Không ai cả

Vụ cháy máy bay chở khách ở Nhật Bản rồi sẽ còn âm ỉ trong dư luận nhiều năm sau, không phải bởi "máy bay cháy" mà là "con người".

Người Nhật đã từ lâu gây ấn tượng đặc biệt với thế giới về phẩm chất đáng trân trọng của họ, nên vụ cháy này cũng chỉ góp phần khẳng định thêm thôi. Một quốc gia, một dân tộc tạo được và duy trì được đặc sản như thế quả là điều hạnh phúc, tự hào.

Tôi để ý, người Nhật, từ bình dân tới nhà lãnh đạo, rất ít khi "nổ" về thành tích của họ. Nổ hoàn toàn trái với phong cách của người Nhật.

Trong vụ cháy nói trên cũng vậy, khi thế giới hết lời khen ngợi sự xử lý sự cố thì người Nhật chỉ dùng những lời lẽ rất khiêm tốn. Theo báo chí Nhật tường thuật, Ban lãnh đạo Hãng hàng không Nhật Bản (JAL) đã "khen ngợi hành khách tuân thủ kỷ luật và hợp tác với phi hành đoàn để tất cả đều được sơ tán an toàn khỏi máy bay, trong đó có 8 trẻ em tuổi mẫu giáo. Đặc biệt là không ai trì hoãn để cố lấy hành lý của mình".

Học người Nhật

Nhắc tới nước Nhật người Nhật, nhiều người chả riêng gì ở xứ ta cúi đầu. Khen nước này thì có mà khen cả ngày, khen giời cao, khen phò mã tốt áo, khen mèo dài đuôi…

Tôi thích, kính nể họ ở khía cạnh này. Nước Nhật giàu nhưng người Nhật rất tiết kiệm. Họ sống thực tế chứ không se sua hình thức. Họ lấy giá trị thực tế làm chuẩn, làm thước đo chứ không trọng sự màu mè. Mọi phô bày hình thức không nằm trong mọi hoạt động của họ. Dân thế mà tầng lớp lãnh đạo quốc gia, thượng tầng cầm quyền cũng thế. Cả nhà vua, thủ tướng, các bộ trưởng đều gương mẫu về sự giản dị tiết kiệm. Khó mà săm soi tìm được những cờ kèn kèn trống, băng cờ khẩu hiệu, lễ lạt hoa hoét ở nước giàu có, văn hóa, văn minh bậc nhất này.

Ngay cái bộ máy điều khiển nước Nhật rộng hơn Việt Nam, dân đông hơn Việt Nam nhưng ngoài thủ tướng và các bộ trưởng thì không có phó thủ nào, mà bộ cũng rất ít. Đảng rất nhiều, nhưng đảng luôn ý thức “không có gì quý hơn độc lập tự LO”, không xài tiền ngân sách, không ăn bám dân. Anh nào lạm tiền dân là anh ấy tự loại mình ra khỏi đời sống chính trị.

Liệu có “ngày đàng sàng khôn”?

Ông bà ta có câu “đi một ngày đàng, học một sàng khôn” để nhắc con cháu đừng có suốt ngày ru rú trong lô cốt pháo đài tự sướng với nhau đất nước chưa bao giờ thế này, chưa bao giờ thế nọ. Đi cho thêm khôn bớt lú, mở con mắt nhìn cái hay của thiên hạ mà học hỏi, “đi cho biết đó biết đây/ở nhà với mẹ biết ngày nào khôn”.

Đi với mục đích vậy, chứ không phải để khoe khoang hoặc xin xỏ, kiểu như chúng ta thay phiên nhau canh giữ hòa bình thế giới, kiểu như ngoại giao vác rá thời xưa. Mở rộng quan hệ làm ăn là một chuyện, mà quan trọng nhìn thấy người ta thế nào rồi về mà sửa mình.

Chuyến thăm Nhật Bản của ông thủ tướng xét mặt nào đó đã thành công, đặc biệt là hợp tác làm ăn, giao thương, ký kết được nhiều thứ về kinh tế. Chơi với Nhật về kinh tế thì chỉ có lợi trở lên, nếu mình tử tế, đàng hoàng, tư cách. Cả thế giới cúi mình khâm phục cách làm ăn, phát triển kinh tế của người Nhật, giờ ta mới sốt sắng thúc đẩy “nâng lên tầm cao, đi vào chiều sâu” với họ là đã khí muộn.

