sang năm khác, triền miên. Ông hàng xóm nhà tôi dấm dẳn, cũng cùng một duộc cả.

Giá như chỉ là chuyện trong nước, trong nhà bảo nhau, có nhẽ vụ hộ chiếu cũng xong, khổ nỗi cái thứ giấy tờ này để đi giao dịch làm ăn thăm thú chơi bời với nước ngoài, mà người ta lại không xuê xoa dĩ hòa vi quý, đánh bùn sang ao, để lâu cứt trâu hóa bùn như mình.

Thứ Năm, 28 tháng 7, 2022

Óc ngắn

Nhân vụ nước Đức không chịu xài hộ chiếu mẫu mới của An Nam, lại nhớ:

-Các ông công an đưa ra chứng minh nhân dân mẫu mới 12 số thay cho mẫu cũ 9 số. Dùng chưa được bao lâu, lại hủy, thay bằng căn cước công dân mã vạch 12 số. Lại ba bảy hai mốt, các bố hủy thứ vừa thay, thay tiếp bằng căn cước công dân gắn chip. Chưa dám nói họ còn định tiếp tục sự nghiệp đổi mới cực kỳ tốn kém không. Xin nhớ rằng với mỗi mẫu mới như thế, bản phôi để chuẩn bị dùng là hàng mấy chục triệu bản, thậm chí trăm triệu, bỏ đi, tốn kém không biết bao nhiêu mà kể.

Cái hộ chiếu mới thiếu chi tiết nơi sinh này cũng vậy. Chỉ cần một nước không thừa nhận là ném tiền tỉ tỉ vào thùng rác.

Nhẽ ra phải khởi tố, truy tố những kẻ ngu si xài tiền dân như rác, làm nghèo đất nước, nhưng chính các bố ấy gây ra, chả nhẽ lại tự khởi tố mình. Chắc phải nhờ cơ quan điều tra của Viện KSND tối cao để mắt tới, coi như đây là vụ án tư pháp.

Lâu nay chả ai lên tiếng về sự lãng phí tiền nghìn tỉ do não ngắn này.

Nguyễn Thông

Thứ Ba, 26 tháng 7, 2022

Người chiến sĩ ấy

Căn theo lịch hằng năm và lịch sử thời nay, cứ vào cữ tháng 7 tây, xã hội này lại gợi mở những ký ức thời chiến tranh. Dù chỉ có ngày 27.7 được gọi là ngày Thương binh liệt sĩ nhưng dường như suốt cả tháng người ta chộn rộn về sự kỷ niệm. Đền ơn đáp nghĩa, tưởng nhớ người đã khuất, gợi những nỗi đau, thậm chí cả những tủi hờn…, đủ cả.

Mỗi cuộc chiến tranh, dù từng bên tự nhận mình là gỉ gì gì đi chăng nữa, cũng không thoát khỏi cái kết cục “được làm vua, thua làm giặc”, bên thắng cuộc và bên thua cuộc. Nhẽ ra đánh nhau xong thì thôi, nhất là với những cuộc nội chiến cốt nhục tương tàn, nồi da xáo thịt, cần quên đau thương bi kịch đi để mà hòa hợp, xoa tay làm lành, nhưng thể chế này có vẻ không thích vậy. Mỗi năm vẫn rầm rĩ kỷ niệm Mậu Thân 68, ngày 30.4, trận này trận nọ. Thương binh, liệt sĩ là những người có công, dĩ nhiên phải được chăm chút, báo ơn, nhưng rầm rĩ quá lại thành sự khoét sâu nỗi đau của nhiều triệu người, cả triệu gia đình bên thua cuộc. Họ cũng bị đẩy vào cuộc chiến tranh như bên thắng vậy, chỉ có điều họ bị thua. Chỉ khi nào sự phân định công tội rạch ròi tới mức tàn nhẫn, sự đối xử “ta, địch” nhạt đi, thậm chí chấm dứt, thì mới mong hàn gắn hẳn vết thương lòng, cùng nhau đi tới tương lai.

Nói như thế không có nghĩa phủ nhận quá khứ và những điều tốt đẹp.

Chủ Nhật, 24 tháng 7, 2022

Lo

Chiếc tàu cá của ngư dân Bình Thuận bị chìm, 15 người chia làm 2 chiếc thuyền thúng trôi dạt vô định trên biển quần đảo Trường Sa. Sau 9 ngày, thuyền thúng thứ nhất có 8 người được một tàu cá phát hiện và cứu, nhưng 3 người trước đó đã chết do đói khát và đành thủy táng. Thuyền kia những 12 ngày sau mới gặp may khi một tàu... chở hàng nước ngoài thấy và cứu, 7 người cũng chỉ còn 5.
 
Điều đáng nói, 10 người thoát nạn sau 9 - 12 ngày lênh đênh ấy đều do tàu cá và tàu hàng phát hiện, cứu sống. Nếu chỉ thêm vài ngày nữa, nói phỉ phui cái miệng, chắc chết hết.

Nước ta có đủ cả ủy ban này ủy ban nọ về thiên tai, cứu hộ; có lực lượng cứu hộ cứu nạn trang bị tàu to tàu nhỏ rải khắp mọi vùng, có cảnh sát biển, biên phòng, hải quân, vệ tinh, máy bay tuần thám, tàu cao tốc..., vậy mà không tìm ra, không cứu được ngư dân của mình, dù chỉ một người.

Biển của ta, người của ta, chủ quyền lúc nào cũng của ta, vậy thì hơn chục ngày ấy ta làm gì, nhất là vừa rồi trời yên biển đẹp, không có bão gió, áp thấp áp cao.

Đặt trường hợp "bạn lạ" nó đưa tàu đưa người vào, chả nhẽ chịu thua, hay lại phải chờ tàu cá tàu hàng.

Nguyễn Thông

Thứ Sáu, 22 tháng 7, 2022

Tượng đài

Không chỉ sau khi được vội vã khánh thành cho kịp mốc thời gian thời điểm kỷ niệm, nói nôm na là giờ vàng, cái tượng đài công an khá hoành tráng và bắt mắt/chọc mắt trên đường phố lớn thủ đô ngay cả khi đang được thi công tạo dựng đã hứng quá nhiều lời ra tiếng vào.

Lẩn mẩn giở đủ loại từ điển, cả thuần Việt lẫn Hán Việt, thì thấy từ “tượng đài” có nghĩa: Một khối gồm tượng (tượng) và chân đế (đài) ở nơi công cộng, nhằm biểu trưng, ca ngợi, ghi nhận một điều gì đó, người nào đó.

Nói sơ sơ chút. Tượng, bức tượng không chỉ tạc người mà có thể cả con ngựa, con chó, con cá, con cóc, cây tre… Xưa nơi đình đền thường có tượng con chó đá. Tỉnh An Giang ở miệt sông Cửu Long sau khi phất lên thoát nghèo nhờ con cá tra đã dựng hẳn tượng cá rất hoành tráng. Nhiều nhất vẫn là tượng người. Trong chùa cơ man tượng. Chùa Tây Phương ở huyện Thạch Thất (tỉnh Hà Tây trước kia) ngoài những tượng phật, bồ tát còn rất nổi tiếng với bộ tượng 18 vị la hán (thập bát tổ) cực kỳ sinh động. Thi sĩ Huy Cận ngậm ngùi tả có ý chê trách “các vị ngồi đây trong lặng yên/mà nghe giông bão nổ trăm miền”, chợt nghĩ giờ mà thi sĩ sống lại chắc phải tả mỏi tay bởi xứ này đang hàng triệu la hán ngồi yên mặc kệ bão giông.

Thứ Năm, 21 tháng 7, 2022

Dân

Sri Lanka lâu nay được coi là xứ sở yên bình, nói theo cách của người An Nam thì “nghèo mà tốt”. Thực ra cũng không đến nỗi nghèo lắm, cuộc sống từng sung túc, khá đầy đủ, chỉ có điều phú quý giật lùi, giống như Venezuela, Cuba, Nicaragua… vậy, càng ngày càng thảm hại. Lỗi không phải ở dân, mà ở đám cầm quyền, cai trị. Lưu ý thêm rằng Sri Lanka trong cái tên nước có danh xưng xã hội chủ nghĩa, vẫn biết nó chẳng giống kiểu xã hội chủ nghĩa thứ thiệt, nhưng chỉ cần dính cái tên ấy, như một thứ vận hạn tai ách, cũng đủ bỏ mẹ. Đang yên đang lành, tự dưng quàng vào, dù chỉ cái tên suông chứ chưa phải đường lối, để khốn khổ khốn nạn.

Trên thế gian này, có bao giờ chủ nghĩa xã hội đem lại cho con người điều gì bền vững tốt đẹp, ngoài nghèo bền vững, khổ bền vững.

Lại nói Sri Lanka. Dân vốn hiền lành, chịu ảnh hưởng sậu đậm của Phật giáo nên hiền là phải. Nhưng đám cai trị những năm gần đây thì rất tệ. Chả nói đâu xa, chỉ cần thấy đám anh em nhà Rajapaksa chúng chia nhau ghế, đứa tổng thống, đứa thủ tướng, đứa bộ trưởng tài chính…, thế thì chúng nó ăn tươi nuốt sống nước này, làm gì còn chỗ cho dân.

Dân bực, phẫn nộ, không chịu mãi được, con giun xéo lắm cũng quằn, phải vùng đứng lên, biểu tình, đòi quyền sống. Đức Phật từ bi bác ái luôn chủ trương lấy thiện thắng ác có hiện lên khuyên can chắc chả cản nổi. Phật mà chịu cảnh đói khổ bền vững, cũng phải xuống đường với dân.

Thứ Tư, 20 tháng 7, 2022

Lửng lơ thù dai

Vừa rồi, nhiều báo mậu dịch đăng thông tin nhà nước Pháp lấy tên của phi công người Việt, đại úy Đỗ Hữu Vị (tham gia quân đội Pháp, hy sinh trong thế chiến thứ nhất) đặt cho một quảng trường ở thủ đô Paris.

Báo chí xứ ta kín đáo hoặc công khai cho rằng đó là niềm vinh dự cho đất nước, cho người Việt Nam.

