Tiền

Nhìn cái mảnh đất nửa ruộng nửa ao ở Thủ Thiêm càng thấy thiên hạ dễ bị lừa, thích được lừa.

Đành rằng nó (ruộng-ao) nằm trong khu đô thị do "chiếm" đất của dân để quy hoạch, đã có cơ sở hạ tầng (đường sá, điện nước), giá trị gia tăng, được đấu giá theo nguyên tắc kinh tế thị trường và quy định pháp luật, nhưng khi thấy có đứa trả tới hơn 24.000 tỉ đồng, tính ra hơn 2,4 tỉ một mét vuông, thì phải lăn tăn nghi ngờ ngay chứ. Đằng này lòng tham đã làm lóa mắt chính quyền (TP.HCM, và cả trung ương), họ chỉ muốn thu thật nhiều tiền, nói như lão hàng xóm nhà tôi, đéo cần biết cái gì đang xảy ra. Đám cai trị xứ này chỉ có tiền, tiền, tiền...

Lại cả bọn báo chí mậu dịch, chỉ biết thông tin một chiều, thậm chí còn tung hô, thán phục, chứ hầu như không một chút nghi ngờ sự bất thường ẩn náu trong vụ việc không bình thường.

Điều nữa, đứa mua dám trả 2,4 tỉ đồng/m2 (các cụ cứ hình dung đi, số tiền này đủ mua 1 căn hộ chung cư loại kha khá) thì biết tiền mất giá thế nào. Bây giờ cứ động đến tiền, người ta không thèm nói chục tỉ, trăm tỉ nữa, mà phải nghìn tỉ. Trăm nghìn đổ một trận lừa như không. Kinh tế suy sụp do đại dịch, tiền đâu mà lắm thế, lão hàng xóm nhà tôi bảo vậy.

Muốn nói oan làm quan mà nói

Bảy chữ trong cái câu mà nhà cháu lấy đặt làm tít của tút (status) kia có nhẽ là kết quả sự đúc kết cả nghìn năm, qua hàng trăm triều đại. Lạ là từ xưa tới nay luôn có tình trạng dân ghét quan, thậm chí chỉ muốn đào đất đổ đi (nhiều bạn không hiểu cái thành ngữ “đào đất đổ đi”, nó nghĩa là thế này, cái đứa mà ta ghét, ngay cả chỗ nó đặt chân bước, cũng không chịu được, phải lấy cái xẻng xúc đám đất đó đổ đi chỗ khác cho đỡ ngứa mắt, hì hì).

Dường như thấy được sự oái oăm ghét bỏ ấy cho nên các triều đại cai trị về sau khôn ngoan không gọi những kẻ cai trị là quan nữa, mà bằng cán bộ. Tăng thêm một mức, thì gọi là đầy tớ của nhân dân. Ối giời ôi, mưu mẹo đến thế là cùng. Tìm được vị đầy tớ về hưu mà nhà cửa tài sản vẫn thanh bần như lúc họ dấn thân vô đường cách mạng, khó như kiếm sao trên trời nắng gắt. Cả đời, tôi chỉ thấy có hai cụ chính tôi biết, là cụ đại tá Lê Quang Ngoạn từng đóng chức Cục trưởng Cảnh sát bảo vệ hồi thập niên 80, và cụ Ngô Trọng Trại bác họ tôi từng làm phó giám đốc một nhà máy có tiếng ở Hải Phòng thập niên 60. Từ quan xong lại về điểm xuất phát. Chứ sau này, mắt thấy tai nghe, hễ cứ nho nhoe cán bộ phường là của nả trong ngoài, động tí là thó (tham nhũng), bảo sao dân không ghét.

Nói ngắn gọn, bản chất của quan lại mới, của đầy tớ của dân, là tham nhũng. Không có đứa quan mới nào trong sạch cả, chỉ tạm sạch khi chưa có dịp tham nhũng thôi.

