Sự khác biệt

Nhà cháu biết, biên mấy điều sau đây chả khác gì cà khịa, chuốc sự mắng mỏ, nhưng nghĩ sao nói vậy.

Hôm trước nhà cháu coi cái kênh gì đó trên tivi (bệnh coi tivi mậu dịch đã mạn tính, chữa mãi không khỏi), vô tình nghe/nhìn một chương trình ca nhạc, người hát là ca sĩ Quang Dũng.

Phải thực thà thú nhận rằng lâu nay nhà cháu ngại nghe ca sĩ hò hát trên tivi bởi quá nhiều sự nhố nhăng làm mình chán nản. Vả lại, mỗi người mỗi cách cảm nhận, chả nên áp đặt thứ của mình cho ai. Mình bảo không hay, người ta nói rằng hay, chả nhẽ cãi nhau.

Coi Quang Dũng hát, không chỉ thích mà cònthầm biết ơn anh ấy. Đó là một ca sĩ chững chạc, tử tế, chuẩn mực trên sân khấu, một thứ đẳng cấp khi xưa rất sẵn nhưng thời nay cực hiếm hoi. Từ giọng hát, trang phục, cách biểu cảm, cách đi đứng, khó có thể "bới" được ở anh ấy thứ gì.

Bài hát tặng bạn ngày chủ nhật: Hồi tưởng

Tôi tặng các bạn bài hát này, có ai đó sẽ nghĩ lão Thông chắc là mật vụ cho nhà nước hay sao ấy, hoặc ít ra lão cũng có chân trong tuyên giáo, là đồ hai mang, sọc dưa, phải cảnh giác. Mặn mà với công việc tuyên truyền cho cộng sản thế này, đích thị là dư luận viên có hạng rồi.

Quan điểm của tôi rằng, có những sản phẩm văn học nghệ thuật sinh ra trong một thời kỳ nhất định dù chịu ảnh hưởng của bộ máy cầm quyền, của thể chế chính trị xã hội đương thời nhưng nó vượt qua những ngăn trở, cách biệt về tư tưởng, thái độ chính trị, thời gian, lòng người... và sống mãnh liệt. Khi ấy, nó tồn tại như một giá trị nghệ thuật, giá trị cảm xúc chứ không phải tính này tính nọ (tính đảng, tính dân tộc...) mà chế độ quen áp đặt.

Bài hát tặng bạn ngày chủ nhật: Anh là mây trên miền cao biên giới

Nghe lại bài hát này, lòng thấy rưng rưng.

Trộm nghĩ, với bài hát như thế, tác giả như thế, giọng ca như thế mà người yêu nhạc vẫn chưa hài lòng, chắc mình cũng phải bó tay thôi. Đem đến cho bạn bè niềm vui ngày chủ nhật là điều đã khó, để lại trong tâm hồn bạn những dấu ấn một thời lại còn khó hơn. Bài hát Anh là mây trên miền cao biên giới, theo mình, sẽ làm được điều khó hơn ấy.

Về tác giả- nhạc sĩ Huy Du, và ca sĩ thể hiện- NSND Trần Khánh, mình đã viết nhiều rồi, chỉ cần vào ô tìm kiếm trên blog gõ chữ Huy Du hoặc Trần Khánh là ra ngay, nên mình không nói thêm nữa. Hai đỉnh cao đó của nền âm nhạc cách mạng sẽ cùng hội tụ trong ca khúc mà các bạn sắp nghe.

Điều mình muốn trao đổi thêm là ở chỗ khác cơ. Nhiều năm qua, dư luận xã hội cũng như bộ máy tuyên truyền, nhất là ngành tuyên giáo dường như quá chú trọng, quá tập trung vào vấn đề chủ quyền biển đảo, anh bộ đội Trường Sa, người lính nhà giàn, đảo xa mà quên đi hoặc ít quan tâm đến những con người cao quý, thầm lặng hy sinh khác. Muốn nói ở đây người chiến sĩ biên phòng. Cũng chả ai suy bì tị nạnh với bộ đội đảo xa bởi thực tế các anh ấy cần được quan tâm tối đa, bởi các anh bị cách trở, thiệt thòi nhiều. Thậm chí dành tình cảm cả nước cho các anh cũng chưa đủ. Nhưng cũng đừng quên những người lính biên phòng nơi núi cao rừng sâu đèo thẳm, nhất là biên giới phía Bắc, hằng ngày từng giờ đối mặt với những kẻ đầy âm mưu nham hiểm. Các anh dâng cuộc đời mình để giữ vững từng tấc đất thiêng liêng của tổ quốc. Bao nhiêu năm rồi máu đã đổ, nhiều con người đã hóa thành mây trên miền cao biên giới. Mãi mãi biết ơn các anh, mãi mãi.

