Bạn bè

Tổng số lượt xem trang

Tìm kiếm Blog này

Thứ Ba, 25 tháng 7, 2017

Chuyện thông tin

Chiều 21.7 tôi đọc cái tin công an đang “truy lùng” ai là người đã đưa tin “thất thiệt” máy bay rơi ở sân bay Nội Bài. Nếu tin này xảy ra cách nay vài chục năm thì cộng đồng xã hội sẽ tin sái cổ, nhưng bây giờ thì không thế. Chả ai tin, bởi đó là tin thất thiệt. Tại sao? Đơn giản là bây giờ những vụ việc nghiêm trọng như vậy chả thể nào giấu được. Xã hội lúc này trăm tay nghìn mắt, chuyện nhỏ như con kiến vừa xảy ra nơi thôn cùng xóm vắng cũng được lan truyền tức thì, huống hồ cái máy bay rơi ngay địa phận thủ đô. Loại tin như trên người ta gọi là tin đồn nhảm, tin vịt. Chỉ những kẻ khờ khạo mới tin. Công an mà bắt được đương sự, cứ buộc nó ngồi trong phòng kín vẽ 1 tỉ con vịt rồi hẵng thả, cho chừa.

Nhưng con người sống trên đời cần có thông tin. Tuyên ngôn độc lập của những nước văn minh như nước Mỹ, nước Pháp (hai đế quốc to mà nhà cai trị xứ ta đã nói rằng ta có vinh dự đánh cho cả hai bị bại) cũng như tuyên ngôn độc lập xứ này đều khẳng định “con người ta sinh ra có quyền tự do và bình đẳng”, trong các quyền ấy có quyền được thông tin và bình đẳng về thông tin. Nói lý luận vậy thôi chứ “áp dụng sáng tạo vào hoàn cảnh Việt Nam” thì nó lại khác, thậm chí ngược hoàn toàn. Viết đến đây, tôi thấy cần phải điểm lại một vài chuyện đã và đang xảy ra ở xứ này, liên quan đến thông tin.

Thứ Hai, 24 tháng 7, 2017

Dời núi và lấp biển kiểu Tàu

TRẦN NGỌC VƯƠNG (giáo sư)

Câu chuyện Trung Quốc "Ngu Công dời núi" đã được kể từ ngày xửa ngày xưa, không chỉ trong phạm vi lãnh thổ người Hán, mà dần dần đã lan truyền ra ít nhất trong phạm vi bốn quốc gia "đồng văn", phổ biến đến mức rất nhiều người Việt tận nơi "hang cùng xóm vắng" cũng có thể thao thao kể lại.

Bài học dễ dàng rút ra qua câu chuyện đó là bài học về lòng kiên nhẫn, nghị lực bền bỉ cùng quyết tâm, ý chí phi thường của con người có thể làm được những chuyện cực lớn lao, thậm chí thoạt tiên dường như bất khả! 

Đó cũng là một câu chuyện phản ánh một nét đặc trưng trong " bản tính tộc người" của người Trung Quốc. Vì những " giấc mơ" to lớn ấy mà quốc gia của họ bao lần đổ vỡ, loạn ly, tan nát, nhưng cũng "vịn vào những giấc mơ mà đứng dậy", người Trung Quốc vẫn tiếp tục mơ những giấc mơ càng ngày càng kỳ vĩ hơn.

Dời núi, họ đã từng mơ, từng làm. Là một đế chế lục địa trong cả một trường kỳ lịch sử, loại hành vi dời núi được họ khuyến khích lẫn nhau và từng nỗ lực thực hiện. Chỉ có điều, họ dời núi theo cách " tiện lợi" là "san thành bình địa", chứ họ không mơ mang đất đá ấy đổ thẳng ra biển trong " câu chuyện Ngu Công" kia! 

Chủ Nhật, 23 tháng 7, 2017

Chuyện ngân hàng (kỳ 2, tiếp theo)

Như đã biên ở bài trước, ngân hàng dưới chế độ xã hội chủ nghĩa những năm trước 1975 ở miền Bắc chủ yếu làm nhiệm vụ giữ tiền, khi nào cần thì phát ra dưới dạng tín dụng. Gọi là cho vay để phát triển sản xuất chứ thực chất cũng chỉ bù đắp được chút ít cho các hợp tác xã nông nghiệp hoặc thương nghiệp lúc khó khăn về tiền bạc, có tạo được chuyển biến gì đáng kể về kinh tế đâu. Chính quyền miền Bắc không coi ngân hàng là một ngành kinh tế, chỉ coi nó là công cụ phụ trợ bởi theo họ kinh tế xã hội chủ nghĩa không cần sức mạnh của đồng tiền.