Trắng trợn

Cuộc họp báo thường kỳ chính phủ hôm qua (2.6) trong có nội dung công bố kết quả điều tra nguyên nhân cá chết có thể nói là một sự xem thường trắng trợn công luận và dân chúng. Chính xác thì đó là mưu mô, thủ đoạn (nhưng rất kém cỏi) để đối phó với dân nhằm dây dưa kéo dài vụ việc, làm nhạt vấn đề, câu giờ tìm thêm thời gian đối phó, nếu không muốn nói là cố ý để lâu cứt trâu hóa bùn.

Nhìn cung cách, bộ mặt, sự lúng túng ngậm hột thị, nói lấy được, nói cho có của mấy người ngồi trên bàn chủ tọa, tôi chỉ thấy thương hại cho họ. Họ cũng chỉ là những mũi tên vô tri đã được đặt lên cánh cung, kẻ cầm cung nhắm vào đâu thì tên bay đến đó. Quyền lực bị đặt trong quyền lực, và tất cả thứ khó xơi được đổ lên đầu dân.

Một bộ máy với những nhà chức việc thứ hạng đỉnh cao triều đình nhưng điều dễ thấy là họ chỉ chăm chăm vào mục đích cai trị dân nên để đạt được điều ấy họ bất chấp tất cả. Làm thì thủ đoạn, nói thì lấy được. Biết rằng nói ra như vậy dân sẽ phản ứng nhưng cứ nói. Một dạng thách thức, làm gì được nhau nào. Làm quan cũng là một nghề, và không phải bất kỳ ai được đặt vào ghế quan chức cũng biết làm quan. Có những quan, dưới mắt dân, chỉ là cọng rác của lịch sử, vô tình gió thổi vào, làm vướng bước mọi người trên đường đi tới.

Làm quan ở xứ ta, về lý thuyết thì là công bộc đày tớ của dân, trọn đời hy sinh cống hiến vì mục đích dân giàu nước mạnh, hết lòng hết sức phục vụ nhân dân, không đòi hỏi gì cho riêng mình nhưng thực tế lại trái khoáy. Dân chúng nhìn vào đội ngũ quan lại bây giờ, khó kiếm ra quan thanh liêm, quan nghèo như dân. Từ cấp nhỏ dạng hào lý phường xã đến cấp to bộ ngành, trung ương đều nhỏ giàu kiểu nhỏ, to giàu kiểu to. Đương chức giàu là đương nhiên, nhưng đến khi về hưu nghỉ việc rồi vẫn tiếp tục vơ vét, hưởng thụ. Cái nghị định cho phép các vị tứ trụ triều đình, các quan chức cấp cao khi nghỉ hưu vẫn được cấp nhà cấp xe cấp tài xế cho đến hết đời là một ví dụ về sự o bế cho nhau, vơ vét trắng trợn, xem thường kỷ cương, coi thường dân chúng. Tất nhiên khi bày ra trò gì họ đều có cách giải thích nhưng có thuận nhĩ hay không lại là chuyện khác.

Quan thì ở đâu cũng là quan. Nước Mỹ không phải thứ gì cũng tốt, nhưng coi trên báo Việt, những thông tin ông Obama sắp hết nhiệm kỳ sẽ phải thuê nhà để ở, ông Phó tổng thống Biden đang rao bán nhà để có tiền giúp người thân gặp khó khăn, đều biểu hiện một thứ nhân cách đáng trọng. Họ có thể tiêu tiền muôn bạc vạn, tốn kém vô kể cho một chuyến công du, như chuyến thăm Việt Nam vừa rồi, nhưng việc nhà nước với chuyện riêng luôn tách ra rành mạch. Họ không dựa vào quyền thế để dựa dẫm suốt đời, cứ ì ra đó bắt dân cõng kiệu mãi.

Quan lại xứ này, cứ ngẫm nghĩ là buồn.

Nguyễn Thông