Dẹp lãng phí chứ không cần tiết kiệm

Hôm nay lại nóng. Chiều 1.6.25, các báo đồng loạt đăng bài viết “của” ông Tô Lâm - Tổng bí thư. Cứ đà này, chả mấy mà ra được vài cuốn tuyển tập, dịch in 5 - 7 thứ tiếng để... chơi.

Ông ấy viết về tiết kiệm.

Đó không phải vấn đề mới. Trong máu người dân xứ ta đặc hồng cầu tiết kiệm. Càng nghèo càng tiết kiệm. Chỉ những anh bán giời không văn tự mới hoang phí ném tiền qua cửa sổ Eurowindow. Tôi vốn ngu dại, vụng đường làm ăn kiếm tiền, sống được tới giờ có nhẽ chủ yếu nhờ tiết kiệm; hình như chưa khi nào hoang phí; tiết kiệm tới mức cực đoan, tới giờ vẫn chịu khó tự vá quần áo rách để mặc, dù có thể mua được đồ mới.

 
Tiết kiệm là quốc sách. Từ hồi bé tí tôi đã nghe những người trong bộ máy cầm quyền xứ này nói thế. Thày (bố) tôi cũng luôn nhắc con cái phải tiết kiệm, đừng bày trò màu mè hình thức, lãng phí. Thày thường bảo lãng phí là kẻ thù của tiết kiệm. Một trăm người tiết kiệm, chỉ cần nửa đứa lãng phí cũng toi. Vì vậy, nhắc tới tiết kiệm phải đặc biệt chú ý tới lãng phí.

Hội ăn hại

Chưa nơi nào nhiều hội như xứ ta, tôi bảo thật. Cũng chả nơi nào hội vô tích sự như ở xứ ta, điều này cũng thật luôn.

Rất nhiều người bảo cần dẹp ngay mấy thứ hội đoàn vớ vẩn cây cảnh trang trí vô tích sự, chỉ làm rác nhà. Chúng xuân thu nhị kỳ có nhiệm vụ... họp và xin tiền ngân sách, ngoài ra không làm được trò gì ra hồn. Chúng không có tai, không có mắt, lại chẳng có mồm, chả khác gì tàn tật nặng vừa điếc vừa mù vừa câm. Lại còn què nữa, chuyên ngồi phòng lạnh. Nếu có thứ hội nào trong số ấy tự cung tự cấp thì có tồn tại cũng chẳng hại mấy, giống như trên đời thỉnh thoảng ta chơi hoa lan cây cảnh cá koi. Nhưng hội mà lâu lâu lại vòi tiền ngân sách thì sụn bà nó lưng dân.

Vừa rồi chuyện họa sĩ Chát ở Sài Gòn bị nhà cai trị đòi phạt và bắt tiêu hủy tranh do "tội" triển lãm không xin phép, cứ lấy lý do đã có quy định thế lọ thế chai, dư luận um xùm, nóng hơn thùng vôi tôi, nhưng hội mỹ thuật cả trung ương lẫn địa phương không mở mồm hó hé lấy một câu bày tỏ là đúng hay sai, đúng chỗ nào sai chỗ nào, đồng tình hay phản đối, dưới góc độ chuyên môn thì phải làm sao, xử lý ra sao. Cứ lờ lớ lơ, ra cái vẻ hội ăn hại.

Đại hội

Hồi xưa xửa xừa xưa, lâu lắm rồi, cái thời chống đế quốc Mỹ, đám trẻ ranh chúng tôi ngoài miền Bắc được nghe người nhớn bảo rằng, ở đất nước “tất cả hành quân, tất cả thành chiến sĩ” thế ni, mần răng thì mần, họa có là gỗ đá thì mới không biết rung động. Câu ấy vốn của một ông gốc Huế nên tôi tôn trọng từ ngữ bản địa.

