Tôi chả biết người ở nước khác thế nào, có được đi đâu mà biết,
nhưng người dân nước mình, như tôi chứng kiến, thì hiểu có tính lo xa.
Thì đấy, mấy bữa nay, thiên hạ nháo nhào chuyện nước biển bị
nhiễm độc, cá chết tràn bờ. Những người thông minh chợt hiểu rằng biển không chỉ
cung cấp cá mà còn nhiều thứ khác, trong đó có muối. Thiếu cá thiếu tôm thì còn
chịu được, chứ thiếu muối một thời gian thử xem, chỉ có nước bị phù thũng. Mặt
cứ bủng ra, vàng vọt, lại chả cuống lên, coi hạt muối bằng giời.
Báo chí hôm nay 28.4.2016 viết dân tình đang nhao nhác đi
mua muối. Bình thường, mua một vài ký là cùng, để nấu nướng, để pha loãng rửa
rau, có người còn cẩn thận nước rửa chim cho em bé cũng bỏ vài hạt muối. Thấy bảo
lúc này, người ta đang khuân về nhà cả chục ký, phòng khi biển Đông không chỉ bị
ngộ độc. Khiếp, cả yến muối trong nhà, quá thời chiến tranh.
Mà cũng phải, dân ta có tính lo xa, biết tích cốc phòng cơ
(trữ lương thực phòng khi đói kém, mất mùa). Điều này rõ nhất ở người miền Bắc,
trong nhà lúc nào cũng như cái kho dự trữ, đủ các món; chẳng như người Nam Bộ
mà tôi biết, sống khá phóng khoáng, làm bao nhiêu xài bấy nhiêu, chả nghĩ ngợi
nhiều, lúc nào cũng cười hơ hớ. Nói như thế không phải để phân biệt vùng miền,
chê chỗ này khen chỗ nọ, mà để ghi nhận cái đặc điểm xứ sở tạo ra tính cách con
người. Miền Bắc đất chật người đông, bão gió nhiều, thời tiết khắc nghiệt, cuộc
mưu sinh đầy những bất trắc nên phải lo xa. Miền Nam thì ngược lại. Vậy thôi.
Nói chuyện tích trữ muối, lại nhớ thời chiến tranh. Hải
Phòng quê tôi tuy là vùng biển nhưng những năm 60-70 cũng thiếu muối. Phòng mà
còn thiếu muối thì ở vùng Việt Bắc, Tây Bắc muối là hạt vàng. Một nhà thơ viết “Muối
lên rừng tay bưng tay đặt” để thấy sự trân trọng, quý giá hạt muối đến thế nào.
Có những nơi, cả năm thương nghiệp không đưa lên được chuyến muối nào, dân phải
ăn tạm bằng nước tro, có chút vị mằn mặn. Có tỉnh vùng cao, muối được coi là một
trong những thứ hàng phân phối tết. Trong gói hàng tết gồm mứt, trà, vài bao
thuốc lá, chai rượu mùi…, có cả ký muối.