Đường sắt và bộ giao thông

Ở xứ ta lúc nào cũng có chuyện nóng sốt để buôn. Ngay cả khi dịch chưa dứt hẳn, người chết mỗi ngày còn lên tới cả trăm, chuyện dịch trở thành câu cửa miệng, thì đã lòi ra chuyện khác. Chuyện ngành đường sắt “ngoại giao hàng thải” của Nhật. Chính phủ ngoại giao vắc xin được thì nhà hỏa xa cũng có quyền ngoại giao rác, thực chất đều là đi xin chứ ngoại giao ngoại giếc quái gì. Các bố cứ thích nói chữ cho văn vẻ màu mè che giấu thực chất.

Thoạt tiên phải công nhận hàng Nhật cực tốt. Nếu nước nào trên thế giới cũng làm ăn, phát triển được như nước Nhật thì quả đất này thành thiên đường lâu rồi. Họ cũng đi qua cuộc chiến tranh tàn khốc, bị tàn phá khủng khiếp, là nước duy nhất bị bom nguyên tử, nhưng chỉ thời gian ngắn hơn 2 chục năm họ vươn lên nhóm hàng đầu thế giới. Nhân loại phải ngả mũ cúi đầu kính phục người Nhật. Hàng Nhật, từ chiếc tàu thủy khổng lồ hiện đại cho tới gói mì ăn liền đều được xem như thứ tiêu chuẩn siêu hạng trên thế giới. Người ta có thể nghi ngờ chất lượng đồ của nước này nước khác chứ với đồ Nhật không có giây phút để lăn tăn.

Làm gì có đăng cơ

Thế giới hai ngày qua nhiều sự kiện nóng. Nóng nhất là tình hình chính trị biến động ở xứ Venezuela tận Nam Mỹ khiến những ai quan tâm thời sự quốc tế phải theo dõi từng giờ từng phút. Và chuyện nữa ở nước Nhật Bản, dân ta quen gọi là xứ Phù Tang, hoặc xứ Mặt trời mọc, là nhà vua thoái vị, nhường ngôi cho con.

Đối với nước Nhật và dân Nhật, đó là sự kiện trọng đại, lễ trọng, mấy chục năm, thậm chí hơn nửa thế kỷ mới xảy ra một lần. Điều rất đáng lưu ý về sự kiện này ở chỗ hoàng gia, chính quyền và người Nhật tổ chức lễ trọng rất giản dị, gọn gàng mà vẫn nghiêm trang, gây ấn tượng mạnh về tính cách Nhật. Lễ thoái vị của cựu vương, Nhật hoàng Akihito rời ngôi báu, chỉ diễn ra trong 10 phút vào ngày 30.4, rất cảm động. Lễ đăng quang, lên ngôi vua của tân vương, Nhật hoàng Naruhito cũng rất ngắn gọn, chỉ 10 phút, ngày 1.5, mở đầu một triều đại mới có tên Lệnh Hòa (sự tươi đẹp).

Ở Việt Nam, hầu hết các tờ báo, trong mục thời sự đều thông tin về sự kiện Nhật Bản hiếm có này. Chỉ có điều, không biết xuất phát, xuất xứ từ đâu, mà rất nhiều báo, kể cả những tờ lớn có uy tín hoặc đông đảo bạn đọc như Thanh Niên, Zing, Thế Giới, Dân Trí, Ngôi Sao… đều tường thuật, miêu tả sự lên ngôi của thái tử Naruhito bằng từ “đăng cơ”, chẳng hạn lễ đăng cơ, tân vương đăng cơ, thái tử Naruhito đăng cơ, v.v..

Rất ngạc nhiên, không hiểu tại sao lại có từ “đăng cơ” ấy. Ít người đọc quan tâm tới nghĩa của từ đó nên cứ vui vẻ chấp nhận. Chả nhẽ đây là một kiểu cách sáng tạo ngôn ngữ, bổ sung từ vựng vào kho tiếng Việt?

Học Nhật Bản

BÁ TÂN

       Sau thế chiến thứ 2, Nhật Bản trở nên kiệt quệ.

       Không những nghèo tài nguyên mà còn thường xuyên hứng chịu hậu quả do thiên tai gây ra (động đất , sóng thần…).

        Hiện thời Nhật Bản thuộc nhóm cường quốc của thế giới, trước hết là sức mạnh kinh tế.

        Suốt thời gian dài chiếm ngôi vị nền kinh tế thứ 2 thế giới. Gần đây  Nhật Bản lùi xuống thứ 3, Trung Quốc ngoi lên giành ngôi thứ 2.

