Nhặt nhạnh, suy nghĩ từ chuyến đi (kỳ 3)

Trưa 5.9.26, tàu đã qua ga Cẩm Giàng chặng dài rồi, sắp dừng ga Gia Lâm, lòng còn bâng khuâng. Vẫn chập chờn hình ảnh khu nhà tàn tạ di tích Tự lực văn đoàn ven đường sắt, nới từng có túp hàng nước nhỏ được Thạch Lam viết nên “Hai đứa trẻ”. Thương thế hệ có bao nhiêu người tài bị chôn vùi, lãng quên chỉ bởi cuộc bể dâu ý thức hệ. Người ta nhân danh này nọ để chém giết nhau thì việc “giết” một cái tên chỉ là chuyện nhỏ.

Nhân chuyện Cẩm Giàng - Nhân văn giai phẩm, sực nhớ mấy hôm rồi nổi lên vụ vừa vui vừa buồn. Ở xứ Thanh. Chính quyền tỉnh Thanh Hóa (một trong vài tỉnh thoát được cuộc sáp nhập giữa năm ngoái 2025) đã làm được điều khá hợp lòng người: đặt tên đường Hữu Loan cho một đường phố ở phường Hạc Thành ngày 9.10, và sau đó một phố khác ở phường Bỉm Sơn cũng vinh dự mang tên tác giả “Màu tím hoa sim”, “Đèo Cả”, “Những làng đi qua”… ngày 17.10.

Hoa sữa ư, có riêng gì hoa sữa

Người ta đang rảnh rỗi "cãi" nhau về mùi hoa sữa. Người bảo thơm, kẻ nói thối. Thực ra là tùy… mũi, tùy cảm nhận, chả ép nhau được. Cà cuống đưa cho người tịt mũi, có mà thơm khối.

Lại nhớ chuyện có hai anh luận về phát rắm (trung tiện) của quan. Một anh bảo "Y hi quản thược chi âm (văng vẳng như tiếng đàn tiếng sáo), một anh “phảng phất chi lan chi vị” (thoang thoảng mùi hương hoa lan). Khi quan lý luận rằng rắm thối lắm, phải thối mới đúng triết học, chứ thơm nguy to, ta chết tới nơi rồi. Tức thì hai anh nhảy loạn lên, bịt mũi xua tay bảo thối, thối không chịu được.

Thơm hay thối, đúng hay sai nhiều khi không phụ thuộc vào bản chất của sự vật, mà do ý chí, thái độ, cảm tính, và nhất là quyền lực của con người.

Hoa sữa, trung tiện, hoặc nhiều thứ khác đều tình trạng vậy. Thích thì nói thích, không thích bảo không thích, vậy thôi. Đừng ép nhau, bắt chặt cây chẳng hạn, bởi vi phạm vào quyền thưởng thức của người khác.

Ngay tôi đây, lối về gần nhà có mấy cây hoa sữa, mỗi lần nó trổ hoa, “thơm” nồng nặc rất… nhức đầu, tôi tăng ga vọt lẹ, về tới nhà thở phào, chứ có đòi chặt đâu. Nhưng mấy nhà gần đó đã xuống tay hạ thủ rồi, họ bảo hoặc nó chết, hoặc tôi chết, cứ ở gần thì biết. Họ lườm tôi, ở xa đừng lắm chuyện.

Trần đời, bỉ nhân chỉ thích bằng lăng. Hoa đẹp mà có ưu điểm… không thơm. Hồi ở Hà Nội thập niên 70, ngó rặng bằng lăng trên phố Hàng Bông Nhuộm, dãy bằng lăng gần nhà lao Hỏa Lò, sao đẹp thế không biết.

Nguyễn Thông

Thắc mắc về dùng từ 'doanh nhân'

Nói ngay, thắc mắc của ông hàng xóm chứ không phải của bỉ nhân. Lão hỏi khó (người xưa gọi là "vấn nạn" - từ này rất nhiều người, nhất là các nhà báo, dùng sai tè le), kể ra cũng có lý.

Chả là, ở xứ ta vốn rất nhiều ngày này ngày nọ, thì ngày 13.10 hằng năm là "ngày doanh nhân". Cũng kiểu dạng ngày kỵ, cúng giỗ, kỷ niệm, chào mừng, tưởng nhớ, biết ơn, sinh nhật. Hôm nay 13.10.2026, trúng ngày ấy.