Chiến tranh đã tắt, cuộc can qua cốt nhục tương tàn đã chìm dần vào dĩ vãng, chả muốn nhắc tới nữa. Những rung động trong cái xã hội khủng khiếp hồi ấy cũng im ắng theo, lặng chôn vào lịch sử, văn chương, bới ra làm gì cho đau buồn. Làm người, ai chả muốn sự an bình, yên vui.

Suốt mấy tháng, xứ ta quá chộn rộn. Không kể dịch bệnh, thiên tai mà nơi đâu cũng xảy ra, thì đất An Nam mình đang quá ồn ào, mất thời gian, thậm chí lo lắng, bất an về đặc sản sự kiện đại hội đảng. Tốn phí quá nhiều thời gian, sức lực, tiền bạc, tinh thần, trí tuệ vào cuộc tụ họp của một tổ chức chính trị. Những cuộc ra quân rầm rộ của ngựa xe, tàu bay tàu bò, xe tăng xe bọc thép, súng ống đạn dược, sĩ quan binh lính, vừa để diễu võ dương oai, vừa nhằm đe dọa trấn áp khiến xã hội rất căng thẳng. Rồi lệnh cấm đường sá để bảo đảm an toàn cho đại hội, cho di chuyển đại biểu, không thể không tác động, ảnh hưởng tới cuộc sống hằng ngày của số đông dân chúng.

Gửi nhà văn quốc doanh

Người xưa từng cẩn thận dạy đám hậu sinh, bằng cách nói hình tượng hay đáo để, rằng “con chim trúng “đạn” (tiễn, tên) sợ làn cây cong”. Thời bây giờ, nhìn cái gì cũng giống cánh cung. Nhà cháu cứ tiếp thu, không bổ ngang thì bổ dọc.

Chả là bữa trước, trúng ngày khai mạc hội văn bút quốc gia hoành tráng ở đê La Thành, quả nhân (người ít đức) đưa cái tút đụng chạm, thế là bị mắng tới tấp, kiểu như ông có chê cả làng vũ đại thì cũng phải trừ ABC ra chứ. Vậy nên lần này nhà cháu chỉ quan tâm tới mấy nhà văn quốc doanh, nhân viên văn mậu dịch thôi, kẻo những người có mác văn sĩ lại động lòng. Nói cho vuông, đâu phải cứ nhà văn là… xấu, như ta vẫn rỉ tai nhau, đảng viên cũng có ối người tốt. Ông em rể tôi, dù bị kết nạp đảng từ lúc chưa hiểu mấy về đảng, giờ đã hơn 40 tuổi đảng (rất kinh), nhưng công nhận tốt cực kỳ. Nhà văn cũng thế, tôi chơi, quen với nhiều người văn, già có trẻ có, biết và hiểu họ, văn lẫn người, thấy họ tốt lắm. Mà ngay cả văn sĩ thi sĩ quốc doanh vẫn không ít người tử tế đàng hoàng. Ông Nguyễn Việt Chiến thi sĩ ở thủ đô là một ví dụ. Ông em Nguyễn Một, bà chị Nguyễn Thị Ngọc Hải trong Sài thành là ví dụ nữa. Hôm trước, có may mắn gặp, trò chuyện, thậm chí còn liều bá vai bá cổ chụp ảnh chung với hai lão tướng Nguyễn Đông Thức, Lê Văn Nghĩa, về nhà ngẫm nghĩ mãi, sao các vị nổi tiếng tài hoa giỏi giang mà đức độ hiền lành khiêm tốn dễ chịu thế nhỉ. Tự cấu lên trán nhủ thầm, mình mà có cái danh của hai đấng bậc ấy lại chả một tấc đến giời.

Ngân sách

Những ngày qua, quốc hội trao đổi về ngân sách hơi bị nhiều. Nói vòng vo chán, rồi các ý kiến cũng chốt lại ở ý phải làm sao tiết kiệm ngân sách, không được phung phí.

Bộ Tài chính cũng vừa công bố dự thảo ngân sách năm 2019, thu bao nhiêu, chi bao nhiêu, cũng có ý rằng phải tiết kiệm.

