Vàng, ngân hàng và kinh tế thị trường có đuôi

Chờ mãi chờ mãi, chả thấy các nhà kinh tế, những đấng bậc giáo sư tiến sĩ, những chuyên gia tài chính ngân hàng lên tiếng vạch vòi bản chất của vụ giá vàng ầm ầm lên đỉnh hôm 27.12. Thực ra cũng có đôi lời phân tích này nọ nhưng chủ yếu là ve vuốt, bênh cho cách điều hành của các đương sự chịu trách nhiệm về mảng ngân hàng, tài chính, rằng thì là mà thế này, rằng thì là mà thế nọ.

Cách nay gần nửa tháng, ngày 26.12.2023, giá vàng vọt lên hơn 79 triệu đồng/lượng. Sáng hôm sau, được đà, vàng đắc chí vượt luôn mức 80 triệu, điều chưa từng thấy trong lịch sử xứ này kể từ khi có… vàng. Kẻ mua người bán tấp nập, có người còn bảo mốc 100 triệu không xa, lại thêm người nhắc có ông lớn bảo vàng trong dân còn nhiều lắm, hơn 500 tấn cơ, lại có người thủng thẳng nhà nước thiếu gì tiền mua vàng, cả tỉ mỗi lượng cũng chấp, bằng chứng là mọi giao dịch đều tinh tiền mệnh giá 500 nghìn mới cứng, in dễ ợt, v.v..

Coi mòi không ổn, ngày 27.12, người đứng đầu chính phủ chỉ thị Ngân hàng Nhà nước phải có giải pháp quản lý, điều hành giá vàng miếng trong nước theo nguyên tắc thị trường, không để chênh lệch giá trong nước và quốc tế ở mức cao. Thủ tướng cũng yêu cầu theo dõi sát diễn biến thế giới và trong nước, không chấp nhận kiểu giá chênh lệch vô lý…

Kinh tế cộc đuôi

Tôi không phải người làm kinh tế, bằng chứng là rất nghèo, thường xuyên trong ví chỉ có giấy tờ tùy thân.

Coi tin tức, tự dưng thấy lo lo bởi cái nền kinh tế thị trường có đuôi ở xứ này.

Giá vàng sáng 26.12 lên sát 80 triệu đồng/lượng, cao hơn giá thế giới hơn 20 triệu. Ối cha mẹ ơi, kinh khủng khiếp. Dò trên mạng, vàng bên láng giềng Campuchia cũng chỉ khoảng 60 triệu, như giá chung thế giới.

Hôm trước đó, ngân hàng Vietcombank (số 1 trong bộ tứ ngân hàng quốc doanh) giảm lãi suất tiền gửi có kỳ hạn chỉ còn 1,9% năm, tức là tụt xuống 0,158% tháng, tức là gửi 100 triệu sẽ lĩnh lãi 158 nghìn/tháng, mua được 5 ký gạo ST25 loại 2. Ngân hàng đang thừa tiền, tiền chết dí nằm đọng trong kho, nó đâu cần huy động thêm của những ông bà về hưu chắt bóp gửi để có tiền chợ để sống qua ngày làm gì.

Thủ tướng và ngân hàng

Một người nhà tôi vay vốn ngân hàng để lo việc. Cũng không nhiều lắm, nhưng mấy tháng nay bị dịch dí muốn chết, nhà xưởng đóng cửa, sản xuất đình đốn, công nhân thất nghiệp, chỉ tiền ra chứ không có tiền vào, kêu trời chả thấu. Cứ đà này kéo thêm thời gian nữa, chắc chắn sẽ bung toang, vô phương cứu chữa. Mục tiêu kép ở đâu chẳng biết, chứ chỉ thấy thiệt đơn thiệt kép.

Nợ ngân hàng thì họ (ngân hàng) phải đòi, không trách họ được. Họ càng đòi riết bởi đã mấy tháng ùn nợ, có điều con nợ đang “trên răng dưới cát tút”, không biết trả bằng cách nào, suốt ngày lầm bầm chửi dịch. May mà nó chửi dịch, chứ chửi ngân hàng, chửi chính phủ, người ta lại chả kêu nhà chức việc tới gô cổ về tội đã nợ lại còn láo.

Cả con nợ lẫn ngân hàng lẫn chính phủ đều không có lỗi. Lỗi là thằng dịch, thằng ôn dịch cô vít. Chẳng trách ai, nhưng ít nhất phải tìm lối thoát cho lúc này.

