Gạo và lòng tốt

Sau chuyến “thăm” của đặc phái viên Cuba từ ngày 1 - 3.2.2026 khi nước này rơi vào cuộc khủng hoảng trầm trọng, có lẽ căng nhất từ trước tới nay kể từ khi anh em Fidel Castro nắm quyền, Việt Nam lại có động thái giúp đỡ người anh em “môi răng” đang cùng nhau canh giữ hòa bình thế giới.

Ngày 14.2, ngày tình yêu Valentine, nhiều báo quốc doanh Việt đồng loạt đưa tin, đại loại: “Việt Nam chuyển 250 tấn gạo, hỗ trợ Cuba đảm bảo an ninh lương thực”, “Việt Nam hỗ trợ Cuba 250 tấn gạo để đảm bảo an ninh lương thực”, v.v..

Có thể hai bên còn những trao đổi riêng không tiện công bố, nhưng thông tin về “chuyển gạo”, “hỗ trợ” “250 tấn” kia được công khai kể ra cũng khí muộn. Từ ngày 3 - 14.2, tức sau gần 2 tuần, đại chúng mới biết sự việc, chắc là có sự cân nhắc, về nhiều mặt, chứ không phải chỉ gạo.

Trong đời sống, từ phạm vi cá nhân tới quốc gia, quốc tế, nhân loại, khi thấy người khác khó khăn mà ra tay giúp đỡ thì về cơ bản là điều tốt, việc tốt. Đó là đạo lý, tình người. Nhưng tại sao lại “về cơ bản”? Vâng, vẫn có những trường hợp tưởng tốt nhưng thực ra không tốt, thậm chí có hại, gây hậu quả xấu, rất xấu, tiếp tay cho cái ác, cho kẻ bất nhân. Kiểu ấy, dân Nam Bộ thủng thẳng nhận xét “dzậy mà không phải dzậy”. Chính xác.

Rất rõ trong chuyện giúp Cuba, lòng tốt cần được xem xét lại thấu đáo. Không thể cứ máy móc dựa vào câu nói được tương truyền “Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình”. Dù có là thật đi chăng nữa, thì cũng cần ngộ ra rằng thời ấy khác, thời nay khác, người và chính thể thời ấy thời nay cũng đã khác. Đừng nên khư khư buộc dây tự trói mình. Tình nghĩa nên nhớ, nhưng nhận thức phải thay đổi. Cũng đừng tự hành mình rằng không thể sống vô ơn. Trong phe xã hội chủ nghĩa, lợi dụng nhau là chính, chứ ơn nghĩa chỉ là phụ.

Cuba kể từ khi theo đường lối xã hội chủ nghĩa, kiên định (cho tới tận bây giờ) tiến lên chủ nghĩa xã hội, chủ yếu sống nhờ vả là chính. Lương thực, thực phẩm, nhiên liệu, máy móc... đều dựa hơi những nước cùng phe. Phần đóng góp có giá nhất của họ là đường, xì gà, lý luận và bạo lực.

 
Bao nhiêu năm, họ lấy máu của người dân Cuba làm cách mạng thế giới, xuất khẩu bạo lực cách mạng sang các nước châu Phi, Mỹ latinh. Trường hợp “nhà cách mạng” Che Guevara sang cầm đầu phong trào du kích ở Colombia là rõ nhất. Nói thật, cũng may ông Fidel chỉ mới nói chứ chưa đưa máu sang Việt Nam, bởi nó sẽ thành món nợ truyền đời, nợ xấu buộc phải trả.

Thời chiến tranh, Cuba và phe xã hội chủ nghĩa (trong đó có Ukraine, một trong 15 nước cộng hòa thuộc Liên Xô, giúp miền Bắc VN nhiều lương thực nhất, chủ yếu là bột mì) đổ tiền của, vũ khí cho miền Bắc. Cũng chả vô tư, trong sáng gì đâu, tôi nói thật, mà chẳng qua vụ lợi, để miền Bắc hy sinh xương máu, đánh giùm họ, họ tọa sơn quan hổ đấu. Một bên nợ lương thực, vải vóc, vũ khí, một phe nợ xương máu, tính mạng con người (nhất là những người trẻ tuổi tài năng và sung sức nhất trong nhân dân), bên nào nặng nợ, bên nào đáng phải trả hơn?

Sau nửa thế kỷ, chỉ thấy “con nợ” lo trả này nọ, nhất là gạo cho Cuba, mà không trả nợ bột mì cho Ukraine, thậm chí còn gián tiếp thông qua đám Cương, Mẫu, Thống, Tuấn, Can, Toàn, Quang và báo chí mắng mỏ, miệt thị, phỉ báng một đất nước đang anh dũng, kiên cường chống xâm lược. Có nhẽ đâu thế. (còn tiếp)

Nguyễn Thông