Góp ý với các nhà báo (phóng viên và biên tập viên): Thí sinh, nguyên nhân

Đành rằng chỉ có báo in do khuôn khổ có hạn, tiết kiệm "đất" nên câu chữ phải gọn gàng, chắc nịch, chứ báo mạng thì vô thiên khênh "đất", chả quan tâm điều ấy làm gì, nhưng tôi nghĩ rằng dù báo dạng nào cũng nên tránh dùng chữ thừa, sai. Nó sẽ làm rối làm hỏng tiếng Việt, và mất thời gian của người đọc.
Tôi muốn nhắc đến 2 trường hợp:

-Vừa rồi diễn ra kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia. Đương nhiên báo chí phải quan tâm thông tin, nhưng tôi thấy hầu hết (kể cả những báo nhớn như TN, TT) đều viết "thí sinh đi thi". Thí sinh có nghĩa là người đi thi rồi, còn nếu viết chính xác phải là "học sinh đi thi", có nghĩa người học đi thi. Đã dùng chữ "thí" thì đừng dùng "thi" nữa.

-Có một cụm từ rất thường xuất hiện trên mặt báo: "nguyên nhân là do..." hoặc"nguyên nhân chủ yếu là do...". Không thể được. Nguyên nhân là cái gì thì nói thẳng ra, vậy là thừa từ "do" hoặc từ "nguyên nhân". Ví dụ: Tôi học dốt, nguyên nhân là lười; Tôi học dốt do lười.

Mỗi lần đọc báo hoặc nghe phát thanh viên trên tivi có những cái sai trên, tôi hiểu rằng bây giờ chả có ai chịu nhắc nhở họ.

 
Làm báo (báo tin, báo điện tử, phát thanh, truyền hình) không phải chỉ là cung cấp thông tin mà còn gián tiếp bồi bổ tiếng mẹ đẻ (tiếng Việt) cho người đọc người nghe. Sai sót nhiều như cỏ dại vậy thì còn ra thể thống gì. Không chỉ phóng viên, biên tập viên sai mà ngay cả mấy ông bà lãnh đạo cơ quan báo chí cũng cần chịu trách nhiệm về việc làm hỏng tiếng Việt. Còn nếu do ngu dốt mà không biết, không nắm được, có lẽ nên nghỉ chứ đừng ngồi đó làm vì, cho oai.

Nguyễn Thông

Ác hơn thú dữ

Người ta đang công khai thực hiện điều vào loại ác nhất thế giới: chọi trâu ở Đồ Sơn, đất Phòng.

Gần như cả nước này, cụ thể là đảng, chính quyền, mặt trận, các tổ chức tôn giáo, đoàn thể và nhân dân coi chuyện chọi trâu là chuyện vặt, thậm chí còn tán đồng, ủng hộ, ca ngợi, tung hô, tạo điều kiện cho máu me, dữ tợn, giết chóc lên ngôi.

Ông hàng xóm nhà tôi bảo truyền thống phong tục cái con mẹ gì, ác như thế phải gọi là hủ tục, sát tục, huyết tục.

Nhà cai trị ủng hộ chọi trâu đã đi một nhẽ (vì lý do gì thì mọi người tự hiểu), nhưng hội bảo vệ động vật, giáo hội phật giáo, những nhà đạo đức... mà cũng ngấm ngầm tán đồng, hoặc im lặng không có lấy một nhời nào lên tiếng về cái ác, kể cũng lạ. Còn đám đông dân chúng đang cổ vũ cho cái ác kia, tôi không nói làm gì. Có lẽ chính họ cũng là người ủng hộ bọn xâm lược Nga đang hằng ngày giết chóc lương dân ở Ukraine.

Trước sau như một, tôi cực lực phản đối, tẩy chay cái ác, thứ mà người ta gọi là lễ hội chọi trâu. Nó cũng chẳng khác gì khi xưa bọn quý tộc La Mã bắt nô lệ làm võ sĩ giác đấu, cầm gươm giết nhau.