Tôi đề nghị chính phủ, cụ thể là thủ tướng, ban lệnh chỉ đạo các ngân hàng thực hiện giãn nợ, giảm ngay lãi suất vay cho khách hàng (người vay), giảm tiền lãi cho con nợ. Trong hoàn cảnh dịch kéo dài tháng này qua tháng khác, năm này qua năm khác, dân chúng cũng như các doanh nghiệp đã chấp hành nghiêm lệnh, chỉ thị của chính phủ, đã ngưng sản xuất kinh doanh, đóng cửa thực hiện giãn cách. Sự làm ăn bị đình đốn, mất hẳn thu nhập, tiền bạc ngày càng khó khăn eo hẹp, nợ thì đìa ra, lãi mẹ đẻ lãi con… Trong khi đó, con người ta vẫn phải sống, doanh nghiệp phải duy trì nhà xưởng, phải trả lương cầm chừng nuôi người làm.

Tòa án làm trò rởm

Dẹp tòa, dẹp luôn cả những cấp trên giật dây tòa.

Ấy là tôi muốn nói đến vụ án Huỳnh Thị Huyền Như mà tòa đang xử. Cứ lúng túng như gà mắc tóc trong việc xác định ai phải đền số tiền lừa đảo của khách hàng, Huyền Như đền, hay Vietinbank đền. Tòa có vẻ muốn làm theo chỉ đạo của nhà nước, bảo vệ cho nhà băng nhà nước nên lý sự bảo rằng khách hàng tham lam, hám lời, mắc mưu của Huyền Như thì khách hàng ráng chịu, chứ ngân hàng vô can trong vụ này. 

Thế tôi hỏi:
-Mụ Huyền Như có phải cán bộ có cỡ của ngân hàng Vietinbank không, một Phó trưởng phòng quản lý rủi ro Vietinbank chi nhánh TP.HCM không, hay nó chỉ là đứa cha vơ chú váo?

-Huyền Như hằng ngày có ngồi làm việc, lãnh đạo chỉ đạo này nọ ở trụ sở Vietinbank không, hay chỉ là con mụ lê la đầu đường xó chợ?

-Mọi giấy tờ được coi là lừa đảo của Huyền Như có phải là giấy lộn xé ra từ tập học trò, ghi bằng viết tay kiểu chơi hụi không, hay là đều dùng các loại chứng từ hóa đơn hợp pháp của Vietinbank?

-Ngân hàng nhà nước cũng như Vietinbank có cấm mọi cá nhân, cơ quan, tổ chức đem tiền tới gửi ở Vietinbank để lấy lời không, hay là khách hàng ẩu tả tự chui đầu vào thòng lọng?

Hãy trả lời những câu hỏi đó, rồi tòa hãy xù tiền của khách hàng.

Nguyễn Thông

Ghi thêm: Con mụ Huyền Như ấy, ai cũng biết nó phạm tội tham ô chứ không phải lừa đảo. Nếu xử nó tội tham ô, mà những hơn 4.000 tỉ đồng, thì nó phải bị tử hình. Nó mà chịu án tử nó sẽ khai tùm lum. Khép nó vào tội lừa đảo, khung hình phạt cao nhất chỉ có chung thân, vừa cứu được ngân hàng nhà nước khỏi bị đền tiền, vừa bịt mồm Huyền Như bằng cái ơn tha mạng. Bắt nó đền cho khách, nó còn cái lồn mà đền. Cuối cùng chỉ khách hàng chịu thiệt.

Tiền tiết kiệm

Vừa rồi có nhiều thông tin về việc gửi tiền tiết kiệm ở ngân hàng.

Suốt một thời gian dài, nhà nước thiếu tiền, cần huy động vốn trong dân nên đã chủ trương, khuyến khích gửi tiền tiết kiệm, thậm chí còn kêu gọi gửi tiền tiết kiệm là yêu nước, là góp phần xây dựng chủ nghĩa xã hội...

Nay thì có lẽ họ đã thừa tiền, hoặc chính xác hơn là thiếu tiền nên tìm mọi cách bóp nặn dân, kể cả người gửi tiền tiết kiệm.

Xin nhớ rằng, trừ vài trường hợp đại gia rửa tiền, đem cả trăm tỉ, nghìn tỉ gửi vào tiết kiệm, thì người gửi tiết kiệm đại đa số là người già, người về hưu, người không còn khả năng lao động, có chút vốn liếng tiền bạc nhưng không thể tìm cách nào sinh lời nên chỉ còn cách gửi tiết kiệm vào ngân hàng nhà nước để nhận chút lãi còm sống qua ngày. Bất đắc dĩ phải làm vậy chứ chả ai ham gửi tiết kiệm.