Nói chung, cả quốc hội, cả Bộ Tài chính, cả mồm những ông to bà nhớn đều đúng. Ngân sách là phải tiết kiệm.

Vì sao đúng, bởi vì ngân sách tức là tiền (ngân), là mồ hôi, nước mắt, máu của nhân dân mà thành. Lãng phí là có tội.

Chỉ có điều, cần phải biến lời nói thành việc làm, thành hành vi cụ thể. Đừng có mồm nói tiết kiệm nhưng tay phung phí, coi máu mồ hôi nước mắt nhân dân như rác như bùn.

Xin nêu một vài cách chống lãng phí (sự lãng phí đang tràn lan, công khai, khắp nước, mọi cấp).

Tròng

Có nhẽ không nên mất nhiều thời gian vào chuyện bàn cãi có phải là nhất thể hóa, là kiêm, là một người làm hai việc giữ hai chức, v.v.. không. Chẳng cần rỗi hơi đi sâu vào thứ vớ vẩn ấy.

Điều cần làm, thiết thực cụ thể là, hoặc đảng (đoàn thể) hoặc ủy ban (chính quyền), một trong hai phía phải trả lại các cơ sở vật chất đã chiếm dụng, chỉ sử dụng một trong hai cái thôi, cái còn lại đưa vào phục vụ cộng đồng, toàn dân. Ví dụ đã có trụ sở HĐND và UBND thì dẹp trụ sở cấp ủy. Đảng muốn giữ lại trụ sở để dùng thì đảng phải thuê, trả tiền cho nhà nước đem sung vào ngân sách, không có cái thói nghênh ngang chiếm dụng miễn phí như thế. Không chịu trả tiền thì nhà nước nên tịch thu, chuyển thành trường học, bệnh viện, nhà thiếu nhi, thậm chí cả nhà hát giao hưởng cũng được.

Nhân dân đã còng lưng nuôi một đống người chuyên "chỉ tay năm ngón", lại còn bị chiếm đoạt đất đai nhà cửa tài sản có được do công sức toàn dân, đó là điều không thể chấp nhận được.

Đáng buồn là sự vô lý ấy công khai tồn tại cả hơn nửa thế kỷ nay nhưng phần đông dân chúng cứ mặc nhiên tặc lưỡi chấp nhận mà không biết mình đang bị bóc lột.

Đánh đổ được thực dân, phát xít, phong kiến rồi, tưởng xóa được cảnh một cổ hai, ba tròng nhưng rốt cục lại đeo cái tai cái ách hai tròng, ba tròng, thậm chí bốn tròng suốt bao lâu nay.

Còn lâu thì dân tộc này, đất nước này mới ngóc đầu lên được.

Nguyễn Thông

Lộn tùng phèo

Xưa các cụ có câu "sinh con rồi mới sinh cha/sinh cháu giữ nhà rồi mới sinh ông". Nó nói về chuyện trái ngược, nhố nhăng, chả ra làm sao.

Đang ồn ào chuyện có ý kiến đề nghị gộp, hợp nhất mấy đoàn thể chính trị xã hội lớn vào chung mặt trận tổ quốc. Đúng ra phải giải tán bỏ bớt đi, hoặc làm như thế từ lâu rồi. Nhưng xứ này các ông cai trị cứ thích làm theo ý mình, dù nhố nhăng vẫn cứ làm. Tao thích thế đấy, ai làm gì được tao. Làng Vũ đại này, đếch thằng nào bằng ông.

Lấy ví dụ: Đảng cũng chỉ là một đoàn thể, một tổ chức chính trị, chính trị xã hội, một thành viên của mặt trận tổ quốc, nhưng ông đảng mà quát một tiếng là ông mặt trận chạy mất dép. Ông ấy là con nhưng quyền bố, quyền cụ, quyền ông cố tổ, quyền trời, đố ai dám cãi. Mặt trận là cái đinh gì. Quốc hội còn chưa là gì với tao nhá, đừng có lôi thôi.