Chính quyền đặt ra "Ngày doanh nhân Việt Nam" nhưng trên thực tế chủ yếu dành cho các nhà sản xuất, chế tạo, chế biến, đầu tư vốn liếng tiền bạc vào hoạt động nào đó làm ra sản phẩm. Họ là những nhà công nghiệp, làm kinh tế, dịch vụ (giao thông chẳng hạn) nhưng chủ yếu sản xuất công nghiệp chứ không buôn bán, trao đổi hàng hóa. Nông dân cũng là nhà sản xuất, tuy nhiên không được tính vào đối tượng này, mặc dù ai cũng phải ăn gạo do họ sản xuất ra, thế mới quái.

Vậy thì tên gọi kia có điều chưa ổn.

Chuyện “Thắc mắc biết hỏi ai”

Những năm chưa xa, trên tivi TP.HCM cũng như một số tờ báo có mục “Thắc mắc biết hỏi ai?”, người trả lời là bác sĩ Trần Bồng Sơn. Ngoài ra còn có một chương trình nữa về y tế cũng khá nổi tiếng với người giải đáp là bác sĩ Bùi Xuân Vĩnh. Cả hai ông thầy đều có duyên. Coi, nghe họ nói còn thích hơn xem phim ta thắng địch thua.

Đốc tờ Vĩnh chuyên về bệnh trẻ con, mà trẻ con thì lắm bệnh nên bác nói mệt nghỉ. Chả cần mở phòng mạch vẫn sống khỏe. Tư vấn hay lắm, nhiều khi ước con mình bệnh để được bác ấy khuyên răn chỉ dạy.

Người lớn, nhất là thanh niên trai lẫn gái thì chịu đốc tờ Sơn. Một chuyên gia về tình yêu, tình dục, phòng the, chuyện trai gái, bệnh giới tính này nọ. Quan đốc mà lên tivi, bọn trẻ há hốc mồm, nuốt không sót một câu. Tinh chuyện khó nói, khó giãi bày (thế nên mới “thắc mắc biết hỏi ai”) được ổng giải đáp cặn kẽ, khuyên phải thế lọ thế chai.

Sao lại có người giỏi giang, tinh thông, duyên dáng Việt Nam thế. Nhiều lứa trẻ những năm ấy chịu ơn ông. Chả biết cụ Bồng Sơn có còn sống, nếu vẫn tại thế chắc phải cửu thập.

Nhặt nhạnh từ chuyến đi (kỳ 2)

Đường sắt chiều Hải Phòng - Hà Nội, tàu qua ga Hải Dương thì tới ga Cẩm Giàng. Thời trước, những năm 70 - 80, giữa hai nơi này còn điểm dừng ga Cao Xá, giờ bỏ rồi.

Gần trưa 5.9.26, loa trên tàu thông báo “quý khách chú ý sắp tới ga Cẩm Giàng, tàu chỉ dừng trong 3 phút, quý khách xuống ga cần kiểm tra lại đồ đạc hành lý…”. Trời, chỉ có 3 phút, không thể thực hiện được ý định nung nấu từ lâu, chụp vài tấm ảnh về nơi đặc biệt này.

Tôi nói với cô gái ngồi bên, có lẽ sinh viên, cháu có biết gì về ga Cẩm Giàng không. Dạ, cháu chỉ đi qua thôi, không biết, bác ạ. Tôi bảo, chút nữa, cháu để ý ven đường tàu chúng ta sắp qua có bức tường cũ kỹ với tấm bảng nhỏ cũng rất cũ mờ, “khu di tích Tự lực văn đoàn”.

Vừa nói xong thì tàu trườn qua, tấm bảng ấy chầm chậm trôi về phía sau. Cả khu di tích cây cối rậm rạp, nhà cửa cũ kỹ, vườn tược hoang vu, không một bóng người. Quá khứ chập chờn, lạnh lẽo, cô đơn, chỉ còn tấm biển cũ với dòng chữ nhòe nhoẹt như thách thức thời gian. Thật buồn.

Cách chữa mụn cóc

Sau khi đọc bài về chữa lòi dom/trĩ (eo ôi, ghê quá), nhiều bạn còm/nhắn rằng bác/anh/bạn ơi, cho thêm bài chữa mụn cóc nữa nhé.