Những bài hát của một thời (52): 3 bài về Hà Nội

Hôm nay, 10.10 kỷ niệm ngày Hà Nội được giải phóng.

Trong số những bài hát về thủ đô, theo mình, Bài ca Hà Nội của nhạc sĩ Vũ Thanh đáng xếp hạng Top 5. Thậm chí mình còn thích bài này hơn cả Người Hà Nội của Nguyễn Đình Thi. Mình cũng thích Cảm xúc tháng mười của Nguyễn Thành, Hà Nội niềm tin và hy vọng của Phan Nhân.

Ba giọng ca vàng của một thời Tuyết Thanh, Trần Khánh, Kiều Hưng sẽ làm chúng ta yêu Hà Nội hơn.

Những bài hát của một thời (51): Lời ru theo sóng

Tôi không nhớ ca sĩ-nhạc sĩ Trần Khánh viết Lời ru theo sóng vào năm nào, chỉ loáng thoáng những năm sau hòa bình 75 đã được nghe bài này trên làn sóng đài Tiếng nói Việt Nam với giọng hát Kim Oanh. Đây là một cặp từng tạo nên những giai điệu tuyệt vời của nền âm nhạc thời chiến tranh chống Mỹ.

Khác với nhiều, rất nhiều ca khúc hồi chống Mỹ và hậu chiến thường hừng hực khí thế tinh thần cách mạng, chủ nghĩa anh hùng, biểu hiện niềm tự hào hơi thái quá, thì có một số rất ít bài hát đã theo lối riêng, lúc bấy giờ bị coi là lạc lõng, lẻ loi, khi xoáy sâu vào tình cảm, tâm tư con người bình thường, cuộc sống bình thường. Mấy bài ấy không được dư luận phải đạo đương thời đánh giá cao, tuy nhiên sức sống lại rất lâu bền. Lời ru theo sóng, theo tôi, nằm trong số ít đó.

Tôi có nghe nói nhạc sĩ Trần Khánh viết Lời ru theo sóng khi ông sinh đứa con đầu lòng. Thông qua lời người mẹ, ông dành tình thương cho con. Đời ông quá nhiều khốn khổ nên đặt hy vọng vào đời con. Nhà thơ Nguyễn Thụy Kha kể lại ngay từ năm 1957 ông đã đầu quân về đài Tiếng nói Việt Nam, là giọng ca trụ cột, quý hiếm của đài. Nhưng có tài liệu nào đó bên công an rằng ông từng khai báo với mật thám Pháp (phòng nhì) lúc bị bắt, dù rất vu vơ không căn cứ nhưng người ta cứ thế hắt hủi Trần Khánh. Suốt hơn 22 năm đằng đẵng, ông chỉ là kẻ hát rong, làm thuê, không biên chế, không chế độ đãi ngộ gì; lương không, sổ gạo cũng không. Mãi cuối năm 1979 người ta mới xét biên chế cho Trần Khánh, chưa kịp hưởng lương nhà nước được bao lâu thì ông qua đời do tai nạn giao thông năm 1981 trong chuyến xe về Quảng Ninh công tác. Thương thay cũng một kiếp người, tài hoa bạc mệnh.

Bài hát tặng bạn ngày chủ nhật (3): Nhớ đàn xe nước

Nhạc sĩ Vân Đông viết Nhớ đàn xe nước năm 1958. Đó là thời gian những cán bộ chiến sĩ miền Nam tập kết ra Bắc đang sốt ruột nôn nao ngóng ngày về lại quê hương. Cứ tưởng chỉ nhiều nhất 2 năm xa gia đình, bố mẹ, vợ chồng, con cái, đất quê, ai ngờ kéo dài 21 năm trời. Họ ngày Bắc đêm Nam như thế với bao nhiêu tâm trạng. Tế Hanh viết "chẳng biết nước có giữ ngày giữ tháng/giữ bao nhiêu kỷ niệm giữa dòng trôi", còn Vân Đông thì "ta nhớ quê ta có núi Ấn có sông Trà", điệu buồn man mác kéo dài suốt mấy chục năm.

