Đã nhiều năm trở lại đây, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn tọa lạc tại khu cơ sở Thượng Đình, ven đường Nguyễn Trãi, ngó sang khu Cao Xà Lá. Nơi này vốn là tổng hành dinh của Trường đại học Tổng hợp Hà Nội, chỗ làm việc của Ban Giám hiệu, đảng ủy, đoàn thanh niên, các phòng ban…
Trong nhiều khóa học của Trường đại học Tổng hợp Hà Nội thì khóa sinh viên 17 chúng tôi nằm trọn trong nhiệm kỳ đảng lãnh đạo của thầy Nguyễn Đình Tứ. Chúng tôi học khóa 72-76 thì thầy Tứ lãnh đạo từ 71-76. Khi ấy Giáo sư Tứ là Hiệu phó, kiêm Bí thư Đảng ủy trường. Hiệu trưởng là Giáo sư Ngụy Như Kontum, tôi còn nhớ có một thầy Hiệu phó khác là Giáo sư Dương Hữu Thời. Các thầy đều là những giáo sư đầu ngành khoa học tự nhiên (thầy Kontum, thầy Tứ ngành vật lý, thầy Thời ngành hóa/sinh).
Chúng tôi học văn, ở tuốt tận ngoại thành, cơ sở Mễ Trì nên ít dịp được diện kiến các thầy, vốn chỉ làm việc ở cơ sở Thượng Đình hoặc Lê Thánh Tông. Nhưng không phải vì thế mà không có ấn tượng gì. Theo nhận xét của tôi, thầy Ngụy Như Kontum và thầy Nguyễn Đình Tứ là một cặp lãnh đạo nổi bật, nếu không nói là nhất, của Trường đại học Tổng hợp Hà Nội.
Thượng Đình cũng là nơi trường đã tổ chức cuộc tiễn đưa các anh sinh viên trẻ măng nhập ngũ, lên đường ra trận, vào sáng 6.9.1971. Rất nhiều người lính 6971 mãi không về, trong đó có anh Nguyễn Văn Thạc. Nhắc tới sự kiện này, khó quên chuyện cột cờ giữa sân trường bỗng dưng đổ vật khi Giáo sư Kontum vừa dứt bài tiễn đưa. Là cờ súy đổ báo hiệu điềm chẳng lành khiến thầy hiệu trưởng và tất cả rơi nước mắt.
Chuyện bi hùng có một không hai ấy đã được anh Phạm Thành Hưng - một trong những người lính may mắn sống sốt trở về học lại, sau là Phó giáo sư, giảng viên Khoa Ngữ văn, kể lại trên báo Văn nghệ. Nay nơi sân đưa tiễn có tượng đài lính sinh viên Tổng hợp, hoa tươi bốn mùa tưởng nhớ các anh. Sực nhớ câu ca trong hợp xướng “Hồi tưởng” của cụ nhạc sĩ Hoàng Vân: “Hoa thơm bốn mùa, đồng ruộng núi sông bao la/Nhớ ơn các anh trên đường tranh đấu hiến thân cho nước nhà”. Lính sinh viên - những chàng trai tuổi xuân phơi phới, tinh hoa của cuộc sống đã bị chiến tranh nghiền nát. Thật bi thảm.
Thời tôi học, trên Thượng Đình có các khoa Toán, Lý, Sinh, Địa, còn Khoa Hóa mà thầy Thời kiêm trưởng khoa trụ tuốt tận Lò Đức, học ở 19 Lê Thánh Tông vốn đại bản doanh của trường. Thầy Thời có con gái rất đẹp, như hoa hậu, học Khoa Hóa. Mấy đứa lớp tôi bảo nhau chắc thầy sắp xếp vậy để dễ nắm bắt, chứ bọn sinh viên láo lắm, chúng tán tỉnh cua con thầy thì còn gì đời hồng nhan.
Hai khoa Văn, Sử được Trường đại học Tổng hợp chiếu cố đưa về Mễ Trì cho rộng rãi mát mẻ, hì hì. Nhắc tới Mễ Trì, lòng bỗng rưng rưng. Mễ Trì là trung tâm của khoa học xã hội, kể từ khi thầy trò hai khoa về tiếp quản tháng 4.1973, sau cuộc hồi cư ở nơi sơ tán ven sông Cầu về tạm nhà D1, D2 trường ngoại ngữ. Mễ Trì ơi, sao mà yêu đến thế.
Dinh cơ Mễ Trì gồm 5 khối nhà 4 tầng, hội trường lớn với hai cánh gà thông thoáng, nhà ăn tập thể phía sau, rồi lui tít tận góc tây bắc sát lối vào trường Dân tộc trung ương là khu nhà vệ sinh, cũng vệ sinh tập thể. Thời ấy thứ gì cũng tập thể. Ông Lê Duẩn từng bảo “làm chủ tập thể là kỳ quan thứ 8 của nhân loại”. Hai con đường nhỏ nội bộ có mật độ đi lại đông đúc nhất, kẹt người nhất, là lối xuống nhà ăn men vòng theo hố bom, và lối xuống khu toilet. Thầy trò 2 khoa Văn, Sử chào nhau trên đường “giải phóng”, nhiều chuyện cười ra nước mắt. (còn tiếp)
Nguyễn Thông
Ảnh: Huy hiệu - biểu trưng của Trường đại học Tổng hợp Hà Nội.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét