Chống vào khoảng không

Ngẫm cái cảnh đảng độc quyền cầm quyền xứ này vất vả phòng chống tham nhũng mà vừa thương hại, vừa nực cười.

Cứ đòi một mình nắm quyền lãnh đạo, suốt bao nhiêu năm loay hoay chống tham nhũng, càng chống càng nát, làm sao mà còn công sức, trí tuệ lo cho cuộc quốc kế dân sinh.

Nay họp mai họp, ca ngợi chống tham nhũng thành công này nọ, đáng ra phải xấu hổ mới đúng.

Chống cũng chả nổi bởi tự chống mình thì chẳng đi tới đâu. Có phải như La Văn Cầu ngày xưa đâu mà tự chặt tay xông lên giành thắng lợi được. Giờ thì tinh chỗ nhạy cảm, vùng cấm, chống cái đếch.

Cách duy nhất để chống tham nhũng hiệu quả ở xứ này là không cho đảng độc quyền lãnh đạo nữa. Đảng này không làm được thì phải có đảng khác thay thế, đảng nào dính tham nhũng thì tự nó sẽ đổ nhường quyền cho đảng khác, đảng nào đang cầm quyền thì luôn có đảng khác và nhân dân giám sát chặt chẽ. Khi ấy tham nhũng sẽ hết đường sống, không cần phải chống.

Nguyễn Thông

Ngồi xó bếp nói chuyện thế giới: Khen lái súng

Rất nhiều cơ quan báo chí truyền thông xứ ta nhẹ dạ (xen chút hí hửng) thông tin về những "thành tựu" quốc phòng của Nga, nào là ngư lôi khủng có thể gây sóng thần, tên lửa cực kỳ hiện đại vô hiệu hóa sự đánh chặn của đối phương, máy bay su siếc là tai họa cho không quân Mỹ, siêu xe tăng vô địch bất khả chiến bại... 

Chẳng biết độ chân thực đến thế nào, nhưng quả thật báo chí An Nam vẫn cung cách nhược tiểu là đi quảng cáo không công cho mấy anh lái súng.

Vấn đề đáng lưu ý nhất là báo xứ ta quên đi một điều đã từng xảy ra, góp phần tạo nên sự tan rã Liên Xô, sụp đổ phe XHCN, là Mỹ luôn làm động tác giả khiến Liên Xô (trước kia) và Nga (hiện nay) cứ đâm đầu, cắm đầu cắm cổ chạy đua vũ trang, bao nhiêu tiền bạc của cải ném tất vào đó, khiến đời sống bị khó khăn, dân chúng bất bình, lợi đâu chửa thấy chỉ thấy chết vì cuộc chạy đua này. Vũ khí không biết bán được bao nhiêu nhưng nghèo đói bất công thì được lôi tuột từ ngõ vào nhà.

Chàng gấu Putin được không ít người xứ ta thờ làm idol lại chính là dũng sĩ chạy đua vũ trang hăng hái và dại khờ nhất.

Trên thế giới, kẻ chạy đua vũ trang thường có kết cục bi thảm bởi bản thân nó hiếu chiến, tự nó giết nó, dù khoác bất cứ màu áo mỹ miều nào.

Hãy ngó xem các nước Singapore, Thụy Sĩ, Kuwait, Hà Lan, Bỉ... chỉ chăm chú vào việc phát triển kinh tế, chủ trương sống hòa bình nên mặc dù ở vào vị trí "địa chiến lược" (nước nào trên thế giới mà chẳng địa chiến lược, chỉ có những anh huyếnh mới tự cho mình quan trọng hơn người khác, tuyến đầu này nọ) nhưng có bị đe dọa xâm lược bao giờ đâu. Cứ sống tốt thì chả ai ghét. Phải thế nào thì mới bị ghét chứ.

Những nước nhỏ và giàu, trừ Israel, thì không có nước nào chạy đua súng ống cả, nếu không kể xứ này nhỏ và nghèo nhưng vẫn thích động binh.

Nguyễn Thông

Cùng đường

Một số tờ báo giấy đã thông báo tăng giá bán từ ngày 1.7. Hai tờ báo xưa nay có đông người mua nhất đều tăng từ 3.700 đồng (giá cũ) lên thành 5.500 đồng/tờ. Lý do được công bố là giá giấy tăng.

Từng làm việc cho một tờ báo 20 năm, tôi hiểu ban lãnh đạo báo phải khó khăn cân nhắc lắm mới ra quyết định chẳng đặng đừng. Tăng giá báo, nói gì thì nói, như một cách dẫm chân vào miếng da lừa, cứ co dần sự tồn tại lại trước khi chấm hết. Tăng giá báo tức là tự cắt hợp đồng với rất nhiều bạn đọc còn ưa tờ báo giấy. Lâu nay báo điện tử và mạng xã hội ngày càng thuận tiện, nhanh nhạy, thời sự, nhưng số bạn đọc ấy không nỡ bỏ báo giấy cũng bởi lý do quan trọng là giá báo tuy không rẻ nhưng chấp nhận được. Nay tăng gần gấp đôi, cũng giống như giọt nước cuối cùng làm tràn ly, bạn đọc thủy chung đành làm cuộc chia tay, không còn gì luyến tiếc nữa.