Vậy nhưng nhà nước cố tình vu cho họ "gửi tiết kiệm cũng là hình thức kinh doanh tiền, sinh lời vì vậy cần phải đánh thuế thu nhập tiền lời từ tiền gửi tiết kiệm", rồi định ra cái dự thảo nếu ngân hàng phá sản thì chỉ bồi thường tối đa 75 triệu đồng, dù có gửi bao nhiêu tỉ tỉ đi chăng nữa.

Khi cần thì mơn trớn, dụ dỗ, móc túi cho bằng được. Khi không cần thì tìm cách chẹn hầu chẹn cổ, bắt ép, chặn đường, đẩy người dân vào thế bí. Vô nhân đạo nhất là cố ý đánh vào tầng lớp già cả, yếu đuối, ít chỗ dựa. An sinh xã hội kiểu gì vậy.

Nguyễn Thông

Chuyện ngân hàng (kỳ 3, cuối)

Tháng 5.1977. Sau khi đã ổn định nơi ăn chốn ở tại ký túc xá Nguyễn Chí Thanh, quận 5 gần trường, tôi bắt đầu lần mò tìm hiểu đất Sài Gòn. Việc đầu tiên là đến thăm bà cô họ nhà mãi tuốt quận Bình Thạnh. Lóc cóc xe đạp chạy tới đó phải cả tiếng đồng hồ. Bà cô tôi là bà Nguyễn Thị Thi di cư Nam năm 1954. Vào Nam mới lập gia đình, chồng bà là người Nhật, thời điểm trước 30.4.1975 ông là Tổng giám đốc Tokyo Bank (Đông Kinh ngân hàng) trụ sở trên đường Hàm Nghi, gần Cục Hải quan bây giờ. Bên thắng cuộc tràn vào Sài Gòn thì ông phải ra đi. Ông bà có mấy người con tôi cũng không hỏi kỹ, chỉ nhớ có đứa con trai tên Hiroshi, nhìn trong ảnh rất cao lớn đẹp trai. Sau ngày 30.4.1975 ông và đám con bay về Nhật, chỉ còn bà ở lại. Chắc sẽ có người hỏi tôi sao sau 30.4 mà ông vẫn được về, không bị đi cải tạo; sao bà không cùng đi với ông… Chả là người nước ngoài như ông Nhật Bản này không thuộc diện bị chính quyền mới bắt cải tạo giam giữ, ông cũng chỉ làm kinh tế thuần túy, không dính líu gì vào ta hay địch, và cơ bản nhất là vợ ông, tức bà Thi cô tôi, có tham gia hoạt động cách mạng, thành viên của Hội phụ nữ giải phóng Sài Gòn-Gia Định. Bà là bạn thân, đồng chí của mấy bà Nguyễn Thị Ráo (Ba Thi), bà Ngô Bá Thành, bà Nguyễn Phước Đại… nên chính quyền mới cũng nể vì. Ông chồng hồi hương rồi, bà ở một mình. Ngôi biệt thự của ông bà trên đường Ngô Tùng Châu quận Bình Thạnh nằm giữa khu đất rộng cả ngàn mét vuông, cây cối um tùm xanh ngắt. Nhà của vị đứng đầu ngân hàng Nhật nổi tiếng Sài Gòn đương nhiên phải thế.

Tôi thỉnh thoảng đến thăm bà nhưng giữ ý. Bà là cô mình nhưng cực kỳ giàu có, tôi rất ngại mang tiếng “miền Nam nhận họ, miền Bắc nhận hàng” nên mỗi lần tới chỉ hai cô cháu nấu nướng ăn uống, có hôm bà bảo bữa nay không nấu nữa, đi ăn phở, ăn hủ tiếu, chứ bà cho bất cứ thứ gì tôi đều lắc đầu, dứt khoát không nhận. Nhà bà tivi, tủ lạnh, quạt máy, bàn là, máy giặt, vải vóc… không thiếu thứ gì, mà những thứ đó tôi đều ao ước. Tôi sĩ diện, quyết không là không. Cho tiền cũng không lấy. Lúc đầu bà giận, sau hiểu ra, bà bảo cháu ạ, mày giống hệt tính thày mày, khái tính, tự trọng từ hồi trẻ.

Chuyện ngân hàng

Bây giờ thì ngay cả đứa trẻ con học lớp lá cũng biết đến ngân hàng, thế nào là ngân hàng. Đi trên phố, hoặc đến những huyện lỵ, nhìn những dãy nhà, tòa nhà cao nhất, đồ sộ nhất, hoành tráng nhất, bạn sẽ thấy đó là những trụ sở ngân hàng. Chả bù cho ngày xưa.

