Cái ấy ở Nha Trang

Lại nhớ đận người ta khoe nhau rằng ở bãi biển ven đường Trần Phú đẹp sầm uất bậc nhất thành phố Nha Trang sừng sững mọc cái tháp Trầm hương, tôi cứ háo hức định cưỡi tàu hỏa ra coi. Lấn bấn việc này việc nọ, tới khi ngó mấy tấm ảnh chụp, tự dưng chán ặt, không muốn mò ra ngắm tháp nữa. Tưởng gì, hóa ra cái khúc măng bê tông, trầm triếc đâu chả thấy, chỉ làm xấu bẩn cả bờ vịnh vốn đẹp đẽ nên thơ.

Sau có nhiều lần đến Nha Trang, nghĩ thầm dạo đó mình không đi là đúng. Cũng chả phải tiếc tiền vé tàu hỏa vừa đi vừa về hơn 800 cây số, 2 đêm ngủ bồng bềnh, cũng không phải đã tắt lịm ý định tới Nha Trang trời bể đẹp để rồi liên tưởng tới cái hang Pắc Bó gió lùa như người ta. Ngắm mụt măng rồi ôm về sự thất vọng thì thà ở nhà.

Mấy hôm nay, Nha Trang lại cuốn hút sự chú ý của thiên hạ, lời ra tiếng vào, khen chê loạn xì ngầu, về cái nhà hát Đó. Ngày khánh thành nó, cả quan tể tướng cũng đến chung vui với những lời có cánh. Phải công nhận người ta khéo sắp xếp. Chọn được những thời điểm “ngẫu nhiên” như vậy để PR thực không dễ. Ông em tôi cười bảo nhiều tiền làm được tất.

Nhà hát

Trên báo chí mậu dịch (tầm cỡ phở không người lái 3 hào), nhiều ông bà bảo rằng Hà Nội cần phải xây một nhà hát như cái opera ven hồ Tây bởi cho đến nay thủ đô chưa có cái nhà hát nào xứng tầm.

Chịu các ông bà. Ăn nói, phát ngôn là quyền của mọi cá nhân, nhưng ngu thì chỉ là quyền của con lợn, bởi xưa nay các cụ ta vẫn có câu cửa miệng "ngu như lợn".

Xin hỏi các ông bà, cái nhà hát lớn Hà Nội cuối phố Tràng Tiền do người Pháp xây dựng không xứng tầm ở chỗ nào. Không chỉ xứ An Nam ta, trên thế giới hiếm nơi nào có được ngôi nhà hát tầm cỡ ấy, về cả trong lẫn ngoài công trình kiến trúc văn hóa tuyệt vời này.

Hai phần ba thế kỷ nay, dưới sự cầm quyền cai trị của đảng cộng sản, thiên hạ thử giương mục kỉnh, cầm kính lúp ra soi trên đất ta từ bắc chí nam có công trình mới nào đẹp hơn cái nhà hát thực dân đó không.

Nói thẳng, Hà Nội giờ đây tuy cao rộng dài hoành tráng, nhưng bản chất, con người, và nhất là văn hóa, còn lâu mới xứng đáng với di sản kiến trúc tuyệt vời này.

Cứ leo lẻo chửi thực dân Pháp bóc lột, không có nó thì có khối những di sản nước này đang thừa hưởng, như đường sắt xuyên Việt, phủ chủ tịch mà các quan đang ngự, nhà hát lớn, dinh nọ thự kia...

Nguyễn Thông

Di sản bị lãng phí

Nhà hát TP.HCM (còn gọi là nhà hát lớn, nhà hát thành phố) ở trung tâm Sài Gòn, do người Pháp xây từ năm 1900, tới nay vẫn là một mẫu mực về công trình kiến trúc, đặc biệt là kiến trúc dùng cho hoạt động nghệ thuật.

Với hơn 1.000 chỗ ngồi (cả trệt lẫn lầu, ban đầu theo thiết kế của Pháp là 1.800 chỗ, sau bị sửa chữa, bớt dần), nhà hát đủ để tổ chức những hoạt động nghệ thuật, nhất là nghệ thuật hàn lâm, bác học, kinh điển bởi việc xây dựng đã đáp ứng chủ yếu cho nhu cầu này. Nếu chính quyền muốn có một nhà hát cho việc thưởng thức nhạc giao hưởng thì thiết nghĩ hiện tại không nơi nào phù hợp và tốt hơn nhà hát này.

