Xanh kia thăm thẳm từng trên/Vì ai gây dựng cho nên nỗi này

Ông bạn tôi, Bùi Trọng Cường, một cựu chiến binh, người có tên trong danh sách sinh viên Trường đại học Tổng hợp Hà Nội vào lính (vừa dựng bia tưởng niệm vụ này), một nhà thơ, nhà nghiên cứu văn hóa (tôi chịu khó liệt kê nhiều thế để nói rằng đây là con người đạo đức và trí tuệ) nhắn cho tôi dòng tin vỏn vẹn "Thông ơi, càng sống những ngày này càng thấy buồn chán, thất vọng, em ạ". Tôi là lớp đàn em nhưng sống với nhau lâu nên rất hiểu tâm trạng ấy.

Dồn dập trong thời gian gần đây, trên báo chí truyền thông và mạng xã hội (thời nay đừng bao giờ bỏ qua mạng xã hội bởi đó là kênh thông tin thời sự nhất, phong phú và khách quan nhất) có quá nhiều tin tức về những vụ việc đau lòng xảy ra trong gia đình, giữa những người chung một mái nhà: mụ đàn bà trẻ đánh chết bé gái 9 tuổi con của nhân tình sau một thời gian dài hành hạ cháu triền miên, một thằng thanh niên đóng 9 cái đinh vào đầu bé gái 3 tuổi con riêng của nhân tình để đỡ... vướng mắt, một đứa con gái đang học đại học chỉ vì giận cha đẻ mà dám mua thuốc cực độc cho cha uống sau đó đốt thi thể đem ra vườn chôn, một thằng anh vác súng tìm bắn em ruột không gặp em nên đành... bắn chết cha đẻ ra nó… Sự bất an, nguy hiểm, tàn bạo, táng tận lương tâm đã mò vào từng gia đình, nơi được coi là tế bào xã hội, là pháo đài cố thủ của đạo đức. Đáng sợ.

Ác

Sáng nay 29 tết ta, gần khu mình ở, có mấy nhà dọn rác rưởi, lá cây, cành mục... quanh nhà cho sạch sẽ để đón tết chào xuân.

Nếu chỉ có vậy thì không nói làm gì. Lúc mình đi chợ, thấy một ông trung niên chất cả đống rác củi to dưới gốc cây bàng đã trồng gần 20 năm, đốt cháy phừng phừng. Cành lá trên cao tới cả chục mét cũng khô cong, gốc thì cháy đen thui. Mình dừng xe bảo, anh ơi, sao anh đốt thế, chết hết cây, anh thử nhìn kỹ xem. Phải đốt xa ra chứ. Anh ta trố mắt nhìn mình, nhưng vẫn vun tiếp cành lá vào gốc cho lửa cháy, kiểu thách thức, tao cứ đốt đấy, mắc mớ gì tới mày. Mình giận lắm, nói, nếu có ai đốt anh vậy, anh có chịu được không. Cây nóng cũng như người nóng. Anh ta vẫn nhìn mình nhơ nhơn. Mình tung "đòn" cuối cùng: Tôi nói cho anh biết, trông anh cũng có học, có hiểu biết, đừng tưởng cây cối không có hồn, không có thánh thần ẩn náu trong nó. Anh cứ đốt nó đi, rồi hồn nó vong nó chả để yên cho anh đâu. Cứ nghiệm xem năm nay thế nào nhé. Anh ta tái mặt, đợi mình quay xe chạy một đoạn mới len lén cào bớt lửa và than hồng ở gốc bàng ra.

Lúc về, lại gặp một thanh niên đang vun rác đốt gốc cây me già. Cây cháy rũ rượi. Mình nói luôn, cây này có thần, nó sẽ quả báo những người hại nó. Anh ta sợ, vội cào hết đám than hồng xa gốc. Chắc cũng biết thế nào là quả báo.

Mình không mê tín, nhưng mình tin cây cối, nhất là những cây già, cổ thụ, có hồn (để lúc nào rảnh kể cho nghe chuyện thực). Nó biết vui buồn, đau đớn. Nó biết trả thù và trả ơn. Anh Ma Duy Giang người dân tộc Tày quê Thái Nguyên học cùng với mình, kể nhà anh ấy trồng một cây vải, cũng hơn 2 chục tuổi. Năm ngoái cần mở rộng cái sân, phải hạ cây. Đêm trước, cây về báo mộng rằng chẳng ở cùng nhau được nữa thì cũng nên có trước có sau. Anh Giang hôm sau phải biện cái lễ, cúng cây, xin phép hạ giải, sau đó mới dám chặt. Vậy mà ốm cả tháng giời.

Đối với một sự sống, nếu con đỉa thì ta sẽ đập chết bởi nó hút máu ta, con cá thì ta nấu nó bởi luật sinh tồn cho phép..., nhưng cái cây sống xanh lá, tươi tốt kia nó gây hại gì mà nỡ đốt nó, làm nó đau đớn. Chỉ những người ác, thiếu sự từ tâm mới làm điều thất đức, vô cảm ấy. Đừng đợi tới khi nhận "quà" của tự nhiên siêu linh thì mới hối, lúc ấy đã muộn.

Chỉ buồn là xung quanh ta người ác vẫn rất nhiều. Ác trong lòng, và ác trong hành động.

Nguyễn Thông

Đây mới chính là sự suy thoái, thưa ông Tổng bí thư

Tôi tự hỏi "cớ sao lại ra nông nỗi này?".

Dồn dập trong thời gian gần đây, trên báo chí truyền thông có quá nhiều tin tức về những vụ việc đau lòng xảy ra trong phạm vi gia đình, giữa những người ruột thịt: bị chồng hành hạ, người vợ cột con vào mình nhảy xuống sông tự tử; mang công mắc nợ, chồng ép vợ và con uống thuốc trừ sâu cùng chết; con trai giận dỗi, đổ xăng đốt sống cả bố, vợ, con 6 mạng người; vợ đầu độc chồng, cha mẹ giết con ruột, anh chị em ruột hại nhau; bán người yêu như bán rau… Sự bất an, nguy hiểm, tàn bạo, táng tận lương tâm đã mò vào tận từng gia đình, nơi được coi là tế bào xã hội, là pháo đài cố thủ của đạo đức. Nguy lắm thay. Đáng sợ lắm thay.

Phải nói thẳng ra rằng đây là tình trang cực kỳ nguy hiểm, báo hiệu sự xuống cấp cùng cực của đạo đức, nhân tính. Nếu chỉ nơi này nơi kia, thi thoảng người này người khác mới xảy ra sự tha hóa ấy cũng đã đáng sợ rồi, chứ đâu lại dồn dập, cấp tập thế. Rõ ràng là đạo đức xã hội đang bị khủng hoảng nghiêm trọng, vọng lên hồi chuông cấp báo. Một chút liên tưởng: hằng năm vào mùa khô, ngành lâm nghiệp mỗi ngày đều đưa ra mức cảnh báo mối nguy cháy rừng, từ cấp nguy hiểm, rất nguy hiểm, đến cực kỳ nguy hiểm. Vậy thì rừng đạo đức xã hội, nhân tính đang rơi vào mức cuối cùng.