Đèn Hoa Kỳ

Hôm qua báo chí đăng tin Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đi thăm Mỹ theo lời mời của ông tổng thống Đônan Trăm. Dư luận ì xèo về cách tiếp đón ở sân bay thành phố Nữu Ước, tôi chẳng quan tâm, nhưng tôi để ý tới món quà mà thủ tướng đem theo: một chiếc đèn dầu, còn gọi là đèn Hoa Kỳ.

Thực lòng, tôi đánh giá cao việc chọn món quà này. Quà mà nguyên thủ hay quan chức nhà nước cấp cao tặng nhau không cần phải là thứ có giá trị tiền bạc lớn mà quan trọng ở giá trị tinh thần, ý nghĩa sâu sắc. Có tặng tiền tỉ cho đại diện nước Mỹ cũng không làm người ta sướng bởi luật nước này đã quy định tất cả quà cáp quan chức thu nhận đều phải khai báo với cơ quan kiểm soát, chỉ được giữ lại những món nào trị giá tiền bạc dưới 200 USD. Vị nào gian dối, nếu bị phát hiện là toi đời, sự nghiệp chính trị sẽ về mo, không bao giờ có thể ngóc đầu được nữa. Người Mỹ rất ghét sự gian dối. Tôi đã đi Mỹ lần nào đâu mà biết, nhưng nghe rất nhiều bạn tôi bẩu thế. Con gái tôi còn bổ sung, ai vào lãnh sự quán hoặc đại sứ quán Mỹ để phỏng vấn xin visa, nó phát hiện nói dối một lần thôi, dù nói dối về bất cứ thứ gì, ngày tháng năm sinh chẳng hạn, thì đừng hòng hy vọng được vào nơi đó lần thứ 2 chứ đừng nói qua Mỹ.

Đang nói chuyện quà tặng, tự dưng chệch sang chuyện Mỹ. Khen Mỹ có mà khen cả ngày. Ở xứ ta á, quan chức sống chủ yếu bằng quà tặng các kiểu, được gọi khéo léo thành lộc. Lộc quan là thứ hấp dẫn người ta đua tranh vào hoạn lộ. Vừa rồi có vị đại biểu quốc hội sổ toẹt ra rằng thu nhập của hầu hết bộ trưởng xứ này cao gấp nghìn lần lương. Lão Maddox hàng xóm nhà tôi cằn nhằn rằng sống bằng lương thế đéo nào được. Tôi bảo ông chả đang sống bằng lương hưu đó sao. Lão quát, nhưng tao không ngày nào cũng tiệc tùng, xe cộ, biệt thự, em út, mát xa mát gần…

Lại chệch, cần quay về chuyện đèn điếc thôi kẻo làm mệt người đọc. Tôi chỉ nghĩ đơn giản rằng dụng ý của ông thủ tướng Phúc là hai nước chúng ta sẽ cùng thắp sáng hiện tại và tương lai. Có đèn mà để quan hệ tăm tối thì coi sao được. Ông nào cố ý phùng mang trợn mặt thổi tắt phụt ngọn lửa đèn thì xóa mẹ nó quan hệ đi còn hơn. Sực nhớ câu thơ của thi sĩ quá cố Phạm Tiến Duật “Ôi ngọn lửa đèn/Có nửa cuộc đời ta trong ấy/Giặc muốn cướp đi/Giặc muốn cướp lửa tim ta đấy”. Giá tay trợ lý, tham mưu nào mách cho ông Phúc đọc câu này kể cũng hay hay, chứ lần nào cũng Kiều, chán bỏ mẹ.

Có một Đoan ngọ máu ở xứ Thanh

Cách nay đúng 45 năm, Tết Đoan ngọ năm Nhâm Tý 1972 xảy ra vụ thảm sát kinh hoàng ở Thanh Hóa bởi bom Mỹ. Nhà báo Xuân Ba vừa về tận nơi hiểu lại vụ này và mới meo gửi cho tôi. Tôi đưa lên đây để mọi người cùng biết về một bi kịch thời đã qua, và nhất là để những ai có trách nhiệm giải quyết chế độ chính sách xã hội, cụ thể là ông bộ trưởng Bộ LĐ-TB-XH Đào Ngọc Dung quan tâm, xem xét về chính sách cho hàng trăm người đã khuất. Đừng để bi kịch kéo dài mãi như thế.