Thời những năm 60-70 ở miền Bắc, hầu như mọi người chỉ biết có mỗi Ngân hàng nhà nước, ngoài ra không còn gì khác. To thì Ngân hàng nhà nước Việt Nam đóng ngay tại tòa nhà của Ngân hàng Đông Dương cũ ở Hà Nội, còn nhỏ hơn chỉ có chi nhánh ngân hàng nhà nước ở các tỉnh thành, chứ xuống đến cấp huyện là không có. Thỉnh thoảng nghe “đài địch” thấy nói ở miền Nam, ở Sài Gòn nhan nhản những ngân hàng này nọ, có cả ngân hàng tư nhân, như ngân hàng Nguyễn Tấn Đời, Việt Nam thương tín… thì lạ lắm. Sao nó bày vẽ ra lắm ngân hàng thế để làm quái gì nhỉ.

Nghĩ như vậy bởi trong đầu óc lứa chúng tôi lúc ấy thì ngân hàng chỉ có mỗi việc trữ tiền, khi cuộc sống thiếu tiền, cạn tiền thì lại tung ra. Gần như người dân chỉ nghĩ ngân hàng làm mỗi nhiệm vụ của đơn vị tín dụng. Ai có tiền rảnh rỗi thì gửi vào ngân hàng, gọi là tiền tiết kiệm, hằng tháng lĩnh tiền lời (hoặc sau vài tháng, sau 1 năm, vài năm) để mà sống. Nhiều cụ về hưu, tiền bạc chả có bao nhiêu, chế độ bảo hiểm xã hội nào có được như bây giờ nên lương hưu chẳng đủ ăn trầu hút thuốc. Vậy là gom góp, vét voi bán thứ nọ thứ kia, cả nhẫn cưới, hoa tai, lấy tiền gửi ngân hàng. Cũng được mấy đồng tiền lời thêm vào tiền chợ, khỏi phiền con cháu.

Ngân hàng không thích làm du lịch

    Nói chính xác là Ngân hàng Vietcombank-VCB, một ngân hàng nhà nước vào loại đầu bảng. Ngân hàng lớn thế mà có những dịch vụ thiếu chu đáo, như chuyện tôi kể dưới đây:

    Sáng 15.2 (mùng 8 tết), tôi đến trụ sở VCB Bến Thành trên đường Bùi Thị Xuân, Q.1, TP.HCM làm lại cái thẻ ATM. Ngày đầu tiên sau tết, lại là đầu tuần nên rất đông. Lấy số thứ tự, ngồi chờ như mọi người. Có mấy người nước ngoài cũng đang chờ.

    Khổ nỗi, loa thông báo của ngân hàng chỉ phát bằng tiếng Việt, ví dụ “xin mời khách hàng số ba không tám một (3081) đến quầy số năm”, mấy ông bà Tây nghe chả hiểu gì, lâu lâu lại nhổm dậy cầm phiếu số chìa ra hỏi nhân viên (chắc họ hỏi: đã đến lượt tôi chưa?), nhân viên VCB giải thích vài câu, xua tay; họ về chỗ, chút nữa lại nhổm đít hỏi, lại xua tay, về chỗ… Rất nhiều lần.

    Tôi chứng kiến cảnh đó, ái ngại quá, ra nói với anh bảo vệ đang canh chừng, anh ạ, anh xem có ô nào trống, kêu họ vào, giải quyết cho họ trước đi, đừng để họ tội nghiệp như thế. Chàng bảo vệ xua tay: không được, em đã từng giải quyết thế, bị người ta phản đối dữ lắm.

Ai bảo kê ông Trầm Bê?

HUY ĐỨC (nhà báo)

Quốc hội sẽ để Thống đốc Nguyễn Văn Bình yên với cam kết ngân sách không ảnh hưởng khi Ngân hàng Nhà nước (NHNN) mua 3 ngân hàng với giá 0 đồng? Quốc hội cũng để ông Bình liều mình “cứu chúa” bằng cách để NHNN đứng ra “nhận ủy quyền” phần vốn âm nhiều chục nghìn tỷ đồng của gia đình ông Trầm Bê sau khi sáp nhập ngân hàng Phương Nam (Southern Bank) vào Sacombank?

Southern Bank là một ngân hàng vi phạm gần như tất cả các quy định mang tính nguyên tắc mà Luật ràng buộc đối với một tổ chức tín dụng.

