Bác Chơn về giời

Bác Chơn được nhắc ở trên là Lê Thành Chơn. Dân quê tôi chẳng hạn, một làng yên ả ở đất Hải Phòng có thể 99% không biết Lê Thành Chơn là ai. Nhưng binh chủng không quân (trong quân chủng phòng không không quân), giới viết lách văn nghệ (tức đám mà chúng ta âu yếm gọi là nhà văn), cả giới làm du lịch khách sạn nữa, một thời gian dài, nhắc tới Lê Thành Chơn, không ai không biết.

Bác Chơn dân miền Nam tập kết, cùng đợt, cùng chuyến tàu Ba Lan với ông anh vợ tôi, nhạc sĩ Lê Khiêm. Lại cùng quê, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang, bác Chơn xã Tấn Mỹ, ông anh tôi xã Bình Phước Xuân. Lạ kỳ vùng đất Chợ Mới khỉ ho cò gáy này, nhất là cù lao Giêng, lại phát về văn nghệ, trong đó phải kể đến Nguyễn Quang Sáng, Hoàng Hiệp, Nguyễn Ngọc Bạch (ba của chị Hậu khảo cổ), Lê Thành Chơn… Ông Khiêm nhà tôi cũng là nhạc sĩ, trưởng đoàn ca múa quân khu 7. Hồi nhạc sĩ Khiêm tại thế, một hôm tôi nhắc tới bác Chơn, ổng bảo ai chứ thằng Chơn sao tao không biết. Ổng gọi là thằng bởi hơn nhau mấy tuổi, lại cùng lính tráng, cùng đi tàu Ba Lan…

Chuyện phi công

Hồi nhỏ tôi chỉ ao ước nhớn lên được làm phi công, chí ít thì cũng bộ đội biên phòng. Nhưng cu Tịu cùng tuổi với tôi kể rằng anh Sửu nó đi khám sức khỏe tuyển phi công bị loại ngay từ vòng đầu bởi răng thưa quá, lại chẫng một cái. Tôi thì có 2 cái răng sâu, vậy là xịt mơ mộng bay trên giời. Còn biên phòng cưỡi ngựa cũng chả được, đếch ai cho đứa gầy còm giơ xương phi ngựa bao giờ. Giữa ước mơ và hiện thực luôn có khoảng cách phũ phàng như vậy.

Lúc nhớn lên chút nữa, nghe người ta kể phi công ăn uống sướng lắm, tiêu chuẩn chủ tịch quốc hội như ông Trường Chinh cũng không bằng. Hỏi sướng làm sao, họ bảo phi công chả bao giờ ăn thịt gà mà chỉ ép lấy nước cốt, uống một bát cũng giá trị tẩm bổ bằng ăn cả con. Kinh thật. Mình mỗi năm đôi lần tết nhất giỗ chạp mới được ăn thịt gà, mà cũng vài miếng gọi là, nghe vậy kính nể phi công lắm. Riêng khoản gà ít nhất cũng phải 365 con một năm, ai mà chả hãi.

Phi công chú nào cũng đẹp trai, cao lớn. Nhìn ảnh các chú Trần Hanh, Phạm Ngọc Lan, Nguyễn Văn Bảy, Lâm Văn Lích, sau nữa là Nguyễn Văn Cốc, Nguyễn Hồng Nhị…, chú nào cũng đẹp ngời ngời, càng hiểu mình chả bao giờ thành phi công được. Loại xấu xí ốm yếu như mình, chó nó tuyển. Tắt hẳn hy vọng thành phi công từ đấy.

Phi công được đi học tít tận Liên Xô, đương nhiên là nói tiếng Nga rào rào, riêng khoản ngoại ngữ đã nể rồi. Hồi những năm 60 ở miền Bắc ít người biết ngoại ngữ lắm. Số người biết tiếng Pháp như thày tôi chẳng hạn giờ đây chả có đất dụng võ, chỉ lâu lâu lấy sách ra đọc cho đỡ nhớ. Chính quyền không bắt đi tù bởi biết tiếng Pháp là may lắm rồi. Giờ tiếng Nga là thống soái. Xấu trai mà thạo tiếng Nga vẫn lấy được con gái cực đẹp. Còn người biết tiếng Anh cũng hiếm lắm. Trường cấp 3 Kiến Thụy của tôi cả trường chỉ có mỗn thầy dạy tiếng Anh, tuổi cũng gần 50. Khi có hội nghị Paris năm 1968, thầy bị trung ương mượn đi phiên dịch, thế là đám học trò đang học dở tiếng Anh được chuyển qua học tiếng Nga, chúng nó mừng muốn chết. Học tiếng Anh thì đi Liên Xô thế quái nào được.