Tôi cứ tạm gọi là thành ngữ bởi cụm từ này khá hình tượng, quen thuộc trong đời sống, được dùng suốt hơn nửa thế kỷ ở nước ta. Nói chính xác hơn thì chủ yếu ở miền Bắc. Nó (thành ngữ ấy) có từ khi nào tôi không biết nhưng từ bé đến lớn đều nghe người nhớn vẫn dùng, báo chí hay viết, đài phát thanh phát liên tục. Nó bặt lúc nào cũng chả ai hay, bây giờ không ai nhắc đến, với tụi trẻ nếu mình vô tình nói ra thì chúng nó cười, bảo ông này hâm tỉ độ, kể chuyện cổ tích, hoang đường.
Theo nghĩa từ Hán Việt, sài và lang đều có nghĩa là loài chó sói hung ác, dữ tợn. Ngày xưa dọa nhau, người ta lấy con sài, con lang ra dọa. Mắng nhau là sài lang, lang sói có nghĩa cạch mặt nhau, ai mà thèm chơi với loài chó sói hung ác. Những người cộng sản rất giỏi tuyên truyền, khơi dậy lòng căm thù của dân chúng nên họ gắn ngay sài lang vào với đế quốc, thực dân, mở rộng hơn nữa là giai cấp tư sản – kẻ thù của họ.
Cũng theo nghĩa Hán Việt, đế quốc nghĩa là một nước có hoàng đế, mở rộng ra là nước lớn, mạnh, chuyên đi xâm lấn, mở rộng lãnh thổ, ức hiếp nước nhỏ. Nước theo chủ nghĩa đế quốc luôn đi xâm lược nước khác. Có đế quốc La Mã, đế quốc Mông Cổ, đế quốc Ottoman, đế quốc Thổ Nhĩ Kỳ… thời xưa; có đế quốc Anh, đế quốc Mỹ sau này. Thế kỷ 20, chống đế quốc hăng nhất là Việt Nam và Cuba. Hăng đến mức được coi là ngọn cờ đầu của hai bán cầu, mà chủ yếu là chống Mỹ.
Phe xã hội chủ nghĩa, hay còn gọi là phe cộng sản, thấm nhuần học thuyết của những vị thánh Mác – Lênin khăng khăng coi chủ nghĩa đế quốc là giai đoạn tột cùng của chủ nghĩa tư bản (tư bản thì bóc lột, còn đế quốc không chỉ bóc lột mà còn đi xâm chiếm đất đai nước khác để bóc lột), tất yếu sẽ bị diệt vong. Xã hội loài người cuối cùng chỉ tồn tại chủ nghĩa cộng sản. Những ông tổ nói chắc như đinh đóng cột vậy. Bộ máy tuyên truyền của cộng sản suốt mấy chục năm rêu rao như vậy. Nhiều thế hệ, trong đó có thế hệ tôi, từng tin như vậy. Nhưng thời thế đổi thay. Những điều tưởng là chân lý, bất di bất dịch, vững như bàn thạch đã sụp đổ tan tành. Thế giới trong 2 thập niên 80 và 90 thế kỷ trước chứng kiến sự tan rã của chủ nghĩa cộng sản, ngay cả trên những nước sinh ra ông tổ của nó, trên cả quốc gia Liên Xô từng hãnh diện phong cho mình là thành trì của cách mạng thế giới.
