Khải hoàn môn

Chuyện thời sự nóng rãy lúc này là "Khải hoàn môn" chứ không phải gốc cây 55, lộn xộn ở bộ y, Tuấn Hưng hay Phương Hằng, thằng Medvedev say rượu...

Xứ An Nam, tục gọi Đông Lào, thời sự nóng quanh năm suốt tháng, từng ngày từng giờ, hơi đâu mà để ý.

Nhà cháu chỉ biên vài chữ thêm vào vụ "Khải hoàn môn" rồi cóc (nhẽ ra định gõ "đéo" nhưng mềm chút cho có văn hóa) thèm quan tâm nữa.

Nó là thế này:

Trước hết, cần phân biệt và hiểu cho chính xác, cái mẫu hình khối được gọi là khải hoàn môn kia chỉ là một công trình bê tông núp bóng văn hóa để giải ngân. Nó không phải tượng, tượng đài, bởi không có người (luôn là trung tâm của tượng, tượng đài); không phải đài (chẳng hạn đài liệt sĩ trên đường Bắc Sơn) bởi không phải là chỗ để người ta đến viếng, cúi đầu, thậm chí thắp hương/nhang; không phải tháp, dù nó khá cao, bởi tháp có lối kiến trúc, kết cấu riêng, như tháp Hòa Phong ven hồ, tháp Rùa trên mặt hồ chẳng hạn, đằng này nó đuồn đuỗn như con đỉa chết khô...

Cần biết lắng nghe và sửa sai

Cách nay 69 năm, ngày 10.10.1954, những người lính Pháp cuối cùng xếp hàng ngay ngắn rời khỏi Hà Nội, theo lối cầu Long Biên do chính họ xây dựng, để về Hải Phòng tập kết 300 ngày chờ rút hết về nước. Nay ở bãi biển Đồ Sơn vẫn còn di tích bến Nghiêng, nơi quân Pháp xuống tàu hồi hương.

Pháp rút, quân ta vào tiếp quản thủ đô Hà Nội trong sự chào đón của nhân dân. Đoàn xe chở tướng Vương Thừa Vũ - Chủ tịch Ủy ban quân chính (quân quản) Hà Nội, bác sĩ Trần Duy Hưng - Chủ tịch Ủy ban hành chính Hà Nội đã cùng bộ đội vào nội thành qua 5 cửa ô một cách hòa bình, không một tiếng súng nổ nào. Nhạc sĩ Nguyễn Thành và thi sĩ Tạ Hữu Yên viết "Khi đoàn quân tiến về mùa thu ấy/Nhịp trống rung ba mươi sáu phố phường". Trống vang như ngày hội lớn chứ đâu phải vào để đánh nhau. Ngày 10.10 được lịch sử gọi bằng cái tên chính xác với thực tế, “ngày tiếp quản thủ đô”. Lứa chúng tôi khi học phổ thông (từ lớp 1 tới lớp 10) sách giáo khoa và lời thầy cô, lời cán bộ đều ghi rõ, nói rõ là “ngày tiếp quản thủ đô 10.10”.

Ngày "giải phóng"

Hôm nay, ngày 10.10 tây (ngày chứ không phải mùng, bởi mùng chỉ dùng cho âm lịch, cho nên bắt trẻ con hát "mùng 8 tháng 3, em ra thăm vườn..." là sai), liên quan tới sự kiện xảy ra ở Hà Nội cách nay 68 năm, 10.10.1954.

Chính trị và lịch sử xứ ta đang cố tình xuyên tạc, bóp méo sự kiện này để trang trí tô vẽ cho nhà cai trị. Thậm chí hôm nay trên một tờ báo còn dựng chuyện "Giải phóng thủ đô: Phá tan âm mưu trao trả một thủ đô tan hoang xơ xác" nhưng đọc cả bài chẳng thấy người Pháp có âm mưu cụ thể gì cả. Cần nói thẳng với đám tuyên giáo ngu ngốc, nếu người Pháp muốn phá, dễ ợt, chả còn chỗ cho ông to bà lớn ngự trong tòa nhà phủ chủ tịch bây giờ đâu, nói chi những chỗ khác. Ngay cái chùa Một Cột, lâu nay cứ nói quân Pháp chủ ý phá, cũng cần xem lại.

Những người chứng kiến sự kiện xảy ra năm 1954 ở Hà Nội, năm 1955 ở Hải Phòng hiện giờ còn nhiều, lịch sử khách quan trong con mắt họ khác hẳn với lịch sử mậu dịch, lịch sử quốc doanh, lịch sử bị bóp méo được tô vẽ bởi những nhà vẽ sử, và nhất là đám thủ lĩnh chính trị.

Chuyện trồng cây và dùng người ở thủ đô

Mấy hôm nay, công nhân công ty công viên cây xanh ở Hà Nội tất bật làm chuyện ngược đời: Di chuyển những cây phong lá đỏ trên 2 con đường Nguyễn Chí Thanh - Trần Duy Hưng đi tránh nắng. Cứ kéo thêm vài ngày nữa thì toi hết.

Đám phong lá đỏ ấy, hơn 260 cây, do nhà giàu biếu tặng để thủ đô trồng cho đẹp cho mát. Mới trải phong sương hàn nhiệt được 2 năm, chúng lần lượt lăn ra chết. Đến khổ, cái cây ở xứ này cũng khó sống, nói chi người.

