Cải lương nên hạ màn

Thiên hạ đang ì xèo việc Hà Nội sáp nhập 6 cơ quan báo chí truyền thông làm một. Nhất thể chính thức có hiệu lực từ hôm nay 1.2.2026.

Cũng là một dạng cây tre trăm đốt, không chỉ riêng lĩnh vực báo chí.

Sài Gòn, quên, TP.HCM, đã từng làm điều này từ hồi chưa xảy ra vụ sáp nhập tỉnh, rốt cuộc có bớt được tờ/đài nào đâu. Giống như cuộc cách mạng ở làng Mùi trong truyện của Lỗ Tấn.

Giờ cũng vậy, vào kỷ nguyên mới rồi, hầu hết vẫn sống nhăn. Báo ra không mấy ai đọc, tivi không mấy ai coi, đài phát chả có người nghe, nhưng vẫn tồn tại, ngân sách vẫn nuôi, trụ sở vẫn còn.

Nhà nước, nhất là tuyên giáo cần có thái độ dứt khoát với chuyện này, đừng kiểu nửa dơi nửa chuột rề rà khó chịu.

Thời cơ không muốn

Báo Thanh Niên (nơi tôi từng tòng sự 20 năm) sáng nay 22.8 ra thông báo sẽ tự đình bản báo in 3 tuần, tới sau ngày 15.9 mới xem xét khả năng quay trở lại.

Các bạn tôi ở đó đã cố hết sức rồi, cực chẳng đã mới phải chọn cách ấy. Nghĩ rất thương. In ra không được đem đi bán (phát hành), không có người mua, dẫu tiền núi cũng cạn. Tự chủ tài chính, tự hạch toán để nuôi mình, đã đứng vững được khá lâu, nay gặp cơn đại dịch mới ra nông nỗi này.

Đó là tin buồn cho bản báo, nhưng cũng nói lên thực trạng của báo chí trong đại dịch. Đây cũng là kết quả tất yếu của báo chí quốc doanh bao năm nay vừa phải ép mình thông tin theo định hướng, vừa không cạnh tranh nổi mạng xã hội, giờ thêm dịch như nhát búa đóng cái đinh cuối vào hòm sự nghiệp để tiễn đưa. Tôi nói báo chí nói chung chứ không phải riêng Thanh Niên.

Có lẽ dịch (kéo dài không biết bao giờ mới chấm dứt, cuộc sống mới quay lại "bình thường mới") là điều kiện bắt buộc và cơ hội để nhà cai trị nhìn nhận, xử lý lại nhiều vấn đề cho phù hợp với đời sống luôn thay đổi.

Sụp đổ

Có lẽ cần phải nói ngay từ đầu rằng trong thời buổi dịch dã chết người như bỡn thế này, hình ảnh người thầy thuốc đẹp nhất, đáng trọng nhất, đáng biết ơn nhất. Hơn cả tổng bí thư, chủ tịch nước… Họ làm việc, phục vụ, cống hiến, dù theo chức phận, nghề nghiệp phải làm (cũng như thầy cô giáo phải dạy học, công nhân phải đứng máy, thợ xây phải ra công trường…) nhưng những gì các thầy thuốc gánh vác, chịu đựng thời gian qua khiến dân chúng yêu thương, kính phục.

Lại chẳng vậy ư? Họ gần như 24/24 giờ tiếp xúc với người bị lây nhiễm, suốt ngày đêm trong bệnh viện, quên cả ăn ngủ, xa gia đình người thân… Bạn cứ hình dung điều đơn giản này, suốt ngày mình diện bộ đồ “thời trang dịch” nylon kín mít từ đầu tới chân trong cái nóng trên 35 độ C liệu có chịu nổi không. Lại chả cáu kỉnh nóng nảy hơn Trương Phi.

Hàng vạn thầy thuốc, y bác sĩ suốt mấy trăm ngày đêm lặng thầm đã tạo dựng tự nhiên được hình ảnh đẹp, đáng yêu, vậy nhưng chỉ cần một tay ất ơ xưng là bác sĩ bịa những điều giả dối, khiến thần tượng sụp đổ cái rầm. Hình ảnh người thầy thuốc bị bôi nhọ kinh khủng. Kẻ bịa tạc ấy, xưng là “bác sĩ Trần Khoa”, nếu không phải bác sĩ (điều tra dễ ợt, chứ không như chỗ này chỗ kia, vị ấy vị nọ nói chỗ tôi, đơn vị tôi không có ai tên thế, không người đó việc đó) thì cần bị khởi tố về tội xúc phạm, xuyên tạc, gây hoang mang trong cộng đồng; nếu y thực là bác sĩ thì cần lột ngay cái học vị đó, đuổi thẳng cổ ra khỏi ngành. Một nghề cao quý, thiện lương, từ mẫu, không thể để thứ ngợm đó chen vào làm bẩn. Một kẻ giả dối, dối trá, lừa đảo mà hành nghề y thì chỉ có thể giết người.