Nhạc sĩ Vân Đông quê Quảng Ngãi, sinh năm 1921, mất năm 2001. Ông sáng tác khá nhiều nhưng nổi tiếng nhất vẫn là Nhớ đàn xe nước.

Hình như sau khi ca sĩ Trần Khánh hát bài này thì không ai dám thử nữa. Thế mới biết trong tân nhạc Việt có những đỉnh cao khó vượt qua được.

Xin cám ơn nhà sưu tầm Zanhanoi.

8.9.2012
Nguyễn Thông

Rì rào dòng sông âm vang đôi bờ
Mênh mang sông nước tiếng đàn xe
Cuồn cuộn Trà giang trăng nghiêng mây biếc,

sóng lao xao, làn gió vi vu ú ù…

Nước cuốn trắng xóa, reo vui
long lanh, mây bay, đàn ca trong nắng hè
Ngân nga man mác trên dòng
Đêm trường trầm lắng dư âm trong chiều buông.

Ta nhớ quê ta có núi Ấn có sông Trà
Ta nhớ quê ta có núi Ấn có sông Trà
Giờ đây ta lắng nghe…

Rì rào dòng sông âm vang đôi bờ
Mênh mang sông nước tiếng đàn xe
Cuồn cuộn Trà giang dâng cao lớp lớp

sóng hờn trào dâng lớp lớp hận thù

Nước cuốn trắng xóa xe quay không ngừng
Như sông kia mênh mông chảy về xuôi
Như quê ta tranh đấu tự bao đời
Để đàn xe nước hát không thôi

Nước cuốn trắng xóa xe quay không ngừng
Như sông kia mênh mông chảy về xuôi
Như quê ta tranh đấu
Lớp lớp kiêu hùng
Để đàn nước chảy hát yên vui…

Những bài hát của một thời (38): Ta tự hào đi lên, ôi Việt Nam

Có nhẽ bây giờ đây chính là lúc cần nghe lại bài hát này để tự tin, để hâm nóng tình yêu đất nước.

Ta tự hào đi lên, ôi Việt Nam do nhạc sĩ Chu Minh phổ thơ Hoàng Trung Thông, ra đời sau khi đất nước thống nhất 1975. Bài hát đã thể hiện được khí thế bừng bừng, niềm tự hào vô bờ sau chiến thắng. Nhạc sĩ Chu Minh sinh năm 1931, tác giả của nhiều ca khúc nổi tiếng như Người là niềm tin tất thắng, Ta đi tới những chân trời mới, Hát về những người con trung hiếu, Đường Trường Sơn chiến công gọi chiến công... Ông đã được tặng giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.

Nhiều ca sĩ thể hiện bài Ta tự hào đi lên, ôi Việt Nam từ khi nó xuất hiện trên làn sóng phát thanh đến giờ, có cả những tên tuổi Hữu Nội, Quang Thọ, nhưng không ai vượt qua được NSND Trần Khánh. Và tiếng đàn piano của NSƯT Hoàng Mãnh cũng không dàn nhạc nào qua được.

Những bài hát của một thời (36): Hồi tưởng

Với Hồi tưởng của nhạc sĩ Hoàng Vân, nếu chỉ dùng những danh từ thông thường "bài hát", "ca khúc", "hợp xướng" có lẽ không xứng với tầm cỡ vòi vọi của nó. Chính xác là phải dùng từ "tuyệt phẩm", để nói về một đỉnh cao của nền âm nhạc Việt Nam những năm 60 thế kỷ trước.

Nhạc sĩ Hoàng Vân viết Hồi tưởng năm 1960, khi ông tròn 30 tuổi. Từ năm 1954 ông đã nổi tiếng với Hò kéo pháo. Nhưng không chỉ viết ca khúc, ông còn là bậc thầy về thể loại tác phẩm hợp xướng, mà Hồi tưởng là ví dụ điển hình. Bản hợp xướng này được thể hiện thành công nhất bởi nam ca sĩ Trần Khánh và đoàn ca nhạc đài Tiếng nói Việt Nam cùng đội Sơn Ca (thiếu nhi) của đài.