Đừng nghĩ phải có một nhà hát giao hưởng riêng. Xứ này đa phần là dân chúng cần lao, không ai rỗi hơi đêm nào cũng đi nghe giao hưởng. Mà ngay cả nếu có dàn nhạc giao hưởng, không phải đêm nào cũng diễn, diễn quanh năm suốt tháng.

Nhà hát hiện tại, tốt thế, đẹp thế, phù hợp thế, vị trí đắc địa thế, vậy nhưng chỉ hoạt động cầm chừng, chập chờn sáng tối, lúc đóng lúc mở, chủ yếu chỉ cho thuê tổ chức sự kiện, hội họp, liên hoan không dính gì tới nghệ thuật. Đó là sự quản lý thiếu văn hóa, tùy tiện, lãng phí.

Đề nghị nhà cai trị hãy trả nhà hát lớn về đúng vai trò và chức năng của nó, tạm dừng ngay việc thực hiện dự án xây nhà hát bên đất Thủ Thiêm. Khi nào hội đủ điều kiện, cả về nhu cầu, tiền bạc, tâm tư dân chúng, v.v.. thì hãy tính đến xây cái mới. Cố tình nhắm mắt làm bừa, cũng chỉ là kiểu theo đòi trọc phú học làm sang mà thôi.

Nguyễn Thông

Nhà hát Thủ Thiêm và cái gốc của âm nhạc

Tôi muốn nói với ông Bí thư Nguyễn Thiện Nhân thế này: 

Tôi hoàn toàn đồng tình với ông việc xây nhà hát và bồi thường cho dân là hai chuyện khác nhau.
Quá đúng, cái nào phải ra cái ấy, đừng có linh tinh.

Tôi cũng đồng tình với ông Nhân và cả ông Phong chủ tịch khi các ông bảo rằng dự án nhà hát đã có từ rất lâu rồi, hơn chục năm nay rồi, đến giờ mới triển khai cũng đã là chậm, là muộn.

Quá đúng, rất muộn là đằng khác, phải làm thôi.

Nhưng, vâng ạ, tôi có tí "nhưng", các ông cần nghe cho rõ: 

Cả việc xây nhà hát lẫn việc bồi thường có điểm giống nhau, đó là: Thủ Thiêm, và tiền.

Người dân ở Thủ thiêm bị cướp đất, đòi mà không được giải quyết rốt ráo những 20 năm nay rồi, đến bây giờ đang vẫn rất bức xúc, đang sôi sùng sục, sao không thấy nói? Dự án đòi đất này dài và lâu hơn dự án nhà hát nhiều.

Tiền trả cho dân, những đồng tiền chính đáng từ mồ hôi nước mắt, từ số phận cha ông họ, sao không thấy trả, cứ ngâm mãi, ngâm mãi, neo đến bao giờ? Tiền này cần kíp hơn tiền chi cho nhà hát nhiều.

Và cái chính là trong khi Thủ Thiêm còn vang tiếng khóc hờn oán ngất trời, chỉ thiếu điều dân và chính quyền hò hét lôi nhau ra ngã ba Cát Lái nện nhau "lành làm gáo, vỡ làm muôi", thì các ông lại định xây nhà hát vang những âm điệu du dương réo rắt cho át tiếng oán hờn kia. Ông có nhớ cụ Nguyễn Trãi xưa nói về cái gốc của nhạc là gì không, hở ông Nhân?

Tôi trích một đoạn cho ông ngẫm nhé: "Thần vâng chiếu soạn nhạc, không dám không dốc hết tâm sức. Nhưng vì học thuật nông cạn, sợ rằng trong khoảng thanh luật , khó được hài hòa. Xin bệ hạ yêu nuôi muôn dân, để chốn xóm thôn không còn tiếng oán hận buồn than, như thế mới không mất cái gốc của nhạc”. (Đại Việt sử ký toàn thư, bản kỷ, quyển 19).

Còn ông làm ngược lại. Chán ông như cơm nếp nát ăn kèm thịt mỡ, ông ạ.

Không làm gì được những điều tốt thiết thực cho dân, thì tụt mẹ nó xuống đi, cứ đứng bấm bấm điện thoại nhắn tin, ngứa mắt, dở hơi bỏ mẹ.

Nguyễn Thông