Ông đoàn thanh niên cũng vậy. Ông ấy là thành viên của Hội liên hiệp thanh niên VN, là con nhưng ngồi ghế bố, mắng bố sa sả, quát bố phải nghe. Thế thì giải tán mẹ nó cái hội đi, để đó làm bù nhìn làm gì.

Nói chung xứ ta nhiều thứ ngứa mắt, chả giống ai, chả theo quy luật gì, cũng như cứ lao xe chạy ngược đường cao tốc vậy. Gây tai nạn cong còn cố cãi tao không có lỗi. Cứ nói lấy được.

Nguyễn Thông

Hội ăn tiền

Xứ ta có rất nhiều hội 

Lập ra chỉ để mà chơi
Và để xài tiên ngân sách
Mặc dân đóng thuế ngậm ngùi

Coi kìa cái hội phụ nữ
Cười tươi xúng xính áo quần
Khi đàn bà bị làm nhục
Nó chẳng một lần hỏi han

Hội nông dân đông nhất nước

Từ thôn cho tới trung ương
Nông dân bị cướp ruộng đất
Nó còn giá họa vu oan

Ơ kìa cái hội nhà báo
Cai trị cả vạn hội viên
Nhà báo bị thoi vào mặt
Hội vẫn dửng dưng ăn tiền

Hội bảo vệ người tiêu dùng
Chia nhau tiền thu bá tánh
Khách mua khăn dởm Khải “siu”
Nó vẫn ngậm mồm im tiếng

Tội to nhất cái hội nước
Hội họp xuân thu nhị kỳ
Mỗi ngày tốn cả tỉ bạc
Dân chẳng được lợi lộc gì

Nguyễn Thông

Những cục bướu

HOÀNG HẢI VÂN (nhà báo)

9 cái kiến nghị của nhà thơ Hữu Thỉnh thay mặt cái Liên hiệp các hội văn học nghệ thuật Việt Nam chưa biết được Chính phủ giải quyết như thế nào, nhưng có thể biết chắc 2 điều : Thứ nhất, nhà thơ này đã tự mình làm cho thân bại danh liệt trước phần lớn công chúng từng đọc thơ ông (riêng những người không quan tâm đến thơ phú không biết ông là ai thì không tính). Thứ hai, cái Liên hiệp này hiện ra như một cục bướu trên cơ thể của đất nước. Và từ cục bướu này đang lòi ra những cục bướu khác, không đếm xuể.

Các tổ chức xã hội (gồm tất cả các tổ chức không phải là tổ chức của nhà nước, thế giới gọi chung là tổ chức "phi chính phủ" hoặc tổ chức của "xã hội dân sự"), vốn là những tổ chức tự nguyện do các đoàn viên hội viên đóng hội phí để hoạt động, đóng tới đâu hoạt động tới đó. Đây không chỉ là quan điểm của "tư bản", ông Lê-nin cũng có quan điểm như vậy, gọi là quan điểm Lê-nin-nist về các tổ chức xã hội (các nhà lãnh đạo ai chưa đọc kỹ Lê-nin thì chịu khó đọc cho kỹ nhé). Vốn là như thế, nhưng khi nước nhà độc lập rồi thì đã không diễn ra như thế. Tất cả đều được Nhà nước cấp kinh phí, cán bộ của nó được Nhà nước trả lương, được đối xử như công chức nhà nước, chủ tịch Hội của Trung ương ngang với Bộ trưởng, chủ tịch Hội ở tỉnh ngang với giám đốc Sở, bởi vậy mà ông Hữu Thỉnh mới nói rằng chức vụ của ông ấy ngang với Bộ trưởng hoặc Trưởng ban của Đảng ở Trung ương. Đó là Nhà nước hóa các đoàn thể, các tổ chức xã hội, trái với cái gì tôi chưa biết, nhưng trái với quan điểm của Lê-nin là chắc rồi.

