Nhặt dọc đường đi (kỳ 2)

Nhà cháu đã nói rồi, đây là những thứ nhặt nhạnh được trên đường hành trình, về tới nhà rảnh thì nhớ lại, biên ra, chứ không phải vừa đi đường vừa kể chuyện như người ta. Cứ mắt thấy, tai nghe, chính lòng mình cảm nghĩ thế nào thì biên ra như thế thôi.

Hôm qua 8.5, ông thủ tướng Phạm Minh Chính về Cần Thơ, nơi được gọi là Tây Đô, thủ phủ của miền Tây Nam Bộ để vận động cử tri bầu mình làm đại biểu quốc hội. Thôi thì hủ tục nó vốn vậy, không bầu cũng trúng, chứ chả nhẽ lại trật. Cử tri có hỏi chi đó về giao thông, ông thủ phải thừa nhận rằng việc làm đường cao tốc nối từ TP.HCM xuống đồng bằng sông Cửu Long đúng là quá chậm. Tiện đây, tôi xin nói thêm với ông Chính rằng, không phải là quá chậm, mà là quá quá quá… chậm.

Ông mới làm thủ tướng, nhưng suốt bao nhiêu năm qua ông đã ngồi ở những ngôi vị cao ngất ngưởng trong bộ máy cầm quyền, có nhẽ đã không ít lần tới miền Tây Nam Bộ, không thể không biết cái gọi là “hệ thống đường giao thông”, và nhất là đường cao tốc cho vùng đồng bằng này thực trạng như thế nào. Cũng có thể ông chỉ ngự trên tàu bay, vèo một cái đã tới nơi, hai đầu hành trình chỉ là sân bay rộn rịp, đâu có ngó được đường sá dưới mây nó ra sao. Thỉnh thoảng nghe bọn cấp dưới, đám giao thông, đám lãnh đạo địa phương chúng báo cáo, lại càng chả thấy gì bởi báo cáo nào chả văn vẻ, đẹp đẽ, với câu mở bài “dưới sự lãnh đạo sáng suốt của đảng và chính phủ…”.

BOT giả và nợ thật

Các vị lãnh đạo và báo chí của xứ ta luôn nhắc nhở dân chúng rằng BOT là một chủ trương đúng đắn của đảng và nhà nước nhằm tận dụng, thu hút mọi nguồn lực tham gia vào phát triển kinh tế đất nước.

Đúng, chứ có ai bảo sai đâu. Nói đến BOT là nói tới những nhà đầu tư ngoài quốc doanh, họ bỏ vốn liếng, tiền bạc của họ ra làm các dự án hạ tầng, nhất là giao thông, để nhà nước có thể dùng ngân sách công vào việc khác, nên họ được quyền thu phí đối với người sử dụng. 

Nhưng ngân sách (tiền thuế do dân đóng góp, do doanh nghiệp nộp, tiền bán tài nguyên, vốn vay ODA sau này sẽ do dân trả...) mà dùng để thực hiện những dự án hạ tầng (đường sá, cầu cống, bến cảng) thì đó là vấn đề nhà nước đem tiền của dân phục vụ nhân dân, kiến thiết đất nước, phát triển kinh tế-xã hội. Không phải là BOT, thì không được thu phí, dù có là làm hẳn con đường mới tinh.

Ít ai lưu ý rằng, con đường cao tốc đầu tiên ở miền Nam, cao tốc Sài Gòn - Trung Lương được thực hiện từ vốn vay ODA, trị giá gần 10.000 tỉ đồng, sau này dân phải trả, các thế hệ con cháu dân phải trả. Bộ GTVT là chủ đầu tư dự án này, và họ đã biến nó thành BOT, thu phí bằng cách bán quyền thu phí cho công ty tư nhân.

Người dân sử dụng cao tốc Sài Gòn - Trung Lương ngoài phải chịu nộp phí thì còn phải gánh món nợ ODA và trả cho tới khi xong thì thôi.

Cái gì cũng đổ vào đầu dân, thế mới tài.

Nguyễn Thông

Con giun...