         So sánh tổng giá trị GDP, Nhật Bản đứng sau Trung Quốc nhưng tính bình quân thu nhập theo nhân khẩu cũng như chất lượng sống của người dân, chưa biết đến bao giờ Trung Quốc mới đuổi kịp Nhật Bản.

          Vấn đề đặt ra không phải là học hay không học, mà là làm thế nào để học Nhật Bản.

          Đất nước nghèo tài nguyên nhưng lại hùng mạnh về kinh tế, thuộc nhóm cường quốc của thế giới. Sự thật hùng hồn ấy trở thành bài học vô giá đối với Việt Nam.

          Để thực hiện mục tiêu dân giàu nước mạnh, Việt Nam nên, rất nên học cách làm của Nhật Bản.

          Tiền bạc là cần nhưng chưa đủ. Nhật Bản, Singapore từ nghèo vươn lên thành cường quốc, trước hết do cách làm quyết định.

Đáp trả mạnh mẽ

BÁ TÂN 
     Đáp trả mạnh mẽ. Đó là tuyên bố của thủ tướng Nhật Bản sau khi Trung Quốc cho tàu lượn lờ vùng biển hai nước tranh chấp.
 

     Đối phương chỉ mới ra đòn gió, người đứng đầu chính phủ Nhật Bản đã tỏ rõ sự bảo vệ chủ quyền một cách quyết liệt. Đích thân thủ tướng chính phủ lên tiếng, chứ không cần dùng cái loa người phát ngôn bộ ngoại giao.

     Nhìn cách hành xử của thủ tướng Nhật Bản mà thèm, mà ao ước, mà so sánh.

     Nhật Bản không có những chữ vàng, chữ tốt trong quan hệ với Trung Quốc. Những chữ ấy (16 chữ vàng, 4 tốt) chẳng là gì cả, cách chơi chữ chỉ là trò thư giãn mà thôi. Giống như đội bóng chuyên nghiệp, Nhật Bản ra sân sòng phẳng và chơi hết mình với Trung Quốc. Về lĩnh vực bóng đá, đẳng cấp Nhật Bản đứng trên Trung Quốc, kể cả khu vực cũng như thế giới. Tiềm lực quốc phòng Nhật Bản cùng với đồng minh thân cận, ai dám bảo thua kém Trung Quốc.

Kho vàng ở núi Tàu là kho gì?

SỸ VĂN
            Từ tháng 2.2001 đến nay, trên các báo có  nhiều bài nói về việc tìm kiếm kho vàng 4.000 tấn ở núi Tàu, huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận. Câu chuyện tìm “kho vàng ở núi Tàu” này tạo sự quan tâm của nhiều bạn đọc. Nhiều người cho là cụ Trần Văn Tiệp (97 tuổi) rất tâm huyết với đất nước nên không ngại tốn kém công sức và của cải để tìm kho báu này. UBND tỉnh Bình Thuận cũng có văn bản, đồng ý cho nhóm của cụ Tiệp thăm dò và tìm kiếm “kho vàng” này. Vàng đâu chưa thấy, nhưng núi non bị đào bới tan hoang, môi trường bị phá hoại thì thấy rồi. Dư luận thì cũng nhiều ý kiến khác nhau, song vẫn  nhiều người cho là nên để cụ Tiệp tiếp tục tìm kiếm, vì nghe đâu đã tìm thấy ‘cửa kho”. Vậy nên hiểu chuyện này thế nào?

Đố em

-Tôi đố ông, lúc này Việt Nam và Nhật Bản có gì khác nhau?
-Dễ ợt. Nhật là nước giàu nhất nhì thế giới, còn Việt Nam nghèo hạng gần nhất nhì thế giới.
-Giỏi. Vậy có gì khác nhau?
-Khác ở chỗ, sau vụ Fukushima thì người Nhật giương cao biểu ngữ "NO NUKE" (không hạt nhân, vũ khí hạt nhân); còn ở ta sau vụ Mỹ Xuân bán vốn tự có, Thu Minh hở dzú bị phạt thì Bộ văn hóa nước ta giương cao biểu ngữ "NO NUDE" (nói theo kiểu của bác bộ trưởng "hai không" là: không hở vú). He he.
-Ừ nhỉ, nhưng lẽ ra phải chuyển biểu ngữ nơi này cho nơi kia mới đúng.
-Chí phải. Tuần sau đố tiếp nữa nhá.

16.6.2012
Nguyễn Thông