Gạo và lòng tốt

Sau chuyến “thăm” của đặc phái viên Cuba từ ngày 1 - 3.2.2026 khi nước này rơi vào cuộc khủng hoảng trầm trọng, có lẽ căng nhất từ trước tới nay kể từ khi anh em Fidel Castro nắm quyền, Việt Nam lại có động thái giúp đỡ người anh em “môi răng” đang cùng nhau canh giữ hòa bình thế giới.

Ngày 14.2, ngày tình yêu Valentine, nhiều báo quốc doanh Việt đồng loạt đưa tin, đại loại: “Việt Nam chuyển 250 tấn gạo, hỗ trợ Cuba đảm bảo an ninh lương thực”, “Việt Nam hỗ trợ Cuba 250 tấn gạo để đảm bảo an ninh lương thực”, v.v..

Có thể hai bên còn những trao đổi riêng không tiện công bố, nhưng thông tin về “chuyển gạo”, “hỗ trợ” “250 tấn” kia được công khai kể ra cũng khí muộn. Từ ngày 3 - 14.2, tức sau gần 2 tuần, đại chúng mới biết sự việc, chắc là có sự cân nhắc, về nhiều mặt, chứ không phải chỉ gạo.

Trong đời sống, từ phạm vi cá nhân tới quốc gia, quốc tế, nhân loại, khi thấy người khác khó khăn mà ra tay giúp đỡ thì về cơ bản là điều tốt, việc tốt. Đó là đạo lý, tình người. Nhưng tại sao lại “về cơ bản”? Vâng, vẫn có những trường hợp tưởng tốt nhưng thực ra không tốt, thậm chí có hại, gây hậu quả xấu, rất xấu, tiếp tay cho cái ác, cho kẻ bất nhân. Kiểu ấy, dân Nam Bộ thủng thẳng nhận xét “dzậy mà không phải dzậy”. Chính xác.

Đừng chần chừ nữa

Báo chí, truyền thông nhà nước hôm nay 22.10 thông tin Tổng bí thư Tô Lâm và phu nhân đã lên đường “thăm chính thức” Bulgaria.

Bulgaria, khi xưa người miền Bắc gọi tắt là Bun, hồi thập niên 40 - 80 thế kỷ trước vốn là nước xã hội chủ nghĩa (trong phe xã hội chủ nghĩa do Liên Xô cầm đầu, gồm 13 nước). Những nước như vậy thì tổng bí thư, chủ tịch đảng (hoặc bí thư thứ nhất tùy thời kỳ) mặc nhiên là người đứng đầu đất nước - nguyên thủ quốc gia. Bun giờ khác, còn Việt Nam vẫn theo mô hình cũ đã tồn tại 2/3 thế kỷ.

Ở nước chỉ có một đảng chính trị, mà đảng ấy lại nắm quyền quyết định thì đương nhiên người đứng đầu đảng là nguyên thủ quốc gia, đại diện cho nước ấy.

Dù thời thế đã có nhiều thay đổi, nhưng xét bản chất bộ máy đang tồn tại ở nước ta, thì Tổng bí thư Tô Lâm là nguyên thủ.

Điều đó được chứng minh. Tổng bí thư Tô Lâm đi “thăm cấp nhà nước”, “thăm chính thức” Trung Quốc, Hàn Quốc, Triều Tiên, rồi gần đây ngày 20.10 thăm Phần Lan, 22.10 thăm Bungaria, sắp tới sẽ thăm Anh. Tất nhiên, không kể Trung Quốc có sự tương đồng về thể chế và bộ máy lãnh đạo, thì những nước kia không rảnh để đón người đứng đầu một đảng, mà là đón tiếp và làm việc với một nguyên thủ quốc gia.

Thời sự (kỳ 2)

- Dư luận: Người ta rất dửng dưng về những cuộc tấn công, bắn phá ồ ạt của bọn xâm lược Ng.a vào các thành phố, làng mạc, khu dân cư, cơ sở hạ tầng ở Ukraine, nhưng lại hoắng lên trước những thông tin do chính bọn Ng.a đưa ra rằng Ukrraine đã vi phạm vào lãnh thổ Ng.a, bắn vào dân thường, v.v..

Loại người dửng dưng và vồ vập có định hướng đó, rất đông, không hiểu là thứ người gì. Theo họ, chỉ có cách duy nhất là Ukraine cứ nằm ngửa ra chờ chết. Rất khốn nạn.

- Chung cư: Nhà cai trị nếu nghe lời cái thằng đề xuất “chấm dứt quyền sở hữu chung cư/căn hộ chung cư khi hết hạn sử dụng” thì sẽ đại ngu chứ không phải ngu vừa vừa. Cơn khủng hoảng bất động sản (nhà, đất) chưa tìm thấy lối ra, người đầu tư vào bất động sản- chung cư thiếu điều kêu trời, người xây chung cư không bán được, người muốn mua căn hộ chung cư không mua được, nhà cai trị mà nghe lời nó thì không khác gì hạ lưỡi đao chấm dứt giao dịch mua bán nhà chung cư. Mua mà không được quyền sở hữu thì mua làm gì. Nếu nó thành luật, người định mua nhà chưa chết nhưng cầm chắc các chủ đầu tư chung cư sẽ chết sặc gạch. Ai thèm mua, có mà bán cho ma.

Bắt ngọn

Tôi khoe với ông hàng xóm, ông ạ, nhà cai trị đận này làm quyết liệt phết. Bắt tùm lum, liên tục, chưa khi nào bắt tới cả đương kim thứ trưởng (mà là cái bộ quan trọng, giữ thể diện quốc gia), túm cả loạt tướng cảnh sát biển, rồi kỷ luật mấy tay tướng công an chuyên nghề giam giữ người, rồi...

Lão xua tay giống cụ cố Hồng, thôi, đừng nói nữa, biết cả dồi (lão nói ngọng, đu trent phong chào). Lão bảo việc bắt quan chức, từ bự khủng tới oắt con, ở xứ này chả có gì đáng nói đáng khen. Đúng ra phải chê, chê thật lực. Cả bộ máy cai trị hư hỏng, quan chức cán bộ đảng viên hư hỏng tập thể từ trên xuống dưới, tinh dững đứa do bọn họ cử ra chọn ra đặt vào ghế chứ nào phải do dân chọn dân bầu. Hỏng nát đại trà, nát một cách toàn diện, nát bền vững như thế, không bắt mới là lạ.

Lão bẩu, khi nào cái gọi là ủy ban kiểm tra trung ương ấy tự bắt mình, ông Tô Lâm tự bắt mình thì may ra tình trạng bắt bớ mới giảm hoặc chấm dứt. Gốc thể chế cũ vẫn còn, chỉ tỉa cành vặt chồi tém ngọn thì cây tham nhũng có chặt được nó khối. Bắt tợn cũng chả giải quyết được gì. Bằng chứng là cả chục năm nay, vẫn cứ "bắt, bắt, bắt, bàn tay không phút nghỉ" nhưng đâu có làm cho được "đồng ta mau tốt lúa thêm xanh".

Cố tình tự chui vào đường hầm ngõ cụt, lại cứ đòi ngó ra trời cao biển rộng. Ngay cả thái độ đối với vụ "Ukraine" cũng thế.

Nguyễn Thông

Xanh kia thăm thẳm từng trên/Vì ai gây dựng cho nên nỗi này

Ông bạn tôi, Bùi Trọng Cường, một cựu chiến binh, người có tên trong danh sách sinh viên Trường đại học Tổng hợp Hà Nội vào lính (vừa dựng bia tưởng niệm vụ này), một nhà thơ, nhà nghiên cứu văn hóa (tôi chịu khó liệt kê nhiều thế để nói rằng đây là con người đạo đức và trí tuệ) nhắn cho tôi dòng tin vỏn vẹn "Thông ơi, càng sống những ngày này càng thấy buồn chán, thất vọng, em ạ". Tôi là lớp đàn em nhưng sống với nhau lâu nên rất hiểu tâm trạng ấy.

Dồn dập trong thời gian gần đây, trên báo chí truyền thông và mạng xã hội (thời nay đừng bao giờ bỏ qua mạng xã hội bởi đó là kênh thông tin thời sự nhất, phong phú và khách quan nhất) có quá nhiều tin tức về những vụ việc đau lòng xảy ra trong gia đình, giữa những người chung một mái nhà: mụ đàn bà trẻ đánh chết bé gái 9 tuổi con của nhân tình sau một thời gian dài hành hạ cháu triền miên, một thằng thanh niên đóng 9 cái đinh vào đầu bé gái 3 tuổi con riêng của nhân tình để đỡ... vướng mắt, một đứa con gái đang học đại học chỉ vì giận cha đẻ mà dám mua thuốc cực độc cho cha uống sau đó đốt thi thể đem ra vườn chôn, một thằng anh vác súng tìm bắn em ruột không gặp em nên đành... bắn chết cha đẻ ra nó… Sự bất an, nguy hiểm, tàn bạo, táng tận lương tâm đã mò vào từng gia đình, nơi được coi là tế bào xã hội, là pháo đài cố thủ của đạo đức. Đáng sợ.