Vâng, đúng vậy. Nhưng cách đưa tin của báo mậu dịch vừa dễ gây hiểu lầm ông Vị người của "ta", lại vừa cố ý bưng bít giấu diếm thông tin liên quan mà họ cho là không có lợi việc tuyên truyền.

Đành rằng đưa tin thế nào là quyền của báo, nhưng tôi thấy chả mất gì khi nói rõ hơn rằng anh hùng nước Pháp đại úy phi công Đỗ Hữu Vị là con của một người danh tiếng lẫy lừng ở Nam Kỳ thời Pháp mới sang chiếm An Nam, ông Đỗ Hữu Phương, còn gọi là Tổng đốc Phương.

Thứ Ba, 19 tháng 7, 2022

Không bình thường

Mấy bữa ni bấn việc linh tinh nên nhà cháu chả hó hé lốc liếc gì, kể cả bày tỏ sự tiếc thương một người Nhật tử tế là ông Shinzo Abe qua đời.

Giờ, ban trưa, rảnh tí ti, vội nói về mấy thứ không bình thường này.

- Ở TP.HCM có một tay bác sĩ bị điều tra về tham nhũng. Y chỉ làm "to" tới chức giám đốc bệnh viện quận (Thủ Đức, nay là TP.Thủ Đức, tương đương cấp quận huyện) mà chạy án bằng số tiền gần 3 triệu đô la Mỹ. Vậy xin hỏi các ông bà quan nhớn lãnh đạo, nó chỉ làm công chức nhà nước cỡ tép đó mà dám bỏ vài triệu đô, vậy thì đội ngũ cán bộ "trong sạch" tới cỡ nào. Sự tha hóa thật kinh khủng. Lúc nào cũng sơ kết, tổng kết trong sạch vững mạnh, nói thật, chỉ trong sạch đểu.

- Chắc nhiều người còn nhớ vụ đấu giá 4 lô đất ở Thủ Thiêm. Chúng nó làm trò, đẩy giá tới gần 2,5 tỉ đồng/mét vuông, tức mỗi mét vuông tương đương 1 căn nhà, thậm vô lý,

Thứ Hai, 18 tháng 7, 2022

Dụng củi

Thiên hạ bàn hơi bị nhiều về tân bộ trưởng y tế. Nhìn ngó đủ góc độ, kể cả sắc. Giời ạ, cử thượng thư chứ có phải chọn huê hậu đâu mà cứ ngắm nghía vẻ mặt mấy lị 3 vòng.

Sự đời từ xưa tới nay, ở bất cứ đâu, những kẻ làm vua, thừa tướng, trùm, thủ lĩnh, sếp, nguyên thủ quốc gia..., nghĩa là đứng đầu, thì không nhất thiết phải có chuyên môn hiểu biết kiến thức cao siêu về thứ mình quản. Ngôi ấy, ghế ấy, điều quan trọng nhất là biết dùng người, biết cắt đặt kẻ dưới trướng một cách chính xác, đúng người đúng việc. Còn không biết dùng người, cộng thêm thiếu sự thu phục nhân tâm, thì vứt. Chỉ ba bảy hai mốt là lộ ngay.

Chính vì vậy, tôi không chê chuyện bà Lan không có chuyên môn y tế. Giả dụ bà ấy là giáo sư tiến sĩ bác sĩ đi nữa thì cũng đâu có kiến thức về mảng dược, về máy móc, về tài chính, về đủ thứ ngoài chuyên môn bác sĩ. Nhưng nếu là thủ lĩnh biết dùng người thì cũng tạm được.

Chủ Nhật, 17 tháng 7, 2022

Phía sau thời sự

- Báo Pháp luật TP.HCM ngày 4.7 đăng lại báo cáo của UBND tỉnh Hậu Giang, nội dung rằng “người có hành vi tham nhũng phần lớn là cán bộ, công chức”.

Mới nghe thì có vẻ thẳng thắn, không né tránh, dám nhìn thẳng vào sự thực, “không có vùng cấm”. Nhưng nói thật, đó là thứ kết luận rất vớ vẩn. Cả ủy ban lẫn báo đều vớ vẩn. Tại sao? Tại vì sự tham nhũng, ở bất cứ đâu chứ không phải chỉ tỉnh Hậu Giang, nó chỉ xuất hiện, diễn ra trong đám cán bộ, công chức, được thực hiện bởi cán bộ, đảng viên chứ không phải đám dân chúng suốt đời cắm cúi mưu sinh vất vả. Toàn bộ, một trăm phần trăm luôn, chứ không phần lớn phần nhỏ gì sất. Dân không có quyền hành mà cũng tham nhũng được, các ông bà nếu chỉ ra được một người, thì cứ chém đầu tôi đi. Trên răng dưới cát tút, làm chó gì có công cụ để thực hiện tham nhũng, kể cả “tham nhũng vặt”.

Hay là Hậu Giang cũng như báo chí định ám chỉ sự nghiệp tham nhũng ngoài cán bộ công chức chiếm phần lớn, còn phần nhỏ là đám lãnh đạo, “siêu cán bộ công chức”, đám cấp cao, đám nắm quyền. Nếu vậy thì được, chỉ có điều bọn tham nhũng này không nhỏ đâu, cực lớn là đằng khác.

Thứ Bảy, 16 tháng 7, 2022

Thông tin sốt nóng

 Kính thưa bạn đọc

Blog này của nhà cháu thời gian qua bị "thế lực thù địch" chặn ráo riết, bịt hết cửa nẻo, ngõ ngàng, hẻm lối... nên nhà cháu không thể nào vào được. Ngày nào cũng thập thò nhưng chịu cảnh đứng ngoài, bực ơi là bực. Nhà mình mà chúng nó cứ làm như... nhà nó.

Chả hiểu sao, bữa nay, đúng lúc 5 giờ chiều, lại vào được nhà. Hay là chúng chán, chúng chả khóa nữa. Mà có quái gì trong đó đâu để chiếm. Nhà cháu biên vội mấy chữ này thông báo, biết đâu chút nữa chúng lại thích chặn, lại vui duyên mới không quên nhiệm vụ thì sao.

Nếu tới tối, nhà cháu vẫn vào đưa bài lên được, sẽ có cả loạt bài bị nằm kho thời gian qua trình làng.

Chào cả nhà ạ.

Nguyễn Thông

Thứ Tư, 22 tháng 6, 2022

Chuyện cụ Kwan nhân ngày nhà báo

Bạn bè tếu táo thường gọi y là Kwan, Chun Do Kwan, hoặc Kwan Do Chun, hệt người gốc Hàn. Nhà cháu học đòi cái thói hư hỏng của thiên hạ (điều hay chả học, chỉ tuyền học điều dở) gọi cụ ấy là y, bởi một phần đồng tuế, phần khác đàn đúm với nhau khá lâu, chứ đã U70 cả rồi.

Nhân đây, nói thêm chuyện này, liên quan tới chữ “tuế” vừa nhắc ở trên. Để chỉ những năm mà con người ta sống, năm của đời người, tức là tuổi, thì dùng chữ tuế. Cùng tuổi với nhau gọi là đồng tuế. Nói hai người hoặc những người cùng tuổi thì dùng chữ đồng tuế chứ không phải đồng niên. Niên tức là năm, thứ thời gian vật lý, có tính khách quan, nằm ngoài con người, không nhất thiết gắn với người. Kim niên là năm nay, khứ niên là năm trước (khứ niên kim nhật thử môn trung, ngày này năm trước ở ngay trong cửa này), niên lịch là lịch năm, niên biểu là chép lại những chuyện xảy ra các năm, niên hạn là thời hạn tính bằng năm, thiếu niên là số năm còn non (để chỉ người ít tuổi), lão niên là năm già/nhiều (cho người nhiều tuổi). Vì vậy, nói người cùng tuổi dùng đồng tuế chứ không phải đồng niên, dù tuế và niên đều có nghĩa là năm.

Lại quành về cụ Kwan. Cụ í tên tục là Đỗ Trung Quân. Á à, tưởng ai, ông ni thì choa lạ chi. Sẽ nhiều người bảo thế. Vâng, cũng thuộc dạng người của công chúng, như Ngọc Trinh, Mỹ Linh, Trấn Thành chả hạn. Chỉ có điều, cụ Quân khác mấy người ấy, cụ là nhà thơ. Chính do đầu thai thành nhà thơ nên mới sinh chuyện.

Thứ Hai, 20 tháng 6, 2022

Rắn xi moong lỗ

Thiên hạ đang chú mục vào công trình thế kỷ đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông biểu tượng của tình hữu nghị Việt - Trung. Và họ chỉ càu nhàu chuyện nó chạy, nó lỗ, càng chạy càng lỗ. Rồi tiếc tiền, lại còn bảo tiền chứ đâu phải vỏ hến, v.v..

Tất nhiên cũng có người bênh sự lỗ ấy. Đời xưa nay vốn vậy. Đến bọn Nga rành rành xâm lược nước bạn cũ Ukraine của nó, mà vẫn có người nói chỉ đứng về phía... chính nghĩa kia kìa. Rắn xi moong lỗ đã là cái đinh gì.

Họ lý sự đường sắt trên cao Cát Hà lỗ là chuyện đương nhiên bởi mới được đưa vào khai thác, vốn đầu tư quá lớn (nhưng lờ đi chuyện bị đội vốn mấy lần), chỉ nhặt bạc cắc, nhà nước không trợ giá cho hoạt động giao thông công cộng này, cứ bắt phải bán vé giá quy định như xe buýt, lỗ cả trăm tỉ là còn ít đấy, nhẽ ra phải lỗ nữa... Lý sự chốt lại, vấn đề là con đường cao cao ấy được xây lên để phục vụ nhân dân, cho nhân dân đi lại thuận tiện (đúng vậy, đâu phải cho cán bộ dùng, bởi cán bộ đâu có thèm ngự lưng rắn), sao bọn phản động chúng bay không nói tới. Phục vụ dân, vì dân mà cũng bị chửi là sao...

