Thơ cũng không được làm

Hai mươi năm trước, và những năm trước nữa, vào tầm này, mình từng phân tích cho học sinh trường DBĐH về những bài thơ của cụ Hồ Chí Minh trong tập Ngục trung nhật ký. Bao giờ cũng từ bài mở đầu được cụ viết ở ngoài bìa cuốn sổ con con ấy. Nay sực nhớ lại, và hiểu rằng thơ vẫn chưa phải là lối thoát cho tâm hồn. Làm thơ ư, không được làm; ngâm thơ ư, cấm tiệt! - bà xã mình bảo thế. Nghĩ mà thương thơ, thương mình.

Biên lại đây bài thơ của cụ Hồ, như nương nhờ sự chia sẻ của bậc tiền nhân với thế hệ sau. Con xin cám ơn cụ.

老夫原不愛吟詩
因為囚中無所為
聊借吟詩消永日
且吟且待自由時

Lão phu nguyên bất ái ngâm thi
Nhân vị tù trung vô sở vi
Liêu tá ngâm thi tiêu vĩnh nhật
Thả ngâm thả đãi tự do thì

Bản dịch:
Ngâm thơ ta vốn không ham,
Nhưng vì trong ngục biết làm chi đây
Ngày dài ngâm đợi cho khuây
Vừa ngâm vừa đợi đến ngày tự do.

3.1.2013
Nguyễn Thông

Đọc lại Nhật ký trong tù

Cách đây vừa tròn 70 năm, tròn cả ngày tháng luôn, cụ Hồ Chí Minh sang Trung Quốc liên hệ kết nối phong trào cách mạng nhưng bị chính quyền Quốc dân đảng vu là Hán gian và bắt bỏ ngục. Theo bản Nhật ký trong tù mà cụ để lại, ngày 21.9.1942 cụ bị chuyển lao, sang nhà tù huyện Nam Ninh, tỉnh Quảng Tây. Cụ đã ghi như sau:

往南寧
銕繩硬替麻繩軟
步步叮噹環珮聲
雖是嫌疑間諜犯
儀容却像舊公卿

Vãng Nam Ninh

Thiết thằng ngạnh thế ma thằng nhuyễn
Bộ bộ đinh đang hoàn bộ thanh
Tuy thị hiềm nghi gián điệp phạm
Nghi dung khước tượng cựu công khanh.

Đi Nam Ninh

Hôm nay xiềng xích thay dây trói
Mỗi bước leng keng tiếng ngọc rung
Tuy bị tình nghi là gián điệp
Mà sao khanh tướng vẻ ung dung.

(Nam Trân dịch)