Anh hùng đâu phải cứ mồm to

Nước ta có 2 ông được 2 lần phong anh hùng, đó là phi công Phạm Tuân và nhà chăn trâu vĩ đại Hồ Giáo. Còn ông tướng đặc công nước Mai Năng (cùng quê huyện với tôi, hì hì) cũng suýt 2 lần, riêng lữ đoàn 126 do ông chỉ huy, đóng quân tại doanh trại Mả Đò xã tôi, thì được những 3 lần anh hùng. Đành rằng chuyện khen thưởng, xét tặng danh hiệu anh hùng ở xứ này cũng lắm điều tiếng (vụ ông bí thư xứ Huế tên Mãn là một ví dụ) nhưng ông Hồ Giáo với phẩm chất đạo đức bình dị và niềm say mê công việc đã để lại cho người khác sự kính trọng, chứ không như hầu hết anh hùng (được phong lúc còn sống) ở xứ này.

Ông Hồ Giáo mất chiều hôm qua 14.10, cầu cho ông đi thanh thản bởi lúc ông còn sống nhà cai trị chỉ lợi dụng ông là chính, chả mấy quan tâm đến số phận của ông. May ở chỗ ông như một nông dân thực thụ, ông cóc cần lợi danh này nọ, coi như phù hoa tất.

Những năm từ giữa 60 về sau, nhiều người thích bài hát "Bài ca anh Hồ Giáo". Ngày nào đài cũng phát, cái loa kim gắn trên tường cứ vừa "bạn hỡi có nghe tiếng khèn pi" là tôi dừng mọi việc để say sưa. Sao ông Hồ Giáo tuyệt vời thế. Nay thì cả ba, tác giả- nhạc sĩ Nhật Lai, người hát- ca sĩ Quốc Hương, đã đi trước, và giờ tới lượt nhân vật chính của tác phẩm- ông Hồ Giáo, đều về cõi thiên thu. Họ là những người đáng kính, hơn đám hậu sinh đang sống nhăn chỉ giỏi tâng bốc nhau bây giờ rất nhiều.

Nghe tin ông Hồ Giáo mất lúc tối qua, tự dưng trong đầu tôi cứ văng vẳng câu hát qua giọng ông Quốc Hương "Ơi anh Hồ Giáo ơi, ơi anh Hồ Giáo ơi". Chả nhẽ câu ấy, nghe như lời than mà nhạc sĩ Nhật Lai thốt ra tiên đoán cái vận mệnh ông anh hùng, cứ vận mãi vào cuộc đời ông Hồ Giáo cho đến cuối đời.

Hôm nay hoặc ngày mai, trong đám tang ông Hồ Giáo, đại diện nhà nước lại đến sụt sùi thương tiếc, khen ngợi kể lể công tích của ông cho mà xem, lại bảo rằng "ông mất đi, nhà nước mất một người anh hùng, dân tộc mất một tấm gương lao động quên mình...". Cứ đợi đến lúc chết mới khen nhau.

Kệ họ, tôi chỉ biết đến bộ ba Hồ Giáo - Nhật Lai - Quốc Hương thôi.

Nguyễn Thông

Bài hát tặng bạn ngày chủ nhật: Mời anh đến thăm quê tôi

Ai chẳng có quê, dù làng xóm nghèo, xa xôi, hiu quạnh vẫn là miền quê yêu dấu. Mình rời quê đã gần 40 năm kể từ khi đi học xa, thường thì mỗi năm về một lần, có khi vài năm/lần nhưng luôn hình dung được từng chỗ mấp mô trên con đường từ huyện lỵ tới ngõ nhà mình. Nay đường sá đã tốt hơn nhưng chỗ mấp mô cứ in mãi trong đầu, mấy lần gần đây đi trên đường quê cứ theo thói quen tránh như hồi nảo hồi nào.

Bài Mời anh đến thăm quê tôi mình nghe từ lúc còn bé tí, các anh chị mình hay hát. Sau lớn hơn, hiểu đó là tình cảm, tâm trạng của anh bộ đội vệ quốc vừa trải hết chặng đường 9 năm đánh giặc, giờ hòa bình "súng gươm vứt bỏ lại hiền như xưa" về quê hương. Sao quê anh giống quê mình hồi xưa đến thế.

Nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn từng là người lính thời 9 năm, cả ca sĩ Quốc Hương cũng vậy, chính vì thế chẳng ai hiểu về anh bộ đội hơn hai bác ấy. Bài hát về quê hương cứ theo mình mãi đến bây giờ.

Chúc mọi người chủ nhật sâu lắng trong tình quê hương.