Khiếp, đến chịu các bố. Cái gì cũng vịn vào dân, đổ cho dân. Cứ như chính dân phải hoàn toàn chịu trách nhiệm về sự lỗ lã này. Kiểu như nếu dân không đi thì người ta xây rắn xi mong làm gì, nay lại nói nọ nói kia, không ai chiều được chúng mày...

Ông hàng xóm nhà tôi cười bảo đến tờ báo riêng của đảng mà họ còn đặt tên là báo Nhân Dân thì "đường sắt lỗ nhân dân" đâu có ảnh hưởng tới hòa bình thế giới.

Nguyễn Thông

Ảnh: Báo Giao thông



Chủ Nhật, 19 tháng 6, 2022

Xảo đại nhân

Vẫn biết Khổng Minh Gia Cát Lượng giỏi nhất nhì thời Tam quốc nhưng hậu sinh học cái thói "gạt lệ chém Mã Tốc" của ông ta chỉ khiến thiên hạ chê cười.

Làm mất Nhai Đình, từ đó dần dẫn tới mất cơ nghiệp nhà Thục Hán, mất nước, đâu phải do Mã Tốc mà chính là tội Khổng Minh. Biết Tốc dở, thậm chí xấu, nhưng cứ giao cho Tốc giữ cổ họng chiến lược Nhai Đình, ấy là lỗi của Khổng Minh.

Kỷ luật Tốc, đưa Tốc vào lò, chém Tốc, rồi lại còn ra vẻ tiếc thương, nghẹn ngào, than khóc sụt sùi, đau lòng lắm, xót xa lắm, chỉ lộ thứ bụng dạ tiểu nhân chứ hay ho gì. Đó là vết nhơ trong hình ảnh khá toàn vẹn Gia Cát Lượng.

Cứ cho là Tốc có tội, gây tổn thất không thể cứu vãn, thì chém Tốc vẫn còn nhẹ, đau lòng cái nỗi gì mà đau.

Thời đó, may chưa có báo chí truyền thông tivi, chỉ có Tam quốc diễn nghĩa, nên ít người biết xảo đại nhân.

Nguyễn Thông

Thứ Bảy, 18 tháng 6, 2022

Xương gà Thủ Thiêm

Vụ Thủ Thiêm chính thực là cái xương gà mắc ở cổ, “khạc chẳng ra cho, nuốt chẳng vào” chứ không phải miếng gân gà. Gân còn có thể ăn được, đằng này xương thì chịu.

Hôm qua 17.6, người ta lại tổ chức cuộc gặp giữa đại diện Thanh tra chính phủ (cùng ông nọ bà kia liên quan) với dân Thủ Thiêm bị mất đất. Cả ngàn người bị mất đất nhưng chỉ cho 20 người tham dự, riêng điều này đã báo trước sự thất bại của sự kiện rồi. Người trong cuộc không được nói ra những phẫn uất của mình và gia đình mình, dù có tổ chức vạn cuộc đối mặt nữa cũng chả đi đến đâu. Xương gà vẫn hóc ở cổ, đừng hòng khạc ra.

Nói thẳng, tất cả những “cuộc gặp Thủ Thiêm” từ trước tới nay đều thất bại khi hai bên, nhất là phía nhà nước, giữ nguyên quan điểm và thái độ bề trên ban đầu. Đã bao nhiêu cuộc gặp, không đếm hết được, chỉ còn lại những Nguyễn Thiện Nhân, Nguyễn Thị Quyết Tâm, Đặng Công Huẩn, Phan Nguyễn Như Khuê, Tất Thành Cang, Nguyễn Thành Phong… với những lời hứa gió bay “tôi không lừa bà con đâu” và sự ê chề, bị khinh bỉ. Và tất nhiên còn cả hàng ngàn dân Thủ Thiêm sống trong nỗi bất bình ngày càng tăng và lòng tin cạn dần.

Thứ Sáu, 17 tháng 6, 2022

Chính phủ thuế (kỳ 6)

Phải nói ngay rằng, bàn về thuế ở xứ ta thời nay có nói cả ngày cũng chả hết. Xưa kia, người cộng sản lôi kéo quần chúng nhân dân, nhất là nông dân (đông nhất, đội quân chủ lực của cách mạng) chỉ cần dụ đi xóa sưu cao thuế nặng là đảm bảo họ sẽ cùng nhau đi hồng binh liều thân rồi.

Thời nào cũng vậy, phong kiến thực dân cũng như cộng sản, thuế luôn là tai ách đối với dân chúng, càng ngày càng nhiều, càng nặng.

Quay trở lại chuyện giá xăng, bởi nó điển hình cho thuế phí hiện nay. 14 kỳ tăng liên tiếp, dân chúng cắn răng chịu bởi không chịu cũng chẳng làm gì được nhà nước, vả lại còn nghĩ cả thế giới tăng, bán xăng giá cao, đâu riêng xứ mình. Kiểu như “đau mắt bởi tại hướng đình/cả làng đều thế phải mình chi em”, tự an ủi để mà sống. Công nhận bộ máy tuyên truyền của nhà nước quá siêu, luôn làm cho dân chúng hiểu xăng tăng giá là chuyện chẳng đặng đừng, chứ chính phủ không muốn thế. Cả thế giới bán xăng dầu giá cao, mình đâu thể đứng ngoài. Ngay cả dân Mỹ cũng lao đao bởi giá xăng, nói chi ta. Báo còn thương cảm dân Đức bị đứt bữa kia kìa. Cần thông cảm với chính phủ, cùng chính phủ vượt khó, ráng qua cái đận này, v.v.. Phải công nhận dân mình hiền, cả tin, tăng thế chứ tăng nữa vẫn chấp nhận đau thương.

Thứ Tư, 15 tháng 6, 2022

Hiếu chiến ngôn từ

Hôm trước, nhà cháu đọc được câu (cũng là lời khuyên) của nhà báo chuẩn (nhiều người thường đùa là đoàn chuẩn), giàu thâm niên và đầy kinh nghiệm, một bậc đàn anh kính mến, bác Đoàn Khắc Xuyên. Bác ấy nhắc các bạn phóng viên trẻ (trẻ thì thường non, ít kiến thức, và khá… tùy tiện) rằng đừng dùng mấy từ “ra quân, chiến dịch” trong những thông tin chả có gì quân với chiến. Lại nhớ mình từng viết về thứ này, giờ xin nhắc lại.

Trong lời rất nhiều vị quan chức, nhất là khi họ làm long trọng viên buổi lễ lạt, trong hằng hà sa số bài báo của các nhà báo, kể cả “cây đa cây đề”, “đại nhà báo”, trong các phong trào đình đám của đoàn thanh niên mà nhân vật chính là mấy anh bí thư trung ương đoàn… ta thường thấy họ khoái dùng những từ “chiến dịch”, “ra quân”, “chiến sĩ”, “mặt trận”. Nghe ùng oàng sắt máu như đang thời chiến tranh chứ không phải hòa bình đã gần nửa thế kỷ.

Cách nói ấy, dùng chữ kiểu ấy thực ra không mới. Năm 1948, trong thư gửi giới họa sĩ nhân một cuộc triển lãm tranh, cụ Hồ đã từng khơi mào “văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận, anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy” (thời tôi học cấp 3, học trò phải làm bài luận phân tích, giải thích, chứng minh, bình luận, bình giảng câu này ít ra dăm bảy lần). Cụ trùm đã dạy thế thì cứ thế mà thực hiện. Chỉ hơi lăn tăn, văn nghệ mà cũng là mặt trận, quả thật ghê. Vậy nên cũng dễ hiểu thời đó và sau sau một tí, anh nào văn nghệ sĩ thuần túy, đòi tách văn nghệ khỏi chính trị thì chết không kịp ngáp. Vụ “Nhân văn giai phẩm” còn sờ sờ ra đó.

Trùm cuối

Lão hàng xóm nhà tôi cười bảo dư luận chỉ bố láo bố toét, vớ va vớ vẩn. Làm đếch gì có thằng nào trùm cuối để mà tìm, mà kết thúc đánh án.

Xứ này, đảng lãnh đạo toàn diện, đảng chịu trách nhiệm về mọi chuyện, chứ đâu chỉ liên quan tới "mọi thắng lợi của cách mạng".

Làm gì cũng có hay có dở, có thành công - thất bại, được mùa - mất mùa, sự đời xưa nay vậy. Chỉ nhận công lao phần thành công được mùa, vậy phần thất bại đổ cho dân à. Trời sẽ bảo cái đếch gì chúng mày cũng đổ cho tao, tao đâu phải hố rác. Vậy chỉ còn dân là thủ phạm. Cãi đằng... giời.

Chống dịch vừa rồi, cứ tạm cho là có chút thành công, thế là họ cứ rối rít vơ nhận về mình (ấy là tôi đang nói tới đảng), còn khi lòi cái thất bại trong vụ Việt Á, chả thấy ông bà nào dũng cảm đứng ra nhận. Đảng lại càng mất hút con mẹ hàng lươn.

Một đoàn thể - tổ chức chính trị luôn tự nhận quyền lãnh đạo mọi mặt mọi hoạt động thì nó chính là trùm đầu trùm cuối, chứ làm gì có đứa nào trùm cuối ở đây.

An Nam độc đảng chứ có phải xứ đa đảng như Anh Pháp Mỹ Nhật đâu mà đổ cho đảng này đảng nọ.

Nguyễn Thông

Chủ Nhật, 12 tháng 6, 2022

Cung Tiến và Hoài cảm (kỳ 2)

Tôi biết những chuyện ấy (về Cung Đình Vận) qua lời kể của một đồng nghiệp cùng trường, thầy Cung Bỉnh Duyệt. Thầy là cháu gọi quan tuần Cung bằng bác, sau cơn gia biến, cả nhà phải trôi giạt vào Sài Gòn. Thầy từng học trường dòng nhưng không theo đến đầu đến đũa, người nửa chừng như vậy ta quen gọi là thầy tu xuất. Thầy xuất Duyệt học Đại học Khoa học Sài Gòn và thành giáo viên dạy vật lý. Một người giỏi chuyên môn, thạo tiếng Pháp tiếng Anh, làu tiếng Latinh. 

