Bài hát tặng bạn ngày chủ nhật: Xe chỉ luồn kim

Thiên hạ đang ùn ùn kéo nhau về miền Kinh bắc, tung tiền mua lấy tiếng hát quan họ hội Lim. Hội giờ khác xưa rồi. Một dĩ vãng đẹp đẽ đã xa xôi, cả hình ảnh, âm thanh, tình người, tất tật chỉ còn trong tâm tưởng.

Những năm suốt thập niên 70 ít ai được nghe quan họ gốc bởi bấy giờ chiến tranh, các liền anh liền chị còn bận ra trận, gánh vác hậu phương, vả lại chính quyền cũng không khuyến khích lắm mấy thứ văn nghệ văn gừng thiếu tính chiến đấu, thiếu chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Nhưng quan họ không vì thế mà nhạt đi, cứ âm ỉ như hòn than chờ ngày phát lửa.

Mình từng sơ tán về Hà Bắc miền quan họ ven sông Cầu nhưng cũng chả mấy khi được nghe quan họ gốc. Liền anh liền chị mình gặp hằng ngày nhưng trên mặt ai nấy đầy ắp ưu tư, lo cho di sản chẳng biết sẽ hậu vận thế nào. May mà chiến tranh chấm dứt, cuộc sống đổi thay, quan họ lại được cởi mở nỗi lòng.

Ngày xa xưa ấy, giọng hát chị Thanh Huyền ít nhiều đã giải tỏa được nỗi khao khát của những người muốn về miền quan họ. Tiếng hát trong vắt, cao vút, chuyên nghiệp, dù thiếu cái đậm đà mộc mạc của liền chị hội Lim nhưng lại thổi một luồng gió mới tươi tắn, thanh tao vào di sản từng tồn tại bao đời. Xin giới thiệu với các bạn Xe chỉ luồn kim qua giọng hát của ca sĩ, NSND Thanh Huyền.

Chúc các bạn vui trảy hội quan họ trong tâm tưởng.

Xin cám ơn nhà sưu tầm Zanhanoi.

24.2.2013
Nguyễn Thông

Bài hát tặng bạn ngày chủ nhật: Câu hò trên bến Hiền Lương

Nghe tin nhạc sĩ Hoàng Hiệp đang chống chọi với cơn thập tử nhất sinh trong bệnh viện, tôi chỉ cầu mong cho ông vượt qua được cái ngưỡng tai quái của tạo hóa lần này, để sống thêm nữa mà thụ hưởng ơn đời. Với một người có quá nhiều đóng góp cho cuộc sống như ông, điều mong mỏi đó là hợp lẽ, đạo lý.

Nhạc sĩ Hoàng Hiệp tên thật là Lưu Trần Nghiệp, sinh năm 1931 quê tại xã Mỹ Hiệp, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang. Điều khá thú vị là tôi khá rành rẽ vùng này bởi xã quê vợ tôi cũng cùng huyện Chợ Mới, chỉ cách xã Mỹ Hiệp quê ông vài cây số. Mỗi lần về đó tôi đều được nghe những chuyện bộc lộ niềm tự hào của người xứ Chợ Mới về những nhân vật nổi tiếng đã sinh ra từ đây, trong đó nhiều nhất là phát ở lĩnh vực văn học nghệ thuật.

Hoàng Hiệp tham gia kháng chiến chống Pháp, sau đó đi tập kết ra Bắc. Ông nổi danh ngay từ sáng tác có thể nói là đầu tiên, ca khúc Câu hò trên bến Hiền Lương, viết chung với nhạc sĩ Đằng Giao. Điều lạ là sau này hình như người ta chỉ nhắc đến Hoàng Hiệp mà ít khi nêu tên vị nhạc sĩ viết cùng ông. Tôi có nghe kể chính Hoàng Hiệp có lần phải lên tiếng đề nghị đừng để ông đứng tên một mình, như thế không phải đạo. Và điều lạ nữa là cái tên ban đầu của bài hát Câu hò trên bến Hiền Lương do hai ông đặt đã bị người ta, chả biết từ bao giờ, rất tùy tiện vô lý, đổi thành Câu hò bên bến Hiền Lương hoặc Câu hò bên bờ Hiền Lương. Có lẽ biết thân biết phận không thể làm gì được bộ máy tuyên truyền nên hai tác giả đành ngậm ngùi chấp nhận.

Bài hát tặng bạn ngày chủ nhật: Đường cày đảm đang

Hồi đánh Mỹ ở miền Bắc có nhiều phong trào lắm. Thanh niên thì "Ba sẵn sàng", trẻ con thì "Nghìn việc tốt", công nhân "Vững tay búa, chắc tay súng", đàn bà "Ba đảm đang". Ai vào việc nấy, dường như không còn tồn tại con người cá nhân mà tất cả đều là bộ phận của cuộc sống lao động-chiến đấu.

Cụm từ "Ba đảm đang" lúc đầu có từ nguyên là "Ba đảm nhiệm", ngay bài hát của nhạc sĩ Đỗ Nhuận cũng có câu "Anh đi công tác, xóm làng ba đảm nhiệm em lo", rồi chẳng hiểu do ai do đâu mà dần chuyển "nhiệm" thành "đang". Chỗ nào cũng nghe, cũng thấy lời nói, khẩu hiệu "Trai anh hùng, gái đảm đang", "Thanh niên ba sẵn sàng, phụ nữ ba đảm đang", mọi bức tường đều kín đặc khẩu hiệu. Nhiều lúc cứ nghĩ lẩn thẩn bọn Mỹ nó thua mình là do nó kém cái khẩu hiệu.

Nông thôn miền Bắc thời chiến chỉ tuyền phụ nữ, chỗ nào cũng những khuôn mặt đàn bà rắn rỏi, sắt lại, bơ phờ, già trước tuổi. Đôi vai gầy gánh cả hậu phương bom đạn. Trái tim còm cõi yêu thương, đợi chờ. Mình lấy làm lạ là tại sao đến bây giờ nhà nước không ra những cái sắc lệnh cụ thể tuyên dương anh hùng cho toàn thể phụ nữ miền Bắc, phụ nữ nông thôn thời đánh Mỹ nhỉ. Chả nghĩ đâu xa, cứ nhớ lại những vất vả của mẹ mình, chị gái mình mà thương vô cùng. Cả miền Bắc dốc hết lòng hết sức, dốc hết cả trai tráng cho miền Nam. Thời đại thật bi hùng, đau thương vất vả không kể xiết, sự hy sinh thầm lặng không gì đo đếm được.