Án văn: Hoàng Minh Tường bị lên bờ xuống ruộng

Có hai ông cùng vần “ường”, một ông nhà văn tên cúng cơm Hoàng Minh Tường, ông kia là nhà điêu khắc gò đồng tên theo CCCD do chính quyền cấp là Phạm Xuân Trường. Rất nổi tiếng, được kính trọng nể phục, cả ông viết văn lẫn ông gò đồng. Họ là "đương sự" trong hai vụ án văn ở xứ này. Vụ ông Phạm nhà cháu đã từng viết cách nay chưa lâu.

Ông Hoàng Minh Tường sinh năm 1948, Mậu Tý, tuổi con chuột, làm đủ nghề (dạy học, làm báo, viết văn, nghiên cứu...), viết văn từ sớm, năm 1973 đã có tiểu thuyết được giải cấp bộ, năm 2008 ra cuốn “Thời của thánh thần” nổi như cồn, rồi ngay sau đó bị đánh tơi tả, thu hồi, cấm tiệt.

 
Cuốn này chịu án trảm quyết trong nước, nhưng lại được thế giới khen nức nở, đánh giá rất cao, dịch ra nhiều thứ tiếng như Hán (Trung Quốc), Pháp, Hàn, Nhật... Đó là vài lời vắn tắt về cuộc đời và sự nghiệp ông văn sĩ Tường.

Nhà văn Hoàng Minh Tường hơn đám tôi 7 - 8 niên, cùng tuổi bác Nguyễn Duy. Lứa ấy nhiều bác giỏi, cực giỏi, như Lưu Quang Vũ, Nguyễn Duy, Dương Kỳ Anh...

Cụ Tường có nét đời na ná hao hao các “nhà” Nguyễn Huy Thiệp, Ma Văn Kháng, nghĩa là từng học sư phạm, làm thầy giáo, được bổ lên miền núi “vời vợi nghìn trùng”, chả biết có để lại giống nòi nơi ấy không, rồi sa vào viết văn, làm báo, hiến phần đời còn lại cho văn chương.

Khoái cụ Tường

Cụ Tường mà bỉ nhân nhắc ở đây là nhà văn Hoàng Minh Tường, nhưng đám chúng tôi dù đã thất thập mỗi lần nói về ông đều kính cẩn gọi “cụ”, để tỏ cái lòng “kính lão đắc thọ”.

Nhà văn Hoàng Minh Tường hơn đám tôi 7 - 8 niên, sinh năm 1948, cùng tuổi bác Nguyễn Duy. Lứa ấy nhiều bác giỏi, cực giỏi, như Lưu Quang Vũ, Nguyễn Duy, Dương Kỳ Anh...

Cụ Tường có nét đời na ná hao hao các “nhà” Nguyễn Huy Thiệp, Ma Văn Kháng, nghĩa là từng học sư phạm, làm thầy giáo, được bổ lên miền núi “vời vợi nghìn trùng”, chả biết có để lại giống nòi nơi ấy không, rồi sa vào viết văn, làm báo, hiến phần đời còn lại cho văn chương.

Tủ sách nhà tôi có mấy cuốn của cụ Tường dù cụ viết nhiều, đầu sách chất cao có khi nửa người. Tôi từng say mê những cuốn “Gặp lại dòng sông”, “Thời của thánh thần”, hoặc đọc ké trên mạng “Thủy hỏa đạo tặc” (bởi lúc túi rỗng). Rất thích, nhất là tiểu thuyết “Thời của thánh thần” viết về cải cách ruộng đất - một đề tài cấm kỵ. Cảm thấy nó hay hơn những “Ba người khác”, “Cuồng phong”, thậm chí “Kiến, chuột và ruồi” cùng về cuộc lở đất long trời này. Tới khi gần đây đọc “Gia đình” của Phan Thúy Hà thì tự dưng giảm lòng yêu truyện hư cấu, chuyển thành ưa tác phẩm phi hư cấu (tên tây gọi là “non fiction”) bởi nghĩ nó thật hơn, sát với lịch sử, thời đại và con người hơn. Ấy là tôi cứ nói thật. Người Phòng chỉ ưa nói thật.