Tôi kể chuyện này

Dư luận đang ồn ào gợi lại vụ tai nạn giao thông xảy ra ở Hà Nội hơn một năm trước. Thủ phạm là Nguyễn Sỹ Cương nguyên đại biểu quốc hội, chồng của bà Lâm Thị Phương Thanh đương nhiệm Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao - Du lịch.

Các cơ quan pháp luật (nhất là công an) cùng truyền thông nhà nước tìm đủ mội cách giấu nhẹm, bao che đương sự, vì lý do gì thì ai cũng hiểu.

Vụ việc khiến tôi nhớ chuyện cũ.

Hồi đầu thập niên 1980, khu ký túc xá 43-45 Nguyễn Chí Thanh, phường 9, quận 5 tôi ở có gia đình anh Nguyên.

Chủ nhật luận (phần 2): Gột rửa cái gì?

Điều dễ nhận ra nhất trong bộ máy nhà nước, xã hội, cuộc sống xứ này là bệnh hình thức nặng, kéo dài, không những không giảm mà ngày càng trầm trọng.

 
Để duy trì căn bệnh ấy phải chi tiền, tất nhiên lấy từ ngân sách (tiền thuế do dân và doanh nghiệp nộp, tiền bán tài nguyên khai thác được…). Chẳng ai đo đếm, biết được số tiền chi cho bệnh này bao nhiêu, bởi cũng như nhiều thứ khác, nó không bao giờ được công bố, dù chả có gì nhạy cảm (chẳng hạn như quốc phòng, an ninh).

Không thể lấy lý do để kéo dài tình trạng “đa lễ” rườm rà, cờ đèn kèn trống, khẩu hiệu giăng mắc sơn kẻ khắp nơi, thích hội họp, ưa kỷ niệm, chuộng hình thức màu mè lòe loẹt, dựng tượng đài chỗ này chỗ khác, thích bày phong trào, phát động, ra quân… Nó chỉ giải quyết được tâm lý tự sướng chứ ít tác dụng làm cho cuộc sống phát triển.

Cần theo lẽ tự nhiên. Những điều tốt sẽ tự tồn tại và sinh sôi, những gì không hợp sẽ bị đào thải. Đừng cố này nọ, chỉ tốn kém, nhất thời, vô ích.

Chủ nhật luận: Cần tiếp tục gột rửa

Đất nước gần nửa thế kỷ trở lại đây diễn ra hai cuộc cải tổ cực lớn làm thay đổi nhiều mặt cuộc sống, cụ thể về đường lối, thể chế, chính sách, xã hội, vật chất, bộ máy lãnh đạo, nền kinh tế...

 
Lần thứ nhất, đó là cuộc vặn mình thay đổi khi đất nước, xã hội, kinh tế bên bờ vực vào nửa cuối thập niên 1980. Hồi đó có câu “Đổi mới hay là chết”. Cũng may, các nhà lãnh đạo/cầm quyền đã nhận ra điều ấy. Họ tự gột rửa, loại bỏ những cũ kỹ lạc hậu thâm căn cố đế, dây trói, xiềng xích do chính họ tạo ra. Giống như một cuộc cách mạng, nhưng không phải chống thế lực thù địch, mà chống lại chính mình.

Cuộc thứ 2 lớn lao, trọng đại chẳng kém, diễn ra khởi đầu cách nay chưa đầy 2 năm, nói như các nhà lãnh đạo, là thay đổi quyết liệt, đột phá, bước vào kỷ nguyên mới.

 
Kỷ nguyên cũ, ông tổng bí thư quá cố luôn khẳng định “Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay” (trong bài diễn văn khai mạc đại hội đảng lần thứ 13, ngày 26.1.2021). Câu “bất hủ” này ông ấy nói nhiều lần, từ năm 2019 tới tận khi mất.

Ba chuyện

1. Ông cu cháu gào lên, ông ơi, cho cháu hỏi.
- Gì?
- Sao nước Mỹ nó không bắt Trần Đăng Khoa ạ?
- Khoa thơ hở. Mày phải gọi ông Trần bằng ông, chỉ kém tao vài tuổi, mí lại không được gọi Mỹ bằng nó, bất lịch sự. Nhưng sao phải bắt? Ông này khá nhất trong mấy ông đường được.
- Ông ấy viết "Ngu xuẩn nhất nhì/Là tổng thống Mỹ", xúc phạm thần tượng Mỹ.
- Mỹ nó, quên, họ, văn minh, dân chủ, coi ai cũng như nhau, không thần tượng ai cả, đâu như người ta. Ông Khoa có chửi cũng chả sao. Tao còn nghe nói năm xưa ông ấy sang đó còn được họ đón tiếp như khách quý, chính ổng về kể lại.

2. Ông tân bộ trưởng Bộ GD-ĐT tưởng thế nào, lúc mới lên được bao người kỳ vọng, khen ngợi, hóa ra nhầm.
- Ông nói về vụ thi cử ở Tuyên Quang hở?
- Ừ, chả riêng Tuyên Quang, còn mấy tỉnh nữa. Nát.

3. Muốn biết hội quần chúng hoặc tổ chức xã hội nào hoạt động hiệu quả hay không, chỉ cần cắt phựt ngân sách chi nuôi nó 1 hoặc 2 năm, rõ ngay. Tới năm thứ 3, hội nào còn hoạt động được thì cho tồn tại, không thì giải tán hết.
Kiếm được tiền tự nuôi là cách đánh giá hiệu quả chính xác nhất.

Nguyễn Thông

"Trực thuộc trung ương"

Quốc hội khóa 15 đang họp kỳ họp "không thường lệ" bàn nhiều chuyện lớn quốc gia. Trước đó những kỳ họp kiểu này được gọi là "kỳ họp bất thường" theo cách dùng từ Hán Việt. Cách mới nghe chưa quen nhưng đã bình dị hóa một sự việc quan trọng.

Trong những việc lớn ấy, có việc chuyển/nâng cấp hai địa phương/đơn vị hành chính từ cấp tỉnh lên cấp thành phố để phù hợp với tình hình và sự phát triển. Nói như thế mới chính xác, chứ không phải thành lập. Đây là nâng cấp, trên cơ sở cái cũ tạo ra cái mới.

 
Hai tỉnh ấy là Quảng Ninh, Bắc Ninh (sắp tới sẽ là thành phố). Trước đó là Thừa Thiên-Huế, Đồng Nai. Nghe đâu xếp hàng sẽ là Hưng Yên. Còn Hải Dương, như trúng số độc đắc, do nhập với Hải Phòng (đã là thành phố) nên mặc nhiên được hưởng quy chế thành phố, chỉ có điều bị mất bà nó cái tên.

Thực ra, trung ương (đảng) đã chọn đã quyết rồi thì không muốn lên thành phố cũng phải lên, đâu cần quốc hội họp bàn, xem xét, cho ý kiến. Trần đời, nhà cháu chưa thấy quốc hội làm trái ý trung ương bao giờ, nhất là về nhân sự.