Hội ăn, vô tích sự

Vụ Đồng Tâm như thế, ngay cái tên của nó (Đồng Tâm) đã đủ chất liệu cho cả trăm vở kịch chứ chưa cần nhắc tới những bi thảm, dữ dội, ngang trái, ác độc, mưu mô, hèn hạ, tầm thường... diễn ra trong mấy ngày qua.

Xứ này nhiều năm nay có đủ các hội văn nghệ, thậm chí còn có cả Liên hiệp các hội văn học nghệ thuật toàn quốc (tức là nhiều vô thiên lủng); có hội sân khấu, hội điện ảnh, hội nhiếp ảnh, hội nhà văn, hội... Không một hội nào lên tiếng, dù lúc nào cũng ra rả kêu gào thiếu chất liệu nóng bỏng cho tác phẩm.

Những lúc như thế, càng tiếc không có lấy một Lưu Quang Vũ. Thời đại bi thương, nhan nhản người mà không có lấy một con người ra hồn.

Báo chí truyền thông có gần một nghìn cơ quan chính thống, đủ cả báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử, tập trung vào cái gọi là Hội Nhà báo với gần 20.000 hội viên có thẻ, vậy nhưng suốt mấy ngày đầu của cuộc nổi dậy cũng im thin thít, cứ như xã Đồng Tâm ở Campuchia hoặc Lào; trong khi đó thì cử người sang tận Syria để nói láo, thấy bên Mỹ có ông bác sĩ gốc Việt bị đuổi khỏi máy bay thì cứ nhào nhào sốt sắng như chính mình vừa bị đuổi.

Ngoài vô vàn những hội nghệ thuật vô dụng, còn có cả tầng tầng lớp lớp hội thuộc dạng đoàn thể xã hội như công đoàn, hội nông dân, hội phụ nữ, hội thanh niên, hội nhà báo, hội cựu chiến binh, hội người cao tuổi, hội... nhưng cũng không hề thấy chút quan điểm nào, dù chỉ lời thều thào. Ngậm mồm cho thật chặt. Dường như những người dân ở xã Đồng Tâm do trời đưa xuống chứ không phải dân xứ này, không thuộc bất cứ hội nào.

Mà xã Đồng Tâm có lẽ từ sao Hỏa tách xuống thật, bởi ngay cả Mặt trận tổ quốc, cả Quốc hội (mà Thường vụ quốc hội khi ấy họp bàn đủ chuyện linh tinh, như chuyện cấm viết phây búc chẳng hạn) suốt mấy ngày cũng chả hé răng. Quốc hội, mặt trận xứ này không bàn chuyện, không quan tâm đến đại diện của sao Hỏa, kiểu như kệ mẹ chúng mày.

Đồng Tâm nóng như thế, nhưng cái Ban Dân vận, Ban Tuyên giáo, rồi cả ông cụ đứng đầu đảng cũng không thèm bớt 1 giây đứng ra giả nhời dân lấy một câu. Có vẻ các vị ấy bảo rằng chuyện nhỏ, chuyện vặt, không xứng với tầm đại nhân, yếu nhân.

Tôi đem chuyện lắm hội nhiều đoàn nhưng tất cả đều im tiếng phàn nàn với lão Maddox hàng xóm nhà tôi. Lão cựu chiến binh hải quân năm 1964 này dí vào trán tôi đau điếng, nói như quát: hội l... vô tích sự (lão này nóng tính, ăn nói rất thiếu văn hóa nhưng tôi không biết biên cách nào khác, chỉ dám viết tắt đi).

Nguyễn Thông

Hiến kế giữ nước (1)

Một nước luôn phải lo đối phó với kẻ ngoại bang xâm lược, phải chuẩn bị chiến tranh thì việc tăng cường quân đội, trang bị vũ khí, chi phí tối đa cho quốc phòng để bảo vệ đất nước là cần thiết. 

Để có tiền làm điều đó, đừng chỉ nghĩ đến chuyện tăng thêm các sắc thuế, tận thu nguồn lực từ dân chúng, doanh nghiệp, bán tài nguyên... mà còn phải giảm bớt triệt để những chi phí lãng phí, vô bổ, chặn đứng tình trạng tiền nghìn tỉ lọt vào túi bọn tham nhũng.