Hai cổ đông lớn nhất đều sở hữu cổ phần vượt 5% vốn điều lệ (ông Trầm Bê sở hữu 8,36%; con gái, Trầm Thuyết Kiều, sở hữu 7,36%). Nhóm cổ đông trong gia đình ông Trầm Bê và người có liên quan sở hữu tới 26,26% vốn điều lệ trong khi Luật cho phép tối đa chỉ 20%.

Đặc biệt, 71,28% tổng dư nợ được tập trung cho các nhóm khách hàng với mức cho vay mỗi nhóm vượt nhiều lần quy định so với vốn tự có của Southern Bank.

Nợ xấu thành nợ đẹp

BÁ TÂN

Báo cáo của Chính phủ, tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa 13, khẳng định như đinh đóng cột: Nợ xấu cuối năm 2012 là 17,3%, đến thời điểm này còn 2,9%.

Tính bình quân, theo số liệu của Chính phủ, mỗi năm nợ xấu giảm hơn 4,7%. Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng giảm ở mức siêu tốc.

Cũng tại kỳ họp này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, ông Nguyễn Văn Giàu (nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam), sau khi bày tỏ sự nghi vấn về nợ xấu giảm ở mức siêu tốc đã thốt lên: Cả thế giới phải học Việt Nam.

Ông Nguyễn Văn Giàu phản biện một cách đầy thuyết phục: “Nợ xấu cuối năm 2012 còn 17,3%, bây giờ theo báo cáo của Chính phủ chỉ còn 2,9%, như vậy là giảm quá nhanh, giảm đến mức người ta nghi ngờ”. Không dừng lại ở đó, nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đặt câu hỏi đầy sức nặng:  “Vậy là ở đây có vấn đề, liệu có được “chế biến” hay sự thật đúng như vậy”.

Làm cho khốc hại chẳng qua vì... vàng

Tiến sĩ Tô Văn Trường vừa có bài phân tích khá rõ chuyện Ngân hàng nhà nước đang lao vào kinh doanh vàng ở xứ ta. Bài khá dài (ai muốn đọc đầy đủ thì ở đây), tôi chỉ xin trích lại nguyên xi đoạn này. Bản thân nội dung đoạn văn đã khá rõ ràng nên tôi nghĩ chả cần bình luận: 

"Trước tháng 5 năm 1989, Nhà nước độc quyền kinh doanh vàng. Chính sách này đã thất bại. Từ tháng 5 năm 1989, Nhà nước có chính sách cho tư nhân kinh doanh vàng, cho vàng trong nước và ngoài nước liên thông. Thực chất là chuyển sang kinh tế thị trường về kinh doanh vàng. Nhờ đó, chúng ta có 17-18 năm giá vàng ổn định. Bây giờ, Nhà nước quay trở lại độc quyền kinh doanh vàng. Thực chất là đi ngược lại với Đổi mới. Theo quy luật và thực tế, chính sách độc quyền kinh doanh vàng đã và sẽ thất bại nặng nề. Điều đáng buồn là lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước cho đến nay, không trung thực nhìn nhận thất bại để sửa chữa mà còn “vụng chèo khéo chống” khi tuyên bố Ngân hàng Nhà nước chỉ lo ổn định thị trường vàng, chứ không lo ổn định giá vàng!?".

(Tô Văn Trường)

1.5.2013

Nguyễn Thông

Thấy gì qua vụ bài báo Rửa vàng bằng cơ chế? bị “bóc”?

VÕ VĂN TẠO 
Sáng 24-4, Báo Thanh Niên đăng bài “đinh” về đề tài kinh tế: Rửa vàng bằng cơ chế? Theo bài báo, cơ chế quản lý vàng tù mù, rối rắm, bất minh của Ngân hàng nhà nước đẻ ra tình trạng chênh lệch giá vàng trong nước và quốc tế cao bất thường trong mấy năm qua, tạo kẽ hở để ai đó trục lợi hàng trăm triệu USD, gây mất ổn định nền kinh tế - tài chính – tiền tệ quốc gia.

Với những dữ liệu cụ thể về từng chủng loại, số lượng, giá trị nhập vàng của Việt Nam trong 2 năm 2011 và 2012, lấy từ Hiệp hội Vàng thế giới và bối cảnh thị trường vàng Việt Nam, lập luận của bài báo là có căn cứ và khá thuyết phục.

