Tôi đọc lâu rồi, giờ nhớ mang máng sách ấy kể về cuộc chiến đấu của người Hung chống lại quân xâm lược Thổ Nhĩ Kỳ, bảo vệ thành cổ Ê ghe. Cực kỳ tàn khốc, đau thương, hùng tráng, quả cảm. Cả một dân tộc được tái hiện với những bi kịch, mất mát, anh hùng qua cuộc chiến này, nhất là qua số phận một đôi vợ chồng (tôi quên tên rồi). Hung thế kỷ 16 cũng tang tóc bi kịch như xứ ta cùng thời vậy. Đọc xong sách, rồi sau còn xem phim (người ta dựng thành phim), tự dưng lẩn thẩn nghĩ có lẽ nhà văn Anh Đức viết cuốn "Hòn Đất" bị ảnh hưởng từ Ê ghe này chăng.
Với người miền Bắc, Hungary còn để lại dấu ấn khá đậm nét qua chiếc đài/radio hiệu Orionton. Radio nhưng to hơn cả viên gạch ba banh, nặng 3 - 4 ký, dùng 4 quả pin Con thỏ, đeo trĩu vai. Chỉ những cán bộ cấp huyện trở lên mới sắm, đơn giản là đắt, tốn pin, vả lại rất hiếm dù bán phân phối. Trong phe xã hội chủ nghĩa, nếu Liên Xô gắn với hình ảnh chiếc bàn là 7 rúp, xe đạp Sputnik, đài quay đĩa Rigonda, tủ lạnh Saratov, thì Tiệp là xe đạp Favorit, Đức xe đạp Mifa, Diamant và xe máy Simson, Trung Quốc xe đạp Phượng Hoàng, Vĩnh Cửu và phích nước Trường Giang.
Về sự kiện 1956, như đã kể, người Hung đáng để những quốc gia, dân tộc khác ở khối xã hội chủ nghĩa kính nể, thán phục. Nếu không kể Nam Tư, thì họ là cộng đồng quốc gia đầu tiên công khai thoát Xô, chống lại bọn độc tài núp dưới bóng dân chủ, xã hội chủ nghĩa, cộng sản. Xe tăng và binh lính Liên Xô đã kéo sang nghiền nát cuộc vùng dậy, hàng nghìn người chết. Đó là tội ác của Khrushov và đồng bọn. Lịch sử bị giấu diếm, bị cố ý chôn vùi, nhưng chả có gì bưng bít được mãi.
Ở Việt Nam, sự kiện Hungary đã tác động ít nhiều tới giới trí thức, văn nghệ, nhất là các nhà văn. Nhóm Nhân văn giai phẩm công khai đòi tách văn nghệ khỏi chính trị, đòi quyền tự do sáng tác, đòi dân chủ thực sự, chống độc tài... cũng một phần bởi tác động của sự kiện Hungary 1956. Nhân văn giai phẩm bị đàn áp, nhiều người ra tòa, bị kết án, tù đày thời gian này. Ai muốn biết rõ hơn, nên tìm đọc cuốn tư liệu công phu, dày dặn, chi tiết, đáng tin cậy "Nhân văn giai phẩm - Sự kiện và nhân chứng" của nhà văn đại tá Thái Kế Toại.
Hồi trước dịch Covid-19, bác Nguyễn Thế Khải một bậc đàn anh có lần rủ tôi đi Hungary, bảo rằng đi cho biết đó biết đây. Thấy tôi ngại ngần, bác cười, anh bao tất. Bác bảo bên Hung nhiều thứ tuyệt vời lắm, nhất là tòa nhà quốc hội ven sông Danube, nhà quốc hội đẹp nhất địa cầu. Bác Khải giám đốc Công ty Du lịch Hoàn Mỹ chuyên tour Mỹ nhưng từng tới cả trăm nước trên thế giới. Dự định chưa kịp thực hiện thì bác đi xa giữa lúc dịch dữ dội. Có lần bác còn định bao cả chuyến sang Mỹ.
Chả hiểu sao một nước Hung khí phách và đẹp đẽ vậy lại nảy nòi ra thứ người như gã Orban, mà tọa quyền những 16 năm. Ngày 12.4.26 là dấu mốc lịch sử để Hung trở lại dáng vẻ kiêu hãnh xưa. Ông hàng xóm nhà tôi cười bảo thằng ấy không có lỗi bởi nó vốn vậy, nhưng dân Hung nhận ra chân tướng nó quá chậm, và cả đám EU, NATO nữa, không dám làm gì một thằng ăn hại. Ông còn thủng thẳng, Orban thì xong rồi, còn gã Fico (Slovakia) kia, mau tỉnh táo đá đít nó, đừng để nó lái vào vòng u mê, đừng chơi với nó, kẻo có ngày hối không kịp.
Nguyễn Thông
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét