Án văn: Hoàng Minh Tường bị lên bờ xuống ruộng

Có hai ông cùng vần “ường”, một ông nhà văn tên cúng cơm Hoàng Minh Tường, ông kia là nhà điêu khắc gò đồng tên theo CCCD do chính quyền cấp là Phạm Xuân Trường. Rất nổi tiếng, được kính trọng nể phục, cả ông viết văn lẫn ông gò đồng. Họ là "đương sự" trong hai vụ án văn ở xứ này. Vụ ông Phạm nhà cháu đã từng viết cách nay chưa lâu.

Ông Hoàng Minh Tường sinh năm 1948, Mậu Tý, tuổi con chuột, làm đủ nghề (dạy học, làm báo, viết văn, nghiên cứu...), viết văn từ sớm, năm 1973 đã có tiểu thuyết được giải cấp bộ, năm 2008 ra cuốn “Thời của thánh thần” nổi như cồn, rồi ngay sau đó bị đánh tơi tả, thu hồi, cấm tiệt.

 
Cuốn này chịu án trảm quyết trong nước, nhưng lại được thế giới khen nức nở, đánh giá rất cao, dịch ra nhiều thứ tiếng như Hán (Trung Quốc), Pháp, Hàn, Nhật... Đó là vài lời vắn tắt về cuộc đời và sự nghiệp ông văn sĩ Tường.

Nhà văn Hoàng Minh Tường hơn đám tôi 7 - 8 niên, cùng tuổi bác Nguyễn Duy. Lứa ấy nhiều bác giỏi, cực giỏi, như Lưu Quang Vũ, Nguyễn Duy, Dương Kỳ Anh...

Cụ Tường có nét đời na ná hao hao các “nhà” Nguyễn Huy Thiệp, Ma Văn Kháng, nghĩa là từng học sư phạm, làm thầy giáo, được bổ lên miền núi “vời vợi nghìn trùng”, chả biết có để lại giống nòi nơi ấy không, rồi sa vào viết văn, làm báo, hiến phần đời còn lại cho văn chương.

“Thơ”, “cô giáo” và cựu binh dỏm

Phải để trong ngoặc kép bởi đó không phải thơ, người viết cũng không xứng đáng là cô giáo.

Dư luận xã hội vừa lên tiếng hơi bị nhiều về bài “ther” của một “cô giáo”, do cựu binh dỏm đưa lên mạng xã hội. Ồn ào chăm chú tới mức, người ta quên cả những đại sự quốc gia, chẳng hạn ông A được giải thưởng, đám B bị kỷ luật khai trừ đảng, chìm tàu, v.v..

Chê khen đều có cả. Ở xứ này, bất cứ thứ gì người ta cũng có thể cãi nhau, ngay cả những điều hết sức rõ ràng. Chả hạn chuyện chiến tranh ở Ukraine, người gọi là chiến tranh, kẻ nói thành xung đột, người lên án quân xâm lược, kẻ bênh vực Pu.tin, cứ rối tinh rối mù, thiếu điều chia phe tẩn nhau một mất một còn. Bênh quân xâm lược, hăng nhất là những anh có duyên nợ với... Liên Xô, nhắm tịt mắt bênh mặc kệ thế thời đã đổi.

Ông hàng xóm nhà tôi cười gút lại, xưa cứ quen mồm bảo “chính quyền nào, nhân dân ấy”, sai, mà phải là “nhân dân nào, chính quyền ấy”. Nhân dân là sự bộc lộ rõ nhất phần “tối” của chính quyền.

Vụ “ther” là ví dụ cụ thể.

Tắc kè

Trường đại học FPT vừa (tối 7.7.2026) công bố không liên quan gì tới cuốn sách và nội dung cuốn sách của ông Nguyễn Thành Nam.

Trường cho biết ông Nam đã nghỉ việc (còn nghỉ từ lúc nào thì ỡm ờ không nói rõ), đã không còn dạy môn về Hồ Chí Minh tại trường nữa.

Những vi phạm của ông Nam trường không chịu trách nhiệm, v.v..

Thói đời xưa nay là vậy, "khi vui thì vỗ tay vào/đến khi hoạn nạn thì nào thấy ai", phù thịnh chứ không phù suy, thậm chí còn đánh bồi cho chết luôn.

Đành rằng trách nhiệm cá nhân, nhưng phủi sạch như không dính dáng gì, coi sao đặng, nghe chẳng lọt tai chút nào. Chuyển màu nhanh quá.

Lúng túng, rề rà, lãng phí

Hôm nay 2.7.2026, đã vào kỷ nguyên mới được tròn một năm, thêm một ngày.

Để có cuộc cách mạng vĩ đại sáp nhập/xóa bỏ các bộ ngành, các đơn vị hành chính tủn mủn cồng kềnh, điều chắc chắn là cấp trung ương đảng và chính quyền đã nghiên cứu, bàn bạc rất kỹ, rất lâu, ủ mưu cho chín muồi, tính kỹ về tất cả mọi điều, rồi mới quyết định thực hiện từ 0 giờ ngày 1.7.2025.

Ông em rể tôi bảo rằng dẹp được 29 tỉnh, xóa được gần 700 cấp huyện là điều cực kỳ vĩ đại, tích cực, bỏ bộ máy cồng kềnh với bao nhiêu rườm rà ăn theo mà tất cả những triều trước cố duy trì, không dám làm, không làm được.

Để bộ máy mới được trôi chảy, những phát sinh và tồn đọng được xử lý, dĩ nhiên không thể một sớm một chiều. Cần thông cảm.