Những năm 80 Sài Gòn đói rài đói rạc, phòng thầy Duyệt ở tầng 5, phòng tôi ở tầng 4 ký túc xá lúc nào cũng quang quác tiếng gà. Chả là chúng tôi mỗi nhà nuôi gần chục con gà công nghiệp đẻ, lấy trứng đem ra chợ An Đông bán cho người Tàu, thêm chút ít tiền lời lãi vào đồng lương chết đói. Cám cảnh nhau, hễ có gì ngon, thầy lại lấy cọc màn dộng xuống nền nhà rủ tôi lên nhắm. Nhớ lần đàn gà của thầy chẳng biết trúng phải thứ chi đó bị động kinh, cứ đi giật lùi trong chuồng rồi lăn quay ra ngáp ngáp. Thầy tu xuất lo lắm. Một đứa học trò mách cho nó ăn thịt bò thì khỏi. Thầy ra ngã sáu mua 2 lạng thịt bò, thái nhỏ, bóp mỏ gà há ra nhét vào họng. Nhưng rồi thịt bò mất, đàn gà vẫn toi. Thầy Duyệt than với tôi, khổ, người bao nhiêu năm không dám ăn miếng thịt bò, nhường cho gà mà nó cũng không thương mình.

Thứ Bảy, 11 tháng 6, 2022

Cung Tiến và “Hoài cảm”

Nhạc sĩ danh tiếng ở miền Nam trước biến cố năm 1975 Cung Tiến, tên đầy đủ là Cung Thúc Tiến, vừa qua đời tại Mỹ. Nhắc tới ông, tôi nhớ ngay mấy câu trong bài hát “Hoài cảm”, nghe bảo ông viết khi mới 14 - 15 tuổi. Ở tuổi ấy, tôi gần như chửa biết gì ngoài đi học và chăn trâu cắt cỏ, làm ruộng. Khôn chả ra khôn, dại thì đầy dại. Nhưng với Cung Thúc Tiến thì “chờ nhau hoài cố nhân ơi/sương buồn che kín nguồn đời/cố nhân xa rồi có ai về lối xưa”…

Hồi ở miền Bắc, tất nhiên trước năm 1975, đám chúng tôi bị phong tỏa trong vòng kim cô văn nghệ cách mạng, gần như rất ít biết những gì xảy ra trong đời sống văn học nghệ thuật ở miền Nam. Thơ Tố Hữu, Chế Lan Viên thuộc làu, nhạc Phạm Tuyên, Hoàng Vân, Xuân Giao hát suốt ngày, nhưng lại rất xa lạ, mơ hồ, nhợt nhạt với những Vũ Hoàng Chương, Đinh Hùng, Nguyên Sa, Bùi Giáng, Tô Thùy Yên, Du Tử Lê, những Phạm Duy, Phạm Đình Chương, Hoàng Thi Thơ, Lam Phương, Trịnh Công Sơn. Và gần như kiến thức cực mỏng về Cung Tiến. Thời chuyên chính nó thế, nếu tò mò tìm hiểu về văn nghệ “bên kia vĩ tuyến” có thể bị bắt, bị đi tù. Nghĩ mà thương cho những ca sĩ kiểu Lộc vàng, chỉ vì biết sớm quá mà lụy đến thân. Mọi thứ chỉ bị vỡ òa sau tháng 4.1975.

Thứ Sáu, 10 tháng 6, 2022

Vạch tổ tò vò

Nói thẳng, xứ này dân chúng cũng như dư luận trong luồng ngoài luồng hơi bị mất nhiều thì giờ vào việc theo dõi trừng trị đám cán bộ hư hỏng. Nhốn nháo như cái chợ vỡ, khen chê, hả hê, bực bội... đủ kiểu. Đó là chưa nói cuộc sống lúc nào cũng như cái nồi áp suất sôi sùng sục bị dồn nén chỉ chực nổ bung ra. Sống thời hòa bình mà quá đang trải qua chiến tranh.

Ông hàng xóm nhà tôi chua chát bảo những cuộc bão phím, bão nước bọt ngày này lân sang ngày khác, kiểu ấy chỉ có ở An Nam. Nếu chuyện xảy ra trên đất khác, những quốc gia văn minh, dân chủ thực sự, không có đảng độc quyền độc tài cầm cương, thì nó chỉ làm cái một, thậm chí dân không kịp biết thằng ABC kia bị tống cổ bắt giam bởi tội gì. Pháp luật được tạo ra để phục vụ bộ máy vì dân nên nó không có thời gian làm chuyện tào lao, rề rà kéo ngày này qua đêm khác. Ở những xứ như thế, đám Long, Anh, Tạc lại chả đếm kiến hoặc xanh cỏ lâu rồi, chứ ở đó mà khen nhanh mí chả nhanh.

Ai đó ca ngợi lò chống tham nhũng, chứ tôi coi thường nó. Nó không thể làm thay đổi được bản chất hư hỏng hết thuốc chữa của hệ thống cai trị nước này. Bắt một vạn thằng rồi thay bằng một vạn thằng phẩy cùng loại cũng chỉ là ném đá ao bèo, đánh bùn sang ao. Có khi còn tệ hơn.

Thứ Năm, 9 tháng 6, 2022

Dẹp BOT đểu

Đó là cách duy nhất để bảo vệ quyền lợi và đem lại sự công bằng cho người dân đang hằng ngày nộp tiền vào ngân sách.

Đó cũng là biện pháp tử tế duy nhất để nhà nước chứng minh những lời họ nói ‘vì dân” là thực lòng chứ không phải nói một đằng làm một nẻo.

Hôm 6.6 vừa rồi (cách nay 3 ngày), ông Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Văn Thể đăng đàn trước quốc hội để báo cáo về những hoạt động của ngành, tình trạng giao thông vận tải trên cả nước. Tất nhiên, như mọi lần, mọi nơi, mọi người trong những vụ việc tương tự ở xứ ta, ông ta vẫn áp dụng công thức báo cáo “đã đạt thế này, đã đạt thế kia, tuy nhiên…”, nghe mãi phát nhàm. Chả biết quốc hội có thích nghe tự khen tự sướng không, chứ dân ngán hơn cơm nếp nát. Tôi để ý thấy, qua coi tivi và đọc báo, ông ta vẫn muốn bảo vệ những cái BOT trấn lột đầy tai tiếng, chẳng hạn gợi ý nhà nước bỏ tiền mua lại đám của nợ đó. Thưa ông thượng thư lục lộ, tiền do dân đóng thuế chứ không phải vỏ hến nhé. Cứ đùa.

Bảo vệ BOT trấn lột, rõ ràng bộ lục lộ vẫn tìm cách móc túi dân, mà đầu têu đầu trò là ông Nguyễn Văn Thể. Hôm nay 9.6 ông ta phải trả lời chất vấn trước quốc hội, liệu có ông bà nghị nào dám chất vấn điều sau đây.

Chủ Nhật, 5 tháng 6, 2022

Xung đột

Ông hàng xóm nhà tôi cau có bảo "xung đột cái con mẹ nhà nó".

Chả là trên những mặt báo hoặc chương trình thời sự hằng ngày ở xứ ta thường xuất hiện từ “xung đột” khi nói về những gì đã và đang diễn ra tại nước Ukraine. Chẳng hạn họ viết/nói “xung đột Nga - Ukraine”, cứ như đang nói về hai thằng hiếu chiến đánh nhau, cố ý xóa nhòa bản chất của phe tham gia cuộc chiến ấy.

Xung đột, theo giải nghĩa của từ điển tiếng Việt là đánh nhau giữa lực lượng đối địch, hai bên tranh giành quyền lợi. Tuy nhiên, nếu trong từng trường hợp cụ thể, cào bằng như vậy thì tốt xấu lẫn lộn, chính nghĩa phi nghĩa láo nháo, hay dở không biết đâu mà lần.

Cuộc chiến tranh đang diễn ra ở Ukraine mà lại chỉ là xung đột thôi sao? Vớ vẩn. Thưa các ông các bà đỉnh cao trí tuệ khôn lỏi An Nam, chỉ cần hai đứa trẻ ranh chơi bi tranh giành hòn bi cũng có thể gọi là xung đột nhé. Vợ chồng đầu gối tay ấp nhưng không đồng ý về cách dạy con cũng là xung đột. Một đất nước đang bị tàn phá bởi bom đạn của kẻ khác, con người bị giết, nhà cửa phố phường bị hủy hoại, cuộc sống bị điêu tàn do bọn xâm lược, mà chỉ là xung đột thôi sao? Các ông các bà coi rẻ mạng người đến thế.

Thứ Bảy, 4 tháng 6, 2022

Khôn ranh chả lọ thật thà

Tôi rất ghét (rất ghét chứ không phải ghét nhất bởi xứ ni còn nhiều thứ đáng ghét hơn) là cái thói loanh quanh bào chữa, giả dối, không dám tự nhận mình sai. Điều ấy thấy rõ ở đội ngũ cầm quyền. Thà cứ như chú em Triệu Quân Sự kia, trốn được thì trốn, không trốn được nữa thì để bắt, cứ cười tươi như hoa, chả thèm phân trần lý do lý trấu này nọ.

Chả hạn chuyện xảy ra ở thành phố Sài Gòn. Nhiều đời bộ máy từng cai trị đô thị này, cứ hứng lên là phá, bỏ, hủy, họ nhân danh đủ thứ bắt dân phải coi sự ấy là hợp lý. Sau một thời gian, kẻ hậu sinh kế nhiệm phải còng lưng giơ đầu ra sửa chữa, sửa sai, thậm chí làm lại y như cũ, bởi nếu cứ tồn tại sự "đổi mới" vậy thì chối quá, chưa kể dân chửi.