Quả thật "nhờ ơn giời" nhà cháu đã khỏi hẳn được mấy thứ bệnh "nan y" chết tiệt, cứ tưởng chúng sẽ đeo bám theo hết đời.

 
Các cụ dạy "ở hiền gặp lành", nhà cháu chẳng biết mình có hiền không, nhưng lành thì có.

Sống khổ, thiếu thốn, nhà nghèo, ở nông thôn... nên nhà cháu từng dính hết những ghẻ lở, hắc lào, thối tai, mắt toét, sâu răng, thò lò mũi xanh, mụn cóc... chỉ "chữa vớ chữa vẩn" bằng lá, thế mà cũng khỏi, tiệt luôn.

 
Xin kể để ai mắc mụn cóc, cứ thế mà thực hiện, đảm bảo khỏi trăm phần trăm, còn chi phí khám chữa bệnh có khi chưa đầy 5 nghìn bạc VNĐ theo thời giá hiện tại.

Dành cho những ai quan tâm tới… bệnh trĩ

Thực thà mà nói, gần 3 năm qua, sau khi nhà cháu lên bài kể việc bản thân đã khỏi bệnh ra sao, mà tinh dững bệnh "nhạy cảm" như lòi dom (trĩ), mụn cóc, khô da (á sừng) bàn chân, v.v.. không ít bạn đọc nhắn hỏi bác/anh/bạn ơi, cho xin bài để tham khảo chữa bệnh, mà sao tìm mãi không thấy...

Chả là nhà cháu chủ quan, chỉ lưu file bài vào ổ cứng máy tính, nhưng đùng phát, máy bị hư, bao nhiêu bài vở mất tiệt. Còn phây búc bị chặn phải thay mấy lần, nên tưởng hết hy vọng. Mà viết lại thì bận bịu, không có thì giờ, ngại.

May thay, vừa rồi nhà cháu nhờ được anh bạn - chuyên gia sừng sỏ về vi tính/công nghệ thông tin (sẽ có bài riêng về anh ấy nay mai), y làm nhoắng cái xong, tìm được hầu hết, nhất là những nội dung để ra sách. Quả thật “châu về Hợp Phố”, may vô cùng.

Giờ thì có thể xin lỗi về sự chậm trễ, đáp ứng lại thịnh tình và sự quan tâm của cô bác anh chị em.
Trước hết là bài về chữa bệnh trĩ.

Liều

Một chú em chắc là chuyên gia về hàng không nhắn cho tôi, chú ạ, chả hiểu trình độ các nhà báo thời nay thế nào nhưng họ cứ viết bừa, đăng bừa.

Chả là mấy báo quốc doanh sáng 24.9.26, những Tiền Phong, Tuổi Trẻ, VnExpress... thông tin về chuyến thăm Mỹ của Tập Cận Bình, đều có chi tiết đặc biệt (chắc để giật gân, câu sự chú ý): "Tổng thống Mỹ ra tận đường băng đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình".

Chú em phàn nàn báo chí dốt, mà dốt cả thứ kiến thức, hiểu biết cơ bản ai cũng biết thì không phải dốt mà là ngu.

Đường băng (runway) là đường để máy bay cất cánh, hạ cánh với tốc độ rất cao, xe và người mò đến đó chỉ từ chết tới bị thương.

Sau khi đã hạ cánh an toàn, máy bay sẽ chạy chậm lại, được nhân viên dưới mặt đất hướng dẫn chạy theo đường dẫn (taxiway) vào nơi đỗ (apron) - chỗ an toàn để khách xuống, đón khách, thảm đỏ thảm đen gì cũng chỉ trải ở đó, cờ hoa cũng phất ở đó. Bất kể sân bay dân sự hay dân sự đều vậy.

Chỉ những anh ngố, liều mạng, coi... máy bay bằng vung mới ra đứng ở đường băng, nó lại chả kẹp cho một nhát thì thành tương bần.

Tôi nói với chú ấy, nhỡ biết đâu Mỹ, nhất là ông trùm Trump, thích vậy thì sao. Ông ấy thứ gì chả làm được, thích thì nhích, ai dám cấm. Biết đâu ổng cấm toàn bộ hoạt động của sân bay, dù sân bay quân sự, để ra tận đường băng đón khách cho sướng, cho mát.