Người ta tặng là chuyện của người ta, mình cũng phải động não tí chứ, cái đầu để làm gì. Không phải chỗ nào cũng trồng được mọi thứ cây, cây nào cũng thích hợp. Phố xá, đường đi lối lại trong thành phố, đâu phải cái bờ ruộng thôn quê mà bất cứ cây gì cũng cắm xuống. Người Pháp thời cai trị đất này, dù chỉ trồng một cây, ở đô thị hay nông thôn, đều tính toán xem xét rất kỹ. Chuyện ấy hầu như ai cũng biết, không cần phải nhắc lại.

Tại sao đám phong lá đỏ bị di tản, sơ tán? Không phải tại nắng. Xưa nay, trồng cây để lấy bóng mát, che nắng cho người, giờ tự dưng bày trò bứng cây đi tránh nắng. Nếu cứ thấy nắng rồi chuyển cây, chắc quả đất này chỉ còn sa mạc. Theo nhà cầm quyền Hà Nội, đám phong lá đỏ tội nghiệp ấy không hợp với đất đai thổ nhưỡng khí hậu điều kiện sống… ở thủ đô. Không hợp thì chết dần chết mòn, lăn ra chết, vậy thôi.

Giải phóng

Trong ngôn ngữ Việt, vốn từ tiếng Việt, thì "giải phóng" là từ gốc Hán Việt.

Giải có nghĩa là hành động cởi bỏ sự trói buộc, cởi trói, chia gỡ ra, tách ra, làm cho thoát khỏi. Hành động này do chủ thể thực hiện trực tiếp chứ không nhờ vào yếu tố khách quan.

Giải sầu là cởi bỏ sự sầu muộn, giải buồn là tìm cách thoát khỏi nỗi buồn. Giải phẫu là tháo mở cơ thể ra bằng cách mổ (phẫu), giải thích là làm cho rõ nghĩa một vấn đề hoặc điều gì đó… Một cô gái hờn giận người yêu thì anh chàng phải tìm mọi cách làm nàng bớt giận, gọi là giải hờn.

“Giải phóng” là hành động cởi bỏ sự trói buộc, xiềng xích, sự đè nén để đối tượng nào đó được phóng thích, tự do, thoát khỏi sự nô dịch, chiếm đóng. Cụ học giả Đào Duy Anh trong “Hán Việt từ điển” giải thích ngắn gọn đó là “hành động mở thả ra”.

Như vậy, đã nói giải phóng tức là phải nói tới hành động mạnh mẽ để tháo buộc. Quân đội miền Bắc khi vào Nam đánh nhau được chính quyền miền Bắc gọi là quân giải phóng, tức là vào để cởi bỏ sự trói buộc cho đồng bào miền Nam dưới “ách đè nén của Mỹ ngụy”. Có tuyên truyền thế mới tạo được vẻ chính nghĩa, khiến người ta lên đường lao vào chỗ chết mà không ngần ngại. Việc kéo quân lính, xe tăng vào Sài Gòn được coi như sự giải phóng. Khi xưa Nguyễn Huệ kéo quân ra bắc, đánh nhau với giặc Thanh xâm lược, tiến vào thành Thăng Long, sau mấy trận đấu quyết liệt ở Ngọc Hồi, Đống Đa… thì vào kinh thành là giải phóng. Thi sĩ Ngô Ngọc Du viết “Một trận rồng lửa giặc tan tành/Chúng vội cướp thuyền hòng chạy trốn/Đầy thành già trẻ mặt như hoa/Chen vai thích cánh cùng nhau nói/Cố đô vẫn thuộc núi sông ta” ghi lại cảnh giải phóng thành Thăng Long thật ấn tượng.

Ngao ngán loa phường thủ đô

BÁ TÂN (nhà báo, không phải nhà thơ, dịch giả Thái Bá Tân)

Sau hơn 1 tiếng đồng hồ bị đài phường ép nghe ca nhạc, tôi ngồi viết bài này với tâm trạng bị nhà nước cướp đi cái quyền được nghỉ ngơi, được lựa chọn.

Đã thành thông lệ, ngày nào đài phường cũng oang oang mớ thông tin trùng lặp, trong đó rất nhiều thông tin người dân không có nhu cầu tiếp nhận.

Đài phường không những không giảm số lượng và giờ phát mà còn tăng. Chỗ tôi ở, cách nơi ở của bố con nhà báo Lại Văn Sâm chỉ một ngách, sau khi gắn đủ mỗi ngách một loa, gần đây phường sở tại còn “tậu” thêm cho một loa gắn vào nơi có nhiều người qua lại.

Hôm qua chủ nhật, 29.5.2016. Ngày cuối tuần, sau những việc cần làm, ai cũng muốn được yên tĩnh nghỉ ngơi. Nếu có nhu cầu giải trí, công dân tự lựa chọn theo sở thích, điều kiện kinh tế… Thời bây giờ, khi cần giải trí, công dân tha hồ lựa chọn.

Đài phường làm cái việc trái khoáy, mang tính bất chấp.

Ngày nghỉ của công dân, đài phường ra rả chương trình ca nhạc suốt hơn 1 tiếng đồng hồ.

Đài phường mở băng ca nhạc, ép dân phải nghe. Như đục vào lỗ tai.

Chế độ bao cấp đã bị xóa sổ. Vậy mà chính quyền phường vẫn "phục chế” chế độ cưỡng bách ôm đồm ấy, ép dân phải nghe ca nhạc do họ lựa chọn và phát oang oang trên loa công cộng.

Thành ủy, UBND thành phố Hà Nội có sự chỉ đạo này không?

Ông Hoàng Trung Hải, ông Nguyễn Đức Chung có tán thành sự bao cấp ca nhạc theo cái kiểu cưỡng ép, bất chấp nhu cầu người dân hay không?

Có nguồn tin cho biết, nơi ở của quan chức đầu não thành phố Hà Nội, ở đó không có đài phường.

Bá Tân