Vừa rồi những quan đương chức Saigapore đã thực hiện việc trả lại chiếc lư hương "thiêng" của Đức Trần Hưng Đạo nơi ngài đứng ven sông Sài Gòn. Dù họ ngượng, lặng lẽ khiêng về chỗ cũ trong đêm, nhưng thôi, cũng thông cảm. Họ cũng vừa quyết việc lập lại vòng xoay (bùng binh) Cây liễu trước trụ sở tòa thị chính (UBND TP) bởi bao năm qua bọn họ đã ngấm sự tai hại của việc coi thường phong thủy. Họ, cũng như đám cầm quyền ở một số đô thị khác, trong đó có Huế, đang tính đặt lại tên đường cho một số nhân vật lịch sử thời nhà Nguyễn có công với nước, mà vua Gia Long là ví dụ cụ thể... Làm được những điều ấy, với người tử tế thì quá dễ, nhưng với họ là cực khó, nên cũng đáng được hoan nghênh. Những điều trên, xét cho cùng, là sự hối lỗi, sám hối, tỉnh thức, trở về với sự tử tế, đàng hoàng. Điều này họ không dám nói ra công khai, có lẽ sợ bị cấp trên đánh giá là suy thoái, diễn biến hòa bình. Giời ạ, mong các ông các bà cứ suy cứ diễn nhiều hơn, với chuyện lớn hơn, cho dân chúng được nhờ.

Thứ Sáu, 3 tháng 6, 2022

Một dịch phẩm mắc nhiều sai sót vẫn được giải Sách hay 2020 (kỳ cuối)

 Nhận xét chung về bản dịch

Tôi đã đối chiếu chỉ 46 trang - chứ không phải toàn bộ - nguyên ngữ với bản dịch và nhặt ra những ví dụ trên (chắc chắn còn sót; một số lỗi nữa sẽ được nêu ra ở bài viết riêng để đề cập đến cách dịch tên chuyên ngành). Tức là trên đây chỉ là danh sách một số lỗi dịch sai nghiêm trọng, chứ hoàn toàn không phải tất cả. Nếu thống kê tỉ mỉ và phân tích kỹ lưỡng hơn thì bản dịch còn mắc nhiều lỗi khác.

- Ví dụ việc dịch “businessman” của tiếng Anh (p. 3) thành “một nhà doanh nghiệp” (tr. 9) thì tuy không gây hiểu lầm nhưng thô lậu về tiếng Việt. Lý do bởi dịch giả lẫn lộn danh từ chỉ tổ chức, cơ quan với danh từ chỉ người. Người Việt Nam nói “doanh nghiệp” (tổ chức), và “doanh nhân”, “doanh gia”, “nhà kinh doanh” (con người), chứ không gộp chung, không trộn lẫn tổ chức với con người! Cụm từ “nhà doanh nghiệp” mà dịch giả đã dùng thì đem gộp làm một, chứ không phân biệt như vậy, và điều đó là một hạt sạn, vì nó cho thấy sự sống sượng trong chính tiếng mẹ đẻ của ông. 

- Một ví dụ nữa về sự thô lậu trong sử dụng tiếng Việt. Tiếng Anh: “Substructure” and “superstructure” are best understood if one views them as, respectively, human activity and the world produced by that activity. (p. 6)

Thứ Năm, 2 tháng 6, 2022

Nhìn thế giới nói chuyện xó bếp

Đừng nghe những gì bọn Nga (Bu tin, Lavrov, Peskov...) và đám nịnh Bu tin tuyên truyền. Chúng chỉ là đám dối trá, quân dối trá có hạng, bởi dối trá đã là nghề, đã ăn vào máu chúng, tâm địa chúng từ thời mồ ma cộng sản.

Chúng mở mồm là không tin được, dù nửa lời. Đại loại chúng phun ra thông tin "Lính tình nguyện tại Ukraine vỡ mộng", "Tổng thống Ukraine bộc lộ sự bất bình với Mỹ", "Vũ khí Ukraine nhận được có nhiều thứ dỏm, chỉ có súng mà không có đạn", "Ukraine tìm thấy vi mạch của Mỹ trong vũ khí Nga", "Thủ lĩnh tiểu đoàn Azov tại Azovstal hối hận, cảm ơn sự đối xử nhân đạo của Nga", "Ông Zelensky xuống nước, đề nghị được gặp tổng thống Putin"...
 
Chỉ cần đọc bình thường cũng thừa biết đây là thứ đòn tâm lý, tạo chia rẽ, gây nghi ngờ, có mục đích phân hóa đối phương, đánh vào đội ngũ đối phương. Nhưng bọn Nga nó làm vậy đã đi một nhẽ, đằng này đám nịnh Nga, bưng bô cho thằng Bu tin cũng hớn hở vào cuộc, ta ra trận hôm nay. Ông hàng xóm nhà tôi cười bảo, ông còn lạ gì cái mặt trận tâm lý này của bên thắng cuộc, giờ tình xưa nghĩa cũ giúp nhau bằng thủ đoạn cũ.

Thứ Ba, 31 tháng 5, 2022

Sực nhớ Liên Xô, Nga, Ukraina trong cõi lờ mờ (kỳ 6)

Thời chúng tôi học phổ thông (hồi ấy, từ lớp 1 tới lớp 10 gọi là hệ phổ thông, sau lớp 10 là hệ trung cấp hoặc đại học), ở cấp 1 và cấp 2 chưa được học ngoại ngữ, lên cấp 3 (từ lớp 8 tới lớp 10) nhà trường bắt đầu dạy cho học trò. Hình như có thứ quan niệm bất thành văn bấy giờ rằng ngoại ngữ là thứ trang trí không cần thiết, có cũng được, không có cũng chả sao, dạy chi cho lắm. Chỉ số ít người được xã hội phân công làm ngoại giao, ngoại thương thì cần đến ngoại ngữ, chứ công nhân nông dân bộ đội biết ngoại ngữ để làm gì. Ngay cả làm lãnh đạo cũng vậy, thở ra một câu một chữ đã có đứa dịch lại, hơi đâu mà học mà biết ngoại ngữ cho mất thì giờ. Báo chí và bộ máy tuyên truyền thỉnh thoảng lại bơm lên khen cụ Hồ biết tới hơn 2 chục ngoại ngữ, nhưng chỉ để thần tượng, thần thánh hóa lãnh tụ thôi, bởi thực ra ngoại ngữ và người biết ngoại ngữ có vị trí rất thấp kém trong một xã hội đề cao công nông binh.

Năm 1969, tôi lên học cấp 3, lớp 8 trường huyện (Kiến Thụy, Hải Phòng). Ban đầu mỗi huyện chỉ có một trường cấp 3 (riêng huyện Thủy Nguyên to nên được ưu tiên mở thêm trường nữa, trường Thủy Sơn), học sinh mười mấy xã xúm vào học. Nói đúng ra, khi ấy đám học trò các xã lên học cấp 3 ít lắm, mỗi xã chỉ non chục đứa. Xã tôi năm đó có 5 mống chứ bao nhiêu. Lên lớp 9 lại rơi rụng, chả hạn chị Mua hết lớp 8 thì nghỉ đi học trung cấp y tế, mau có tiền hơn. Học trò trường huyện, tiếng rằng cả huyện, khi thi hết cấp 3 chỉ còn chưa đầy 5 chục đứa, bởi trước đó bị chiến trường Quảng Trị vét hết non nửa vào bộ đội rồi.

Thứ Hai, 30 tháng 5, 2022

Một dịch phẩm mắc nhiều sai sót vẫn được giải Sách hay 2020 (kỳ 4)

 Ví dụ 9:

Tiếng Anh: While I am capable of engaging in doubt about its reality, I am obliged to suspend such doubt as I routinely exist in everyday life. (p. 23)

Tiếng Việt: Nếu tôi có khả năng bắt đầu hoài nghi về thực tại này, thì tôi bị buộc phải gác lại sự hoài nghi đó vì tôi vẫn phải tồn tại theo nề nếp thông thường trong đời sống thường nhật. (tr. 42)

Nhận xét: “While…” ở đây không được chuyển nghĩa là “khi” như các ví dụ 3 và 8 ở trên nữa, mà bị người dịch bịa đặt ra nghĩa “nếu” theo cách hiểu riêng và kỳ quái của mình rồi gán cho nó (nghĩa này hoàn toàn không có trong Từ điển Anh – Việt và Oxford), còn mệnh đề đầu của câu bị biến dạng thành kết cấu “nếu…thì…”. Do đó ý nghĩa của mệnh đề này trong câu dịch đã sai hẳn với nguyên ngữ.

Tương tự như đã nêu ở nhận xét trong các ví dụ 3 và 8, theo Từ điển Oxford (Thompson, 1995: 1596), cần dịch “while” là “mặc dù” (hoặc “tuy”) mới lột tả đúng ý tác giả, vì đây là câu có kết cấu hai vế nhằm nhấn mạnh sự khác biệt, thậm chí tương phản giữa hai vế đó (“mặc dù…nhưng…”). Ý định nhấn mạnh sự tương phản giữa hai mệnh đề (mặc dù … hoài nghi nhưng…) nổi bật lên rất rõ rệt.

Gợi ý đọc: Mặc dù tôi có khả năng hoài nghi về sự có thật của nó, nhưng tôi buộc phải gác lại sự hoài nghi đó vì tôi vẫn phải tồn tại theo nề nếp thông thường trong đời sống thường nhật.

Chủ Nhật, 29 tháng 5, 2022

Sách giáo khoa

Thiên hạ đang nhao nhác bàn về sách giáo khoa, nhất là sau phát ngôn của ông thượng thư bộ dục. Xưa như trái đất.

Cách nay 10 năm, cụ thể là ngày 7.6.2012, nhà cháu đã viết khi mới có phây búc thế này:

"Năm nào cũng như năm nào, cứ trước năm học mới, phụ huynh đến khổ vì sách giáo khoa. Nội dung đổi thay xoành xoạch, cách sử dụng tốn kém, lãng phí. Và điên nhất là giá cả. Một ông bạn làm bên ngành xuất bản bảo rằng với số lượng in khổng lồ, không có thứ ấn phẩm nào so sánh được với nó, sách giáo khoa là món hời béo bở cho đám làm sách và Bộ Giáo dục. Nếu đấu thầu đàng hoàng, không cho nhà xuất bản Giáo dục độc quyền nữa, giá thành sách giáo khoa sẽ chỉ còn một nửa, tức là bớt được một nửa gánh nặng chi phí mua sách cho người có con em đi học. Biết thế thôi, dễ gì họ nhả. Không có đứa nào chê tiền cả".