Tuyên giáo

Nếu muốn biết bộ mặt thật của Ban Tuyên giáo và tòa án xứ này, cứ đọc đoạn chỉ đạo báo chí truyền thông từ đám tuyên giáo thì rõ.

Tôi nói thật, loại như Võ Văn Thưởng tôi không chỉ khinh mà không coi là người. Thế mà cũng có những người há hốc mồm ra ngồi nghe y cao giọng dạy dỗ này nọ. Tôi thách y có giỏi thì công khai lên tivi tranh luận, mỗi bên được hỏi nhau 10 câu xem trả lời như thế nào.

Những ai còn lú lẫn, mơ hồ tin vào báo chí tivi loa đài mậu dịch thì nên xem xét lại. Cả luật pháp xã hội chủ nghĩa nữa, cũng cần mổ xẻ luôn. Dân chúng đã tốn cơm nuôi một lũ khốn.

Dưới đây là chỉ đạo của y về vụ xử Đồng Tâm khi tòa chưa xử.

Ở mục 1.8 (trang 3), văn bản chỉ đạo của Ban Tuyên giáo trung ương (trích nguyên văn):

Đối diện với "Đối diện"

Nghe những ông tướng tá, giáo sư tiến sĩ này nọ ra cái điều thông tỏ ta đây hiểu biết, lý luận rằng mạng xã hội đã bị thế lực thù địch lợi dụng, thông tin tầm bậy, đồn nhảm, fake news, v.v.., thấy mắc cười. Một ông tướng còn lấy ví dụ thời gian qua có không ít tin nhảm về sức khỏe lãnh đạo đảng nhà nước, gây hoang mang trong dân chúng, thực ra thì lãnh đạo vẫn... sống. Ông còn nói sự xuất hiện của lãnh đạo là cái tát vào mồm bọn xằng bậy.

Riêng về điều này, cần có một vài ní nuận để phản hồi lại các vị ấy.

Trước hết, các ông nêu ví dụ, mà ngay cái tên của người ốm các ông cũng còn phải né, không dám chỉ ra, còn sợ sệt ngó trước ngó sau, sợ nếu nói thẳng ra đó là "tổng bí thư, chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng" thì tai họa giáng xuống đầu mình, hoặc không phải đầu cũng phải tai, thì với thứ tư cách và bản lĩnh ấy của các ông, nói thật, mở mồm mà không biết ngượng. Chê người ta đồn nhảm, còn chính mình thì nhảm nhí.

Tiếp nữa, việc ông chủ tịch nước bị ốm là sự thực. Vì ông ấy là chủ tịch nước chứ không phải tổng thống tự phong (dù dân không bầu) nên dân có quyền quan tâm, nhất là sức khỏe. Nhưng chính quan thầy các ông (chứ các ông thì làm được cái quái gì) lại giấu diếm, bưng bít, dân gian gọi là giấu như mèo giấu cứt, trách gì thiên hạ chả xôn xao, đồn đoán. Họ không đưa lên mạng xã hội thì đưa lên đâu, tôi hỏi các ông? Tivi, đài phát thanh, báo chí quốc doanh chắc. Các ông nắm chừng ấy thứ trong tay, bịt hết cả, không đưa lên mạng thì đưa chỗ nào. Trong số thông tin họ phát ra, dĩ nhiên có tin đúng tin sai, tin thực tin ngờ, tin đồn tin đoán, chứ không phải tin nào cũng sai cũng xấu cũng thù địch. Chắc các ông còn nhớ, từ khi cụ chủ tịch cảm nắng tới khi bà Ngân nói úp mở về sức khỏe của cụ đúng một tháng nhé. Thử hỏi trong một tháng ấy có ông nào trong số các ông công khai nói với dân về điều mà dân quan tâm không, trả lời đi.