Khoan sức dân

Mấy ông bà chính phủ, từ thủ tướng, phó thủ tướng, bộ trưởng này nọ thoạt nhìn bề ngoài hoặc nghe lời nói thì có vẻ luôn có ý thức trông cậy vào dân. Theo họ, những lúc khó khăn phải biết dựa vào dân, ví dụ họ nhận định rằng vàng trong dân còn nhiều lắm, hoặc nợ công nặng nề, dân cần ghé vai vào gánh bớt với nhà nước, hoặc dân cần thông cảm với nhà nước về thuế này phí nọ, v.v..

Nghe các vị ấy "thân dân" như thế, tôi chợt nhớ chuyện Thôi Diệm bên Tàu thời Tam quốc.

Tào Tháo sau khi dẹp được đám cha con Viên Thiệu, lấy được Ký Châu, chiếm cả vùng Hà Bắc mênh mông, ra chiều đắc ý lắm. Cuộc chiến liên miên kéo dài gần chục năm đã khiến vùng giàu có này kiệt quệ, dân chúng đói khổ trăm bề. Bên thắng cuộc là Tháo không cần đếm xỉa thực tế ấy, chỉ nhăm nhăm vơ vét thật nhiều. 

Thôi Diệm làm quan cho Viên Thiệu, từng bày nhiều mưu hay nhưng Thiệu ngu tối không dùng, Diệm liền cáo quan về ở ẩn. Tháo biết Diệm đức độ, tài giỏi, liền triệu Diệm ra, cho làm quan biệt giá tòng sự, tin cậy Diệm lắm. Nhân cuộc rượu, Tháo kể hôm qua đã xem sổ hộ tịch, biết châu này nhiều hộ đông dân, châu Ký này lớn lắm. 

Tháo vừa dứt lời, Diêm thưa: Mấy năm nay thiên hạ tranh xẻ, chín châu tan nát, dân Ký châu phơi xương trắng ngoài đồng, khổ đau khôn xiết không để đâu cho hết. Thừa tướng vừa thắng cha con Thiệu, chưa kịp hỏi thăm phong tục, cứu kẻ lầm than, chăm sóc dân đen con đỏ, đã vội tính ngay số hộ khẩu bao nhiêu để bóc lột, vậy dân còn trông mong gì.

Tháo nghe Diệm nói, vội thay đổi ngay nét mặt, bước xuống hàng dưới tạ lỗi, nói với Diệm tôi nghĩ sai, nhờ có ông mà nhìn ra sự ngu tối của mình, xin ông bỏ qua cho.

Ngay lập tức, Tháo lệnh cho các quan, tướng sĩ ai vơ vét bóc lột của dân, hà hiếp dân thì đem chém.
Lâu nay ở xứ ta, người ta cứ bảo Tào Tháo là kẻ gian hùng, độc ác, tàn bạo, nhưng không thấy Tháo luôn biết lắng nghe, biết khoan sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc. Chê Tháo, nhưng cứ được bằng cái móng tay út của Tháo cũng còn mệt.

Nguyễn Thông

Thế sự

Tướng Đặng Dung thời hậu Trần viết "Thế sự du du nại lão hà" (việc đời dằng dặc mà ta đã già rồi, biết làm sao đây". Tôi chán nản thế sự đương thời nên biên ra chuyện cũ.

Thời Tam quốc bên Tàu, Đổng Trác chỉ là gã thái thú Tây Lương nhưng nhiều tham vọng và độc ác. Y chuyên quyền, dối trời lừa dân, khinh vua bỉ quan, làm nháo loạn triều đình, phá hoại xã tắc. Nhưng y có súng (súng đẻ ra chính quyền), lại được bọn Lý Nho giúp rập phò tá, chả ai làm gì được.

Tư đồ Vương Doãn thấy vậy rất căm tức, mời các quan đại thần đến nhà tâm sự. Doãn kể lể than thở một hồi rồi khóc hu hu. Thương lắm. Trăm quan mũ cao áo dài nghe xong cũng khóc lóc, sụt sịt. Thương lắm.

Bỗng dưng có người cười to. Nhìn xem, hóa ra quan kiêu kỵ hiệu úy Tào Tháo. Tháo cười bảo: Các quan cứ khóc đi, khóc từ sáng đến tối, rồi khóc từ tối đến sáng, lên cả phây búc mà khóc, xem có trừ được Đổng Trác không?