Nguyễn Thông

(Ảnh trên báo VNN, nhìn mà thảm khốc)

Hậu cô vít

Rất nhiều người, trong đó có ông hàng xóm nhà tôi, than thở về cái gọi là hậu cô vít (Covid-19). Nào là uể oải, mệt mỏi, hay chóng mặt, người cứ như người mượn, chán ăn, mắt mờ nhanh, và nguy hiểm nhất là nhớ nhớ quên quên, trí nhớ kém hẳn, vừa nói xong làm xong gặp xong đã quên ngay, phải vắt óc, ngồi tĩnh trí mãi mới nhớ ra... Lão cười như mếu, bảo kiểu này thì gay to, có ngày ra phố đéo biết đường về (ghi nguyên văn), có khi còn không nhận ra mụ vợ ở nhà thì biết sống với ai.

Thiên hạ gọi đó là chứng hậu cô vít, kết quả của bị dịch Covid-19, nhiễm vi rút, dương tính, v.v.. Cũng có thể đó là một thứ nguyên nhân.

Tôi chỉ lăn tăn bởi không hẳn vậy. Qua 2 năm dịch dã căng thẳng, nhờ giời, nhờ phúc ấm tổ tiên, tôi và cả nhà tôi không bị dính dịch tí nào, không nhiễm, không dương tính dương tiếc. Nói chung là cô vít nó chê, không thèm đếm xỉa.

Tỉa cành cứu gốc thối

Tôi đề nghị ông bà nào nói cái câu chưa bao giờ đất nước được như hôm nay, thế giới u ám nhưng mặt trời rực rỡ trên đất nước ta hãy rút nó lại và xin lỗi nhân dân. Nếu không thì phải đổi là chưa bao giờ đất nước bị như hôm nay.

Ai đời sự băng hoại, xuống cấp, nhất là con người, đã gần tận đáy mà cũng còn mở mồm khen lấy được.
Nói đâu xa, dịch bệnh khủng khiếp, mạng người sống chết rất mong manh, thế mà đám quan chức, cán bộ chỉ nhắm mắt vì tiền, lao vào tiền như con thiêu thân, chẳng khác gì gián tiếp giết người trong đại dịch. Bọn CDC y tế của 63 tỉnh là bằng chứng rõ nhất (nghe đồn chỉ có tỉnh Quảng Nam thoát với lý do test kit Việt Á được ông Trần Bá Dương công ty Trường Hải mua tặng nên không dính, chứ không thì cũng toi).

Chúng nó là người của các ông, để chúng tác oai tác quái khi đất nước và dân chúng lầm than suốt thời gian dài, dân tình khốn khổ khốn nạn, người chết như rạ, vậy thì các ông cũng chả ra thá gì, giờ có điều tra điều mẹ trừng trị chúng nó cũng chỉ là chữa cháy chữa thẹn mà thôi.

Cái gốc đã hỏng, chỉ luẩn quẩn tỉa cành cứu cây, dẫu đến tết công gô cũng chả cứu được.

Nguyễn Thông

Gorby

Mikhail Gorbachov, vị tổng thống đầu tiên và cũng là cuối cùng của Liên Xô (bị tan rã năm 1991) đã chấp hành luật trời "sinh lão bệnh tử".

Công lao lớn nhất của Mikhail Gorbachov (được gọi thân mật Gorby) là ông đã có những quyết định đặc biệt góp phần quan trọng hàng đầu để chấm dứt, xóa bỏ chế độ cộng sản nghèo đói lạc hậu mất dân chủ, không chỉ ở Liên Xô (nơi được coi là thành trì cộng sản đời đời bền vững) mà còn nhiều nước khác trên thế giới. Tất nhiên, làm được cuộc đổi thay chấn động đó còn có nhiều tác động khách quan chứ không phải chỉ dựa vào cá nhân Gorby, nhưng không có nhân vật lịch sử Gorby sẽ chẳng có đổi thay gì cơ bản, một phần nhân loại vẫn chìm đắm trong bóng ma cộng sản hoang tưởng và chủ nghĩa xã hội nghèo đói.

