Một quốc gia không thể không có bộ Học (hay còn gọi là Giáo
dục) để quản lý sự nghiệp dạy dỗ, nâng cao dân trí, đào tạo nhân tài cho đất
nước. Nhưng xứ Việt ta, có bộ Học mà như hiện nay thì cũng như không, thậm chí
tệ hơn cả không. Chi bằng cứ giải tán phắt, rồi làm lại từ đầu. Cái sự làm lại
ấy, người ta nói chữ là tái cơ cấu. Tái gì thì tái, cứ giải tán cái đã. Càng để
lâu càng ung nhọt, bệnh nó phá vào đến lục phủ ngũ tạng, có giời chữa.
Chả cần ngoái nhìn xa xôi làm chi cho mỏi cổ, về những thời lắc
lơ mà ông cha đã lập nên Quốc tử giám đào tạo nhân tài, cả thầy đồ lẫn nho sinh
được tôn kính trọng vọng như bậc cao nhân, chỉ lần giở gần đây thôi cũng đủ để
người đương thời tiếc nuối, xót xa, mủi lòng. Tôi lại nhớ bức thư của cụ Hồ gửi các thầy
giáo, cô giáo, học sinh ngày 15.10.1968, lúc cuộc chiến tranh vào thời kỳ ác
liệt nhất, gian khổ nhất. Cụ dặn “dù khó khăn gian khổ đến đâu cũng phải thi
đua dạy tốt và học tốt”. Từ trên xuống dưới, cả nước đã đồng lòng thực hiện lời
cụ, tạo dựng một nền giáo dục vượt qua chiến tranh với nhiều thành tích hiển
hách.
Than ôi, thời vàng son ấy đã qua rồi. Nền giáo dục ngày càng
tệ, mỗi năm càng xuống cấp thảm hại. Ngân sách đầu tư vào giáo dục tăng cao bao
nhiêu thì bước thụt lùi kéo dài bấy nhiêu. Đội ngũ cán bộ quản lý phình to,
trường sở hoành tráng nhưng sản phẩm con người qua lò giáo dục thì tệ hại không
thể tưởng. Không thể đổ lỗi cho hoàn cảnh mà phải chỉ ra đích danh những người
được giao quản trị bộ máy học hành xứ này. Từ người đứng đầu. Từ mấy chục năm
nay, qua bao nhiêu đời bộ trưởng, càng về sau càng tệ, không còn những vị như
Nguyễn Văn Huyên, Tạ Quang Bửu thời chiến tranh nữa. Nhiều vị ngồi vào ghế
thượng thư bộ Học chỉ cốt lấy cái danh, oai với đời; thậm chí có những vị trong
nhiệm kỳ của mình, do ngu dốt, thiếu tài thiếu tâm nên càng làm càng phá, khiến
sự nghiệp giáo dục tan hoang. Dư luận đến giờ chưa hết phàn nàn về những thời
trị nhậm cõi học của các ông Trần Hồng Quân, Nguyễn Minh Hiển, và nhất là ông
Nguyễn Thiện Nhân. Cũng tuyên bố này nọ, hô hào, khẩu hiệu rùm beng, bày tỏ khí
thế, quyết tâm như ai, chống cái này xây thứ khác, ba bốn năm sáu “không”… cuối
cùng để lại di sản giáo dục như hiện thời.
Họ đã “có công” gì, để lại cái gì? Sơ sơ này nhé:
