Trao hay tặng?

Hôm qua 2.2, báo chí mậu dịch, kể cả những tờ cẩn trọng về chữ nghĩa như Tuổi Trẻ, chứ hạng TTXVN, VTV, Nhân Dân... thì chả nói làm gì, đều đăng tin đảng cầm quyền nước này "tặng huy hiệu 55 năm tuổi đảng cho ông Nguyễn Phú Trọng".

Trước hết cần nói rõ đây là chuyện riêng của đảng chứ không phải của dân của nước, họ tặng cho ai cái gì là quyền của họ. Lâu nay người ta cứ nhầm lẫn hoặc buộc bị nhầm lẫn về mối quan hệ này.

Chả đâu xa, thiên hạ đang nóng giãy đành đạch với món ChatGPT. Có người tò mò hỏi nó "ai đã cho ta một mùa xuân?", nó, vốn không bị áp lực gì, giả nhời rằng chẳng ai có thể cho bạn mùa xuân cả, mùa xuân do đất trời tự sinh ra, đến rồi đi theo vòng tuần hoàn, nói cho ta một mùa xuân là phản khoa học, nói phét, v.v..

Mà nghĩ thêm, sao lại cứ phải cho mùa xuân. Mùa nào mà chẳng quý, mùa nào chẳng có ý nghĩa, tác dụng riêng của nó. Ngay mùa hè, nắng cháy da cháy thịt như thế, nhưng không có nó (mùa hè) lấy đâu nắng để phơi thóc, để ve sầu kêu... Xuân mí chả xiếc, chưa kể giời nồm kinh bỏ mẹ.

Người ta tính bản gì?

PHẠM QUANG LONG (giáo sư)

Từ lúc mới mon men đến cái sự đọc đã thấy cổ nhân dạy: nhân chi sơ tính bản thiện. Rồi đọc thêm lại thấy: nhân chi sơ tính bản ác. Chuyện ấy xưa lắm rồi. Cách đây độ chục năm có một bậc thầy ghé tai mình "thiện ác qua rồi ông ạ. Giờ thì là nhân chi sơ tính bản tham. Ông cứ ngẫm mà xem".

Cụ là cây đa cây đề cả về tri thức lẫn độ từng trải. Nhìn cụ cười, nụ cười đầy day dứt mà thấy đau. Cụ bảo "thì ông xem đấy. Cái tay ấy còn lộc gì chưa hưởng nữa mà vẫn còn vơ vét cả đến cái danh hiệu còm". Rồi lắc đầu, bỏ dở câu chuyện, ra về.

Việc cuốn đi. Lo làm lụng kiếm ăn cũng ít chú ý đến điều này. Giờ, việc đã tạm ngơi, ngồi tỉ mẩn giở cái đống đồ tạp nham ra lại thấy có ảnh cụ đang cười. Nhìn ảnh, nhớ người, nhớ những điều cụ nói. Ngẫm và lai thấy đau hơn.

Bản tính tư hữu của con người có lẽ không bao giờ hết. Từ cổ xưa đã thế rồi. Khi người ta cố vẽ ra một xã hội không thừa nhận tư hữu, thì người ta khôn lắm, họ giấu cái đó đi, làm ra vẻ thế thôi. Những người vẽ ra chuyện đó, không biết có dối mình không, cũng nói khắp thiên hạ rằng đến một lúc nào đó tư tưởng tư hữu sẽ bị tiêu diệt và xã hội sẽ tốt đẹp hơn. Ngay ở các nước kiểm soát gắt gao thế mà từ bé đến lớn, nạn hối lộ, ăn cắp cả của công và tư còn làm rung rinh cả một chính thể, làm tiêu ma bao sự nghiệp, sụp đổ nhiều thứ... nữa là.

Lời khuyên của thầy Trang

Mấy hôm nay, có vài ông đã từng to to, giờ hết to rồi, lên tiếng về vụ ông Vũ Huy Hoàng. Nói chung bác nào cũng hăng, cũng đúng. Trời chiều nhưng mặt trời rất sáng. Các bác bảo ông Hoàng nếu biết dừng thì đâu đến nỗi. Vậy thì tôi kể cho các bác ấy nghe chuyện này.

Hôm qua tôi hết sách đọc, vớ cuốn Nam hoa kinh của Trang Tử, thú thực đọc chả hiểu gì. Rất mông lung. Nhưng có câu này của thầy Trang thì tôi hiểu, muốn tặng lại các ông ấy và ông Hoàng:

Trang kể: Vua Uy vương nước Sở nghe Trang có tài bèn sai sứ giả đem lễ vật hậu đến mời về triều phong hầu, cho làm quan to. Trang liền bảo "Nghìn vàng là lợi to, khanh tướng là ngôi quý. Ai chẳng muốn. Nhưng không thấy con bò người ta nuôi để tế lễ sao. Nó được ăn ngon, mặc đồ gấm vóc thêu trong suốt mấy năm, cuối cùng cũng chỉ để đưa đến làm thịt cúng ở nhà thái miếu. Lúc bấy giờ, muốn làm con lợn nhỏ, phỏng có được không.

Ham làm bò, còn than thở ỉ ôi cái gì. Cùng bò với nhau, không khuyên nhau được đâu. Cái người có thể đưa ra lời nhận xét hoặc khuyên bảo phải là những anh biết xua tay khi sứ giả đem lễ vật đến cơ. Mà loại ấy, trước kia cũng như bây giờ, quá hiếm.
Ký tên: Thông