Người chiến sĩ ấy

Căn theo lịch hằng năm và lịch sử thời nay, cứ vào cữ tháng 7 tây, xã hội này lại gợi mở những ký ức thời chiến tranh. Dù chỉ có ngày 27.7 được gọi là ngày Thương binh liệt sĩ nhưng dường như suốt cả tháng người ta chộn rộn về sự kỷ niệm. Đền ơn đáp nghĩa, tưởng nhớ người đã khuất, gợi những nỗi đau, thậm chí cả những tủi hờn…, đủ cả.

Mỗi cuộc chiến tranh, dù từng bên tự nhận mình là gỉ gì gì đi chăng nữa, cũng không thoát khỏi cái kết cục “được làm vua, thua làm giặc”, bên thắng cuộc và bên thua cuộc. Nhẽ ra đánh nhau xong thì thôi, nhất là với những cuộc nội chiến cốt nhục tương tàn, nồi da xáo thịt, cần quên đau thương bi kịch đi để mà hòa hợp, xoa tay làm lành, nhưng thể chế này có vẻ không thích vậy. Mỗi năm vẫn rầm rĩ kỷ niệm Mậu Thân 68, ngày 30.4, trận này trận nọ. Thương binh, liệt sĩ là những người có công, dĩ nhiên phải được chăm chút, báo ơn, nhưng rầm rĩ quá lại thành sự khoét sâu nỗi đau của nhiều triệu người, cả triệu gia đình bên thua cuộc. Họ cũng bị đẩy vào cuộc chiến tranh như bên thắng vậy, chỉ có điều họ bị thua. Chỉ khi nào sự phân định công tội rạch ròi tới mức tàn nhẫn, sự đối xử “ta, địch” nhạt đi, thậm chí chấm dứt, thì mới mong hàn gắn hẳn vết thương lòng, cùng nhau đi tới tương lai.

Nói như thế không có nghĩa phủ nhận quá khứ và những điều tốt đẹp.

Ngại mất lòng quân xâm lược

Cuộc sống có những điều nhạy cảm nên người ta tránh né ngại nhắc tới. Nhưng ai cũng tránh thì sự thực sẽ bị che giấu, méo mó, xuyên tạc. Tôi chỉ làm cái việc nói ra điều cần nói.

Tuy nhiên, tôi cũng có ý thức tránh nói vào ngày 27.7 bởi không muốn làm đau vong linh những người đã ngã xuống, nhưng người đã hy sinh vì đất nước, những liệt sĩ chống ngoại xâm. Nay nói ra chỉ để lọt vào tai người đang sống, người chịu ơn các liệt sĩ.

Nếu chịu khó để ý, ta sẽ thấy hầu hết mọi bài báo viết về nghĩa trang quốc gia Vị Xuyên (Hà Giang) đều không có lấy một dòng cho biết các liệt sĩ đã chiến đấu và anh dũng hy sinh trước kẻ thù xâm lược nào (có lẽ chỉ duy nhất tờ Thanh Niên là chỉ đích danh). Báo chí tường thuật ông nọ bà kia tới nghĩa trang Vị Xuyên thắp hương tưởng niệm liệt sĩ (ví dụ những lần ông cựu chủ tịch nước Trương Tấn Sang tới) đều không dám chỉ ra bọn xâm lược Trung Quốc, kẻ đã gây ra cái chết cho những liệt sĩ của chúng ta. Những bài báo như thế gần như không gợi được chút xúc động nào, đọc trơn tuồi tuội, vô cảm.

Khôn khéo ở đâu không thấy, chỉ thấy nhục.

Các vị tuyên giáo ạ, các vị có thể yêu cầu báo chí truyền thông né tránh không nhắc tới Trung Quốc ở điều này điều khác nhưng với vấn đề tâm linh thiêng liêng liên quan tới liệt sĩ chống quân xâm lược Trung Quốc thì đừng "e ấp, rụt rè" như vậy. Không chỉ vì vong linh người đã khuất mà còn phải vì người đang sống, vì các thế hệ sau nữa. Lịch sử khiếm khuyết, nửa vời sẽ rất tai hại cho lớp trẻ. Chả trách tại sao chúng càng ngày càng chán môn lịch sử và báo chí quốc doanh.

Nguyễn Thông

Mai Dịch

Mình nói thế này, sẽ có nhiều người phản ứng, nhưng mình xưa nay nghĩ thế nào cứ biên thế.

Chuyện gia đình cụ bà Trịnh Văn Bô từ chối không nhận suất Mai Dịch mà đưa cụ về khu phần mộ riêng trên Vĩnh Phúc là chuyện bình thường. Điều đơn giản nhất để hiểu là những việc hiếu hỉ, tang ma cưới hỏi là chuyện riêng của gia đình, thân nhân sẽ quyết chứ không phải nhà nước, tổ chức, đoàn thể nào (còn ai muốn làm ngược lại thì tùy họ). Nhất là gia đình cụ lại có khu nghĩa trang riêng, và quan trọng nhất là cụ ông đang nằm trên đó (nếu nằm Mai Dịch thì cụ ông phải xứng đáng được nằm từ trước mới đúng). Mai Dịch với gia đình cụ Bô, nói thật, chả là cái đinh gì.

Không chỉ xưa nay chỉ có gia đình cụ Bô từ chối Mai Dịch. Trường hợp của đại tướng Võ Nguyên Giáp năm 2013 hầu như ai cũng biết. Có lẽ Mai Dịch mất thiêng sau khi những gì xảy ra với phần mộ ông Sáu Búa Lê Đức Thọ đến nỗi người nhà ông phải sang cát đem về quê cho an toàn, và nó mất thiêng hẳn khi gia đình tướng Giáp quyết định đưa ông về Vũng Chùa (Quảng Bình quê ông). Nay thì cụ Bô bà. Lại nhớ một thời, chỉ nghe ai nói nghĩa trang Mai Dịch là đã kính nể, khiếp hãi lắm rồi, nói gì được chôn trong đó. Đẳng cấp ngay cả khi đã hóa thân vào cát bụi. Đúng là thế gian biến cải vũng lên đồi, bãi bể nương dâu, chả có thứ gì là vĩnh viễn, mãi mãi.

Lại chuyện cụ Bô bà, cụ Hoàng Thị Minh Hồ. Kỳ nhất là những ông bà chức việc nhà nước, trong ban lễ tang nhà nước, không hiểu đầu óc họ thế nào, lại đề xuất cho cụ bà yên nghỉ ở Mai Dịch. Họ không cần biết cụ ông đang nằm trên Vĩnh Phúc. Suy nghĩ tính toán như những ông bà chức việc ấy quá dở, thấp kém, không hiểu đời (nhưng khổ nỗi lại cứ đòi làm lãnh đạo). 

Theo tập tục dân ta, vợ chồng khi sống cùng nhau thì khi chết cũng nằm bên nhau. Chỉ những ông cốp thích nằm Mai Dịch mới tách vợ ra thôi.

Có nhẽ chính nhà nước thấy chôn cất dạng Mai Dịch có điều gì đó không ổn nên mới lập dự án nghĩa trang quốc gia ở Sơn Tây hay Hòa Bình chi đó, định cho phép các ông bà cốp khi về trời được đem phu nhân, phu quân (cách nói của APEC) theo.

Thông cào
(Tái phím: Hôm nay gia đình cụ đưa cụ về trời, về cõi phật, con cầu nguyện cụ tiêu diêu miền cực lạc)

Chuyện nghĩa trang

Tháng 7 ngày 27 tây hằng năm, theo lịch lễ lạt mới ở xứ ta, là ngày Thương binh liệt sĩ. Có lẽ trong vô vàn lễ mới được chế độ hiện thời xác lập, đây là ngày lễ được lòng người nhất bởi có nhiều lý do:

Vấn đề tâm linh. Ở một nước mà lòng tin, niềm tin của con người vào những điều tâm linh huyền bí còn sâu nặng thì lễ như thế này dễ được số đông ủng hộ.

Đạo lý. Người xứ ta trọng cái tình cái nghĩa, “uống nước nhớ nguồn”, “ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, biết ơn người đã ngã xuống cho đất nước là việc không bao giờ thừa.

Ảnh hưởng của lịch sử. Một đất nước suốt hơn nửa thế kỷ giặc giã chiến tranh, đánh nhau liên miên, thù trong giặc ngoài, hàng mấy triệu người lính bỏ mạng trên chiến trường, cũng không ít hơn số đó bị thương tật, tàn phế, ngoài ra vô vàn thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến, lái xe, chèo đò… ngã xuống, vậy thì có một ngày như thế là cần thiết.

Cứ đến ngày 27.7, dân chúng và đại diện chính quyền đều đến nghĩa trang liệt sĩ để thắp hương viếng, tưởng niệm liệt sĩ, những người đã chết cho đất nước và dân tộc. Vòng hoa, hương khói, đồ cúng bái tạo một không khí tâm linh dày đặc trên khắp nước. Hầu như ai cũng thầm cầu mong liệt sĩ phù hộ, độ trì cho người còn sống, người được sống, người đang sống được yên vui, hạnh phúc hơn. Trong tâm thức bao người, liệt sĩ chính là những vị phúc thần bảo hộ cho họ, cho cộng đồng.