Chính phủ vừa ban hành Nghị định 47/2013/NĐ-CP sửa đổi, bổ
sung một số điều của Nghị định số 82/2011/NĐ-CP- ngày 16.9.2011 quy định về thi
hành án tử hình bằng hình thức tiêm thuốc độc. Nghị định 74 sẽ có hiệu lực từ
ngày 27.6.2013. Sau khi nhận được thông tin này từ Văn phòng chính phủ, báo chí
truyền thông đã đồng loạt đăng, công bố cho bàn dân thiên hạ biết, thậm chí có
tờ báo còn dự đoán người đầu tiên thụ hình bằng thuốc độc sẽ là tử tù Nguyễn Đức
Nghĩa, kẻ đã giết người yêu và chặt ra nhiều khúc, lý ra đã bị thi hành án từ
năm 2011 nhưng do không có thuốc độc nên phải dây dưa hoãn lại.
Hầu như tất cả báo in (chỉ trừ tờ Lao Động đã dùng từ
khác cho chính xác hơn, còn tờ Tuổi Trẻ lờ đi chi tiết sai) đều ghi rõ
"thuốc tiêm để sử dụng cho thi hành án tử hình gồm 3 loại: thuốc làm mất
trí giác; thuốc làm liệt hệ vận động; thuốc làm ngừng hoạt động của tim. Một liều
thuốc gồm 3 loại thuốc nêu trên và dùng cho một người". Sẽ không có gì đáng
nói nếu không có từ "trí giác" trong văn bản được đề cập.
Mặc dù biết mười mươi rằng họ đã sai nhưng tôi vẫn lấy làm
nghi ngờ sự hiểu biết của mình. Tôi vội lật giở mấy cuốn từ điển (do tính chất
công việc hằng ngày nên tôi rất sẵn loại sách quan trọng này) để kiểm tra.
Trong cả hai cuốn từ điển tiếng Việt do Viện Ngôn ngữ và Trung tâm Từ điển biên
soạn đều chỉ có mục từ "tri giác" với nghĩa "hình thức của nhận thức
cao hơn cảm giác, phản ánh trực tiếp và trọn vẹn sự vật, hiện tượng bên ngoài với
đầy đủ đặc tính của nó". Hoàn toàn không có từ "trí giác". Cẩn
thận hơn, tôi giở cuốn Từ điển Hán Việt của cụ Đào Duy Anh thì các từ
"tri", "giác" đều có nghĩa là nhận biết, biết, tỉnh; còn "tri
giác" được cụ giải nghĩa là dạng nhận biết rõ ràng, cụ thể, ví dụ gần lửa
thì biết nóng, gần nước biết lạnh, ngửi hoa mà biết thơm, thấy sắc mà biết đẹp.
Và cũng như những cuốn từ điển của hậu sinh, từ điển do cụ Đào tiên sinh soạn
hoàn toàn không có mục từ "trí giác" mặc dù "từ" này có vẻ
Hán Việt.