 
Thế gian này, chả biết đâu mà lần.

Nguyễn Thông

Hoa cúc áo

Bữa ni, chán cảnh thế thời điên đảo, lại bị "đứa nào" nó bóp (tương tác) chặn, giờ mới mở blog được nên mình tạm không cào nữa, mình viết về hoa. Biết đâu ngày mai nó lại chặn. Cha bố chúng nó chứ.

Nhân đây, cũng trả lời một số nhà đạo đức, nhà lý luận từng chê mắng mình rằng sao chỉ nhìn thấy những mặt xấu, tiêu cực, u ám của xã hội mà không tìm cái tốt cái hay cái đẹp để khen. Xin thưa, việc ấy đã có báo Nhân Dân, tivi mậu dịch, dư luận viên, ngành tuyên giáo... họ làm vượt mức chỉ tiêu rồi, chen thêm vào làm gì.

 
Xã hội, chế độ nào cũng có mặt này mặt nọ. Chỉ ra, lên án những mặt trái để sửa chữa, làm cho cuộc sống tốt hơn cũng tốt chứ sao. Giai đoạn 1930 - 1945 có nhiều loại văn chương, nhưng bây giờ người đời chỉ nhớ tới văn học hiện thực phê phán chứ mấy ai còn để ý tới thứ nịnh nọt, ca ngợi.

Vậy nên có tút này, và còn nhiều tút tương tự. Dĩ nhiên mình vẫn tiếp tục sự cào.

Sách giáo khoa: Họ đã độc quyền cả xuất bản lẫn in, phát hành

Họ là ai? Là bộ máy nhà nước nói chung, trong đó có Bộ Giáo dục - Đào tạo. Còn cụ thể là Nhà xuất bản Giáo dục.

Năm nào cũng vậy, cứ trước năm học mới lại chộn rộn chuyện thiếu sách giáo khoa. Người bị hành, không ai khác, là học sinh và cha mẹ các cháu, các em, nói rộng ra là dân.

Xếp hàng mua sách, đi học mà vẫn chưa mua được sách, mua chợ đen giá cao, photo sách đem bán bị công an bắt phạt… là những mặt trái của thị trường sách giáo khoa.

Bộ trưởng Giáo dục, rồi Giám đốc Nhà xuất bản Giáo dục lên tivi, lên báo phân trần này nọ chủ yếu đổ trách nhiệm cho khách quan, hứa hẹn khắc phục. Năm nào cũng vậy. Vòng luẩn quẩn, rút sợi dây kinh nghiệm, càng rút càng dài.

Như báo chí thông tin, năm học 2026 - 2027 cả nước thiếu tới 4 triệu cuốn sách giáo khoa, ngay thời điểm ngày khai trường.

Nhặt nhạnh từ chuyến đi (kỳ 1)

Gọi là “chuyến” cho oai chứ thực ra cũng ngắn thôi, vỏn vẹn mấy ngày, nên những chỗ định tới, như bờ Hồ, gốc cây 55… đành bỏ. Chú em Phạm Văn Tuyên mời về Hải Dương chơi, mình ừ hữ hứa hẹn cả chục lần, phen này lại cho leo cây, dám qua năm 2027 quá.

Tới quê, việc đầu tiên, khá khó chịu, phải gọi cho công an để đăng ký tạm trú tại chính nhà mình. Bỏ cái thói Thương Ưởng ấy đi, tôi bảo thật. Nhưng chú công an phụ trách khu vực là người tốt tính, công an nhưng mà tốt, nên tôi phôn ngay.

 
Này, tôi hỏi thật các chú chức việc, nửa đêm nửa hôm các chú ghé nhà bố vợ, cha con làm vài chén rượu rồi lăn đùng ra ngủ, các chú có định đăng ký tạm trú không? Tôi cam đoan không bao giờ, đăng họa có mà trời sập.

Khi xong việc nhà (hoàn tất giấy tờ, sổ đỏ sổ hồng của cơ ngơi bé tí thày bu để lại cho hợp pháp, nhỡ mai sau dính giải tỏa đền bù đỡ bị thiệt thòi), do em gái đứng ra lo liệu. Chứ giao nhà cháu cáng đáng thì hết phim, chả làm thì đừng, bởi rắc rối, phiền phức quá.