Những bài hát của một thời (15): Hà Tây quê lụa

Bài hát này gợi rất nhiều tâm trạng, không chỉ về một thời đánh giặc gian lao “lưng đeo gươm tay mềm mại bút hoa” mà về cả một vùng quê nổi tiếng nay cái tên chỉ còn trong tâm tưởng.

So với nhiều ca khúc thời chống Mỹ ở miền Bắc mang âm hưởng chung hào hùng thì Hà Tây quê lụa như giọng điệu khác lạ, mượt mà trữ tình, tha thiết vô cùng. Ngay từ cái tiêu đề giản dị cho đến những lời trong bài hát đều tạo cảm giác cực kỳ gần gũi thân quen.

Tác giả nhạc sĩ Nhật Lai (1931-1987) tên thật là Nguyễn Tuân, quê Phú Yên, nổi tiếng với nhiều tác phẩm khí nhạc, nhạc múa, nhạc kịch (opera), nhạc phim, là một chuyên gia về âm nhạc Tây Nguyên, nhưng cũng có những bài hát được nhiều người yêu mến như Bài ca anh Hồ Giáo, Hà Tây quê lụa…, được truy tặng giải thưởng nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2002.

Nhật Lai viết Hà Tây quê lụa năm 1965 sau khi Mỹ ồ ạt ném bom bắn phá miền Bắc. Một vùng cửa ngõ thủ đô hứng bom đạn ngày đêm mà an nhiên kỳ lạ. Nhật Lai đã ghi lại được cái khoảnh khắc quý giá đó của đất và người.

Những người mê bài hát này gần như có chung suy nghĩ, không ai có thể làm cho nó hay hơn ngoài ca sĩ Quốc Hương. Ông sinh năm 1920 mất năm 1987, là ca sĩ lừng lẫy một thời, được phong danh hiệu NSND đợt đầu tiên năm 1984. Giọng hát ông giản dị, trầm ấm, đầy cảm xúc. Hồi đó cứ cần nhắc đến một giọng ca nam là người ta nghĩ ngay đến Quốc Hương. Mình còn nhớ, trong bạn bè, đứa nào hát hay thì được cả bọn tôn vinh là Quốc Hương ẩn dật.

Ở xứ này, có lẽ khó có tỉnh nào số phận lại chìm nổi truân chuyên như Hà Tây. Thuở ban đầu là Hà Đông và Sơn Tây, sau sáp nhập thành Hà Tây, sau nữa gộp với tỉnh Hòa Bình thành Hà Sơn Bình, chán lại chia ra thành 2 tỉnh cũ, cứ tưởng yên hàn, ai ngờ từ 1.8.2008 bị cưỡng hôn nhập vào Hà Nội, chấm dứt tồn tại. Chỉ mấy chục năm mà bao lần bãi bể nương dâu. Kể từ bấy cái tên Hà Tây thân thương biến mất trên bản đồ hành chính để lại nhớ thương cho biết bao người. Nhưng chả hiểu sao mình vẫn cho rằng âm vang cái tên Hà Tây sẽ vọng mãi trong lòng con dân quê lụa, và một ngày nào đó nó lại xuất hiện trên bản đồ. Chả biết đâu được.

Viết bài này, mình lại nhớ đến bậc đàn anh, một tâm hồn chính gốc xứ Đoài, quê Sơn Tây, anh Bùi Văn Trọng Cường. Anh học cùng lớp, ở cùng phòng, ăn cùng mâm suốt 4 năm học với mình, tình anh em mà chả khác tri âm tri kỷ. Một người thơ đúng nghĩa, tài năng, chỉ tiếc sinh bất phùng thời nên cuộc đời và số phận không xứng với những gì anh vốn có.

Xin cám ơn nhà sưu tầm quocviet75.

2.12.2011

Nguyễn Thông

Bóng chiếc thoi đưa ánh mắt long lanh

Trời đất Hà Tây tay em dệt lụa

Sữa trắng Ba Vì, thóc vàng khu Cháy

Hồn thơ Nguyễn Trãi dệt thành vân

Sông Tích sông Đà giăng lụa mênh mông

Đan Phượng ơi! Quê hương người gái đảm

Đồng hợp tác xanh tươi cấy dày thẳng tắp

Anh phi công bàng hoàng ngỡ mình bay trên gấm vóc

Hà Tây, cửa ngõ thủ đô

Áo giáp chở che ngàn năm bền vững

Ngăn bầy giặc Mỹ vẩn đục bầu trời

Hà Tây, vọng gác thủ đô

Cô gái Suối Hai chàng trai Cầu Giẽ

Giữ lấy màu xanh biếc cho tấm lụa thanh thiên

Hà Tây...