Hồi ấy cộng đồng vẫn truyền tai nhau quan điểm kinh tế đặc sệt cộng sản của ông Lê Duẩn, vị thống soái của bộ máy cai trị. Người ta kể rằng khi nghe cấp dưới than thở khó khăn do không có tiền, anh Ba kính mến rất bực, anh mắng “tôi hỏi thì nói không có tiền. Không có tiền thì in ra! Tư bản đế quốc nó mới sợ lạm phát, còn chúng ta xây dựng chủ nghĩa xã hội, nền kinh tế xã hội chủ nghĩa thì làm sao lạm phát mà sợ”. Có lẽ vậy, sau năm 1975, nền kinh tế đất nước bị chỉ huy điều hành bởi những bộ óc như ông Duẩn nên cứ đi thụt lùi, lùi mãi lùi mãi tới bờ vực, điều đó không có gì lạ.

Chuyện nghĩa trang

Tháng 7 ngày 27 tây hằng năm, theo lịch lễ lạt mới ở xứ ta, là ngày Thương binh liệt sĩ. Có lẽ trong vô vàn lễ mới được chế độ hiện thời xác lập, đây là ngày lễ được lòng người nhất bởi có nhiều lý do:

Vấn đề tâm linh. Ở một nước mà lòng tin, niềm tin của con người vào những điều tâm linh huyền bí còn sâu nặng thì lễ như thế này dễ được số đông ủng hộ.

Đạo lý. Người xứ ta trọng cái tình cái nghĩa, “uống nước nhớ nguồn”, “ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, biết ơn người đã ngã xuống cho đất nước là việc không bao giờ thừa.

Ảnh hưởng của lịch sử. Một đất nước suốt hơn nửa thế kỷ giặc giã chiến tranh, đánh nhau liên miên, thù trong giặc ngoài, hàng mấy triệu người lính bỏ mạng trên chiến trường, cũng không ít hơn số đó bị thương tật, tàn phế, ngoài ra vô vàn thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến, lái xe, chèo đò… ngã xuống, vậy thì có một ngày như thế là cần thiết.

Cứ đến ngày 27.7, dân chúng và đại diện chính quyền đều đến nghĩa trang liệt sĩ để thắp hương viếng, tưởng niệm liệt sĩ, những người đã chết cho đất nước và dân tộc. Vòng hoa, hương khói, đồ cúng bái tạo một không khí tâm linh dày đặc trên khắp nước. Hầu như ai cũng thầm cầu mong liệt sĩ phù hộ, độ trì cho người còn sống, người được sống, người đang sống được yên vui, hạnh phúc hơn. Trong tâm thức bao người, liệt sĩ chính là những vị phúc thần bảo hộ cho họ, cho cộng đồng.

Lẩn thẩn tháng âm

XUÂN BA (nhà báo)

Cái làng Lon bé nhỏ của tôi 18 nóc nhà thèo đảnh nép bên chân núi góc xứ Thanh cũng chả thể yên hàn, bình lặng qua cuộc chiến tranh. Anh cả tôi thương binh hạng ¼ đánh trận Khe Sanh năm 1968. Anh thứ hai, bộ đội B2 Miền Đông Nam Bộ, thương binh 2/4. Thằng em út bệnh binh Mặt trận biên giới Tây Nam. Làng 18 gia đình nhưng có tới 6 liệt sĩ. Lứa chống Mỹ đầu có cậu Xuân đi bộ đội từ thời chính quy hiện đại những năm đầu sáu mươi. Tiếp lứa sau có những Quyền, Phụng, Sơn ( Ngọc) Vĩnh và Nguyệt, con gái ông chú đi TNXP. Trừ Nguyệt, còn 5 liệt sĩ kia đều xếp vào diện không tìm thấy mộ. Mỗi lần nhảo về quê ghé qua nhà len lét thấy như mình có lỗi bởi người thân đều có ý hỏi thăm tin tức phần mộ. Bởi nghe đài, coi ti vi thấy thiên hạ nơi này nơi kia tìm được phần mộ người thân nhưng người nhà mình thì cứ bặt tăm chả được tin tức gì!

Tháng bảy này vẫn là tháng 6 âm. Năm nay nhuận hai tháng 6. Nhưng hình như trời đất đã bắt vào cái tiết âm, tiết Ngâu của tháng 7 rồi? Mưa giăng giăng khắp xứ Bắc và dọc miền Trung có cả tháng. Trong mấy ngày mưa lướt thướt ấy tôi may mắn được nhập vào một đoàn đi theo vệt lộ trình tâm linh. Nghĩa trang liệt sĩ Truông Bồn, Ngã ba Đồng Lộc, Mộ Tướng Giáp, Nghĩa trang liệt sĩ Miền Nam ở Quảng Bình, Hang Tám Cô, Chùa Hoằng Phúc Quảng Bình, Nghĩa trang liệt sĩ Đường 9, Nghĩa trang Trường Sơn, Thành Cổ Quảng Trị.