Thôi thì thời cuộc nó vậy, bãi bể nương dâu, phải chấp nhận. Một vài năm nữa, nếu ai đó muốn tìm một người cầm đọc tờ báo giấy chắc sẽ khó như ra bãi bể tìm kim.

Tôi cho rằng, làm báo, để tồn tại mà chọn cách tăng giá bán là hạ sách. Nhưng cũng hiểu rằng cách được gọi thượng sách là tôn trọng sự thật khách quan, không luồn cúi cường quyền thì họ lại không làm được hoặc không được làm.

Chết là ở chỗ ấy.

Chuông đã rung lên nguyện cho những cái chết được báo trước.

Nguyễn Thông

Thi và lũ lụt

Từng đi dạy, gác thi, tôi hiểu việc tổ chức một kỳ thi, nhất là thi quy mô quốc gia, rất công phu, chặt chẽ, vạn bất đắc dĩ mới thay đổi. Nếu vì lý do nào đó phải thay đổi kế hoạch sẽ gây rất nhiều phiền phức, tốn kém.

Nhưng tôi cũng từng đi học, đi thi, cũng như mọi sĩ tử đều hiểu rằng sức khỏe và tâm lý tinh thần phải thật thoải mái thì thi mới tốt. Còn không, thì đó là cuộc đánh vật vất vả, cầm chắc thua, nếu đậu cũng chỉ là may mắn kiểu "thi phận".

Tôi nói thế để trình với các vị lãnh đạo Bộ Giáo dục rằng hàng chục nghìn học sinh mấy tỉnh miền núi phía bắc hôm qua và hôm nay, thậm chí cả ngày mai ngày mốt nữa, phải trải qua cảnh thiên tai lũ lụt kinh hoàng, nhà bị cuốn trôi, người thân bị thiệt mạng, đói rách ập tới, tài sản mất sạch, đường sá bị chia cắt, chỉ riêng việc tới được nơi thi cũng đủ khổ trăm bề, mưa trên đầu, nước dưới chân, bụng trống rỗng, chữ nghĩa bị ngoại cảnh tác động có khi quên tiệt cả... Thế thì thi cũng như không.

Các vị cầm trịch việc lớn quốc gia, liên quan đến tương lai sự nghiệp của hàng triệu đứa trẻ đang vào đời, mà bước quyết định là kỳ thi. Vậy tại sao không có vị nào đặt vấn đề, đề nghị nhà nước xét cho những trường hợp đặc biệt, những tỉnh huyện nào đã bị lũ lụt, đang chống chọi thiên tai, thì cho các cháu được chậm lại, tách ra thi riêng khi gió mưa đã ngớt, các cháu đã hoàn hồn, gia đình đã ổn định, tinh thần đã vững vàng trở lại. Và tất nhiên, với đối tượng này, đề thi nên dễ hơn một chút. Chả ai muốn phải thi sau để được dễ, chả ai muốn rơi vào hoàn cảnh đó. Do bị bắt buộc thôi.

Nhưng các vị hình như rất thờ ơ với những điều lợi ích cho dân như vậy.

Nguyễn Thông

Vài dòng về báo chí, mạng và nhiệm vụ 'nhân ngày 21.6"

Mấy vị tứ trụ và con nhang đệ tử của các vị ấy đang khuyên báo chí cần tích cực phản bác luận điệu sai trái trên mạng xã hội.

Đó là thứ tư duy của nhà cai trị, luôn thấy mạng xã hội là mối nguy hiểm cho chế độ, chỉ lục lọi tìm tòi mặt xấu của mạng, của internet, facebook... để lên án. Cũng phải thôi, ăn cây nào rào cây ấy, họ phải nói thế.

Còn lão Maddox hàng xóm nhà tôi thì lại khuyên mạng xã hội phải tích cực phản bác, phơi bày những sai trái, giả dối, mị dân, u mê, không tôn trọng sự thực... của báo chí. Lâu nay báo chí quốc doanh một mình một chợ làm nhiệm vụ tô hồng bôi đen theo chỉ đạo đã thành bản chất rồi. 

Báo chí quốc doanh, dù có được bà đỡ nhét núm vú vào miệng để hà hơi tiếp sức cũng không thể tránh khỏi sài đẹn, suy dinh dưỡng và đến lúc rung chuông nguyện hồn. Mạng xã hội, dù có bị đè nén, áp bức, chê ỉ chê oi, bêu xấu thì vẫn cứ tồn tại và phát triển rộng khắp. Đó là xu thế của đời sống xã hội, có muốn làm khác cũng chả được.

Cản lại bánh xe thời đại, sớm muộn thì cũng bị nó nghiền nát, dù có kêu gào, áp đặt mấy đi chăng nữa.