XUÂN BA (nhà báo)

Tết Đoan Ngọ, Tết giết sâu bọ. Xứ Thanh quê tôi coi trọng cái tiết, tết ấy chỉ sau tết Nguyên đán mà thôi. Bâng khuâng nhớ những năm xa đói kém, nhà túng đói quá phải cháo loãng cầm hơi thì chả nói làm gì. Nhưng nhiều nhà khá hơn cũng cố biện chút xôi gà, thửa nồi bánh lá răng bừa, tráng chút bánh cuốn cúng kiếng. Đơn giản hơn, chỉ chút cơm rượu nếp ủ men, mấy quả mận quả muỗm chua lè cho lũ trẻ ngốn rau ráu từ tinh mơ gọi là để giết… sâu bọ!

Nhưng cũng đúng cái tiết tết Đoan Ngọ ấy năm Nhâm Tý năm 1972, cụ thể là 8 giờ sáng ngày 14-6-1972 tại Hàm Rồng đã xảy ra trận thảm sát rùng rợn.

Số người bị chết là 130, bị thương 140. Trường Y, Trường sư phạm 10+2 chết nhiều nhất. Những cô gái, chàng trai đang ở độ 18, đôi mươi….

Tôi đã gặp nhà văn Kiều Vượng (Giải thưởng Văn học Mê Kông năm 2012) nhân chứng trận thảm sát ấy. Nhà văn khi đó đang làm việc ở ngành GTVT vận tải Thanh Hóa.

Và đây là chuyện của Kiều Vượng:

Chuyện vặt thời đã qua: Chuyện ăn độn (tiếp)

Nhiều khi cơm độn cũng chả đủ cho nhà đông miệng ăn, không ít gia đình phải dùng đến cách độn gián tiếp là ăn thật nhiều rau củ. Nhà tôi sau khi đã vào hợp tác xã cũng thiếu gạo như những hộ xã viên khác, cơm bữa chỉ 2 lưng bát mỗi người nên rau thành món độn chủ lực. Có những bữa, rửa rau muống cả rổ sề, chỉ luộc chấm mắm cáy thôi, thế mà cũng ăn hết. Rau thay cơm. Mùa nào thức ấy, canh rau cải, rau tập tàng (gồm những loại rau dại như rau sam, rau dền, rau muối… nấu chung với nhau), mướp, rau ngót, ngọn khoai lang, ngọn bí, đọt bầu, mùng tơi… chiếm lĩnh mâm cơm, cứ xanh ngăn ngắt. May mà ăn rau nhiều không chán, lại sẵn nữa, không thì chết đói.

Lại nhớ sau khi nhạc sĩ Vũ Trọng Hối có bài hát Bước chân trên dải Trường Sơn, được ít lâu thì có bài chế theo. Lời nguyên của nó là “Ta vượt trên triền núi cao Trường Sơn/đá mòn mà đôi dép không mòn/Ta đi nhằm phương xa/gió ngàn đưa chân/ta về quê hương/quân về trong gió đang dâng triều lên” được chế thành “Ta lại đi và nấu cơm nồi nhôm/rế mòn mà cái đít không mòn/Ta bắc nồi cơm lên/sắn nhiều hơn ngô/ngô nhiều hơn khoai/khoai nhiều hơn cơm/trông nồi cơm đó thấy sao mà ngán”, đứa nào cũng thuộc, ngồi dăm ba đứa lại hát inh ỏi cho vui và đỡ đói.

