Thời và người

Tròn 51 năm ngày nước Việt thu về một mối. Ngày 30.4, năm 2026. Hơn nửa thế kỷ, biết bao sự đổi thay, cả trong hiện thực và suy nghĩ, nhận thức của con người. Cuộc sống luôn vận động, những gì không phù hợp sẽ bị đào thải. Đó là quy luật.

 

Vậy nhưng không phải vậy. Bây giờ vẫn còn không ít người, những nhà này nhà nọ, những người được coi là có trình độ cao, hiểu biết rộng, thậm chí khá nổi tiếng, mà vẫn viết/phát biểu trên báo chí, đài, trang cá nhân mạng xã hội, rằng "kỷ niệm ngày giải phóng miền Nam 30.4".

 

Đâu phải quen mồm quen tay mà là nhận thức vẫn cũ kỹ như cách nay vài chục năm. Họ nghĩ bằng đầu óc của một nhân viên tuyên truyền xóm ấp, kẻ vẽ khẩu hiệu, cả đời chỉ biết làm theo sai bảo của người khác. Suốt nửa thế kỷ, trong đầu họ chỉ có câu "Kỷ niệm (bao nhiêu năm) ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước 30.4".

Ngày thống nhất

THANH THẢO
Tôi nhớ, vào năm 1974, từ chiến trường Nam bộ, tôi đã nghe và đã hát bài Nối vòng tay lớn của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Lúc bấy giờ, chiến tranh chưa kết thúc, và ngày thống nhất cũng chưa tới. Nhưng bài hát của Trịnh Công Sơn thì đã tới với những người lính từ cả hai chiến tuyến.

Một bài hát về khát vọng thống nhất đất nước. Một khát vọng mãnh liệt, bỏng cháy.

Bây giờ, 38 năm sau ngày thống nhất, nghe lại bài Nối vòng tay lớn, tôi nhận ra một điều: Đây là bài hát hay nhất về ngày thống nhất, và đặc biệt, nó được viết ra, hát lên khi cái ngày mà toàn dân tộc Việt Nam mong mỏi vẫn chưa tới. Đó mới là những dự cảm về ngày thống nhất. Và là những dự cảm chính xác, đầy tình cảm, đầy xúc cảm và lòng nhân ái.

Có rất ít nhạc sĩ viết được những tác phẩm mang tính dự cảm như thế. Trước Trịnh Công Sơn chỉ có nhạc sĩ Văn Cao với hàng loạt tác phẩm âm nhạc viết ngay sau Cách mạng Tháng Tám và mở đầu cuộc kháng chiến chống Pháp, những bài hát về Không quân Việt Nam, Hải quân Việt Nam, bài hát Tiến về Hà Nội được viết năm 1948, trước ngày 10.10.1954 tới... 6 năm.