Cứ mỗi lần nghe bản hợp xướng, lòng thật xúc động khi ca sĩ Trần Khánh cất lên "Kìa bạn hỡi, hãy lắng nghe tiếng bước chân của những người chiến sĩ. Hãy lắng nghe những bản anh hùng ca của quá khứ xa xăm... Tổ quốc đời đời còn nghi nhớ những năm 40 không bao giờ quên, những tên làng tên núi tên sông, khi hát lên còn nghe văng vẳng đâu đây tiếng hò reo cùng tiếng súng. Ai biết tên các anh, những người chiến sĩ vô danh, trong những chiều hoàng hôn rực đỏ từ giã quê hương ra đi. Anh ngã xuống trong ngục tối hay trên trận tuyến, dưới ánh sao đêm trên đỉnh núi hay bên bờ biển xa xôi...". Và thật tuyệt vời dàn bè ngọt ngào trong trẻo của đội Sơn Ca và cũng như đoàn ca nhạc đài Tiếng nói Việt Nam. Cho đến bây giờ, theo tôi, chưa có bản hợp xướng nào trong nền âm nhạc nước ta vượt qua được Hồi tưởng, chưa có nhóm hát thiếu nhi nào qua được Sơn Ca. Thật kỳ lạ, giữa những ngày gian khổ, thiếu thốn như thế mà nghệ thuật vẫn đạt được những đỉnh cao chói lọi.

Tôi tự hỏi, thời nay tràn ngập những phương tiện truyền thanh (đài phát thanh, tivi), người ta cứ tuôn ào ào lên sóng những bài hát nhì nhằng, rồi giật mình kêu la lớp trẻ hư hỏng thế này thế khác, sao VOV và VTV không lập hẳn những chương trình, chuyên mục phát lại nhiều bài ca có giá trị của một thời. Đừng xem thường các bạn trẻ, họ biết sàng lọc, đánh giá thứ gì là giá trị đích thực để bồi dưỡng cho tâm hồn họ.

Cũng xin nói thêm: bản clip kèm theo đây ở định dạng .flv nên chất lượng âm thanh không thể nào bằng định dạng MP3, MP4, tuy nhiên hệ thống mạng này chỉ cho phép tải lên .flv theo quy định của nó. Khi nào mình tìm được cách tải MP3 lên thì sẽ có bản chất lượng tốt hơn.

Xin cám ơn nhà sưu tầm Zanhanoi.

9.6.2012
Nguyễn Thông

Những bài hát của một thời (35): Nhớ lời bác

Phải nói ngay rằng mình cực kỳ xúc động khi tìm được bài hát này. Cái tâm trạng có nhẽ giống như của cụ Hồ hồi xa lắc xa lơ “ngồi một mình trong phòng mà muốn kêu to lên với mọi người”. Tại sao lại kỳ khu vất vả như thế? Chả là mình quên mất tên bài hát, chợt nhớ thằng Google thần kỳ có thể giúp, ai ngờ nó đền đáp ngay mà không đòi hỏi gì.

Nếu mình nhớ không nhầm, nhạc sĩ Hoàng Vân viết bài "Nhớ lời bác" năm 1968, bởi dạo cụ Hồ còn sống bài hát đã được phát trên đài Tiếng nói Việt Nam (dạo ấy chỉ có đài phát thanh thôi chứ làm gì có truyền hình). Cái loa gỗ nhỏ xíu anh Uy gắn trên tường đã đem đến cho tuổi thiếu niên mình biết bao bài hát thật hay, vừa sôi nổi rạo rực vừa thiết tha tình cảm. Chúng cứ ngấm một cách tự nhiên vào hồn, theo mãi theo mãi, đọng đến bây giờ. Có một kỷ niệm: năm 1969 mình bắt đầu học cấp 3 (lớp 8 hệ 10 năm), cụ Hồ qua đời. Lớp 8B của mình do cô Nguyễn Kim Thanh (người Nghệ An) dạy hóa làm chủ nhiệm, cô bảo tập một bài hát để tham gia hội diễn văn nghệ trường cấp 3 Kiến Thụy (HP). Lớp chọn bài “Nhớ lời bác” để tưởng nhớ cụ Hồ, luyện tập kỹ lắm, hát rất hay, nhưng không được giải gì vì có nhiều lớp khác hát hay hơn. Mình thuộc lòng lời và giai điệu bài này chính vì lý do ấy.