Nói và Làm

Hồi nửa cuối những năm 1980, sau khi ông Nguyễn Văn Linh được bầu làm Tổng bí thư thay ông Trường Chinh, trên báo Nhân Dân bỗng xuất hiện mục mới Những việc cần làm ngay. Tôi còn nhớ, ở trang nhất tờ báo, mục này nằm góc dưới phải, bài thường rất ngắn, có bài chỉ hơn trăm chữ thọt lỏn trên ô đóng khung bằng bàn tay, cũng có bài dài hơn chút ít thì được leo vào trang trong, nói chung là ngắn.

Cuối bài viết, tên tác giả viết tắt là N.V.L. Sau này thì ai cũng biết đó là ông Nguyễn Văn Linh, hồi ấy dư luận cũng tập trung vào ông Linh, nhưng chưa thể khẳng định chắc chắn. Chỉ đồn đoán, bàn tán, rồi chế thêm, chẳng hạn ông “Nói Và Làm” viết thế này, ông “En nờ vê e lờ” viết thế kia. Tự dưng ông Linh có thêm bí danh mới là “Nói Và Làm”, “En nờ vê e lờ”.

Ông Hữu Thọ sinh thời có kể lại trong một bài viết về ông Linh: “Lúc đó tôi công tác ở báo Nhân Dân. Tối 24 tháng 5 năm 1987 là phiên tôi trực ban biên tập. Vào khoảng 17 giờ 30, khi mọi người đã về, tòa soạn chỉ còn tôi và ban thư ký trực hôm đó thì đồng chí thường trực ở cổng 71 Hàng Trống đưa vào một phong thư nói là của một người đứng tuổi đi xe ô tô Lada màu sữa gửi ban biên tập. Tuy không đóng dấu hỏa tốc nhưng do phong bì của Văn phòng Trung ương nên tôi mở ngay. Trong phong bì có thư và một bài báo viết tay. Bức thư thì ký tên Nguyễn Văn Linh, nói rõ là gửi bài báo, nếu ban biên tập thấy được thì đăng. Còn bài báo có đầu đề "Những việc cần làm ngay", ký tên NVL”.

Những điều ông Linh viết ra cách nay mấy chục năm nếu so với bây giờ chả là cái đinh gì, nhưng hồi ấy chẳng khác quả bom nổ tung trên bàn dư luận. Ông đã thẳng thắn vạch ra những thứ mà đảng và chính quyền lâu nay cố tình giấu diếm, bằng thứ ngôn ngữ giản dị, chất phác, yêu cầu phải thực hiện sửa chữa, khắc phục ngay. Và người ta cũng thừa hiểu, đã đăng trên báo Nhân Dân (tức không phải chuyện đùa), do đích thân Tổng bí thư (dù chưa chắc lắm) yêu cầu thì chỉ còn nước thực hiện ngay thôi. Có lẽ bởi cái uy ấy mà khá nhiều vụ việc được giải quyết chóng vánh. Thời ấy nó thế, chứ như bây giờ, báo Nhân Dân có gào lên năm thôi bảy hồi cũng chả xi nhê gì, thậm chí chúng còn cười khẩy. Một phần do báo hết thiêng. Quả thật bãi bể nương dâu, chả biết đâu mà lần.

Nhớ lại thời kỳ “tiền đổi mới” mang dấu ấn Nguyễn Văn Linh

Giở lại chút lịch sử vắn tắt của Sài Gòn-Gia Định-Chợ Lớn  - TP.HCM, thấy có điều đặc biệt: Ông Nguyễn Văn Linh đã 7 lần là người đứng đầu Đảng ở địa bàn chiến lược này, từ năm 1947 - thời kỳ đầu cuộc kháng chiến gian khổ chống thực dân Pháp, đến năm 1986 - đêm trước của thời kỳ đổi mới. Có lẽ đó là một thứ kỷ lục tồn tại mãi, sẽ không có trường hợp thứ hai.

