Cần trả lại tên trường

Hôm 16.5.26 diễn ra lễ "kỷ niệm 120 năm ngày truyền thống Đại học quốc gia Hà Nội". Có những báo còn đưa tin vắn tắt "120 năm Đại học quốc gia Hà Nội".

Đại học quốc gia HN khởi thủy là Trường đại học Đông Dương được thành lập ngày 16.5.1906, trụ sở tại 19 Lê Thánh Tông, Hà Nội bây giờ. Sau những biến cố thời đại, Trường đại học Đông Dương bị thay thế bằng Trường đại học Tổng hợp Hà Nội năm 1956.

 
Tới năm 1993, trường Tổng hợp bị xóa sổ, chia thành 2 trường đại học khoa học cơ bản là trường Khoa học xã hội và nhân văn, trường Khoa học tự nhiên. Đồng thời, Đại học quốc gia Hà Nội ra đời, gồm hai trường ấy và một số trường khác.

Nói túm lại, Đại học quốc gia Hà Nội có nguồn gốc, nền tảng là Trường đại học Đông Dương và Trường đại học Tổng hợp Hà Nội.

Hữu danh vô thực như Đại học Quốc gia

Các cụ xưa thường nói chữ, rằng “hữu danh vô thực”, nôm na là có tên (danh) nhưng chả tác dụng (thực), ý nghĩa gì. Thực chất là vô tích sự. Cụm từ này rất trúng với cái gọi “Đại học quốc gia” đang tồn tại ở xứ ta.

Từ phát biểu của một đại biểu quốc hội, ông Bùi Xuân Hải - Hiệu trưởng Trường đại học Hải Phòng ngay tại nghị trường hôm qua 14.5, lại ồn lên vụ đòi bỏ Đại học Quốc gia. Ông Hải đề nghị nên bỏ ngay thứ cơ sở giáo dục trung gian này. Đúng là Hải Phòng không lòng vòng. Có lẽ ông Hải là quan chức đầu tiên trong bộ máy lãnh đạo đang tồn tại lên tiếng về sự nhố nhăng này.

Dư luận (báo chí và mạng xã hội) ăn theo ông Hải phần lớn mới nêu ra sự không giống ai của thực thể Đại học Quốc gia qua cách gọi tên (university) nhố nhăng, chứ chưa phanh phui, nêu thẳng vào vấn đề cốt lõi: Nó chỉ là cấp vô tích sự, ăn trên ngồi trốc, ăn bám ăn chặn quyền lợi của các trường thành viên, giống như cây tầm gửi vậy. Nuôi nó rất tốn kém về tiền bạc, đất đai, nhà cửa, phương tiện, nhân lực (thậm chí giám đốc còn là ủy viên trung ương) chỉ để đạt cái danh hão.

Giờ mới đặt vấn để bỏ nó, tháo vướng víu, tháo điểm nghẽn là đã khí muộn, quá muộn.