Điều cần làm ngay là siết lại chi phí cho bộ máy cầm quyền đang quá rườm rà, quá to nhưng ít hiệu quả. Cắt phăng, giảm ngay những vị cán bộ (từ trên xuống dưới) chỉ đủng đỉnh hằng tháng lĩnh lương, hội hè đàn đúm, họp hành liên miên mà không làm được bao nhiêu cho dân cho nước, cho xã hội. Loại này, theo tôi, chiếm đến 1/3 trong bộ máy cai trị từ trung ương xuống địa phương. 

Những hội đoàn, tổ chức xã hội vẫn cho tồn tại nhưng phải tự lo tài chính, không thể nuôi mãi được. Đừng lấy cớ đó là hệ thống chính trị mà nuôi báo cô. Thôi thì đảng cầm quyền đã đi một nhẽ, còn lại mấy cái đoàn đội hội nếu không giải tán được thì tự lo lấy, đừng bắt dân gánh mãi, dành số tiền khủng lâu nay nuôi mấy thứ ấy chi cho quốc phòng, nuôi lính, đảm bảo tốt cuộc sống và thân nhân của người lính, nhất là những người ngày đêm giữ biển đảo. Họ có vững vàng thì mới có sức mạnh chống ngoại xâm.

Nguyễn Thông

Chỉ có ở xứ ta

Tôi không tin vào con số sau đây lắm bởi cho rằng nó chưa chính xác, có nghĩa là còn lớn hơn nhiều. TS Hoàng Ngọc Giao, Viện trưởng Viện Chính sách và pháp luật cho biết mỗi năm ngân sách nhà nước phải chi đến 68.000 tỉ đồng (sáu mươi tám nghìn tỉ) cho các hội hoạt động. Mà hội thì các cụ biết rồi đấy, đó là mấy thứ lăng nhăng tầm gửi như Hội Nhà văn, Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh, Hội Người cao tuổi, Hội Nhạc sĩ, Hội Điện ảnh, Hội Kiến trúc sư, Hội Luật gia, Hội Nuôi ong, Hội linh tinh vô tích sự... Mỗi năm xơi của dân chừng đó nhưng, theo tôi biết, có nhiều hội vẫn kêu như vạc, bảo rằng không đủ kinh phí hoạt động (chắc là đi hát karaoke) nên sự phục vụ tổ quốc và nhân dân còn hạn chế. 

Đó mới chỉ là hội thôi đấy nhé, chứ đụng vào đoàn thể thì các ông bà (đang xem cái tin ngắn này) mà đọc được con số chi phí ngân sách cho đoàn thể (đảng, đoàn, mặt trận, phụ nữ...) chắc tử bất cập ngáp hết, tôi không có muốn xảy ra án mạng nên chả dại nêu ra, cứ hỏi cụ Gu gồ thì biết.

Cho nên tôi ít nhiều tán đồng với nhà cai trị là cấm tự do lập hội, quyết không thông qua luật về hội, bởi ông bà nào cũng nhảy ra lập hội, kiểu hội những người ưa thích thịt chó chẳng hạn, hội cựu hoa hậu chân dài, hội sợ vợ... chẳng hạn rồi bú vào vú ngân sách, có mà bỏ bà dân.

Nhưng lại lăn tăn, sao cứ phải cấu véo vào ngân sách nhỉ. Thế giới người ta có cấm lập hội đâu, đầy những tổ chức phi chính phủ, chả lấy của dân đồng xu teng nào, nhưng hoạt động rất hiệu quả. Sao cứ phải ôm đồm, rồi cấm, rồi tốn kém, rồi kêu than, rồi lo lắng sợ sệt phù thủy không trị được âm binh, rồi cái con khỉ gió...

Nghe tôi phàn nàn, lão Maddox cười khỉnh, ném cho một câu, thế mới là xứ thiên đường.

Nguyễn Thông