Nhắc thế để gợi rằng đó là con người đặc biệt gắn bó với vùng đất đặc biệt. Là đứa con đất Bắc (Hưng Yên) nhưng dường như cả cuộc đời, ông Nguyễn văn Linh dành cho miền Nam, nhất là Sài Gòn - TP.HCM. Và thường là những khi khó khăn nhất.

Tôi có chút kỷ niệm đối với buổi giao thời đổi mới, mang đậm dấu ấn Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Linh, với tư cách một người chứng kiến, trải qua, chiêm nghiệm.

Đầu năm 1977, tôi khăn gói ba lô chui vào khoang tàu biển chở khách Thống Nhất làm chuyến hành trình 48 tiếng đồng hồ từ Hải Phòng vào TP.HCM. Trong túi có đúng 45 đồng tiền miền Nam sau khi ra tận Ngân hàng nhà nước TP.Hải Phòng gần bến Bính để đổi. Tỷ giá 100 đồng miền Bắc ăn 90 đồng miền Nam. Gom góp mãi, tôi chỉ có 50 đồng đưa cho cô nhân viên ngân hàng. Cô ấy nhìn tôi ái ngại, ngán ngẩm. Bước chân lên bến Nhà Rồng, chỉ sau vài ngày bỡ ngỡ, tôi dần dần nhận ra những điều khác biệt ở thành phố phương nam ồn ào náo nhiệt bậc nhất này. Cũng may là còn kịp nhìn thấy, chứng kiến một vài "tàn dư" ưu việt của cách làm ăn tự do, cởi mở của Sài Gòn cũ so với nền kinh tế bao cấp, hoạch định gò bó ở miền Bắc. Tuy nhiên, chả được bao lâu. Sau đó những gì tôi từng chứng kiến hai mươi mấy năm qua lại xuất hiện y chang trên đất Sài Gòn. Và càng ngày càng tệ. Thay đổi đi xuống từ những điều rất nhỏ.

Khen nhau

Với ông Nguyễn Văn Linh, tôi kính trọng khi ông ấy làm bí thư Thành ủy TP.HCM, ông có những thay đổi thiết thực làm cho cuộc sống tốt hơn (tôi đã viết một bài về giai đoạn này, chút đưa lên). Nhưng khi ông ấy làm tổng bí thư thì rất tệ, tôi không phục nữa bởi ông ấy bảo hoàng hơn vua.

Hôm 30.6, tại lễ kỷ niệm 100 năm ngày sinh ông Linh (1.7) tổ chức ở Hưng Yên, ông Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đọc "bài diễn văn quan trọng" trong đó trích dẫn nhiều câu của ông Linh để khen ngợi, nhưng xét cho cùng, khen nhau thì lại bằng mười phụ nhau, đã vô tình (hay cố ý thì tôi không rõ) vạch ra bêu xấu nhau.

Tôi lấy ví dụ, ông Trọng đọc (tôi không nói là viết bởi biết chắc ông ấy không viết, đã có người khác viết giùm, mà đã viết giùm thì cũng có nghĩa người ta suy nghĩ hộ) đoạn trích câu của ông Linh: "Kiên trì con đường xã hội chủ nghĩa là sự lựa chọn duy nhất đúng đắn của Đảng ta... Chẳng lẽ bao nhiêu thành quả cách mạng giành được bằng xương máu của biết bao thế hệ người Việt Nam lại đem trao vào tay những lực lượng đưa đất nước đi vào con đường tư bản chủ nghĩa, con đường chắc chắn không thể bảo đảm độc lập thật sự cho dân tộc, tự do hạnh phúc thật sự cho tuyệt đại đa số nhân dân".