Dư luận nói bã bọt mép, mấy chục năm rồi, giờ vẫn y nguyên. Bọn lãnh đạo giáo dục xứ này nhẽ ra phải bị xử bắn vài thế hệ nhưng chúng vẫn sống nhăn. Tiền móc túi dân từ việc bán sách giáo khoa, chúng đâu có ăn một mình, nên chúng sống.

Đám quan chức không quan tâm tới giá sách giáo khoa bởi có tăng giá mấy đi nữa thì tiền với chúng là muỗi. Chúng không đếm xỉa tới chất lượng sách giáo khoa bởi con cái chúng dù không học hành vẫn được làm quan. Chúng ngó lơ sách giáo khoa bởi con cháu chúng đâu có thèm học ở xứ này.

Sách giáo khoa, nói cho cùng, là thứ công cụ bóc lột tàn bạo bao nhiêu năm nay, mà thủ phạm và kẻ bảo kê chính là nhà cai trị.

Nguyễn Thông

Thứ Bảy, 28 tháng 5, 2022

Sực nhớ Liên Xô, Nga, Ukraina trong cõi lờ mờ (kỳ 5)

Tôi có ông anh ruột năm 69 học xong phổ thông, chưa kịp nhận bằng tốt nghiệp cấp 3 thì làm nghĩa vụ quân sự, gọi ngắn gọn là đi bộ đội. Hồi ấy, bọn con trai học xong lớp 10 phần lớn cầm chắc đi bộ đội. Chết như ngả rạ, nghĩa trang xây không kịp, lính biết bao nhiêu cho đủ. Đánh nhau chán chê khắp chiến trường, hết Hạ Lào lại xuôi về khu 5, thần chết chê nhưng tặng cho vài vết thương, năm 1974 ổng bị đưa về trại thương binh Vĩnh Bảo (Hải Phòng). Năm 75 ổng thi đại học, điểm cao, được học ngoại ngữ ở Thanh Xuân Từ Liêm Hà Nội, năm 76 sang Liên Xô, học luật tại thủ đô Kishinov nước cộng hòa Moldavia (Moldova bây giờ), cùng khóa với đám Nguyễn Văn Hiện từng làm chánh án tòa án nhân dân tối cao. 

Năm 1980, chú em họ là Đinh Văn Thọ thủy thủ phó tàu Thái Bình viễn dương cập cảng Odessa nhận hàng lúa mạch (dân ta gọi là hạt bo bo) về cứu đói, nhắn ông anh tới chơi. Nửa vòng trái đất, anh em gặp được nhau thì còn gì bằng. Moldavia sát nách Ukraine, đi xe lửa tới Odessa chả mấy hồi. Tay bắt mặt mừng. Anh đi học, nghèo, chẳng có gì tặng em, còn em chiêu đãi anh mấy chầu lúy túy trên tàu, lại hào phóng tặng anh chiếc đồng hồ Orient thủy quân lục chiến SK 3 sao mới cứng mua tận gốc ở Nhật. Cũng phải nói thêm thế này, Liên Xô khi ấy dẫu được coi là thiên đường của phe cộng sản nhưng cũng nghèo, ông anh tôi học bổng 70 rúp (sau được chỉnh lên 90) nộp tiền ăn uống chi phí sinh hoạt gần hết, phải tiết kiệm từng kopek, chú Thọ biết vậy nên ra sức đãi anh. Thọ bảo Liên Xô so với chúng em chả là cái đinh gì. Mà thế thật, những năm ấy là thời hoàng kim của dân Vosco viễn dương.

Thứ Sáu, 27 tháng 5, 2022

Ghi chép những ngày Ukraine (kỳ 10)

24.4
Bạn Hải Phương, một cô gái Việt đang sống ở Ukraine, đã có 18 năm gắn bó với nước này, mắt thấy tai nghe, trực tiếp chứng kiến và trải qua những ngày chiến tranh, viết trên phây búc, nhắn những người đồng bào ở Việt Nam:
 
Cháu cầu xin mọi người, hãy cẩn thận khi xem tin tức. Ở Ukraine, có quyền truy cập vào bất kỳ tin tức nào! Mọi thứ ở đây đều là quyền truy cập mở. Intagram, YouTube hoặc Twitter không bị cấm ở đây. Mọi thứ ở đây đều mở.
 
Cả thế giới đều biết chuyện gì đang xảy ra! Có chiến tranh ở Ukraine! Nga tấn công Ukraine!

Đây không phải là một câu chuyện cổ tích hay một giấc mơ! Bây giờ đơn giản là Nga đang hủy diệt Ukraine, bởi vì Ukraine đang tự vệ và chỉ muốn sống. Nhiều tin tức từ Nga là vô lý và ngu ngốc. Và không hiểu làm thế nào mà có rất nhiều người có thể tin vào những tin bậy bạ đó. Chỉ cần suy nghĩ một chút.

Tại sao lại có thể bảo vệ ai đó bằng cách tấn công họ, giết họ? Ukraine là một quốc gia độc lập. Không ai yêu cầu Nga đến!

Thứ Tư, 25 tháng 5, 2022

Một dịch phẩm mắc nhiều sai sót vẫn được giải Sách hay 2020 (kỳ 3)

 Ví dụ 6:

Tiếng Anh: Furthermore, we have so far ignored developments that might theoretically be relevant to the sociology of knowledge but that have not been so considered by their own protagonists. In other words, we have limited ourselves to developments that, so to speak, sailed under the banner “sociology of knowledge” (considering the theory of ideology to be a part of the latter). (p. 12)

Tiếng Việt: Hơn nữa, cho đến giờ, chúng tôi đã bỏ qua không nói đến những bước tiến triển có thể có liên quan về mặt lý thuyết đến môn xã hội học nhận thức nhưng lại không được những người chống đối chúng coi là như vậy. Nói cách khác, chúng tôi chỉ đề cập đến những bước tiến triển phải nói chỉ mang trực tiếp nhãn hiệu “xã hội học nhận thức” (vốn coi lý thuyết về ý thức hệ là một phần của môn xã hội học nhận thức). (tr. 25)

Nhận xét: Dù tạm gác tranh luận về cách dịch tên bộ môn xã hội học nhận thức sang một bên song độc giả không thể bỏ qua đoạn này. Từ “protagonist” được Từ điển Anh – Việt (Viện ngôn ngữ học, 1992: 1316) giải nghĩa là “người tán thành, người bênh vực”, nhưng nó đã bị dịch là “người chống đối”.

Như vậy quá trái ngược – tán thành bị hiểu là chống đối – tức dịch phản nghĩa! Thật đúng y câu “dịch là phản”!

Thứ Hai, 23 tháng 5, 2022

Nhớ lần gặp cụ Đĩnh (kỳ 2)

Như đã biên và kể, lứa chúng tôi được thày bu sinh ra giữa thập niên 50 lúc đầu biết đến tên tuổi, danh tiếng Trần Đĩnh qua kênh chính thống, cụ thể là sách giáo khoa và báo mậu dịch. Cũng chỉ tới mức biết đó là một nhà báo, một người chấp bút hồi ký có tài. Vậy thôi. Bao nhiêu năm, cái tên ấy bị chìm khuất giữa cả rừng yếu nhân chính trị và văn nghệ nổi tiếng hơn, thậm chí dần dà người ta không nhớ không nhắc tới nữa.

Nghĩ vậy mà không phải vậy. Tới đầu thập niên 70, chúng tôi lại được nghe cái tên Trần Đĩnh, nhưng không phải qua kênh “chính thống” mà từ những cuộc nhỏ to, lén lút, thì thầm, xì xào. Cuộc nội chiến Bắc Nam đang rất ác liệt cuốn hút tất cả mọi thứ, dường như khiến người ta quên đi biết bao điều ghê gớm đã và đang diễn ra. Chúng tôi nghe trong những cuộc rỉ tai về chuyện thanh trừng nội bộ đảng và chính quyền, nghe những cái tên Hoàng Minh Chính, Lê Liêm, Nguyễn Minh Cần, Vũ Đình Huỳnh (cha) - Vũ Thư Hiên (con), Đặng Kim Giang, Nguyễn Kiến Giang, Ung Văn Khiêm, Bùi Ngọc Tấn, và cả Trần Đĩnh nữa. Cái người từng ghi dấu ấn đỏ chói rực rỡ cho thể loại hồi ký với cuốn “Bất khuất”, nay cũng bị lôi ra đấu tố. Không một ai dám can, dám bênh vực người bị hàm oan. Đến cụ Vũ Đình Huỳnh đấng bậc mà còn rơi vào “làm cho cho hại cho tàn cho cân, đã đày vào kiếp phong trần, sao cho sỉ nhục một lần mới thôi”, người tri kỷ của cụ còn làm ngơ ngoảnh mặt, thì Trần Đĩnh đã là “thá” gì. Chỉ may mắn hơn, ở chỗ cụ Đĩnh không bị bắt, không bị giam như những đàn anh Chính, Huỳnh, Kim Giang, Kiến Giang, hoặc ông anh ruột Trần Châu.

Chủ Nhật, 22 tháng 5, 2022

Tri chứ không phải trí, các bố ợ

Hình như hôm nay (21.5) là ngày hạn của tiếng Việt hay sao í. Một tờ báo to, dẫn lời một ông to, mà dám nói dám viết là "ánh sáng trí thức", thì nói thật, nhà cháu lạy các bố cả nón.

Người ta có thể nói ánh sáng tri thức, ánh sáng lý luận, ánh sáng chủ nghĩa Mác, ánh sáng của nghị quyết, ánh sáng gì gì đó, chứ đếch ai nói ánh sáng trí thức.

Hình như các bố không phân biệt được tri thức và trí thức.
 
Tri nghĩa là biết, tri kỷ là người biết mình hiểu mình, tri túc là tự biết thế nào là đủ (túc), bất khả tri là không thể nào biết được, tiên tri là biết trước, lương tri là sự hiểu biết từ tấm lòng. Cổ nhân có câu "tri chi vi tri chi, bất tri vi bất tri, thị tri dã" (biết thì bảo là biết, không biết thì nói là không biết, ấy là người biết vậy).
 
