Đèn cù

Báo chí đăng tin thủ đô Hà Nội và một số thành phố, đô thị đang rầm rộ tổ chức cuộc ra quân (xứ này vốn quen với chiến tranh nên thứ gì cũng cứ phải ra quân, chiến dịch, thậm chí xây nhà cho người dân bị đổ nhà ở vùng bị lũ lụt cũng cứ phải chiến dịch) dẹp cho bằng được tình trạng lấn chiếm lòng đường, lề đường, vỉa hè, quyết lập lại trật tự văn minh đô thị.

Thấy bảo các quan chức tuyên bố dứt khoát, mặc cho ai đó phân tích về đặc trưng của nền kinh tế đất nước, về sự cần thiết của kinh tế vỉa hè, về thời quá độ (ối giời, quá độ kéo dài mấy đời người), cứ quyết dẹp, dẹp, dẹp. Nghe rất quyết liệt. Bước vào kỷ nguyên mới có khác.

Nói toẹt ra, tình trạng vi phạm pháp luật, lấn chiếm lòng lề đường kéo dài mấy chục năm rồi, thậm chí nửa thế kỷ, hơn nửa thế kỷ từ khi có chính quyền mới - là chính quyền hiện tại.

Hết ra quân vào quân, bao nhiêu phong trào, chiến dịch, đợt này đợt nọ, lần nào cũng cương quyết “tiến lên hàng đầu” nhưng cuối cùng là đánh trống bỏ dùi, ném đá ao bèo, bắt cóc bỏ đĩa, đâu lại vào đấy, mèo lại hoàn mèo, đổi mới như cũ. Ai còn lạ gì các phong trào kiểu vậy.

Hàng rong làm sao ngồi một chỗ

Một trong những vấn đề đang nóng rẫy lúc này là công cuộc lập lại trật tự đô thị, mà cụ thể nhất là giải phóng vỉa hè, đang diễn ra trên nhiều đô thị cả nước. Nóng nhất ở TP.HCM và Hà Nội. Nóng hơn nhất nữa là quận 1 và quận Đống Đa ở hai thành phố trên.

Cũng như mọi sự kiện trên đời, luôn có ý kiến trái chiều, lời ra tiếng vào, khen chê đủ kiểu. Bài này không nhằm phê phán sự thực thi pháp luật của chính quyền mà chỉ nêu một khía cạnh tưởng như không gắn gì với “công cuộc giải phóng” ấy. Đó là vấn đề từ ngữ, ngôn ngữ được sử dụng khi xử lý tình trạng lấn chiếm vỉa hè.

Chả là chính quyền quận 1 (TP.HCM) có ý tưởng và đã đề xuất lập ra hẳn “phố hàng rong” để giải quyết nơi buôn bán cho những người buôn thúng bán bưng, người bán rong nhằm chấm dứt tình trạng “rong” tồn tại lâu nay. Phải nói ngay, mục đích là rất tốt, vừa tạo điều kiện cho người bán rong có thể mưu sinh, vừa từng bước dẹp hẳn sự nhếch nhác, tạp nham về bộ mặt đô thị. Lo cho dân, cho người nghèo, người dưới đáy xã hội là quá đúng, nhưng chỉ lấn cấn ở chỗ chính quyền không thấy hết cốt lõi vấn đề, đưa ra giải pháp phi thực tế, rất khó thực hiện, thậm chí không thể nào áp dụng được.

Đã lâu nay, về mặt thương mại, ở nhiều đô thị, ngoài những khu chợ truyền thống, mọc lên như nấm những siêu thị, cửa hàng tiện lợi, to nhỏ đủ cả, bày bán hàng vạn, hàng triệu mặt hàng, thứ gì cũng có. Cứ tưởng như thế thì thỏa mãn nhu cầu của người mua rồi nhưng thực ra vẫn tồn tại một kênh phân phối cực kỳ cũ kỹ, giản đơn: hàng rong. Kênh này sống được giữa nền kinh tế thị trường sôi nổi, đa dạng bởi nó vẫn phù hợp với hoàn cảnh của khá đông người mua kẻ bán.

Chuyện giải phóng vỉa hè

-Ở nước ta, nhất là các đô thị, kinh tế vỉa hè đã từng tồn tại, đó là thực tế. Nhưng rất nhiều người đã nhầm lẫn khi cho rằng lấn chiếm vỉa hè chủ yếu là người bán hàng rong, buôn thúng bán bưng, tức là tầng lớp nghèo dưới đáy xã hội, nếu có lập lại trật tự đô thị, dẹp lấn chiếm vỉa hè thì cần phải thông cảm. Thực ra cũng có những người này chứ chẳng phải là không, nhưng lấn chiếm vỉa hè chủ yếu là những người có nhà mặt tiền, thuộc tầng lớp trung lưu. Họ đứng ra kinh doanh hoặc cho thuê diện tích để người khác kinh doanh. Họ không chịu bỏ một phần diện tích trong nhà cho việc kinh doanh, giữ xe của khách mà lại chiếm vỉa hè của cộng đồng làm của riêng. Dẹp là đúng rồi.

-Điều cốt yếu là chính quyền ra tay lần này đừng đầu voi đuôi chuột, ném đá ao bèo. Và phải tổng thể, đừng nơi này làm nơi khác không.

-Các ông các bà công dân ơi, cần ủng hộ sự quyết liệt giải phóng vỉa hè của chính quyền quận 1 Sài Gòn, nhất là ông Phó chủ tịch Hải. Không làm thì cũng chê, làm thì cũng nghi. Cái gì mà cũng nghi ngờ hết trơn hết trọi thì sống khó lắm. Phải để cho chính quyền sửa sai chứ.