Nỗi buồn của Thịnh

Thịnh là Nguyễn Thế Thịnh, bạn tôi, cùng nhiều năm gắn bó ở báo Thanh Niên.

Tờ báo mang tên tre trẻ này là bản báo duy nhất trong hàng mấy trăm tờ báo có 2 tòa soạn, một tại đầu não thủ đô Hà Nội, một tại Sài Gòn. Báo Thanh Niên cũng là tờ báo “cơ quan trung ương” duy nhất đặt tòa soạn chính ở Sài Gòn. Ngoài ra, khu vực nào quan trọng trên cả nước cũng được bắt chặt án ngữ ở đó một văn phòng đại diện, đố tin tức nào thoát khỏi sự kiểm soát chặt chẽ của nó. Trong các tư lệnh vùng (văn phòng đại diện), tôi quý và phục nhất Nguyễn Thế Thịnh.

Hơn nhau tí ti tuổi, tôi đậm hơn Thịnh 2 năm, chỉ là lính bền vững, Thịnh hơn tôi chức quyền và tài năng, nhưng chúng tôi bình đẳng, trọng nhau, thân thiết. Mỗi lần họp cuối năm, hoặc trong năm y vào họp thường kỳ, có khi chỉ gặp chớp nhoáng, nói với nhau dăm ba điều, thế là thỏa, không cần phải nhậu nhẹt, nâng ly chén chú chén anh. Lão Nguyễn Việt Chiến mỗi lần từ Hà Nội du nam cũng thế, hai thằng ngồi một buổi ở hành lang buôn mỏi miệng rồi bắt tay nhau chia tay mà tình vẫn đậm đà.

Thịnh giỏi, tài hoa. Tôi từng nhiều lần bảo với các bạn cùng cơ quan, ở báo mình, ngòi bút phóng sự - ký sự của Thế Thịnh là số 1, nếu y số 2 thì những người khác số 3, 4… Bằng chứng, y có rất nhiều giải báo chí, văn học, cả giải trung ương (hội nhà báo, hội nhà văn) cỡ toàn quốc, lẫn giải tỉnh, giải ngành, giải cơ quan... Nếu mỗi giải được xác nhận bằng một chiếc huân chương, y đeo sẽ giống như tướng lĩnh bên Triều Tiên, có khi còn hơn, phải gắn tận gấu quần. Bài nào đọc cũng hay, cũng thích.

Ngày mùng 8

Cựu Ủy viên Bộ Chính trị Đinh La Thăng lê bước ra tòa với chiếc còng số 8
Siêu mẫu Hà Anh tí tởn kể chuyện mình mang thai, ốm nghén những mấy lần.
Ông Đoàn Ngọc Hải người dẹp vỉa hè đã treo ấn từ quan, thực hiện lời nhất ngôn quân tử
Đại gia Trầm Bê chịu khai trước công đường, còn "đồng chí" Trần Bắc Hà vẫn nhất quyết bặt tăm.


Ông cựu Trương Tấn Sang lo lắng cứ thế này thì đảng về đâu, đất nước về đâu
(Thôi ông ơi, chính ông cũng góp phần khiến con thuyền trôi, để nó chẳng biết về đâu cả)
Thủ tướng Phúc băn khoăn bán đất bán nhà cho Vũ nhôm, nhà nước được lợi gì
(Lợi thì có lợi, nhưng răng chẳng còn, bác lý trưởng ơi, bác đừng nên hỏi nữa).

Nguyễn Thông

Chuyện khẩu hiệu

Phải nói ngay rằng bây giờ khẩu hiệu đã bớt đi rất nhiều so với mươi năm trở về trước. Dạo ấy, cứ ra khỏi nhà là gặp khẩu hiệu, chứ không phải gặp anh hùng (làm gì còn anh hùng mà gặp).