Thức là sự nhận biết, suy luận, thức giả là người giàu hiểu biết, suy nghĩ sâu sắc.

Thứ Sáu, 20 tháng 5, 2022

Nhớ lần gặp cụ Đĩnh

Hôm rồi, cách nay (ngày 19.5) đúng một tuần, mạng xã hội dày đặc thông tin về một người đầy vết tích lịch sử, cụ Trần Đĩnh - nhà văn, nhà báo, dịch giả, người chấp bút cuốn hồi ký nổi tiếng “Bất khuất” ghi lại những ngày tháng lao tù của nhà cách mạng Nguyễn Đức Thuận. Chỉ có điều, gần như không hé một chữ nào trên báo chí truyền thông chính thống, trên hơn 800 tờ báo và tạp chí, trên gần trăm đài truyền hình, mà người ta quen gọi là báo chí tivi quốc doanh, mậu dịch.

Tôi cũng không biên ngay về sự cụ Đĩnh khuất núi, bởi muốn tránh cái tiếng "đu trent", chả hạn ai đó chê đã biết về cụ được bao nhiêu mà khoe...
 
Cụ Trần Đĩnh mất ngày 12.5.2022, thọ 92 tuổi tây tròn (thực ra dư vài ngày, bởi theo tiểu sử ghi trên cuốn “Đèn cù” thì cụ sinh ngày 9.5.1930). Thế hệ tôi, ra đời giữa thập niên 50, sống ở miền Bắc, đều ít nhiều biết đến cái tên rất danh tiếng Trần Đĩnh. Cả trên kênh công khai lẫn kênh thì thào. Cụ Đĩnh là nhà báo nổi tiếng, lại làm ở tờ báo Nhân Dân chúa trùm, thuộc lớp làm báo cộng sản tiên phong từ thời kháng chiến chống Pháp, khi đã được “vua biết mặt, chúa biết tên” thì những hậu sinh như Hồng Hà, Hà Đăng, Hữu Thọ, Hồng Vinh, Đinh Thế Huynh… chưa là gì. Có chăng, chỉ những đấng bậc Hoàng Tùng, Thép Mới, Lưu Quý Kỳ, Nguyễn Thành Lê, Quang Đạm, Phan Quang… thì xem như Trần Đĩnh bằng vai phải lứa, sàn sàn nhau.

Một dịch phẩm mắc nhiều sai sót vẫn được giải Sách hay 2020 (kỳ 2)

 Ví dụ 2:

Tiếng Anh: And insofar as all human “knowledge” is developed, transmitted and maintained in social situations, the sociology of knowledge must seek to understand the processes by which this is done in such a way that a taken-for-granted “reality” congeals for the man in the street. (p. 3)

Tiếng Việt: Và trong chừng mực mà toàn bộ “kiến thức” của con người được phát triển, chuyển giao và bảo tồn trong các hoàn cảnh xã hội, thì môn xã hội học nhận thức phải tìm cách hiểu được các tiến trình diễn ra điều này như thế nào khiến cho một “thực tại” được-coi-là-đương-nhiên trở nên lắng đọng chắc nịch dưới mắt người bình thường. (tr. 10)

Nhận xét:  - Ông Quang chuyển ngữ “sociology of knowledge” là “xã hội học nhận thức”, nhưng cách dịch này dễ gây tranh cãi. Vì đây là tên gọi của cả một bộ môn, một chuyên ngành, nên tôi sẽ dành một bài riêng để chỉ ra sai lầm trong cách dịch của ông. Tôi tạm thời giữ nguyên cách dịch của ông trong lúc này, nhưng đặt trong ngoặc kép.

Thứ Năm, 19 tháng 5, 2022

Đảng kỷ luật chơi

Ông hàng xóm nhà tôi bảo đảng điếc cho lắm vào, để khi có chuyện lại mất thì giờ họp bàn, loay hoay kỷ luật, nào là khai trừ, khiển trách, cảnh cáo, cách chức vụ trong đảng, kể cả những cái chức từ hồi con của đương sự còn cởi truồng. Rất vớ vẩn.

Mà có phải thế đã xong đâu. Đảng nâng lên đặt xuống chán chê, xong mới đến lượt chính quyền, pháp luật ra tay. Nhiều khi chưa kịp rờ đến thì nó đã mất hút con mẹ hàng lươn rồi, làm quái gì nhau.

Cứ như xứ văn minh người ta, đảng điếc hay không, mặc kệ. Tài giỏi thì làm quan, đổ đốn yếu kém thì bị đá đít, đảng hay không đảng cũng kệ. Chẳng hơi đâu mà cảnh cáo khiển trách này nọ.

Đâu có cái thói như ở xứ này, muốn làm lãnh đạo thì điều kiện tiên quyết cứ phải là đảng viên. Vơ bèo vạt tép cho lắm vào, để khi ra cơ sự lại ngồi bàn kỷ luật. Bộ máy tổ chức cán bộ kiểu cú đỉn man rợ ấy đã cố tình gạt ra khỏi hệ thống lãnh đạo từ ấp tới quốc gia biết bao người tài giỏi với lý do duy nhất họ không phải đảng viên.

Thứ Tư, 18 tháng 5, 2022

Công của Putin

Cứ hiểu một cách thật giản dị, mỗi đất nước/quốc gia cũng như con người vậy. Người có người này người nọ, nước có nước ấy nước kia. Có những nước rất hiền lành, chả thích đánh nhau tẹo nào, Ấn Độ chẳng hạn, to và đông dân như thế nhưng không xâm lược ai bao giờ, có đứng lên giành độc lập cũng chỉ bằng biện pháp hòa bình, mà thánh Gandhi là tiêu biểu.
 
Nhưng có nước quanh năm suốt tháng chỉ ra rả tự hào về truyền thống... đánh nhau, hạ gục ba bốn đế quốc to, thực dân phát xít loại bự, ngay cả cờ cũng hãnh diện cờ pha máu, hằng năm điên cuồng kỷ niệm sự choảng nện, hình như không đánh nhau thì không chịu được, cứ phải đánh đã, dù phải đốt cháy dãy Trường Sơn cũng đánh, rồi muốn ra sao thì ra, khi không có kẻ địch bên ngoài thì tạm đánh người trong nhà, gọi là thế lực thù địch...

Thứ Ba, 17 tháng 5, 2022

Một dịch phẩm mắc nhiều sai sót vẫn được giải 'Sách hay 2020'

Lời dẫn của chủ blog:

Người viết bài này là tiến sĩ Phạm Văn Bích, một nhà nghiên cứu, chuyên gia xã hội học. Tôi có may mắn học chung với anh Bích những năm đại học (Khoa Ngữ văn, Trường đại học Tổng hợp Hà Nội, khóa 17, 1972-1976). Anh rất giỏi, đặc biệt về ngoại ngữ, rất nghiêm túc chỉn chu trong nghiên cứu, học thuật. Chúng tôi giống nhau ở điểm khi thấy cái sai thì không chịu được, phải làm cho rõ, hắc bạch phân minh. Xin giới thiệu bài của TS Phạm Văn Bích cùng bạn đọc.


Theo tin đã đưa trên nhiều tờ báo (như Tuổi trẻ, Thanh niên, Thể thao văn hóa, v.v..) thì dịch phẩm “Sự kiến tạo xã hội về thực tại” (tác giả P. Berger và T. Luckmann, dịch giả Trần Hữu Quang và nhóm dịch giả) được giải Sách hay 2020, hạng mục sách nghiên cứu của Viện giáo dục IRED. Cụ thể xin xem bài của Lam Điền (2020), Thanh Vũ (2020), Thiên Anh (2020). 

Tuy nhiên, cần vạch rõ rằng bản dịch mắc không ít lỗi. Sau khi sách in ra, năm 2016 tôi đã thử đọc đối chiếu một phần (tổng cộng 46 trang tiếng Anh) trong nguyên ngữ của hai học giả Mỹ (Berger, P. and Luckmann, T. 1966. The social construction of reality: a treatise in the sociology of knowledge. New York: A Doubleday Anchore Book) với bản dịch tiếng Việt (Berger, P. và Luckmann, T. 2015. Sự kiến tạo xã hội về thực tại – Khảo luận về xã hội học nhận thức. Trần Hữu Quang chủ biên dịch thuật, giới thiệu và chú giải. Hà Nội: Nhà xuất bản Tri thức).

Ghi chép những ngày Ukraine (kỳ 9)

24.4
Nửa đêm về sáng, lúc gần 3 giờ, nhà báo Đỗ Hùng chắc không ngủ được, đưa lên phây bài thật dài về những cuộc trao đổi với cô Ruslana. Cô là ca sĩ, nhân vật nổi tiếng người Ukraine, cô kể lại những gì chứng kiến ở đất nước mình. Cũng xin nói thêm, tôi từng có mười mấy năm chung cơ quan với anh Hùng. Anh rất giỏi, thạo nghề, đặc biệt tiếng Anh cực siêu, thạo như tiếng Quảng Trị quê ảnh, có lần tôi chứng kiến và nghe anh Nguyễn Văn Phước chủ công ty sách Trí Việt tâm sự rằng cuốn nào hóc nhất thì giao cho anh Hùng dịch, hoàn toàn yên tâm. Hùng từng đi hàng chục nước trên thế giới, viết ký sự nóng hổi, rất nhanh và hấp dẫn, đã từng vài lần tới Ukraine, mò vào tận nhà máy điện hạt nhân Chernobyl (tiếng Việt phiên âm là Tréc nô bưn)… Những liên lạc và trao đổi của anh Hùng với cô Ruslana được ghi lại tỉ mỉ. Xin trích lại một số đoạn của cô Ruslana:
 
“Kharkiv cũng bị tàn phá. Kharkiv là thành phố rất lớn, như Kyiv vậy. Kharkiv từng là thủ đô đầu tiên của Ukraine thời Xô viết. Thế nên thật kinh khủng khi Nga tuyên truyền rằng chúng tới đây để giúp người Nga tại Ukraine. Đó là dối trá. Thực tế là chúng tới để giết chóc.