Việc nhà xe Gia Bảo Linh hôm 6.4 chuyên chạy tuyến Đồ Sơn (Hải Phòng) - Yên Nghĩa (HN) dùng xe chở khách chắn ngang đường cao tốc HN-HP để phản đối việc tăng phí rõ ràng là phạm luật. Trong một xã hội văn minh, mọi người đều phải tôn trọng pháp luật. Tự ý chặn đường cũng như tự ý đánh chết kẻ trộm chó là hành vi vi phạm pháp luật.

Nhưng, để người dân hành xử văn minh thì đừng đẩy người ta đến đường cùng. Nuôi chục con chó, mất cả chục con, kẻ nhẫn nhịn mấy cũng nổi khùng. Muốn không bị đánh chết, thì đừng đi ăn trộm chó.

Nhà đầu tư đường cao tốc, do bỏ vốn ra, lại được nhà nước cho phép (bảo kê) thì có quyền tăng phí (dù mới vận hành chưa được bao lâu, đã vội tăng phí thêm 25%, tính ra trong 6 tháng tăng thêm 450%, như thế là rất tùy tiện, chỉ biết có tiền). Nhà đầu tư bảo rằng chủ xe và tài xế có quyền lựa chọn đi cao tốc hay không đi, chả ai ép, nếu không đi cao tốc thì sang quốc lộ 5. 
Nhưng lý sự vậy là cùn, rất láo bởi đồng thời với việc tăng phí cao tốc thì họ cũng tăng phí quốc lộ 5 thêm 50%. Cho quyền tự do lựa chọn kiểu ấy, khác nào bảo rằng có 2 cách được chết là uống thuốc độc và thắt cổ, muốn chọn cách nào thì chọn. Một ông bạn am hiểu trò chơi domino gọi cách đó là triệt buộc, đằng nào cũng chết.

...Xéo lắm cũng quằn, đừng vội lấy quyền uy ra để khép tội giun.

Nguyễn Thông

Không thể và có thể

    Trong ngôn ngữ Việt, thỉnh thoảng người ta dùng từ “hy hữu” (hiếm có) để chỉ sự việc hoặc điều gì đó hiếm khi xảy ra. Nhưng nói như một vị bác sĩ (ông Vũ Bá Quyết, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương, khi bàn về vụ nữ tử tù có thai) thì hy hữu không có nghĩa là không có. Tức là chỉ hiếm, thậm chí cực kỳ hiếm thôi chứ vẫn có. Tôi hoàn toàn đồng ý với bác sĩ Quyết bởi thấy ở xứ ta còn có những chuyện lẽ ra không thể nào xảy ra được nhưng vẫn cứ xảy ra. Chẳng hạn phóng xe ngược chiều trên đường cao tốc. Nói một cách tự ti, hình như những chuyện như vậy chỉ có ở Việt Nam.

    Ai chả biết tình trạng giao thông ở nước ta lâu nay, cho tới tận bây giờ, và không biết sẽ kéo dài tới khi nào, rất lộn xộn. Tai nạn giao thông xảy ra như cơm bữa, người chết nhiều đến mức dư luận cũng chả thèm giật mình nữa. Luật lệ giao thông đủ cả, chỉ có điều người ta không tôn trọng, người ta nhờn luật. Nhờn đến mức xem thường tất tật, coi mình là ông giời, muốn là làm, đố ai cản.

    Hơn chục năm trở lại đây, hệ thống đường sá được xây dựng với tốc độ chóng mặt, đặc biệt là những con đường cao tốc không chỉ tác động mạnh mẽ thúc đẩy nền kinh tế mà còn làm thay đổi bộ mặt xã hội, tạo nên những vẻ đẹp hiện đại, kỳ diệu của một đất nước đang trên đà phát triển. Các đường cao tốc: TP.HCM - Trung Lương, Cầu Giẽ - Ninh Bình, Nhật Tân - Nội Bài, Nội Bài - Lào Cai, Long Thành - Dầu Giây… như bàn tay xòe ra ôm lấy mọi miền Tổ quốc. Tuy nhiên, bên cạnh niềm vui lớn lao ấy là điều đáng buồn: con người không theo kịp tốc độ của thời đại, hay nói cách khác, người rất vênh với con đường hiện đại.