Chuyện áo rét (phần 2, cuối)

Miền Bắc, Hải Phòng, mùa hạ, tháng 5.1967 (hoặc 1968 chi đó). Như đã kể, tôi và đứa cháu họ, hai thằng hí hửng vớ được mấy cục nước đá to bằng cái gối mây, bọc kỹ rơm bên ngoài, đặt lên xe cải tiến kéo về. Từ Kiến An tới nhà còn mười mấy cây số nữa, đã tối nhọ mặt, cứ nghĩ tới cảnh ở nhà có nước đá uống lúc đang bức sốt, mỗi người làm cốc nước chanh đá mà lại phấn chấn. Hai chiếc xe cải tiến lọc cọc lọc cọc thứ âm thanh buồn đơn điệu. Thỉnh thoảng cứ vài cây số lại dừng kiểm tra đá, coi có còn không. Còn, nhưng nhỏ đi nhiều, đám rơm thì ướt đẫm. Về đến đầu làng thì trời tối lắm, đường không một bóng người, cả làng chìm trong màn tối đen. Hai thằng dừng lại sờ đá lần cuối, chả thấy đâu cả. Nó đã tan hết, không để lại dấu tích gì. Trí cười mếu, thế là toi bữa tiệc nước chanh. Tôi về nhà kể cho bà Khoắn chị cả tôi nghe, bà chị bảo các ông ngu vừa vừa chứ, đá ấy nó làm bằng nước sông nước ao chứ sạch sẽ gì, nó để ướp cá cho tươi, cá bán hết thì nó vứt đi, thế mà cũng cố kéo về, rõ ngố.

Đang kể chuyện áo rét, vòng vèo chuyện nước đá hơi lâu, giờ lại quay về chủ đề chính.

Tiếng Việt mình lạ lắm. Nói tới áo rét, áo lạnh, ai cũng hiểu đó là thứ áo gì, để làm gì. Nhưng nếu tự dưng có ông bà nào vào cửa hàng quần áo bô bô rằng ở đây có bán áo ấm không, cô bán hàng liền lấy ngay cho xem mấy chiếc áo rét, áo lạnh. Vẽ, lạnh hay ấm thì cũng chỉ để chống rét. Khi tôi vào sống hẳn trong miền Nam, nơi nóng quanh năm, chỉ được mươi ngày trước và sau lễ Giáng sinh trời se se lạnh (có người bảo đó là phép màu của Chúa, ban cho con chiên để hưởng lễ vui vẻ), nên gần như không phải mặc áo rét. Con trai con gái người già trẻ con đều quần áo mỏng, đồ cộc đồ ngắn, chả cần biết áo len áo bông. Giả dụ có sắm bộ veston cũng chỉ mặc xúng xính khi có đám cưới đám cheo, xong lại cất biệt vào tủ. Nhớ có lần cùng đám nhà báo đi Lâm Đồng dự lễ khởi công cái nhà máy thủy điện Đạ Dâng-Dachamo, năm 2005 thì phải, mình cùng hai bác phóng viên ảnh tên Thành (Đức Thành-SGGP, Công Thành-Tuổi Trẻ) mò ra chợ đêm Đà Lạt. Thành phố này là nơi duy nhất ở miền Nam bán áo rét áo len, bán quanh năm, chứ không như miền Bắc chỉ trưng vào mùa đông. Chiếc áo khoác dày vải simili chỉ 70.000 đồng, áo len dài tay cổ lọ có trăm mốt (110.000). Mình hứng chí, đúng cái thói của người từng rét run bần bật, khuân cả hai về Sài Gòn. Suốt 2 năm trời, không mặc được lần nào, cuối cùng lại phải cho ra bắc để chúng có điều kiện làm nhiệm vụ chống rét.

Chuyện áo rét

Hai hôm rồi, đầu tháng 4 lịch ta Canh Tý 2020, miền Bắc lại vào cữ rét rớt, rét thêm, còn được gọi bằng cái tên âu yếm “rét nàng Bân”. Bà bạn tôi gọi điện vào hỏi trong mày thế nào, có rét không, chứ ngoài này cóng chết đi được. Tôi không giả nhời ngay, cho bả coi cảnh đang… cởi trần (gầy chê xương sống xương sườn giơ ra), bồ hôi bồ kê đầm đìa, hai cái quạt châu vào hai bên như tả phù hữu bật. Bà bạn bảo eo khiếp, trông hãi bỏ mẹ. Chả biết hãi hiện vật hay hãi nóng. Lại nhớ thằng Xuân Ba có lần nửa đêm gọi điện vào, thủng thẳng nhận xét, xứ mình một nước hai chế độ, mày ạ, hai chế độ thời tiết ấy. Rồi nó còn đèo thêm, mày cho tao hỏi khí không phải, thế chính quyền trong ta có còn không.

Phải công nhận nhiều năm giở lại đây ít xảy ra rét nàng Bân, thậm chí người ta còn nghĩ hay nó mất rồi. Vẫn biết biến đổi khí hậu có thể tạo ra những điều không ngờ, thay được cả quy luật nghìn năm vạn năm triệu năm của giời, nhưng có những đổi thay khiến con người ngẩn ngơ, sửng sốt. Nói đâu xa xôi, vài năm qua, ở miền Bắc năm nào cũng bị mưa đá, nhất là mấy tỉnh miền ngược như Lào Cai, Hà Giang, Lai Châu, Tuyên Quang, Cao Bằng, và vùng Nghệ Tĩnh. Hôm qua 23.4, trên mạng lan truyền đoạn video clip mưa đá ở Cao Bằng, những cục đá to bằng quả trứng từ trên giời nện ào ào xuống, ngó mà kinh. Ngày xưa sống ở nông thôn nghèo nàn, có lúc đám trẻ con chúng tôi chỉ ao ước có mưa đá như bên Trung Quốc để nhặt uống nước chanh đá. Hồi ấy, ngoài Trung Quốc và khối các nước XHCN ra thì dân bắc chỉ biết thêm nước Mỹ, chứ những nước khác nhìn chung đều mù tịt, chả biết chúng nó giãy chết thế nào, cùng lắm chỉ đọc được cái tên nước trên bản đồ.