Như đã nói ở phần trước, tôi vừa sinh ra đã chịu cảnh ăn độn, thì như mọi đứa mới sinh cũng được bú mẹ nhưng mẹ chỉ tinh ăn độn khoai củ, rau thay cơm, ít sữa nên suốt tuổi thơ tôi lúc nào cũng còi cọc đèo đẹn. Tuy nhiên, thời ăn độn ghê nhất lại là lúc bắt đầu đi làm, năm 1977, trở về sau.

Khen

Một số vị quan chức, cựu quan chức vừa lên tiếng khen đảng và nhà nước đã mạnh mẽ hơn, có bước đột phá trong việc kỷ luật, khởi tố mấy ông nguyên quan chức đã về hưu từ tám hoánh, chẳng hạn Vũ Huy Hoàng, Phí Thái Bình. Các vị khen hồ hởi bảo rằng điều đó cho thấy đảng làm rất quyết liệt, không có vùng cấm, ai đã tham nhũng, mắc vi phạm thì dù nghỉ rồi cũng không thoát, v.v..

Theo tôi, các bố cũng chỉ khen vớ khen vẩn. Ở một xứ mà lợi ích nhóm trùm lên cả đảng, luôn lấy sự bao che cho nhau làm trọng, ném chuột sợ vỡ bình... thì mấy cái trò đó chỉ lừa được người nhẹ dạ cả tin hoặc ngây thơ cụ.

Nếu có giỏi, thì làm như các xứ Hàn Quốc, Brazil kia kìa, đương kim tổng thống cũng bị lôi tuột xuống, còng tay, ra tòa, vào tù. Đó mới là không có vùng cấm, nhé. Nhưng xứ người ta thế cũng chỉ là chuyện bình thường, không cần phải bố nào mở miệng khen nức nở.

Thực ra, tôi cũng thừa hiểu thâm ý của đảng và của các bố khen (có mục đích), chẳng qua định dọn đường cho chuyện gì đó, gọi là đánh tiếng, chuẩn bị dư luận trước, "để đồng bào trong nước, đồng chí trong đảng khỏi cảm thấy đột ngột", làm gì cũng đúng quy trình. Nhưng cái kiểu vừa đéo vừa run ấy chỉ làm cho dân chúng bật cười. Đợi khi các vị khép lại quy trình thì thằng vi phạm nó đã sống lâu bằng ông bành tổ rồi còn đếch gì.

Ký tên: Thông cào rảnh rỗi sinh nông nỗi.

Người hiếm trong làng báo chí xứ Việt

BÁ TÂN (nhà báo)

Cái để đời của nhà báo là bài viết cùng với nhân cách được bạn đọc ghi nhận và lưu giữ trong tâm khảm.

Đời làm báo là cuộc đua marathon. Hết chặng này, đến chặng khác. Không ngừng nghỉ, kể cả sau khi đã về hưu.

Đại loại, phổ quát là như vậy. Tuy nhiên, trong làng báo chí, vẫn còn bộ phận thiểu số (không phải là bộ phận không nhỏ) viết lách lôm côm, tư cách rách nát, nhưng lại “máu mê” quyền lực, chạy chức bằng mọi giá.

Hầu hết các tờ báo đều có những phần tử như thế. Đó là một thứ bệnh hoạn. Thậm chí, tại một số cơ quan báo chí, thứ bệnh này trở nên nghiêm trọng.

Ở báo Đại Đoàn Kết có trường hợp hoàn toàn ngược lại. Nhân vật đặc biệt này là nhà báo Hữu Nguyên. Bằng việc làm khẳng khái của mình, Hữu Nguyên thực sự trở thành “của hiếm” trong làng báo chí.

Ngày 22.5.2017, Hữu Nguyên có văn bản gửi lãnh đạo cơ quan Ủy ban Trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam – cơ quan chủ quản của báo Đại Đoàn Kết – từ chối việc tái bổ nhiệm chức danh Phó ban đại diện báo Đại Đoàn Kết khu vực phía nam.

Hồ sơ tái bổ nhiệm của Hữu Nguyên hiện nằm trên bàn các vị lãnh đạo cơ quan chủ quản báo Đại Đoàn Kết. Theo kế hoạch, sẽ có quyết định và công bố trong thời gian tới.