Một anh lớn hơn tôi vài tuổi, đi Tây đi Mỹ xoành xoạch như đi chợ, không chỗ nào trên thế giới mà anh không tới, thậm chí còn bảo nếu sức khỏe tốt sẽ đi Bắc cực hoặc Nam cực một chuyến cho đã, anh bảo rằng xứ mình là vua khẩu hiệu. Bọn Tây bọn Mỹ nó ít treo khẩu hiệu lắm, chỉ có những doanh nghiệp lớn thì thỉnh thoảng dùng, chứ chính quyền nó không thích thứ này. Đi xuyên bang cả ngàn cây số, nhà cửa phố xá của nó san sát, cấm thấy cái khẩu hiệu nào. Tôi cười nói với bác ấy, tại Mỹ nó đếch có ban tuyên giáo, đếch có bộ 4T, đứa nào giăng mắc kẻ khẩu hiệu ra đường, dân nó tẩn bỏ mẹ.

Xứ ta thì khác. Khẩu hiệu là đặc sản, là nét độc đáo, là sự áp dụng chủ nghĩa Mác sáng tạo vào hoàn cảnh Việt Nam. Cứ thử hình dung, một ngày nào đó sáng ngủ dậy thấy vắng bặt hẳn khẩu hiệu, lò mò đi khắp nơi không tìm ra câu khẩu hiệu nào, lại chả phát điên. Nhưng cán bộ, nhà chức việc điên thôi, chứ dân lại chẳng hò reo ăn mừng, tôi chớ kể.

Chuyện đám cưới thời bao cấp

Cứ khoảng cuối năm cũ đầu năm mới dương lịch là thiên hạ, nhất là các đôi trẻ lại chộn rộn vào mùa cưới. Dù thời tiết khí hậu khác nhau nhưng ở miền Bắc hay miền Nam người ta vẫn thường tổ chức đám cưới dịp này. Đám cưới bây giờ được làm hoành tráng, hiện đại, nhiều tiết mục, cô dâu chú rể và hai họ diện đồ cưới đắt tiền, hôn lễ diễn ra ở những nhà hàng khách sạn sang trọng, chụp ảnh quay phim mệt nghỉ, xe cộ rước dâu linh đình…, chả bù cho đám cưới chỉ cách trước đó vài chục năm, mà ta thường gọi là thời bao cấp.

Trong đời mình, tôi từng đi dự không biết bao nhiêu lễ cưới, vậy mà sao vẫn nhớ như in những đám cưới giản dị, đơn sơ ở nông thôn miền Bắc của anh chị, bạn bè mình. Có lẽ bù vào sự thiếu thốn, đạm bạc ấy là những chất phác, hồn nhiên và tình người sâu đậm khiến mình cứ lưu giữ mãi trong ký ức.

Nông thôn miền Bắc những năm 1960 - 1980. Hơn hai chục năm chiến tranh kéo dài, nông thôn nghèo xơ xác, đàn ông lớn tới đâu ra trận tới đó, ở lại đồng ruộng chỉ còn đàn bà và đám đàn ông yếu đuối, có chị em còn đùa là diện đui què mẻ sứt. Chờ mãi cũng tới tháng 4.1975, hòa bình. Nhưng vừa trải qua những ngày bom đạn ác liệt, lại chịu ngay những cơn lũ dữ mới, đất nước bị cấm vận, thiếu thốn đủ đường, cơ chế bao cấp như sợi dây thít chặt vào từng mảnh đời, từng số phận… nên ngay cả đám cưới cũng khác thường. Cái ngày vui nhất trong đời có khi chỉ nhỉnh hơn ngày thường một tí.

Đám cưới ở quê tôi, làng Trà Phương (xã Thụy Hương, huyện Kiến Thụy, Hải Phòng) cũng na ná như bao làng xã khác. Những cặp sau khi được bố mẹ, gia đình hai bên đồng ý thì tất tả chuẩn bị ngày cưới. Việc đầu tiên là đến từng nhà trong họ ngoài làng hoặc bạn bè để thông báo ngày giờ. Chưa có lệ đưa thiếp (thiệp) mời. Đại loại mời miệng rằng thày bu cháu (em) cho phép chúng cháu (em) tổ chức, mời ông bà, anh chị… tới dự cho vui vẻ. Xong phần đối ngoại thì tập trung vào lo phần tổ chức.

