Văn nghệ cuối đường hầm

Theo suy nghĩ của cá nhân tôi, chưa bao giờ nền văn nghệ nước nhà nói chung, văn học nói riêng, lại đen tối, bế tắc, bi đát, thảm cảnh... đến như hiện nay.

Chỉ tính từ cách mạng tháng tám 1945 tới nay thôi, văn học xứ ta đã từng đặt những dấu ấn sâu đậm trong lòng người và thời đại. Tôi không có kiến thức cần đủ về văn học miền Nam trước 1975 nên không dám bàn mảng đó, chỉ riêng văn học miền Bắc trước 75 và cả nước sau 75 đã gây cho tôi những quý mến đặc biệt. Đóng góp của văn nghệ sĩ, nhà văn vào sự phát triển của cuộc sống đương nhiên không cần bàn cãi.

Đã một thời, văn nghệ như thánh đường nghiêm cẩn, thiêng liêng, cao quý, ai bước chân được vào đó coi như tạo được cái tiếng hãnh diện với đời. Chả nói đâu xa, chỉ đăng được bài thơ, cái truyện ngắn trên tờ Văn nghệ là đã xem như lập được kỳ tích rồi, chứ nếu đoạt giải này nọ của thi thơ, thi truyện do Văn nghệ tổ chức thì chẳng cần phải đăng đàn diễn thuyết đã được làng văn xếp hạng chiếu trên, thậm chí ngồi cao ngất ngưởng, vua biết mặt chúa biết tên, thiên hạ ngắm nhìn ngưỡng mộ, kính phục. Cái thời ấy, dù nền văn nghệ vẫn bị chèo lái, uốn éo theo lối phải đạo nhưng trong chừng mực nào đó, tự thân nó tạo ra giá trị, khiến người ta không thể hạ nhục, xem thường. Tôi chắc rằng những người làm báo Văn nghệ hồi ấy chẳng thể nào quên được những năm tháng vinh quang, sản phẩm chưa ra lò đã bao bạn đọc mong ngóng, vừa bày lên sạp đã hết veo, một tờ báo người ta chuyền tay nhau đọc đến nát từng trang... Những tên tuổi một thời của văn học nước nhà Thái Giang, Nguyễn Bùi Vợi, Võ Văn Trực, Nguyễn Đức Mậu, Phan Thị Thanh Nhàn, Phạm Tiến Duật, Nguyễn Duy, Hoàng Nhuận Cầm, Nguyễn Huy Thiệp... nổi lên, được cả nước biết tới cũng nhờ bệ phóng Văn nghệ.

Tặng bác Nguyên Ngọc

Bác vừa qua tuổi bát thập, nhà em xin có mấy nhời kính chúc bác trường sinh, ngọc vẫn nguyên sáng trong như ngày nào.

Lớn cùng đất nước đứng lên
Đường ta đi máu tràn trên xác thù
Chèo thuyền Văn nghệ phất cờ
Nhớ-quên nhưng vẫn chắc bờ lòng dân.

Nhà văn, nhà văn hóa Nguyên Ngọc (ảnh internet)

17.9.2012

Nguyễn Thông

Bác Huân và báo Văn nghệ

Dù ít quan tâm đến Hội nhà văn Việt Nam dưới triều đại Hữu Thỉnh, nhất là vừa rồi họ lại đứng ra tổ chức những cuộc hội thảo tâng bốc rất vô bổ, một chiều, phản khoa học với sự tham gia của nhiều nhà xu nịnh nhưng, nói của đáng tội, nhà cháu vẫn đọc báo Văn nghệ (trung ương) đều đặn. Thế mới chết, lý ra phải "rằng yêu thì bảo là yêu/không yêu thì nói một điều cho xong", vậy mà nhùng nhằng mãi. Cũng tại mình còn tí men văn nghệ trong người. Nhớ hồi tết xa ngái, lúc còn bé học cấp 1, bu mình giao cho trông nồi luộc bánh chưng tết, mình mê đọc tờ báo văn nghệ quá quên châm thêm nước, cháy mất cái nồi đồng điếu, năm ấy cả nhà ăn tết kém ngon.

Còn mê tờ Văn nghệ, có nhẽ một phần nó đang do bác Nguyễn Trí Huân cầm trịch. Bác này hiền, chỉ chuyên chú chuyện văn chương, dường như không thích chường mặt ra những chốn ồn ào khoe mẽ phô trương như bác Thỉnh, chú Thiều. Nhớ hồi nẳm, Xuân Ba rủ mình đến văn phòng đại diện báo Văn nghệ tại Sài Gòn chơi. Bác Nguyễn Duy thì mình biết rõ, đồng môn, ở đất này anh em thỉnh thoảng gặp nhau, nói chuyện với bác Duy khoái củ tỉ, nhiều thứ hay ơi là hay. Người chủ nhà Duy đang bận rộn tiếp khách, điểm mặt thấy có GS Tương Lai, nhà báo Thế Thanh, Thúy Nga, mấy chị bên Fahasa, và một bác cứng tuổi. Thằng Ba hỏi mày có biết ai đây không, mình thẹn ếch ngồi đáy giếng có mấy khi được giao du với các nhân