Nhìn thấy, nghĩ, và phán xét

Vụ nghệ sĩ nhân dân (NSND) Lan Hương không tiếp tục cuộc hành trình đi Trường Sa (hay có thể nói là bỏ về dở chừng) đang dậy sóng dư luận, theo tôi, cần phải hết sức bình tĩnh suy nghĩ và phán xét. Đừng quá vội vàng, nếu sự việc đúng như người chứng kiến kể lại thì có ích trong việc phân loại tư cách, nếu sai có thể giết chết một con người về nhiều mặt.

Trước hết, nói về NSND Lan Hương. Chị nói với báo chí rằng chị rất muốn đi Trường Sa, đã tích cực chuẩn bị cho chuyến đi dù mấy tháng nay không được khỏe, nhiều bệnh này bệnh nọ. Chị đã sai lầm. Chị cần nhớ rằng để tổ chức một chuyến đi như vậy, cơ quan có trách nhiệm đã phải chuẩn bị nhiều tháng trời, chọn người rất kỹ, trong đó có tiêu chuẩn sức khỏe. Dù rằng niềm yêu biển đảo có sâu nặng mấy đi nữa, yêu mến người chiến sĩ Trường Sa đậm đà mấy đi nữa, nhưng không thể lấy cái tinh thần đó thay cho sức khỏe. Đáng lẽ thấy mình không đáp ứng được, phải từ chối, hoặc xin được đi chuyến khác nếu sức khỏe cho phép, thì chị đã không làm vậy. Trong phút 89, người ta không thể thay người, không thể điều chỉnh nhân sự cho chuyến đi, chị đã khiến mọi sự dở dang. Rất đáng trách. Dư luận nói này nói nọ, chĩa mũi phê phán vào chị, chị cần nghĩ “tiên trách kỷ, hậu trách nhân”, một phần tại mình.

Nhưng các vị ạ, chúng ta đừng vội thay tòa án lương tâm để kết án một con người, bất kể người đó là ai. Nhiều khi ngay cả người trong cuộc vẫn chưa hiểu hết. NSND Lan Hương nói rằng khi lên tàu, chị không chịu được “mùi tàu”, chóng mặt, khó chịu, buồn nôn muốn ói, không chịu nổi. Tôi tin chị ấy nói thật, chứ không phải như ai đó bảo rằng chị ấy chê tiện nghi kém rồi bỏ dở cuộc hành trình. Chẳng người nào có tư cách, nhất là một NSND, chỉ vì thiếu tiện nghi mà làm điều dại dột vậy. Một người đàn bà tuổi ấy, sức khỏe ấy, thay đổi môi trường đột ngột, rất dễ bị suy sụp sức khỏe. Ai đó đừng lấy sức khỏe của mình để áp cho người phụ nữ này. Những năm 70-80 thế kỷ trước, tôi thường ra Bắc vào Nam bằng đường biển, khi tàu hàng, khi tàu khách Thống Nhất, tôi thường chứng kiến những người, kể cả đàn ông, đàn bà, cứ lên tàu, chịu tròng trành rung lắc, chao đảo một tí là mật xanh mật vàng. Chính tôi cũng từng phải bỏ dở chuyến đi trên tàu Sông Đáy ông anh họ cho đi nhờ vào Sài Gòn bởi vừa xuống tàu là mặt tái ngắt, mà kỳ ấy lại biển động, ông anh tôi bảo, thôi, chú về, để thu xếp đi chuyến sau hoặc đi tàu hỏa.

Cẩn thận vẫn hơn

1.Chuyện thứ nhất: Mấy bữa nay có 2 vụ liên quan đến hải quân. Các bác nhà ta đừng giật mình, hải quân nước khác thôi. Trước là vụ tàu sân bay INS Vikramaditya (Nga đang hoàn chỉnh để bàn giao cho Ấn Độ) đã bị hư hại vì sự cố lớp cách ly bằng gạch chịu lửa, vốn được sử dụng để ngăn cách các nồi hơi với các cấu trúc khác trên tàu. Dư luận cho rằng đơn vị đóng tàu đã sử dụng "những viên gạch chịu lửa Trung Quốc không đạt chuẩn". Do vậy, việc bàn giao tàu cho Ấn Độ sẽ phải lùi chậm lại cả năm trời. Thế là loại được một kẻ thù ngon ơ.
Vụ thứ 2 nóng hôi hổi. Chiếc chiến hạm siêu tàng hình KRI Klewang-625 của hải quân Indonesia mới toe, chưa kịp đưa vào sử dụng bỗng nhiên phát hỏa, cháy rừng rực vào ngày 28.9, thiêu cháy vùi xuống biển hơn chục triệu đô la. Vấn đề quan trọng không phải là tiền mà ở chỗ tàu to, quan trọng, hiện đại thế, được bảo vệ cẩn mật thế nhưng cứ cháy như trẻ trâu xứ ta đốt đống rơm. Kinh thật, gớm thật. Cũng nghe dư luận xì xào có bàn tay kẻ lạ.
Bất chợt rùng mình, nghĩ ngay đến mấy cái Đinh Tiên Hoàng, Lý Thái Tổ, cả mấy chiếc tàu ngầm Kilo sắp nhận về. Cứ phải cẩn thận, cẩn thận. Không thừa. Bọn lạ nhan nhản khắp nơi, mỗi thằng thủ một cái... hộp quẹt thì dễ sinh chuyện lắm. Xưa nay chúng chả từ một thủ đoạn nào.

2.Chuyện thứ hai: Cái đập thủy điện Sông Tranh 2 tiêu tốn quá nhiều nước bọt và giấy mực rồi. Sư nói sư phải vãi nói vãi hay, có cãi nhau đến tết Công Gô cũng chưa chắc đã ngã ngũ. Chỉ cần biết rằng miền Trung đã vào mùa mưa lũ, mà chiếc đập đó theo thiết kế lại không có đáy xả nước nguy cấp. Thế thì vào mùa mưa, lũ lớn, nó cứ tích nước, chả cần đợi phó thủ tướng Hoàng Trung Hải có cho tích nước hay không. Mà đã tích thì phải ứ, phải phình. Ai dám bảo những cơn trận động đất vừa rồi không làm nứt làm om đập (nứt bên trong thì sao). Nước căng hết mức, nó phá một phát thì quá đại hồng thủy. Vậy thì ngay từ giờ cứ cẩn thận biên tên những ông bà khăng khăng bảo rằng đập an toàn an toàn, không sao không sao, yên tâm yên tâm; những ông bà chịu trách nhiệm từ nhớn đến nhỡ nhưng cứ nhởn nhơ, ghi tất vào danh sách. Nhỡ có vỡ đập, chết người (phỉ phui cái miệng) thì lúc ấy cứ chiếu theo danh sách lôi các vị ấy ra tùng xẻo, tế cúng người dân bị nước cuốn chết oan.

29.9.2012
Nguyễn Thông