Thiết tưởng, một bài báo kinh tế, chỉ ra những bất cập trong công tác quản lý, sẽ được giới chức hữu trách nghiêm túc nghiên cứu, để điều chỉnh chính sách sao cho đúng đắn, góp phần tháo gỡ khó khăn đang trầm trọng của nền kinh tế, nào ngờ…

Bài báo của Thanh Niên chỉ sai về mặt kỹ thuật, về bản chất không có gì sai cả

NGUYỄN VẠN PHÚ

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) phản ứng mạnh bài‘Rửa’ vàng bằng cơ chế đăng trên báo Thanh Niên ngày 24-4 đến nỗi báo này phải rút bài xuống, hôm sau thì đăng đính chính trên báo in.

Vấn đề được NHNN đẩy đến chỗ hình sự hóa khi mời Bộ Công an (Tổng cục An ninh II) “cùng xử lý thông tin rửa vàng”, tạo một tiền lệ chưa từng có.

Bình tĩnh đọc lại bài báo trên báo Thanh Niên thì thấy căn cứ để tác giả nêu ra các con số nhập lậu vàng vào Việt Nam trong các năm qua là một báo cáo của Hội đồng Vàng thế giới. Theo đó, bài báo cho rằng ViệtNam đã nhập khẩu 87,8 tấn vàng thỏi trị giá 4,561 tỷ đô-la vào năm 2011; 75,2 tấn vàng thỏi trị giá trên 4 tỷ đô-la vào năm 2012. Với vàng nữ trang thì ít hơn, năm 2011 nhập năm 2011 là 13 tấn, năm 2012 thêm 12,5 tấn nữa.

Cái sai về mặt kỹ thuật ở đây là báo cáo của Hội đồng Vàng thế giới dùng khái niệm “gold demand”, tức nhu cầu vàng, được họ định nghĩa là “tổng lượng vàng nữ trang và vàng miếng tiêu thụ trong cả nước”. Nhu cầu

Chuyện nhỏ chuyện lớn

Mấy ngày qua, trên những trang kinh tế của báo chí khá dày thông tin về việc Ngân hàng Nhà nước tổ chức các phiên "đấu thầu vàng miếng". Tính đến thời điểm này họ đã thực hiện được 3 phiên, nhận được nhiều dư luận khác nhau. Khen chê đều có, xoay quanh cách tổ chức, kết quả, giá trị của việc làm này. Tôi chỉ góp ý ngắn gọn ở khía cạnh khác.

Kể từ khi Ngân hàng Nhà nước thông báo vụ việc đến khi diễn biến hết 3 phiên, trong các văn bản lẫn các bài viết của báo chí đều dùng cụm từ "đấu thầu vàng". Theo tôi, hoàn toàn sai bởi chữ nghĩa mang nội dung khác hẳn thực chất. Không thể là "đấu thầu" mà phải "đấu giá". Giở các cuốn từ điển tiếng Việt hoặc Hán Việt ra thì rõ ngay. Đại loại "đấu thầu" có nghĩa đưa ra công khai cho những ai, đơn vị nào đáp ứng điều kiện tốt nhất thì sẽ được làm việc gì đó, cung cấp cái gì đó; còn "đấu giá" là đưa món hàng ra, ai trả giá cao nhất sẽ mua được. Từ điển Hán Việt của cụ Đào Duy Anh nói rất rõ "đấu giá tức là so sánh xem ai trả giá cao nhất thì bán cho người ấy, tức là phách mãi (vente aux enchères)". Trên thực tế ở xứ ta cũng như thế giới, bao lâu nay đấu giá hoặc đấu thầu đều có nội dung riêng, không thể lẫn lộn. Để xây tòa nhà quốc hội, người ta tổ chức mời thầu, đấu thầu; anh này thỏa điều kiện đặt ra tốt nhất thì được xây dựng, anh kia tốt nhất thì được cung cấp nguyên vật liệu. Không có chuyện bán mua. Còn để phát mãi một tòa nhà hoặc khu đất, lô hàng, bức tranh... nào đó, người ta tổ chức đấu giá, cứ ai trả cao thì bán. Rất dễ hiểu.

Vậy mà một cơ quan cấp bộ như Ngân hàng Nhà nước đến cái chữ đơn giản còn dùng sai thì trông mong gì vào việc nó điều hành nền kinh tế. Đóng vai trò cầm trịch, hướng dẫn, chỉ đạo nền kinh tế quốc gia mà ú ớ, ngọng nghịu. Một ông bạn tôi văng tục "đéo biết thầu hay giá mà cũng đòi làm thống đốc", ý ông ấy ám chỉ anh tiến sĩ tiền tệ Nguyễn Văn Bình. Mà đâu chỉ có ông Bình, còn cả một lô một lốc bộ sậu quan này chức nọ cấp dưới nữa, rồi còn cả đám cao hơn ông ta nữa. Thế nhưng họ cứ làm ào, bất chấp tất. Điều nguy hiểm là cái sai diễn đi diễn lại mãi sẽ mặc nhiên được coi là đúng. Ở xứ ta, sai chữ nghĩa như thế chỉ là chuyện vặt, còn đầy những cái sai khủng hơn nhiều. Họ biết sai nhưng vì lý do nào đấy cứ nhắm mắt nhắm mũi theo, không chịu sửa, bắt cả dân tộc phải chịu hệ lụy.