Gorby từng nói thẳng chủ nghĩa cộng sản là sự lừa dối khủng khiếp nhất trong lịch sử nhân loại. Ông đã vạch ra điều mà nhiều kẻ tìm mọi cách tô son trát phấn cho thứ thực chất này. Nếu Carter hoặc nhà lãnh đạo phương Tây nào nói vậy thì còn bảo do thù hằn bôi xấu, nhưng đây là từ Gor, không ở trong chăn sao biết chăn có rận. Còn nếu cho rằng Gorby xấu, thì xin thưa, ông Nguyễn Văn Linh từng kính cẩn "thưa đồng chí Gorbachov kính mên".

Rất tiếc, cái đất nước đã sinh ra con người vĩ đại Gorby lại nảy nòi ra thằng phát xít ghê tởm Putin. Mày chết đi, Puler, cuốn xéo theo những tiền bối cộng sản Stalin, Brezhnev độc ác nhà mày.

Nguyễn Thông

Quốc khánh

Hôm nay 2.9, xứ này gọi là ngày quốc khánh, hoặc ngày độc lập.

Các nước trên địa cầu hầu như nước nào cũng có ngày quốc khánh. Theo từ nguyên, quốc nghĩa là nước, khánh là mừng, vui mừng, ăn mừng. Quốc khánh, hiểu nôm na, là ngày lễ ăn mừng, vui mừng của một quốc gia.

 
Xưa nay, các nước trên thế giới thường chọn ngày quốc khánh là ngày gắn với sự kiện trọng đại, có ý nghĩa bậc nhất của nước ấy. Rồi hằng năm, cứ tới ngày tháng đó thì kỷ niệm quốc khánh. Nước Mỹ là 4.7, Pháp chọn 14.7, Trung Quốc 1.10, Việt Nam 2.9 (lưu ý là ngày 2.9 chứ không phải mùng 2.9, bởi mùng chỉ dùng cho âm lịch).

 
Hồi tôi còn bé, học cấp 1, trong sách tập đọc có bài thơ, rằng "Ngày mùng 2 tháng 9/Ngày sinh của nước ta/Tháng 10 ngày mùng 1/Quốc khánh nước Trung Hoa/Nước Việt Nam gan dạ/Có Trung Hoa anh hùng/Bên nhau luôn sát cánh/Tiêu diệt kẻ thù chung/Việt Nam có bác Hồ/Trung Hoa có bác Mao/Nhi đồng cả hai nước/Yêu hai bác như nhau".

Góp ý với các nhà báo (phóng viên, biên tập viên): Tung tích và tông tích

Trên rất nhiều báo (thời nay báo chí đa dạng, có cả báo in, báo điện tử nên không gọi là tờ báo nữa), trong nhiều phát ngôn của nhà đài phát thanh, truyền hình, ta thường đọc, thường nghe họ viết/nói mấy từ “tung tích”, “tông tích”, nhất là khi thông tin nội dung pháp luật, ai đó liên quan tới vụ án.

Điều đáng lưu ý, người nói/viết đã nhầm lẫn hoặc không hiểu gì về ngữ nghĩa từ, cứ dùng tràn lan, cẩu thả, chả phân biệt được sự khác nhau của hai từ này.

Trong thực tế, khi xảy ra vụ án, vụ việc nào đó, cơ quan điều tra (công an) thường truy tìm những người có liên quan.
Có những đương sự, công an biết rất rõ tên gì, con nhà ai, thân nhân (cha mẹ, anh chị em...của nó) ra sao, ở nơi nào, nhưng do đương sự đang trốn tránh, không biết đang trốn ở đâu, thì truy tìm tung tích.