Tang thương đến cả hoa kia cỏ này. Chợt câu buồn ấy của Nguyễn Du ập về. Chưa đến mức tiết tháng bảy mưa dầm sùi sụt/Toát hơi may lạnh buốt xương khô (chẳng hay cụ Nguyễn Tiên Điền khi viết Văn tế thập loại chúng sinh có vào cữ tháng 6, tháng 7 âm và nhuận dư lày không nhỉ?) Nhưng trời mưa lạnh qua các nghĩa trang thấy lòng dạ cứ chùng cứ trĩu xuống. Mặc dù những địa danh tâm linh ấy mình đã nhiều lần được ghé!

Thứ Năm, 20 tháng 7, 2017

Chuyện ngân hàng

Bây giờ thì ngay cả đứa trẻ con học lớp lá cũng biết đến ngân hàng, thế nào là ngân hàng. Đi trên phố, hoặc đến những huyện lỵ, nhìn những dãy nhà, tòa nhà cao nhất, đồ sộ nhất, hoành tráng nhất, bạn sẽ thấy đó là những trụ sở ngân hàng. Chả bù cho ngày xưa.

Thời những năm 60-70 ở miền Bắc, hầu như mọi người chỉ biết có mỗi Ngân hàng nhà nước, ngoài ra không còn gì khác. To thì Ngân hàng nhà nước Việt Nam đóng ngay tại tòa nhà của Ngân hàng Đông Dương cũ ở Hà Nội, còn nhỏ hơn chỉ có chi nhánh ngân hàng nhà nước ở các tỉnh thành, chứ xuống đến cấp huyện là không có. Thỉnh thoảng nghe “đài địch” thấy nói ở miền Nam, ở Sài Gòn nhan nhản những ngân hàng này nọ, có cả ngân hàng tư nhân, như ngân hàng Nguyễn Tấn Đời, Việt Nam thương tín… thì lạ lắm. Sao nó bày vẽ ra lắm ngân hàng thế để làm quái gì nhỉ.

Nghĩ như vậy bởi trong đầu óc lứa chúng tôi lúc ấy thì ngân hàng chỉ có mỗi việc trữ tiền, khi cuộc sống thiếu tiền, cạn tiền thì lại tung ra. Gần như người dân chỉ nghĩ ngân hàng làm mỗi nhiệm vụ của đơn vị tín dụng. Ai có tiền rảnh rỗi thì gửi vào ngân hàng, gọi là tiền tiết kiệm, hằng tháng lĩnh tiền lời (hoặc sau vài tháng, sau 1 năm, vài năm) để mà sống. Nhiều cụ về hưu, tiền bạc chả có bao nhiêu, chế độ bảo hiểm xã hội nào có được như bây giờ nên lương hưu chẳng đủ ăn trầu hút thuốc. Vậy là gom góp, vét voi bán thứ nọ thứ kia, cả nhẫn cưới, hoa tai, lấy tiền gửi ngân hàng. Cũng được mấy đồng tiền lời thêm vào tiền chợ, khỏi phiền con cháu.

Chủ Nhật, 16 tháng 7, 2017

Xảo thuật ngôn từ

Chiều 14.7, Bộ Tài nguyên - Môi trường (TN-MT) họp tổng kết 6 tháng đầu năm 2017. Đây là sự kiện bình thường bởi chả riêng bộ này mà nhiều bộ ban ngành khác cũng vào mùa sơ kết ấy. Tuy nhiên đã xảy ra chuyện không bình thường là lãnh đạo Bộ dứt khoát không cho giới báo chí truyền thông vào dự. Dư luận xì xào hay là có tật giật mình, đẹp tốt phô ra xấu xa đậy lại chứ có nhẽ đâu thế.

Cái lý để cấm cửa báo chí có thể một phần do những lùm xùm xung quanh vụ Bộ TN-MT cho phép Công ty TNHH Nhiệt điện Vĩnh Tân 1 được phép “nhận chìm xuống biển gần 1 triệu mét khối vật chất” (từ “nhận chìm” và “vật, chất” là nguyên từ trong giấy phép cấp ngày 23.6.2017 của Bộ TN-MT do Thứ trưởng Nguyễn Linh Ngọc thay mặt Bộ trưởng ký). Dư luận xã hội phản đối dữ quá, báo chí săm soi ghê quá nên dường như họ ngại bị vặn vẹo, khó trả lời.

Nói không quá, vấn đề môi trường đang là chuyện hằng ngày nóng hổi nhất trong đời sống cũng như trên mặt báo. Nỗi lo môi trường bị hủy hoại thành mối quan tâm của mọi người, từ vị lãnh đạo cao nhất quốc gia đến người dân vô danh tiểu tốt. Cách đây ít ngày, trên ngay chính tờ báo điện tử Một Thế Giới này, trong mục này đã có bài (Xả thải và tự sát của tác giả Đoàn Đạt) phân tích sâu sắc nguy cơ nói trên, cho thấy môi trường biển đang đứng trước sự tận diệt vô cùng kinh khiếp bởi con người. Chính vì vậy, tôi không nhấn sâu vào điều đó nữa mà quành sang chuyện khác có liên quan.