Cách đây 30 năm, nói như thế được coi là đúng, là tỉnh táo, sáng suốt, tất nhiên với đảng thôi, chứ nhân dân thì nghĩ khác. Quan niệm, suy nghĩ ấy, sau 30 năm, đáng vứt vào sọt rác. Bằng chứng là cuộc sống đã mở mắt cho mọi người, không ai còn độc quyền chân lý, độc quyền đúng như trước. Sự thực hiển nhiên, những anh theo chủ nghĩa xã hội đều là những anh đói nghèo cơ cực nhất thế giới. Phần lớn đám đó trước sau 1990 đã từ bỏ để quay về chính đạo. Những quốc gia giàu có nhất đều theo con đường tư bản chủ nghĩa. Những nước dân chúng hạnh phúc, sung sướng, no ấm nhất, được làm chủ cuộc đời chính là những nước tư bản chủ nghĩa chứ không phải xã hội chủ nghĩa. Còn sót lại vài nước: Cuba, Triều Tiên, Việt Nam, Lào, Trung Quốc, chả ai dám bảo là giàu, chỉ có họ tự sướng, tự nhận là đỉnh này đỉnh nọ thôi. Ùn ùn đưa con cái sang học hành xứ "giãy chết" trong khi vẫn chửi nó. Riêng Trung Quốc, nói một đằng, làm một nẻo, ai cũng thấy, thực chất là tư bản chủ nghĩa về kinh tế.

Hỡi ôi, tư duy của ông Linh như thế mà bảo là đổi mới, lại còn nức nở khen, lại còn nguyện học tập thì "tối tăm mù mịt ai đưa cò về" là phải rồi. Hãy nhìn ra thế giới, thấy bọn tư bản đang đem nhân dân nó đến chỗ chết, đường cùng ra sao đi, các ông các bà ơi. Lôi con cái các ông bà từ vực thẳm giãy chết về hết đi, và đừng kêu gọi chúng đổ tiền vào đầu tư nữa, ngượng lắm.

Và tôi không hiểu, ông Trọng vừa khen ông Linh như vậy, ngày 6.7 tới bầu đoàn kéo nhau sang nước Mỹ trùm tư bản định tìm hiểu cái gì của nó?

Nguyễn Thông 
(tôi nói thêm, sau bài này, tôi sẽ có bài khen ông Nguyễn Văn Linh đàng hoàng, khen đúng thứ đáng khen cứ không phải khen lú)

Chống tham nhũng bằng… nói suông

BÁ TÂN

      Tham nhũng đã trở thành quốc nạn. Giặc tham nhũng đang có mặt khắp mọi nơi. Nhận ra thứ giặc ấy không khó, kể cả chỗ ngồi của nó cao chót vót. Hiếm có loại giặc nào kỳ quái như thế. Khi nó xuất hiện nơi nọ nơi kia lại được một bộ phận đón tiếp linh đình trọng vọng. Ở đây không nằm ngoài quy luật có từ ngàn đời: chỉ có giặc mới xun xoe đón  tiếp bọn giặc.

      Chống giặc tham nhũng bằng cách nào. Không cần phải chính khách. Chẳng cần nhà nghiên cứu. Chỉ là ông nông dân đi chân đất vẫn chỉ ra được loại thuốc đặc trị xóa sổ giặc tham nhũng. Chỉ tiếc bà con nông dân chân lấm tay bùn đông số lượng nhưng quyền thế bé xíu cho nên dễ bị giặc tham nhũng khinh thường. Phải làm như nông dân Thái Bình năm xưa, lúc đó dân mới thực sự trở thành nước đủ sức nhấn chìm những con thuyền chở đầy bọn tham nhũng.

      Thời nay, muốn tiêu diệt giặc tham nhũng, trước hết phải bắt đầu từ sự ra tay của những người đứng đầu đất nước. Chỉ có hành động, hành động và hành động mới có thể diệt trừ giặc tham nhũng. Mọi lời nói, các tuyên bố cho dù có cánh đến đâu đi nữa cũng chẳng làm gì được bọn tham nhũng. Giặc tham nhũng sống trên pháp luật. Chúng bất chấp đạo đức và danh dự. Nói với chúng nó là phí lời. Dùng lời nói để dọa bọn tham nhũng thì chẳng khác nào chọn các mảnh gỗ mục ném vào lưng voi.