Hàng rong làm sao ngồi một chỗ

Một trong những vấn đề đang nóng rẫy lúc này là công cuộc lập lại trật tự đô thị, mà cụ thể nhất là giải phóng vỉa hè, đang diễn ra trên nhiều đô thị cả nước. Nóng nhất ở TP.HCM và Hà Nội. Nóng hơn nhất nữa là quận 1 và quận Đống Đa ở hai thành phố trên.

Cũng như mọi sự kiện trên đời, luôn có ý kiến trái chiều, lời ra tiếng vào, khen chê đủ kiểu. Bài này không nhằm phê phán sự thực thi pháp luật của chính quyền mà chỉ nêu một khía cạnh tưởng như không gắn gì với “công cuộc giải phóng” ấy. Đó là vấn đề từ ngữ, ngôn ngữ được sử dụng khi xử lý tình trạng lấn chiếm vỉa hè.

Chả là chính quyền quận 1 (TP.HCM) có ý tưởng và đã đề xuất lập ra hẳn “phố hàng rong” để giải quyết nơi buôn bán cho những người buôn thúng bán bưng, người bán rong nhằm chấm dứt tình trạng “rong” tồn tại lâu nay. Phải nói ngay, mục đích là rất tốt, vừa tạo điều kiện cho người bán rong có thể mưu sinh, vừa từng bước dẹp hẳn sự nhếch nhác, tạp nham về bộ mặt đô thị. Lo cho dân, cho người nghèo, người dưới đáy xã hội là quá đúng, nhưng chỉ lấn cấn ở chỗ chính quyền không thấy hết cốt lõi vấn đề, đưa ra giải pháp phi thực tế, rất khó thực hiện, thậm chí không thể nào áp dụng được.

Đã lâu nay, về mặt thương mại, ở nhiều đô thị, ngoài những khu chợ truyền thống, mọc lên như nấm những siêu thị, cửa hàng tiện lợi, to nhỏ đủ cả, bày bán hàng vạn, hàng triệu mặt hàng, thứ gì cũng có. Cứ tưởng như thế thì thỏa mãn nhu cầu của người mua rồi nhưng thực ra vẫn tồn tại một kênh phân phối cực kỳ cũ kỹ, giản đơn: hàng rong. Kênh này sống được giữa nền kinh tế thị trường sôi nổi, đa dạng bởi nó vẫn phù hợp với hoàn cảnh của khá đông người mua kẻ bán.

Chuyện cậu bán hàng rong

Dư luận đang eo sèo về vụ một anh chàng bán hàng rong ở khu Chợ Lớn, Sài Gòn bị công an tẩn, suýt mất mạng. Rồi chuyện cũng qua đi, chỉ mong cho anh ta mau lành, có sức khỏe mà tiếp tục đi bán, nuôi vợ nuôi con.

Chuyện tôi kể ở đây là về một anh hàng rong khác, mắt thấy tai nghe lòng cảm. Đã lâu lắm tôi không gặp nó, chả biết nó về quê hay lưu lạc đâu rồi. Biết đâu cũng đã có vợ có con, rồi tiếp tục bán hàng rong để nuôi vợ nuôi con. Nghề như cái anh bị tẩn kia, nhưng không bị tẩn.

Nhà tôi ở khu dân cư Bình Hưng, huyện Bình Chánh, Sài Gòn. Từ nhà ra chợ xã Bình Hưng hoặc ra chợ Nhị Thiên Đường bên quận 8 cũng chả xa lắm, nhưng cái thói người thời nay, lười, ít chịu vận động. Muốn món ngon thì phóng xe máy đi siêu thị, còn không thì cứ dựa vào đám hàng rong. Đủ cả bách hóa. Lão Maddox hàng xóm nhà tôi bảo: mình sống thì cũng phải cho người ta sống với chứ. Ai cũng như mấy ông bà thượng lưu thì người nghèo chết hết. Nghĩ cũng phải.

Hồi mấy năm trước, ngày nào cũng có cậu trai tầm mười tám đôi mươi đạp chiếc xe ba gác lần mò hết mọi con đường khu nhà tôi. Hôm thì bán chuối, hôm bí đao, hôm khoai, hôm cả trái cây lẫn củ quả. Mà giá cả cũng phải chăng. Lúc đầu tôi chả quan tâm, có hôm còn mua bí đao ở siêu thị, đắt hơn cả bí của nó. Bà xã tôi bảo những thứ ấy thì mua của nó, đừng mua siêu thị nữa. Thế là nhà tôi và một số nhà nữa thành khách hàng quen của cu cậu. Hỏi quê ở đâu? Nhà cháu ở Trà Vinh. Sao không ở nhà làm mà mò lên thành phố để vất vả dãi nắng dầm mưa thế này? Làm ăn khó quá, trồng lúa chả nuôi nổi người nên mấy anh em cháu lên thành phố mưu sinh, dành dụm tiền gửi về nuôi ba má, chú ạ. Sao không kiếm việc gì khác, làm thợ chẳng hạn? Chúng cháu đã mỏi miệng xin việc khắp nơi rồi, chả đâu nhận, đành thuê trọ và đi bán rong.