Hai bác làm em bối rối quá

Mình nghĩ lẩn thẩn, ở xứ ta, nếu không có họp quốc hội thì biết lấy cái gì cho các loại thông tấn xã từ vỉa hè đến trung ương bàn luận nhỉ. Báo chí cũng thế, mấy bữa ni cứ gọi là dày đặc, tuyền quốc hội là quốc hội. Lại thấy lo lo, ít hôm nữa quốc hội giải tán, bậy nào, hết kỳ họp, thì báo chí truyền thông dư luận quán nước bơ vơ lắm. Hay là cứ mỗi tháng họp 25 ngày cho bà con có cái ồn ào.

3 hôm nay, nhiều người chú ý vào chất vấn của bác Quốc sử, mình có nói thêm vào nữa cũng thừa chả khác "khen phò mã tốt áo", nên thôi. Nhưng mình khá ấn tượng với hai vị đại biểu ni:

... nhiều đường lắt léo

Đã đành sống hơn nửa thế kỷ quen với lối thông tin ỡm ờ, giả dối ấy quá rồi nhưng cứ mỗi lần đụng phải là chả khác gì nhai cục sạn.

Hồi mới bắt ông Nguyễn Đức Kiên (bầu Kiên, trùm Kiên) nhiều vị chức tước nhảy ra trấn an dư luận. Hết ông đại diện cơ quan an ninh rồi ông thay mặt giới chủ ACB, cả đến ông lớn nhất Văn phòng chính phủ đều liến thoắng bảo rằng cu Kiên bị bắt giữ không liên quan gì tới ACB. Ông Nguyễn Thanh Toại (ACB), ông Vũ Đức Đam (VPCP) còn đưa ra dẫn chứng về tội ông Kiên do có đơn thư khiếu nại, tố cáo vi phạm pháp luật xảy ra tại 3 công ty: Công ty cổ phần đầu tư thương mại B&B, Công ty cổ phần đầu tư ACB Hà Nội, Công ty TNHH đầu tư tài chính Á Châu Hà Nội. Hiện ông Kiên không tham gia quản lý, điều hành Ngân hàng ACB, vì vậy việc bắt ông Kiên chỉ liên quan tới vi phạm của 3 công ty do ông ấy làm chủ tịch HĐQT thôi... Đại loại vậy, chuyện nhỏ như con thỏ. Nghe các ông ấy nói thế, dân chúng chỉ cười ruồi. Thời này mà vẫn còn có người coi dân như lũ trẻ ranh, nói thế nào cũng phải nghe phải tin, kể cũng lạ.

Ông Giá trả giá

BÁ TÂN
Vị giáo sư kinh tế Trần Xuân Giá đã bị khởi tố bị can. May cho ông được tại ngoại, không phải tạm giam như một số bị can nguyên là đầu tàu của ACB. Từng là Bộ trưởng Bộ Kế hoạch-đầu tư, nguyên Trưởng ban Nghiên cứu của chính phủ (thời thủ tướng Phan Văn Khải), giữ chức Chủ tịch HĐQT Ngân hàng ACB, giáo sư Trần Xuân Giá còn là bậc đàn anh trong giới chuyên gia kinh tế hiện thời của đất nước. Nghe tin ông Giá bị khởi tố, nhiều người cám cảnh nhưng không bất ngờ.

