Có những từ tiếng Việt cần lưu ý khi dùng (kỳ 3)

Lần này bỉ nhân đề cập nhóm từ tiếng Việt có gốc Hán, tức từ Hán Việt, gồm: Tiếp kiến, hội kiến, hội đàm.

Chả là báo Nhân Dân - cơ quan trung ương của đảng Cộng sản Việt Nam, số ra ngày 11.4.2026 có bài "Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tiếp kiến Giáo hoàng Leo XIV".

Nói luôn, viết như thế là dốt, không hiểu gì về từ "tiếp kiến", trừ trường hợp cố ý dốt để tự nâng mình lên.

Không chỉ báo Nhân Dân với đội ngũ lãnh đạo sừng sỏ, kiến thức đầy mình, đội ngũ phóng viên tinh những nhà này nhà nọ trong giới, mà cả nhiều báo đài quốc doanh khác cũng dốt vậy, xài từ "tiếp kiến" sai trầm trọng vậy. Tôi dám chê rằng "dốt" bởi không từ nào chính xác hơn, dù có làm họ tự ái, khó chịu.

"Tiếp kiến" nghĩa là gì? "Tiếp" là đón, đón tiếp, đón rước, tiếp xúc. "Kiến" là gặp, thấy, gặp mặt. "Tương tư bất tương kiến" là nhớ nhau mà không gặp nhau.

 
Gặp mặt và tiếp chuyện (ai đó) gọi là tiếp kiến.

Tiếp kiến là hành vi của chủ nhà. Trong cuộc tiếp kiến, chủ nhà là chủ thể, còn người được tiếp là khách thể. Khách chỉ "được tiếp kiến", chỉ trò chuyện chứ không phải là người tiếp chuyện.

Trường hợp nói trên, ông Mẫn là khách, Đức Giáo hoàng là chủ. Khách được chủ tiếp thì từ "tiếp kiến" phải dành cho Giáo hoàng, còn ông Mẫn ở dạng bị động chỉ là được tiếp kiến thôi.

Nếu ông Mẫn ở khách sạn rồi mời Giáo hoàng đến gặp và trò chuyện, thì ông ấy mới hợp với từ tiếp kiến. Dĩ nhiên điều này không xảy ra.

Liên quan tới "kiến" còn có những từ "tham kiến", "yết kiến", "hội kiến"... bỉ nhân sẽ nói sau. Viết dài đọc mệt. (còn tiếp)

Nguyễn Thông