Phản biện

Thằng con tôi hỏi phản biện là gì, tôi bảo tao không hơi đâu giải thích tỉ mỉ được, bởi nếu dùng lý luận cao siêu như "người ta" thì có giảng giải, giáo hóa cho mày cả ngày cũng không thủng óc. Vả lại cũng khó, người thì bảo phản biện là góp ý xây dựng, người thì phán là phản động chống đối, chả biết đâu mà lần.

Tôi chỉ dùi đục chấm mắm cáy cho nó dễ hiểu, phản biện nghĩa là có những thứ người ta khen thì mình chê bởi thấy đáng chê, người ta chê thì mình khen bởi đáng khen.

Lấy ví dụ: Thiên hạ nức nở khen ông tân Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai Nguyễn Hồng Lĩnh khi ông tuyên bố "trong thời gian dịch, nếu để một người dân đói tôi sẽ từ chức", rằng bản lĩnh, tư cách, tử tế, dứt khoát... Khen cũng đáng. Nhưng chính ông Lĩnh và những người khen ổng không hiểu rằng trong cái guồng máy cai trị này, ai cho phép ông từ chức, có muốn từ cũng chẳng được. Đầy đứa lấm bê bết từ đầu xuống chân còn bị làm lãnh đạo, huống hồ người tử tế. Văn hóa từ chức rất xa lạ, thậm chí là chuyện không tưởng với xứ này. Chỉ có cách chức, buộc thôi chức, ngưng chức, xóa cả các chức nguyên... thì người ta mới chứng tỏ được uy quyền. Để ông từ chức dễ thế, khác gì ông nhổ vào mặt người ta, coi tổ chức không là cái đinh gì. Cứ nhất nhất phải theo nguyên tắc "bắt cởi trần phải cởi trần/cho may ô mới được phần may ô". Trong thể chế này, đừng tưởng nghĩ tốt, nói tốt, làm tốt mà được ủng hộ.

Thái Bình không thái bình

Người xứ ta đang xôn xao chăm chú tới vụ bắt bớ băng đảng Đường Nhuệ (theo như công an và báo chí, đó là đám xã hội đen) ở tỉnh Thái Bình. Hóa ra quê lúa hiền lành, tỉnh duy nhất ở miền Bắc không có đồi núi, lại gớm thế, sóng ngầm thế. Nói kiểu nhà văn Lê Lựu, là sóng ở đáy sông.

Vụ Đường Nhuệ có thể ví như vụ Năm Cam Thái Bình. Chỉ hơi khác tí, hồi những năm thập niên 90, vụ Năm Cam Sài Gòn do báo chí phanh phui, điều tra trước (công đầu thuốc về báo Thanh Niên và báo Tuổi Trẻ, than ôi, thời oanh liệt nay còn đâu), còn vụ Năm Cam Thái Bình thì phú lít công đầu, báo chí chỉ biết lẽo đẽo chạy theo phú lít, xin xỏ thông tin, phú lít xì ra được tí nào thì nhận “hồng ân” tí ấy.

Điều cần nói thẳng ra rằng, với thể chế này, kiểu cách quản lý xã hội như thế này, thì không chỉ ở Sài Gòn, Thái Bình mà bất cứ nơi nào trên xứ ta cũng có Nam Cam, Đường Nhuệ, chỉ có điều nó đã xuất lộ ra chưa mà thôi. Bịt chỗ này sẽ xì chỗ khác.

Đám Năm Cam, Đường Nhuệ, nếu không có kẻ chống lưng, nuôi dưỡng, quan hệ qua lại, cộng sinh, thì bố bảo chúng cũng không dám hó hé, chứ nói gì tung hoành ngang dọc như ở chốn không người. Tội chúng một, thì tội đám quan chức bảo kê phải mười, thậm chí trăm, nghìn, vạn. Lôi chúng ra, chả khác gì mới chỉ vặn tháo được mấy con ốc vít nhỏ trong cỗ máy tội phạm.

Thối nát

Con của dân đen chỉ xin vào học ở trường mầm non điểm thôi cũng phải xếp hàng từ nửa đêm, xô cổng vượt rào trầy vi tróc vẩy; còn con cháu, dâu rể, anh chị em của mấy ông "ủy" này chia nhau "gánh nặng" ghế quan chức vì dân. Quá thối nát.

Đảng của ông lão bảy mươi ơi, ra mà xem kìa. Hãy tạm đọc đoạn trích này trên báo chính thống đi:

"Cụ thể, trường hợp gia đình ông Nguyễn Hữu Tiến - bí thư Huyện ủy Kim Thành - có em trai là ông Nguyễn Hữu Hưng hiện đang giữ chức vụ phó chủ tịch UBND huyện. Anh trai của ông Tiến là ông Nguyễn Hữu Thưởng cũng được phân công công tác tại Chi cục Thuế huyện Kim Thành.

Bên cạnh đó, ông Nguyễn Hồng Cương, em rể của ông Tiến, được phân công nắm giữ chức vụ trưởng Ban tổ chức huyện ủy.

Con trai của ông Cương là Nguyễn Đức Trọng hiện cũng đang làm chuyên viên tại phòng thanh tra huyện. Được biết, ông Tiến vốn là con trai của ông Nguyễn Hữu Bạ - nguyên bí thư Huyện ủy Kim Thành.

Cũng có “thế lực” không kém gia đình ông Tiến, không ít thân nhân trong gia đình của ông Lê Ngọc Sang - phó bí thư thường trực Huyện ủy Kim Thành - được giao nắm giữ các chức vụ quan trọng.

Trong đó kể đến việc con trai của ông Sang là Lê Ngọc Dũng hiện đang là huyện ủy viên, trưởng phòng tài chính huyện.

Ông Lê Văn Vịnh (em ruột ông Sang) đang là phó chi cục trưởng Chi cục Thuế Kim Thành. Con dâu ông Sang là Đỗ Thị Thu làm phó giám đốc BHXH huyện Kim Thành và con gái ông Sang là Lê Thị Dung là chuyên viên phòng nội vụ.

Ông Sang vốn là con trai của ông Lê Văn Khoái - nguyên bí thư huyện Kim Thành, nguyên trưởng Ban tổ chức tỉnh ủy. Ông này có chị gái từng giữ chức vụ chủ tịch UBND huyện Kim Thành". (trích báo Tuổi Trẻ Online ngày 13.4).

Nguyễn Thông

(Nguồn: Báo Tuổi Trẻ: http://tuoitre.vn/tin/chinh-tri-xa-hoi/20170413/lai-chuyen-ca-ho-lam-quan-o-hai-duong/1296995.html)

Lỗ hổng

Trong tiếng Việt có từ "thể chế". Đó là từ Hán - Việt, thể nghĩa gốc là cái cơ thể con người, còn có nghĩa là cách thức. Thể chế để chỉ những điều cốt yếu tạo dựng nên một bộ máy nào đó, có thể là chế độ, là kinh tế, là chính trị...

Ở nước ta, những người mạnh mồm nhất cũng chỉ dám bàn đến thể chế kinh tế, tuy nhiên cũng chả dám đụng vào cái gọi là định hướng xã hội chủ nghĩa; tuyệt nhiên không mấy ai dám đặt vấn đề thắc mắc về thể chế chính trị, bởi chưa kịp mở miệng đã toi thì ai dám nói. 

Tôi thì tôi nói, ở xứ này bao nhiêu năm nay, nguyên do của sự nghèo đói, tụt hậu, thua kém nước khác chính là thể chế chính trị, là cái bộ máy chính trị lỗi thời, cực kỳ vô lý mà những người cai trị đã áp đặt, đã cố duy trì. Đấy mới là thứ cần cải cách.

Vụ quán cà phê ở Bình Chánh, xét dưới góc độ nào đó, đúng như thiếu tướng công an Minh nói, là nhỏ xíu, nhưng lại phát lộ cái lỗ hổng cực kỳ lớn. Đó là nhà cầm quyền bấy lâu duy trì, dung túng một bộ máy công quyền địa phương rất hư hỏng, để nó mặc sức tác oai tác quái, muốn hành dân thế nào cũng được. Một chế độ cai trị được dựa trên nền tảng như vậy, không chóng thì chầy sẽ nhận được sự phản kháng của nhân dân.

Vấn đề với nhà cầm quyền là không phải nhận thấy cấp dưới sai thì nhận lỗi và xử lý cấp dưới mà phải tìm ra căn nguyên của sự lăng loàn ấy và triệt tiêu nó đi, thay bằng cái khác tốt hơn. Nếu nhà cầm quyền cố tình không chịu làm thì lúc ấy người dân sẽ làm. Một cuộc cải cách, thực sự đổi mới dẫu sao cũng tốt hơn là bắt buộc phải tiến hành một cuộc cách mạng.

Nguyễn Thông