Tôi giận lão Maddox

Năm mới, chưa kịp chúc nhau sức khỏe, hạnh phúc, v.v.. thì lão Maddox đã chơi kiểu "năm mới năm me, lấy que vụt đít", vấn nạn hỏi khó tôi. 

Lão bảo, thế tôi hỏi ông, cha Đinh La Thăng bị tội gì, tinh những tội từ hồi còn làm trùm dầu khí nhé. Hồi ấy đã có rất nhiều dư luận, phàn nàn về chả nhưng thượng cấp đều bỏ ngoài tai. Rồi còn cất nhắc làm bộ trưởng giao thông, dự kiến làm phó thủ tướng, rồi đỉnh điểm là xếp vào Bộ Chính trị, bổ làm bí thư Singapore, thấy bảo còn có kế hoạch cơ cấu cao hơn. Muốn đặt đít những chỗ ấy, phải có lý lịch thật trong sạch (điều này thì tôi, Thông, không đồng tình với lão Maddox), không tì vết, sáng như gương...

Nay thì lại bôi gio trát trấu vào gương ấy, lôi ra đủ thứ tội, dọa án 20 năm tù. Thế tôi hỏi ông, những ông bà thượng cấp nào đôn tay Thăng lên, cho làm yếu nhân? Cũng chính những ông bà đang kết án kể tội y chứ ai. Hồi Thăng phạm tội, các ông bà ấy có mù có điếc có lú đâu. Nay phủi tay là (.) thế nào (tôi bỏ chữ đéo bởi năm mới lão ăn nói kỳ quá).

Tôi nói nhỏ với lão, đảng không bao giờ sai, chỉ bạn Thăng nhà ta sai thôi, bởi chọn nhầm chủ.

Nguyễn Thông

Vuông và tròn

Hôm qua, tôi đọc sách (tối nào cũng phải đọc ít nhất 20 trang sách trước khi ngủ), trong cuốn Hàn Phi Tử thấy có ý hay thế này:

Hàn Phi Tử cho rằng dân tốt hay xấu, hay hoặc dở, thiện hay ác... là do bản chất chế độ cai trị họ. Theo ông, dân vốn trong sạch, ví như nước vậy. Nước đựng trong cái gì thì chịu ảnh hưởng của cái ấy. Đựng trong cái chén (ly, chung) tròn thì nước có dạng tròn, trong chén vuông thì nước vuông.
Chế độ thế nào thì dân thế ấy.

Báo chí xứ ta ngày nào cũng đầy rẫy những thông tin về cái xấu của dân chúng (chém giết, hung hăng, vô đạo đức, vô văn hóa, coi thường pháp luật, trộm cắp, bỉ ổi, v.v..), dân cũng đáng trách nhưng xin đừng vội trách dân, hãy xem nước ấy đựng trong chén tròn hay vuông.

Ông bà ta xưa có câu "ở bầu thì tròn, ở ống thì dài" cũng là vậy.

Nguyễn Thông

Bài thơ năm mới của bạn tôi

Chào 2018

Trộm anh một chút nắng xuân
Những cái khác, chẳng có phần của tôi.
Anh yên mà vét lộc đời
Anh yên mà phán những lời thánh nhân.
Trời cao, đâu có ở gần!

Ngày cuối năm 2017
TMĐ

Ghi chú của chủ trang: Bài thơ này dường như tác giả muốn gửi tặng những Anh, những người mà văn cổ diễn đạt "ngoài đường thì ngựa ngựa xe xe, về nhà thì vênh vênh váo váo, miệng tuôn những lời hay ý đẹp như ông Cao ông Quỳ, nhưng nhai xé thịt người ngọt xớt như đường".