Thứ Hai, 16 tháng 5, 2022

Ghi chép những ngày Ukraine (kỳ 8)

7.4
Liên Hợp Quốc họp và bỏ phiếu loại Nga (thực chất là đuổi) ra khỏi Hội đồng nhân quyền sau khi xảy ra vụ phát hiện hố chôn gần 400 xác chết dân thường Ukraine tại thành phố Bucha bị Nga tạm chiếm. Buồn cười nhất là đám Bu tin cãi, nói rằng hố chôn người ấy do Ukraine dàn dựng để vu cáo Nga, lừa bịp dư luận thế giới. Thiên hạ bảo, thế chả nhẽ chính quyền Ukraine tự giết dân của họ nhằm bôi xấu Nga. Vậy mà ở xứ An Nam này vẫn có những kẻ cuồng Bu tin lý sự rằng biết đâu đấy, cái gì mà chẳng làm được. Một số tờ báo mậu dịch còn giữ thể diện cho Nga bằng cách rút tít “Nga tuyên bố rời Hội đồng nhân quyền Liên Hợp Quốc” khi đã biết chắc chắn kết quả Nga bị đuổi.

Rốt cục 93 nước bỏ phiếu thuận. Việt Nam cùng các bạn bênh Nga bỏ phiếu chống (24 phiếu). Tưởng ai, Nga và Trung Quốc chống thì tất nhiên rồi, còn lại chỉ tinh đám độc tài, nghèo đói, như… Cuba, Belarus, Triều Tiên, Iran, Syria, Congo, Etiopia, Nicaragua, Zimbabwe, Lào, Kazakhstan… Xứ ta có câu “ngưu tầm ngưu, mã tầm mã”, thực đúng với vụ bỏ phiếu, không trật li ông cụ nào.

Chủ Nhật, 15 tháng 5, 2022

Ghi chép những ngày Ukraine (kỳ 7)

21.4
Ông anh khả kính ngoài Hà Nội gọi vào, bảo chú có rảnh không, anh em nói chuyện chút. Mình bảo em rảnh, chơi nhởi suốt ngày, đầy thì giờ, chỉ thiếu mỗn tiền. Ông kể, em ạ, đọc báo cũng như theo dõi dư luận xã hội, thấy buồn lắm. Có rất nhiều người Việt ta, từ tầng lớp cầm quyền cao nhất tới những hạng bình dân, họ công khai hoặc ngấm ngầm ủng hộ bọn Nga, tức là ủng hộ bọn xâm lược, bọn phát xít, bọn đểu giả lừa dối, bọn giết người. Chúng nhiếc móc chê bai cuộc chiến đấu của đất nước, nhân dân, con người Ukraine. Chúng dửng dưng trước cảnh quân Nga tàn phá đất nước Ukraine, chúng không một chút rung động trước cảnh nhà tan cửa nát, dân chúng vô tội bị giết… Vậy thì chúng hãy thử hình dung, nếu cảnh đổ nát tàn phá ấy, dân chúng bị giết thê thảm ấy, không phải ở Ukraine mà ở quê hương đất nước mình, là những nhà hát lớn, phủ chủ tịch, cầu Nhật Tân, cầu Bãi Cháy, khu Văn Miếu, những dãy nhà cao tầng, khu đô thị mới hiện đại… bị ăn bom, tên lửa của quân Nga, liệu có chịu được không, hay lại tớn lên xắn váy quai cồng mà rủa xả, mà chửi bọn độc ác vô lương tâm phi nghĩa.

Thói đâu có thói của mình thì đau xót, của thiên hạ thì không đáng đồng xu. Vậy nhưng mở miệng ra là cao giọng lương tâm, chính nghĩa.

23.4
Càng gần cuối tháng 4, cái tháng gắn liền với câu nói của ông Võ Văn Kiệt, nếu có một triệu người vui thì cũng có một triệu người buồn, người ta lại xả ký ức về chiến tranh. Đang nóng rẫy cuộc chiến tranh ở Ukraine nên chiến tranh Việt Nam lại càng được nhớ tới, khơi dậy. Bên thắng cuộc tất nhiên làm rùm beng nhất, trên tivi, đài phát thanh, báo chí đủ loại, cả trên những con đường, công viên chăng băng rôn khẩu hiệu đỏ lòe. Trên mạng xã hội cũng nhiều chả kém.

Thứ Sáu, 13 tháng 5, 2022

Đất và quyền

Tại hội nghị trung ương (đảng cầm quyền) vừa rồi (hội nghị 5), ông tổng bí thư, trên danh nghĩa chỉ đứng đầu một đảng, nhưng thực tế không khác gì hoàng đế, ông vua, thiên tử, cầm đầu bộ máy cai trị, đã khẳng định "quyền sử dụng đất không phải là quyền sở hữu". Làm vua thì nói gì làm gì chả được. 

Muốn biết quyền sử dụng đất có phải là quyền sở hữu đất không, chả cần hỏi đâu xa, cứ túm bà con Thủ Thiêm mà hỏi. Họ sẽ cho câu trả lời chính xác nhất, bằng nỗi thống khổ của họ.

Lại nhớ, trước khi vào hợp tác xã, thày bu tôi cần cù làm lụng, tiết kiệm chi dùng từng xu, sau bao nhiêu năm mới mua được 7 sào ruộng, cộng thêm 2 sào của tiền nhân để lại là 9 sào (mỗi sào 360 mét vuông). Đất ấy phải trả bằng mồ hôi nước mắt, công sức lao động mới có, chứ chẳng ai cho không, ai ban phát, chẳng có ơn đảng ơn chính phủ gì sất.

Bị buộc vào hợp tác xã nông nghiệp năm 1964, nhà tôi bị sung công gần hết số đất đang có quyền sở hữu chính đáng ấy để làm ăn tập thể, họ chỉ chừa lại cho gần 2 sào thổ cư, nơi có căn nhà và vườn tược. Khi hợp tác xã nông nghiệp tan rã, không một hộ xã viên nào được trả lại đất, dù chỉ một mét vuông. Thực chất hợp tác hóa là cuộc cướp đất trắng trợn vĩ đại.

Bây giờ, lại nghe các ông ấy họp, nhắc phải củng cố hợp tác xã, phủ nhận quyền sở hữu đất, càng thấy rùng mình. Họ không thay đổi tâm địa tí nào, dù thời cuộc đã đổi thay.

Nguyễn Thông

Thứ Tư, 11 tháng 5, 2022

Góp ý với các nhà báo (phóng viên, biên tập viên): Giáo sư, tiến sĩ

Trên báo chí mậu dịch và mạng xã hội "phản động" đang nóng hôi hổi bàn ra tán vào chuyện xứ này đào tạo đại trà phổ cập tiến sĩ đủ các kiểu. Ông hàng xóm nhà tôi cười bảo giờ mà nhặt được trong đám đông đứa nào không phải tiến sĩ là việc hơi bị khó. Giáo sư, tiến sĩ nhiều hơn lợn con, nhất là tiến sĩ ngành xây dựng đảng, cám ngân sách có chất như núi cũng chả đủ nuôi.

Chuyện ấy bàn sau, nhà cháu chỉ rụt rè ý kiến ý cò rằng đang có sự nhầm lẫn khi dùng các danh từ: giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ; nhiều nhà báo không phân biệt được sự khác nhau của những từ này.

Giáo sư, theo nghĩa Hán Việt, giáo là dạy, sư là thầy, giáo sư là thầy dạy. Xưa thì vậy, nhưng giờ tùm lum tà la. Ở xứ ta hiện thời, giáo sư, phó giáo sư là những từ để chỉ học hàm (hàm là bậc, cấp bậc, học hàm là cấp bậc trong học vấn), chức danh, chức vụ trong khoa học. Nó cũng giống như những từ chỉ chức danh chức vụ khác, chẳng hạn thủ tướng, bộ trưởng, hiệu trưởng, tổng biên tập, giám đốc… Do giáo sư, phó giáo sư là chức danh nên hệ thống tổ chức cán bộ căn cứ vào đó để sắp xếp chức vụ, địa vị trong bộ máy nào đó.

Thứ Ba, 10 tháng 5, 2022

Sực nhớ Liên Xô, Nga, Ukraina trong cõi lờ mờ (kỳ 4)

Nói tới Liên Xô, sực nhớ một cụm từ viết tắt quen thuộc suốt mười mấy năm ở miền Bắc, là CCCP. Trên những thùng hàng viện trợ của Liên Xô luôn có dòng chữ bằng tiếng Nga, "Сделано B СССР", dịch ra nghĩa Việt là Chế tạo tại Liên Xô. CCCP tức Liên Xô, viết tắt phiên âm tiếng Nga của Liên bang cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết. Các kho bãi ở cảng Hải Phòng, ven đường sắt các ga ở Đồng Đăng, Yên Viên, Gia Lâm hoặc dọc đường 5... luôn chất đầy hàng Liên Xô. Dân chúng nhỏ to với nhau rằng đó là nhờ những chuyến bị gậy sang Mạc Tư Khoa của ông Lê Thanh Nghị. Ông này ủy viên bộ chính trị, phó thủ tướng nhưng chỉ có mỗi việc ra nước ngoài xin hàng viện trợ. Gia đình ông ở Hải Phòng, là cậu ruột của người bạn học cùng lớp với tôi, chị Nguyễn Ngọc Trâm. Tốt nghiệp phổ thông năm 1972, chị Trâm được đi học ở Liên Xô, về làm ở Bộ Giáo dục, sau mất sớm do bệnh nan y.

Ngoài vũ khí, quân nhu, lương khô, còn là cơ man hàng sinh hoạt như vải vóc, nồi nhôm, sách giấy, thức ăn, xe đạp, đồng hồ, đường sữa, bột mì, giấy dầu lợp nhà..., tức là một dạng "bơ thừa sữa cặn" nhưng không phải từ đế quốc thực dân mà của anh em phe XHCN. Tuy là hàng viện trợ (thứ thì không hoàn lại, thứ thì cho nợ, khi nào đánh nhau xong sẽ trả) nhưng không phải ai cũng được hưởng, bởi đã có quy định bất thành văn của trung ương, cứ theo nguyên tắc phân phối "xẻng cuốc từ dưới lên, đường sữa từ trên xuống" mà thi hành.