Nguyễn Thông

Đặc khu

Làm kinh tế, ăn nhau ở cái thời cơ, người xưa gọi là thiên thời. Khi thời của thứ gì đó qua qua rồi thì cần phải làm cái khác, theo cách khác. Cứ trùng trình hoặc đã biết rõ hết thời rồi mà cố nhắm mắt làm thì chỉ ôm thất bại.

Đặc khu kinh tế cũng vậy. 30 năm trước, khi cả nước này còn như cái xóm biệt lập ở ngoài đồng với lão trưởng thôn mụ mị gia trưởng luôn cho mình là nhất thì việc thí điểm chọn vùng này vùng nọ thử làm ăn kiểu mới là cần thiết. Nay mọi thứ đều quá rõ, hay dở phân minh, nếu cách mới nào đó trên thế giới đã chứng minh tính hiệu quả của nó thì triển khai đại trà cả nước luôn, chứ lập ra đặc khu chỉ tổ tạo nên sự chênh lệch, kèn cựa, bất công, phân biệt đối xử...

Đặc khu kinh tế, định làm từ ngày xưa, rồi không chịu làm, để tới giờ mới lôi ra bàn đã là dở hơi rồi, nay mấy ông bà nắm quyền cai trị lại bảo lùi thêm chút nữa cho chín mùi, kỹ lưỡng, chờ kỳ họp sau thông qua (thực ra do bị phản biện gay gắt và đúng quá nên tạm gác lại), quả thật để mấy ông lý luận suông cầm cái làm kinh tế chỉ tổ chết nước chết dân. Không khác gì cầm cái đánh một canh bạc may rủi.

Bỏ thứ của nợ lạc hậu ấy đi chứ còn chờ chiếc đếch gì nữa.

Nguyễn Thông

Chuyện nghe đài

Hồi xưa cứ gọi nôm na là nghe đài, tức nghe radio bây giờ.

Những năm cuối thập niên 50, sau đó tiếp đến thập niên 60, đầu 70 ở miền Bắc, thông tin đến với mọi người chủ yếu qua hệ thống đài phát thanh. Báo giấy như báo Nhân Dân, báo của đảng bộ các tỉnh thành chỉ dành cho cán bộ. Báo Nhân Dân ra hằng ngày, còn các báo tỉnh thành mỗi tuần chỉ có 2 - 3 số. Chính vì thế, phóng viên báo Nhân Dân oách lắm, đi tới đâu cũng được tiếp đón long trọng, nể vì, đãi cơm gà cá gỏi, trò chuyện một điều thưa anh, hai điều thưa anh, khi về lại lễ mễ quà cáp gói to gói nhỏ. Phóng viên thường trú báo Nhân Dân có lẽ quyền chỉ kém bí thư tỉnh thành, dọa ai một câu “cho lên báo” là đối tượng xanh mặt. Gần như một mình một chợ, tha hồ tác nghiệp.

Làm báo mà lên tới chức tổng biên tập báo Nhân Dân tức là kịch trần, cỡ ông Hoàng Tùng suốt bao năm được coi như thân tín của cụ Hồ, tới mức có những điều cần trao đổi hẹp thì cụ lại cho gọi chú Hoàng Tùng (theo hồi ký của ông Vũ Kỳ, thư ký của cụ). Và điều này nữa, cho tới tận bây giờ, có cả trăm tờ báo ra hằng ngày nhưng chỉ mỗi báo Nhân Dân được gọi là nhật báo. Kể cũng lạ.

Cũng thuộc cơ quan truyền thông trung ương nhưng phóng viên đài Tiếng nói Việt Nam ít nổi tiếng, không quan trọng bằng nhà báo của tờ Nhân Dân. Có lẽ trong hoàn cảnh thời bấy giờ, nhà đài chủ yếu chỉ đọc phát những bài đã in trên báo nên đội ngũ phóng viên mỏng, tên tuổi lặng lẽ. Người dân ít nghe đài bởi nhiều lý do: không mấy ai có radio (gọi là cái đài) bởi hiếm và rất đắt; nông thôn sau này có hệ thống loa truyền thanh, mỗi nhà một cái loa kim đơn giản hộp gỗ, trong chứa cục nam châm gắn với màng loa giấy nghe rè rè lí nhí, cũng chẳng vô lum vô liếc, công tắc công tiếc gì, cứ tới giờ tổng đài mở thì trố lên, hết giờ tự tắt cái phụp. Lại nữa, nông dân suốt ngày ngoài đồng, thời gian đâu mà nghe đài. Tối về còn tắm rửa giặt giũ, cơm cháo, lo thúc tụi trẻ con học bài, chưa kể rau bèo cám bã, xay thóc giã gạo, thôi thì trăm thứ việc lút đầu lút cổ, thở không ra hơi. Ngơi cái tay là mắt đã nhắm tịt, vừa kềnh xuống giường đã kéo gỗ ầm ầm, muốn nghe đài cũng chả gượng dậy nổi.