Hồi tôi mới vào nhận việc ở Sài Gòn (năm 1977), đi ngang đây, thấy đẹp lắm. Xanh như rừng, cổ thụ xòe bóng mát, những căn biệt thự thấp thoáng ẩn hiện trong cây. Có cảm giác về một thế giới khác lạ, bí ẩn, sang trọng, người thường không bao giờ được bước chân vào.
Mà thế thật. Gần 4 héc ta rưỡi ấy, khi nó còn thuộc gia tộc chú Hỏa thì không nói làm gì bởi tất tật đều thượng đẳng, kén người, nhưng ngay cả khi bị chính quyền Sài Gòn quản lý, vẫn là nơi “nội bất xuất, ngoại bất nhập”. Hồi năm 1980 tôi đã tìm hiểu, được biết sau khi hiệp định Paris 1973 được ký kết, một ủy ban quốc tế giám sát việc thực thi hiệp định đã tới Sài Gòn, được sắp xếp trú ngụ ở khu đất này. Những 7 căn biệt thự độc lập, tha hồ mà ở. Trước đó nữa gần 20 năm, cụ thể năm 1954, nó đã từng chứa ủy ban quốc tế giám sát thực thi hiệp định Geneve. Đến khổ, hết cuộc chiến này đến cuộc tranh khác, chẳng khác chi “ngẫm từ dấy việc binh đao/đống xương Vô Định đã cao bằng đầu”.