Dĩ nhiên ông có sai phạm mới bị khởi tố. Đưa lên bàn cân pháp luật, sai phạm chỉ khác nhau mức độ nặng nhẹ. Thời buổi bây giờ, khi cán bộ chức to quyền lớn (kể cả nguyên) gây ra tiêu cực, dư luận xã hội có chung âm hưởng lên án gay gắt. Những kẻ quan tham đáng phải vạch mặt lên án. Tòa án trong lòng dân chọn hình phạt cao nhất dành cho bọn chúng. Với ông Giá hình như có phần khác. Dù rằng đã là bị can nhưng xem ra dư luận không dùng hết "búa rìu’’ với vị giáo sư này. Không bênh vực . Chẳng thể bao che. Ông Giá làm sai thì phải chịu hình phạt của pháp luật. Cán cân công lý không thể nhẹ cho quan chức, nặng cho dân thường. Biết vậy nhưng người ta vẫn xót xa với sai phạm của ông Giá. Là trí thức được phong hàm giáo sư, ông thừa biết việc mình làm là sai. Thế mà vẫn cứ để xảy ra. Nếu đó là tình huống trong cuộc thi hoặc hội thảo khoa học, ông Giá sẽ có câu trả lời hoàn toàn khác với tư cách là nhà khoa học. Trong vai nhà quản lý, lại là người đứng đầu, cái gật đầu của ông xa lạ với nhà khoa học. Giá mà ông luôn luôn hai trong một thì đâu đến nỗi trở thành bị can. Cái giá mà ông phải trả đắt lắm. Ông là người đọc nhiều, viết nhiều, chuyên gia kỳ cựu về kinh tế nhưng đến khi vấp ngã ông mới biết trên đời có một thứ giá phải trả đặc biệt. Cái giá đó giá như không đến với vị giáo sư này thì hay biết mấy.

Đến ngày đưa ra truy tố còn xót xa hơn. Các quan tòa, chỉ là học trò của ông về bằng cấp trình độ quản lý, đứng ra phán xét sai phạm công tác quản lý của ông. Trên nhiều diễn đàn, ý kiến của ông thật sự có sức nặng về quản lý và điều hành cả về vĩ mô cũng như vi mô.Trong vụ án xảy ra tại ACB, việc làm của ông chống lại năng lực hiểu biết của ông. Nỗi đau của ông đau hơn người khác.

Sau vụ án này, ông có thêm bài học. Thật xót xa, đến cuối đời, vị giáo sư mới lĩnh hội được.

Bá Tân

Chấm dứt sự nhùng nhằng

Sau một hồi dài nhùng nhằng cân nhắc bắt hay không bắt, công bố hay không công bố, giờ thì các báo ào ạt đưa tin. Đây là tin của báo Thanh Niên, một trong vài tờ báo thông tin sớm nhất (chỉ có điều báo TN cũng như các báo khác đều cùng 1 bản của TTXVN, hì hì):

Bắt tạm giam nguyên Tổng giám đốc Ngân hàng Á Châu

24/08/2012 7:52

Cơ quan CSĐT - Bộ Công an đã có văn bản thông báo cho biết, lúc 18 giờ 30 ngày 23.8.2012, Cơ quan CSĐT - Bộ Công an đã thực hiện lệnh bắt, khám xét nơi ở, nơi làm việc đối với Lý Xuân Hải, sinh năm 1965; nguyên Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), về tội Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng theo điều 165 - Bộ Luật hình sự.

Thời hạn tạm giam 04 tháng kể từ ngày 23.8.2012.
Bị can Lý Xuân Hải đã được dẫn giải về Trại tạm giam Bộ Công an để điều tra làm rõ vụ án.

----
Mình không thích chuyện bắt bớ nhưng thú thật thấy các nhà chức việc cứ nhẩn nha mãi, tự dưng lại nghĩ hay là có kịch bản Dương Chí Dũng thứ 2. Thôi, cũng xong.

Hôm qua, nhiều ông bà làm to, nhất là mấy vị ở ACB cứ quanh co rằng ông Hải bận việc cá nhân, xin từ nhiệm, không có chuyện bắt bớ, nay đùng một cái ông Hải bị bắt. Các vị cứ nói lấy được, bây giờ các vị có khuyên dân bình tĩnh, đừng nên rút tiền, liệu ai dám tin. Một lần quanh co, trăm điều tai hại.

Hồi nãy, mấy đứa em gọi điện cho mình, hỏi anh có biết gì không, mình bảo tao không biết, nó hét ông ngủ mơ đấy à, nếu có tiền gửi ở ACB thì đến mà rút, người ta đang kéo đến ACB đông như quân Nguyên kia kìa. Mình cười khớ khớ, đáp nhời nó, rằng trước hết tao không có tiền gửi tiết kiệm nên không quan tâm đến ABCDEF gì cả, thứ nữa là nhà nước đã hứa đổ tiền để cứu ngân hàng ACB, nhà báo Nguyên Hằng đã viết là cần "bình tĩnh", vậy trước sau thì cũng có, bà con đừng lo nhé.

Sáng nay thấy vàng đã vọt lên hơn 45 triệu đồng. Phải công nhận cái tay trùm Kiên ghê gớm thật, chỉ mình hắn mà làm chao đảo bao nhiêu lĩnh vực suốt mấy hôm... Chả biết kéo dài đến bao giờ.

24.8.2012
Nguyễn Thông