Không chờ ngày công bố, nhà báo Hữu Nguyên chủ động có văn bản từ chối chức danh sẽ được tái bổ nhiệm.

Đối thoại

Ông Võ Văn Thưởng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương đảng, Trưởng ban Tuyên giáo trung ương, vừa nói rằng đảng đang nghiên cứu việc có thể đối thoại với những người không cùng quan điểm, không chung đường lối. Bây giờ mới nghĩ (nghĩ chứ chưa thực hiện) là quá muộn rồi, ông Thưởng ạ. Đối thoại, đó là biểu hiện rõ nhất của dân chủ và tôn trọng sự khác biệt về tư tưởng, quan điểm. Còn rụt rè, chần chừ gì nữa mà không làm ngay đi. 

Những kẻ cùng đinh như tôi, ban tổ chức sẽ cho rớt ngay từ vòng gửi xe nên cũng chẳng ham đối thoại. Ghế ấy để dành cho những đấng bậc hào kiệt, trượng phu, thông tỏ sự đời. Tuy nhiên, từ bãi xe, tôi đề nghị các ông phe ông Thưởng trả lời giùm cho tôi câu hỏi:

Trong những nước giàu có, dân hạnh phúc sung sướng, có nước nào theo chủ nghĩa xã hội không; trong những nước theo chủ nghĩa xã hội, có nước nào sớm thoát khỏi nghèo đói, nội chiến không? Bây giờ thế giới có gần 200 quốc gia, còn mấy nước bám vào thứ chủ nghĩa này?

Ông giả nhời được một cách thuyết phục tức là đối thoại đã thành công.

Nguyễn Thông

Chuyện vặt thời đã qua: Chuyện ăn độn

Mới chỉ vài chục năm thôi nhưng chuyện này đã xưa như cổ tích. Bọn trẻ bây giờ, ngay cả những đứa sống ở vùng nông thôn nghèo cũng chả biết ăn độn là gì. Chúng không hình dung ăn mà lại độn, đâm ra thắc mắc độn thế nào, độn cái gì, sao lại phải độn… Tôi có đứa cháu họ học lớp lá, có lần nó xin ông trẻ ơi cho cháu ăn độn với, thì ra nghe người nhớn nói, nó tưởng độn là món ngon, kiểu như gà quay, khoai tây chiên, pizza chẳng hạn. Cũng như có lần nó đòi về hưu, nó bảo ông bà về hưu sao không cho cháu theo, cháu thích về hưu lắm, thích hơn ở thành phố. Trẻ con ngây thơ thật dễ thương.

Miền Bắc ăn độn trường kỳ, suốt từ sau năm 1954 cho mãi tới đầu thập niên 90, còn dân miền Nam trước năm 1975 theo như ông bạn đồng nghiệp tôi người TP.Mỹ Tho (Tiền Giang) kể thì không phải ăn độn, lúa gạo ê hề, độn điếc gì, chỉ từ sau 1975 mới được nếm món đặc sản vĩ đại ấy.

Bu tôi sinh tôi sau chiến thắng Điện Biên Phủ gần 1 năm. Sau này tôi nhớn rồi, thỉnh thoảng bu tôi ôn nghèo kể khổ, bảo “chỉ ông Thông là khổ nhất, chả biết thịt sữa là gì, tinh dững ăn độn”. Bu tôi kể lúc tôi còn bú nhưng bu chả có sữa, bởi ăn toàn những khoai, sắn, củ rau muống thì lấy đâu ra sữa. Tôi còi cọc đèo đẹn, nuôi mãi mới lớn cũng một phần do tôi là sản phẩm của thời đại thiếu thốn “dọn tí phân rơi nhặt từng ngọn lá/mỗi hòn than mẩu sắt cân ngô”, học đến lớp 10 mà chỉ loắt choắt như đứa lớp 7-8 hệ 12 bây giờ.