Mọi người nhìn nhau, thẹn thùng. Quả thật, thằng Tháo nó nói đúng.

Chỉ có điều, Tháo cũng không làm gì được Trác, lại mất luôn con dao quý. Cuối cùng xã tắc phải nhờ đến một thành viên của hội liên hiệp phụ nữ là đồng chí Điêu thị Thuyền, mới lập lại được trật tự. Rõ chán.

(Thôi, chỉ kể đến đây, bởi nói nữa thì thêm ngượng các quan).

Nguyễn Thông

Mỗi tuần một chuyện Tam quốc - chuyện thứ nhất

Trước khi chết, Tôn Sách nhờ cậy Trương Chiêu và Chu Du, có căn dặn em là Tôn Quyền (sẽ lên thay Sách) và quần thần rằng khi việc nguy cấp, nếu việc bên trong thì hỏi Chiêu, bên ngoài thì hỏi Du, nói xong thì mất.
Lại nói Tào Tháo, sau khi dẹp được bọn Viên Thiệu, Viên Thuật, Trương Tú... liền nhòm ngó Giang Đông. Nghe bọn Tuân Du, Trình Dục xúi, Tháo kéo ngay trăm vạn quân cùng thuyền bè, ngựa nghẽo, khí giới, lương thực kéo xuống phía nam quyết làm cỏ Đông Ngô. Lúc bấy giờ Chu Du đang luyện quân ở ngoài, còn Tôn Quyền thì bối rối lắm, hội các quan văn võ lại thương nghị. Bọn quan văn do Trương Chiêu cầm đầu một mực khuyên hàng Tào, bọn võ do Lỗ Túc, Trình Phổ thì nằng nặc quyết đánh, bên nào cũng lý lẽ đầy mình. Quyền càng phân vân chả biết tính sao. Quốc mẫu (mẹ kế Quyền) thấy vậy bảo con không nhớ lời anh con dặn à, Trọng Mưu (Quyền) chợt tỉnh, cho vời Chu Du về ngay.
Du về, chưa vào chầu vội, ở nơi quán dịch. Chửa kịp ấm chỗ, Trương Chiêu và đám quan văn đến thăm, Du hỏi ý các ngài thế nào, chúng bảo hàng thôi, chúng tôi đã quyết hàng, Công Cẩn liền đáp tôi cũng đã định hàng lâu rồi, mai sẽ tâu với chúa công xin hàng, các ngài cứ yên tâm về đi. Một lát bọn quan võ kéo đến, Trình Phổ, Lỗ Túc mặt mũi bừng bừng muốn biết Chu Du định hàng hay đánh, Du hỏi các ngài thế nào, chúng hăm hở dù chết cũng đánh, Du bảo ý các tướng rất hợp ý tôi, chỉ có đánh thôi, mai tôi sẽ tâu với chúa công xin đánh, cứ về đi. Liên tiếp thêm mấy nhóm văn võ nữa vào gặp Du, bên nào cũng bảo vệ quan điểm của mình, Du đồng ý tất tần tật, đám nào cũng hài lòng.
Hôm sau vào gặp Tôn Quyền, trước văn võ bá quan, Chu Du phân tích thời thế và chủ trương đánh Tào, xin vua nếu ai trái lệnh thì chém đầu. Bọn quan văn ngớ ra, bọn võ lúc đầu ngạc nhiên, sau mừng ra mặt.
Ra ngoài, Lỗ Túc hỏi, sao hôm qua đô đốc lúc bảo hàng, lúc nói đánh là cớ sao, Du trả lời tôi mới về, hai phe bên nào cũng quyết muốn chúa công làm theo ý mình, tôi chỉ cần trái ý là các vị ấy tìm cách giết liền, đành tạm chiều theo vậy thôi, nếu không bữa nay sao tôi có dịp bày tỏ chủ kiến với chúa công được. Túc khen là phải.
Nhờ có Chu Du biết khôn khéo giữ mình mà vua tôi Đông Ngô lập nên trận Xích Bích hiển hách.
Lời bàn: Trong đời, đâu phải đám quân tử kẻ nào cũng khôn ngoan như Chu Du; nóng nẩy, vội vàng bộc lộ, dù là ý hay ý tốt, cũng có khi mất mạng.